Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου

0
565

 

Ο συγκεκριμένος όρος φέρει στο περιεχόμενο της σημασίας του μια περιγραφή γεγονότων βαρύνουσας στρατιωτικοπολιτικής ιστορικής αξίας. Σαν σήμερα λοιπόν, συμπληρώνονται 175 χρόνια από  τα συμβάντα που έλαβαν χώρα κατά το χρονικό διάστημα της 3ης Σεπτεμβρίου του 1843 τα οποία κατέληξαν στην παραχώρηση συντάγματος από τον Όθωνα και την μετατροπή της ελληνικής πολιτείας από απόλυτη μοναρχία σε συνταγματική μοναρχία.

Καθότι είχαν περάσει 8 χρόνια μετά την ενηλικίωση του Όθωνα, η κατάσταση στην οποία περιερχόταν η Ελλάδα χειροτέρευε όλο και περισσότερο. Δυσβάσταχτα προβλήματα που αφορούσαν την αγροτική γη, τις εθνικές γαίες, την εκπαίδευση και πολλά άλλα κομβικά ζητήματα για το μέλλον της ελληνικής κοινωνίας, συνέχιζαν να αφήνουν ανεξίτηλο το στίγμα του ταλανισμού της χώρας. Απόρροια των τελευταίων ήταν η δικαιολογημένη δυσφορία του λαού. Σε αυτές τις συγκυρίες είχε προστεθεί και μια πιθανή πτώχευση της χώρας λόγω της αδυναμίας εξόφλησης του δανείου των 60 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων που είχε ληφθεί το 1833 με την εγγύηση των τριών δυνάμεων.

Την περίοδο εκείνη ο βασιλιάς Όθωνας είχε προβεί σε επαχθή οικονομικά μέτρα όπως απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων και ισχυρές περικοπές στους μισθούς. Επιπλέον είχε προχωρήσει σε μείωση της βασιλικής χορηγίας κατά 20% και είχε ανακαλέσει τους Έλληνες πρέσβεις στο εξωτερικό. Στην Αθήνα, τη νέα πρωτεύουσα του ελληνικού Βασιλείου, επικρατούσαν δυσμενείς συνθήκες λόγω του ότι οι τιμές των ακινήτων και της γής είχαν φθάσει στο απόγειό τους ενώ επικρατέστερη ήταν η εδραίωση της τοκογλυφίας. Αποκορύφωμα της συνολικής κατάστασης ήταν ο άκρατος απολυταρχικός τρόπος άσκησης της εξουσίας από μέρους του παλατιού που είχε ως επακόλουθο εξεγέρσεις του λαού οι οποίες αντιμετωπίζονταν από τον κυβερνητικό στρατό. Αποτέλεσμα ήταν το παλάτι να γίνεται αποδέχτης του συνολικού μίσους του λαού και αποτελούσε στόχο όλων των κοινωνικών και πολιτικών δυσανασχετήσεων των πολιτών.

Η κατάσταση ήταν ανεξέλεγκτη και ήταν επιτακτική η ανάγκη μιας ριζικής αναδιοργάνωσης της πολιτικής κατάστασης της ελληνικής κοινωνίας με θεσμοθέτηση καινούργιων νόμων. Έτσι, λοιπόν, το 1840, ο στρατηγός Ιωάννης Μακρυγιάνννης ίδρυσε μια παράνομη οργάνωση με απώτερο σκοπό την επιβολή Συντάγματος. Η οργάνωση αυτή συγκέντρωνε όλους τους παλιούς πολεμιστές του 1821 που είχαν αγωνιστεί για μια ελεύθερη Ελλάδα, οι οποίοι τώρα είχαν περιθωριοποιηθεί από τους Βαυαρούς και παρακολουθούσαν την χώρα τους να παρακμάζει. Μερικοί που συμμερίστηκαν την ενέργεια του Μακρυγυάννη ήταν ο Θεόδωρος Γρίβας, ο Μήτρος Δεληγιώργης και ο Κριεζιώτης. Επίσης ο Ιωάννης Μακρυγιάννης προσπάθησε να μυήσει στην ιδέα της οργάνωσής του πολιτικούς με ισχυρή προσωπικότητα όπως τον Ανδρέα Μεταξά και τον Ανδρέα Λόντο. Τους τελευταίους ακολούθησαν ο Ρήγας Παλαμήδης, ο Κωνσταντίνος Κανάρης, ο Χρύσανθος Σισίνης και Κωνσταντίνος Ζωγράφος. Τέλος η οργάνωση επικροτήθηκε και από τον συνταγματάρχη Δημήτριο Καλλέργη ο οποίος και ορίστηκε στρατιωτικός διοικητής της Αθήνας.

