Τα 5 δυσ… κολα συν ένα της ειδικής αγωγής

0
641

eidiki-agogiΗ ελληνική γλώσσα ,ως μια από τις πιο πλούσιες γλώσσες στον κόσμο είναι σαφής: ” οτι ξεκινάει με δυσ… σημαίνει δυσκολία”. Σημαίνει κόπος και όταν μπορέσει κάποιος να το φέρει στα μέτρα του και να συμφιλιωθεί μαζί του, σημαίνει κατάκτηση. Το ίδιο συμβαίνει λοιπόν και στην ειδική αγωγή. Αυτό που μας ΔΥΣκολεύει στη μάθηση, αν συμφιλιωθούμε μαζί του, το αποδεχτούμε και βρούμε τρόπους να το διαχειριστούμε, σημαίνει οτι μπορούμε και να βοηθηθούμε. Και επειδή όλοι έχουν δικαίωμα στη μάθηση, ελάτε να γνωρίσουμε με μια γρήγορη ματιά τις 5 ΔΥΣ..κολες διάσημες κατηγορίες:

1) ΔΥΣ…λεξία 

Η δυσλεξία είναι μια από τις κατηγορίες που περιέχονται στις μαθησιακές δυσκολίες. Είναι η εξελικτική δυσκολία που εμφανίζει ο μαθητής στον γραπτό του λόγο, η επίμονη αδυναμία στην ορθή γραφή λέξεων και κατά συνέπεια και στην ανάγνωσή του. Τα παιδιά με δυσλεξία συνήθως έχουν μέση έως πολύ υψηλή νοημοσύνη σε όλες τις στιγμές της καθημερινότητας τους, αντιστρόφως ανάλογη δηλαδή με το πως αντιλαμβάνονται τα μαθήματα.

Παρατηρώντας έναν δυσλεκτικό μαθητή ο γονιός ή ο εκπαιδευτικός αντιλαμβάνεται οτι :

  • Δυσκολεύεται στην ανάγνωση. Διαβάζει πολύ αργά , συλλαβιστά, αντικαθιστά ή παραλείπει συλλαβές- λέξεις, διαβάζει χωρίς να κατανοεί το κείμενο (μηχανικά), χάνει τη σειρά την οποία διαβάζει πολύ συχνά. Μπερδεύει ήχους φωνημάτων και τα αντικαθιστά με άλλα που μοιάζουν. δυσκολεύεται να ταυτίσει τον ήχο με το σωστό γράμμα έτσι ώστε να παραχθεί η σωστή συλλαβή.
  • Δυσκολεύεται στη γραφή. Κάνει πολλά ορθογραφικά λάθη, παραλείπει, προσθέτει, αντικαθιστά γράμματα, συλλαβές & λέξεις. Τα γραπτά του είναι μουντζουρωμένα, ακατάστατα και κακογραμμένα, με αδικαιολόγητα κενά ή και καθόλου κενά. Υπάρχει έντονη απουσία των σημείων στίξης, απουσία κεφαλαίων ή παρατηρούμε να παρεμβάλονται ανάμεσα στα μικρά (πεζά).
  • Δυσκολεύεται στα μαθηματικά. Παρατηρούνται προβλήματα στην άμεση μνήμη όταν ενασχολούνται με αριθμητικές πράξεις. Δυσκολεύονται να βάλουν στη σωστή θέση ή σειρά τους αριθμούς στην πρόσθεση στηλών και δυσκολεύονται στην εκμάθησης της προπαίδειας.

2) ΔΥΣ…γραφία

Η δυσγραφία είναι η μαθησιακή διαταραχή  που έχει να κάνει με τη δυσκολία στο γράψιμο, παραμορφώσεις ή λάθη. Παρατηρείται απο τα πρώτα “συγγραφικά” χρόνια του παιδιού. Είναι πολύ έντονα τα γράμματα με λάθος μέγεθος ή κατεύθυνση, όπως και οι λάθος λέξεις με ορθογραφικά λάθη- που όμως έχουν διδαχτεί σωστά. Μπορεί ένα παιδί με δυσγραφία να παρουσιάζει και κάποια άλλη μαθησιακή δυσκολία. Ο γονιός ή ο εκπαιδευτικός παρατηρεί ότι:

  • Την ώρα της γραφής ή της ζωγραφικής ασκείται πολύ μεγάλη ή πολύ μικρή πίεση στο εργαλείο γραψίματος (μολύβι, πινέλο, μαρκαδόρος).
  • Εμφανίζει κακή στάση σώματος την ώρα που γράφει και κακή θέση του τετραδίου/ μπλόκ.
  • Τα γράμματα δεν τοποθετούνται πάνω στη γραμμή και είναι δυσανάγνωστα.
  • Το γράψιμο δεν κινείται οριζόντια, αλλά κλίνει προς τα πάνω ή προς τα κάτω ενώ οι σειρές συγκλίνουν.
  • Τα διαστήματα μεταξύ των λέξεων είναι ανομοιογενή και το μέγεθος των γραμμάτων δεν είναι σταθερό.
  • Κάποια γράμματα δεν σχηματίζονται ολοκληρωμένα (π.χ. στο “α” δεν σχηματίζει όλο το κουλουράκι).
  • Το αποτέλεσμα είναι το γράψιμο να είναι αρκετά κοπιαστικό.

3) ΔΥΣ…αναγνωσία

Η δυσαναγνωσία αναφέρεται ως πρόβλημα στην καταγραφή και επεξεργασία αυτού που βλέπουμε την ώρα της ανάγνωσης και μπορεί να επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως είναι το περιβάλλον ή το φως. Πρόκειται για ανικανότητα του εγκεφάλου να αποκωδικοποιήσει οπτικά ερεθίσματα του κειμένου και μπορεί να είναι σε κάποια περιστατικά και η φωνολογική αποκωδικοποίηση των ήχων. Αυτό μπορούμε να το υποψιαστούμε από πολύ μικρή ηλικία ότι δηλαδή το παιδί μας παρουσιάζει δυσκολία και να απευθυνθούμε για έγκαιρη και έγκυρη διάγνωση σε έναν λογοθεραπευτή, που λύνει το πρόβλημα από τη ρίζα του. Έτσι, ανάλογα με το παιδί και το είδος της διαταραχής, η λύση μπορεί να είναι άμεση ή μακροχρόνια, εφόσον στην προκειμένη περίπτωση επιλεγεί και καθοριστεί το ιδανικό θεραπευτικό πρόγραμμα, προσαρμοσμένο στις ανάγκες του εκάστοτε μαθητή.

Ο γονιός ή ο εκπαιδευτικός παρατηρεί :

  • Δυσκολίες στην αποκωδικοποίηση. Συνήθως δεν κατανοεί αυτό που διαβάζει, όχι μόνο σαν νόημα κειμένου αλλά και σε επίπεδο συλλαβής και λέξης (κομπιαστή ή και συλλαβιστή ανάγνωση).
  • Λάθη (αντικαταστάσεις, παραλήψεις, αντιμεταθέσεις).
  • Αντικαταστάσεις λέξεων.

4)ΔΥΣ…ορθογραφία

Είναι μία από τις τρεις διαταραχές που απαρτίζουν την ομάδα των Ειδικών Μαθησιακών Δυσκολιών. Αφορά τη δυσκολία της γραφής, τόσο στο επίπεδο της λέξης όσο και στο επίπεδο της πρότασης και της σύνταξης γραπτής παραγράφου. Τα λάθη των παιδιών με δυσορθογραφία μπορούν να ταξινομηθούν στις παρακάτω κατηγορίες:

 Λάθη στην τοποθέτηση των γραφημάτων στο χώρο δηλαδή γίνεται αντικατάσταση γραμμάτων από άλλα γειτονικών μορφών π.χ. το “χ” με το “γ”. Πολλές φορές παρατηρείται και διαφορά στον προσανατολισμό των γραμμάτων και αυτό που ονομάζουμε ” καθρεπτική γραφή (ε – 3, ρ – 9, δ – 2). Αντιστροφές δηλαδή η αντιστροφή αρχικού φωνήεντος (αρ – Ρα) ή αντιστροφές μέσα στη συλλαβή ή σε διαδοχικά σύμφωνα (τρία – τίρα). Εδώ μπορούν να παρατηρηθούν και παραλείψεις ή προσθέσεις γραμμάτων ή συλλαβών. Επίσης ένα απο τα πιο χαρακτηριστικά αυτής της διαταραχής ειναι η σύνδεση των λέξεων (της μαμάς του – της μαμάστου). Φωνολογικά λάθη δηλαδή εμφανίζει κάποια ή όλα από τα παρακάτω χαρακτηριστικά όπως είναι η  αντικατάσταση άηχου ηχηρού φωνήματος (σύμφωνα), η απλοποίηση συμπλέγματος (βάφτισα – βάφισα), η αφομοίωση (παγώνω – παγώγω), η επένθεση (κλαίω – καλαίω) και η παραποίηση φωνηέντων (πέντε – πέντι). Λάθη χρήσης (ιστορική ορθογραφία) (ωραίος – ορέος, κοιμάμαι – κιμάμαι). Λάθη στη χρήση διαφορετικών γραμμάτων ενός ίδιου ήχου (ευχαριστώ – εφχαριστώ, ευαίσθητος – εβαίσθητος). Λάθη συμφωνίας γραμματικής κλίσης- ορθογραφίας. Τα παιδιά με δυσορθογραφία μπορεί να γνωρίζουν τους γραμματικούς κανόνες, αλλά δεν μπορούν να τους εφαρμόσουν. Αντικατάσταση λέξεων (γάτα – σκύλος). Ομόηχες λέξεις (λίπη – λύπη – λείπει/ φυλλο-φιλο-φυλο {φυλή}).