Το κίνημα είχε φθάσει πλέον στην ολοκλήρωσή του κι αυτό που εκκρεμούσε ήταν η προετοιμασία του πραξικοπήματος που θα ανάγκαζε τον Όθωνα να παραχωρήσει Σύνταγμα στον ελληνικό λαό. Η ημερομηνία που είχε προκαθοριστεί ήταν 25 Μαρτίου 1844 για να συμπέσει με τον εορτασμό της εθνικής επαναστάσεως. Παρ` όλα αυτά μετατέθηκε μερικούς μήνες πιο πρίν επειδή ο Μακρυγιάννης λόγω του ενθουσιασμού του, εκμυστηρεύτηκε το μήνυμά του σε πολλούς κι έτσι η είδηση επιτάχυνε την έκρηξη του κινήματος.

Το σχέδιο υποδείκνυε ότι το κίνημα θα εκκινούσε από τους στρατώνες με σκοπό να ακινητοποιηθούν  οι υψηλόβαθμοι παράγοντες του οθωμανικού καθεστώτος. Η εκπυρσοκρότηση του συνθήματος αναγγέλθηκε τη νύχτα της 2ης προς 3ης Σεπτεμβρίου καθώς μέλη του κινήματος πορεύτηκαν προς το σπίτι του Μακρυγιάννη. Όμως η κίνηση αυτή έγινε αντιληπτή από τους χωροφύλακες οι οποίοι έσπευσαν να περικυκλώσουν την οικεία Μακρυγιάννη.

Ο Συνταγματάρχης Δημήτριος Καλλέργης συναισθανόμενος την κρισιμότητα της κατάστασης κατευθύνθηκε στους στρατώνες και εκφωνώντας το σύνθημα «Ζήτω το Σύνταγμα» προκάλεσε τους στρατιωτικούς να ξεσηκωθούν.

Ένας λόχος προχώρησε σε διάλυση της λαμβάνουσας χώρας πολιορκίας στο σπίτι του Μακρυγιάννη κι ένας δεύτερος άνοιξε τις φυλακές του Μεντρεσέ. Ο Καλλέργης ταυτόχρονα οδηγήθηκε με 2000 στρατιώτες στα ανάκτορα ενώ κατά διαταγή του, στρατιωτικά τμήματα είχαν ήδη κυριέψει το νομισματοκοπείο, την Εθνική Τράπεζα, το Δημόσιο Ταμείο και τα διάφορα υπουργεία.

Ο στρατός αφίχθη στα ανάκτορα της Αθήνας(στην τωρινή Βουλή) ζητωκραυγάζοντας, συμπαρασύροντας και τον ελληνικό λαό. Η οποιαδήποτε προσπάθεια του Όθωνα για χαλιναγώγηση της κατάστασης αποδεικνυόταν ανώφελη. Μάταια επιχείρησε να στείλει το διαγγελέα του, Στάινστορφ,  στο Σχοινά  για να φέρει πυροβολικές ενισχύσεις αφού ο τελευταίος τον αγνόησε και συνασπίστηκε με τους επαναστάτες.

Έπειτα, στις 3 τα ξημερώματα, συγκλήθηκε συμβούλιο επικρατείας. Το συμβούλιο αναγνώρισε το κίνημα, καθόρισε τη πραγματοποίηση Εθνοσυνέλευσης και προσδιόρισε επιτροπή συναποτελούμενη από το Γεώργιο Κουντουριώτη, Λ. Μαυρομιχάλη, Γ. Λινιάνα, Γ. Ψύλλα, Ανδρέα Λόντο και Κ. Προβελέγγιο η οποία θα εξέθετε τις αποφάσεις του στο Βασιλιά.

Το υπουργικό συμβούλιο που συστάθηκε εκ νέου το συμπεριέλαβαν παράγοντες τριών μεγάλων κομμάτων. Πιο συγκεκριμένα ο Ανδρέας Μεταξάς έλαβε τη θέση του προέδρου και του υπουργού εξωτερικών. Ο Ανδρέας Λόντος ορίστηκε υπουργός στρατιωτικών, ο Κωνσταντίνος Κανάρης υπουργός Ναυτικών, ο Λέων Μελάς ως υπουργός Δικαιοσύνης, ο Μιχαήλ Σχινάς ως υπουργός εκκλησιαστικών και παιδείας, ο Δρόσος Μανσόλας ως υπουργός οικονομικών και υπουργός εσωτερικών ο Ρήγας Παλαμήδης.

Στις 3 Σεπτεμβρίου, στις 3 το μεσημέρι, ο στρατός και ο λαός σήμαναν διάλυση αφού τα αιτήματά τους είχαν γίνει αποδεχτά. Η 3η Σεπτεμβρίου ανακηρύχτηκε ημέρα εθνικής γιορτής και ο Δημήτριος Καλλέργης παρασημοφορήθηκε ως αρχηγός του επαναστατικού κινήματος.

Εν συνεχεία, τον Οκτώβριο και το Νοέμβριο πραγματοποιήθηκαν οι εκλογές του 1843 και συνασπίστηκε η συνταγματική Εθνική Συνέλευση η οποία συνέταξε το Σύνταγμα που υπέγραψε και ο Όθωνας. Από εκείνη τη στιγμή η πλατεία των  Ανακτόρων μετονομάστηκε σε πλατεία Συντάγματος.

Η 3η Σεπτεμβρίου αποτελεί μια από τις αξιοσημείωτες ιστορικές ημέρες της ελληνικής  κληρονομιάς. Αποδεικνύει ότι ο λαός ακόμη κι αναίμακτα μπορεί να μεταβάλει την τροχιά των πολιτικών εξελίξεων, χωρίς καμία περαιτέρω θυσία.

 

Αννέτα Μήλιου, Φιλόλογος

 

Πηγές:

  • 3ης Σεπτεμβρίου 1843, Εκλογή εκλεκτόρων και πληρεξουσίων της Επαρχίας Γορτυνίας, Γαλάνη Μαγδαληνή Ι. και Γαλάνης Θεόδωρος Ι., Εκδόσεις: Φύλλα, 2012
  • Η 3ης Σεπτεμβρίου 1843 και το Σύνταγμά της, Γεώργιος Κασιμάτης, Εκδόσεις: Δίκαιο και Οικονομία, Π.Ν. ΣΑΚΚΟΥΛΑΣ

 

 

 

Previous article1η Σεπτεμβρίου 1821: Το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης
Next articleKώστας Γαβρόγλου: Κοινωνιολογία αντί για Λατινικά
Αννέτα Μήλιου
Ονομάζομαι Αννέτα Μήλιου. Είμαι 23 ετών και απόφοιτη του τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής, της Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ. Από τον Οκτώβριο του 2016 είμαι εγγεγραμμένη στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Συστηματικής Φιλοσοφίας του τμήματος «Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής» της Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ. Από την πρακτική μου άσκηση σε σχολεία της Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης κατά το τελευταίο έτος των σπουδών μου συνειδητοποίησα την έμφυτη τάση μου να συναναστρέφομαι καθημερινά με παιδιά καθώς και την ανάγκη συνεχούς επιμόρφωσης επάνω στο αντικείμενό μου. Γι’ αυτό το λόγο συμμετείχα εθελοντικά και δούλεψα σε κατασκηνώσεις απασχόλησης παιδιών με Ειδικές Ανάγκες. Ερχόμενη σε επαφή με τον κλάδο της Ειδικής Αγωγής απέκτησα μια ευρύτατη ευαισθητοποίηση για τις ανάγκες του κάθε παιδιού. Έτσι ξεκίνησα να γράφω στο περιοδικό «Πηγή Παιδείας» επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον μου στο ενημερωτικό τομέα με σκοπό να μεταδώσω βαθύτερη γνώση και προβληματισμό στους αναγνώστες. Διαρκής και σταθερή μέριμνά μου είναι η αμεσότερη κατανόηση των ζωτικών επιθυμιών του κάθε παιδιού. Για μένα «Πηγή Παιδείας» σημαίνει μια διαρκής ανάβλυση κατάλληλων ερεθισμάτων με στόχο τη βελτίωση της στάσης ζωής μας. Η ρήση που με συντροφεύει πάντα είναι «ό,τι δε σε σκοτώνει, σε κάνει πιο δυνατό», Friedrich Nietzsche.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here