5)  ΔΥΣ…πραξία

Ακόμα μια δυσκολία είναι η δυσπραξία η οποία αναφέρεται σε ειδική διαταραχή της περιοχής της ανάπτυξης των κινητικών δεξιοτήτων. Είναι η εκμάθηση της ολοκλήρωσης κίνησης ή αλληλουχίας κινήσεων. Τα άτομα με δυσπραξία έχουν τη δυσκολία να σχεδιάσουν και να ολοκληρώσουν μια πράξη. Υπολογίζεται ότι περίπου το 6% των παιδιών εμφανίζει σημάδια δυσπραξίας, και το 70% αυτών είναι αγόρια. Η δυσπραξία μπορεί να επηρεάσει διαφορετικές περιοχές της λειτουργικότητας, που ποικίλλει ανάμεσα σε ένα απλό κινητικό έργο, όπως είναι η χειρονομία του χαιρετισμού, και σε περισσότερο περίπλοκα έργα, όπως είναι το πλύσιμο των δοντιών. Είναι σημαντικό να σημειωθεί πως, αν ένα παιδί παρουσιάζει τέτοιου είδους δυσκολίες, όπως αυτές που περιγράφονται παρακάτω, δεν είναι απαραίτητο να έχει δυσπραξία. Αν, όμως, ένα άτομο εμφανίζει δυσκολίες αυτού του τύπου, για αρκετό χρονικό διάστημα, επιβάλλεται η εξέτασή του από ειδικό, για να διερευνηθεί η πιθανότητα εμφάνισής της.

Ο γονιός ή ο εκπαιδευτικός παρατηρεί τα έξής: Η δυσπραξία προκαλεί δυσκολία στην ανάπτυξη των κοινωνικών δεξιοτήτων των παιδιών, τα οποία μπορεί να έχουν προβλήματα στις σχέσεις με τους συνομηλίκους τους. Μολονότι είναι έξυπνα, ωστόσο φαίνονται ανώριμα, και μερικά μπορεί να αναπτύξουν φοβίες και ψυχαναγκαστική συμπεριφορά. Οι δυσκολίες συντονισμού των κινήσεων δημιουργούν ιδιαίτερα προβλήματα στο μάθημα της Φυσικής Αγωγής και σε άλλες αθλητικές δραστηριότητες. Οι δυσκολίες στη γραφή, όπως τα κακοσχηματισμένα γράμματα, το κράτημα του μολυβιού και το αργό γράψιμο, μπορεί να καταστήσουν τη σχολική εργασία απογοητευτική.

και ακόμα ένα …….ΔΙΑΣΠΑΣΗ ΠΡΟΣΟΧΗΣ & ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

Πολλά παιδιά, ιδιαίτερα στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού, χαρακτηρίζονται από τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς ζωηρά, υπερκινητικά, απρόσεκτα, δραστήρια ή ανυπάκουα. Αυτή η συμπεριφορά, αν και δυσκολεύει τη ζωή των γονέων και των δασκάλων, θεωρείται έως μια ηλικία φυσιολογική. Παρ’ όλα αυτά, όμως, επιβαρύνουν την καθημερινή ζωή του παιδιού, καθώς και τη σχολική επίδοσή του.

 Τι γίνεται, όμως, όταν ένα παιδί δεν μπορεί να συγκεντρωθεί σχεδόν καθόλου στα μαθήματά του; Τι γίνεται, όταν δεν μπορεί να κάνει τις εργασίες του; Όταν δεν έχει την υπομονή να καθίσει σε ένα σημείο σχεδόν ποτέ; Τότε, πιθανόν το παιδί να πάσχει από Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ – Υ). Η διαταραχή αυτή είναι πολύ συχνή κυρίως στα αγόρια και τα χαρακτηριστικά της είναι τρία: η υπερκινητικότητα, η ελλειμματική προσοχή και η παρορμητικότητα.

Το παιδί είναι υπερβολικά δραστήριο σε σχέση με τα παιδιά της ηλικίας του, και είναι σχεδόν αδύνατο να παραμείνει ήρεμο.  Είναι αφηρημένο και χάνει τα πράγματά του. Δεν έχει υπομονή να ακούσει οδηγίες.

Αν ο γονιός ή ο εκπαιδευτικός παρατηρήσει κάποια από τα παραπάνω καλό θα ήταν να απευθυνθεί σε κάποιο ιδιωτικό ή δημόσιο φορέα, προκειμένου να βρεί τρόπο να βοηθήσει το παιδί ανακαλύπτοντας τρόπους εκπαίδευσης και εκμάθησης.

Χριστίνα Γαβριήλ