Η Επίδραση των Βιντεοπαιχνιδιών στα Παιδιά- Μια Νέα μελέτη Που Θα Σας Εκπλήξει

0
400

Οι γονείς έχουν την τάση να αντιμετωπίζουν τα βιντεοπαιχνίδια σαν το πρόχειρο φαγητό: τα παιχνίδια είναι καλά με μέτρο αλλά, στην τελική, είναι ένας απαίσιος πειρασμός που έχει πολύ περισσότερα κακά από καλά. Όμως, σύμφωνα με ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στην Παιδιατρική: Το Επίσημο Περιοδικό της Αμερικανικής Παιδιατρικής Ακαδημίας, ίσως να έχουμε κάνει ένα θεμελιώδες λάθος στο συλλογισμό ως προς το πώς τα βιντεοπαιχνίδια επηρεάζουν τη συμπεριφορά.

Ο διδάκτωρ και συγγραφέας Andrew K. Przybylsk διεξήγαγε μια μελέτη σε 2436 αγόρια και 2436 κορίτσια, ηλικίας 10 έως 15 χρονών. Η μελέτη του δόκτορα Pzybylsk με τίτλο ‘Ηλεκτρονικά Παιχνίδια και Ψυχολογική Προσαρμογή’ εξέτασε το πώς ο διαφορετικός χρόνος ενασχόλησης με παιχνίδια επιδρά στους παίκτες ή αλλιώς ‘ τα καθαρά αποτελέσματα που τα διάφορα επίπεδα παιχνιδιού έχουν στην ψυχολογική ανάπτυξη των παιδιών.’

Αυτό που βρήκε τον κατέπληξε. Καλύπτει σημαντικά κενά στην κοινωνικοψυχολογική έρευνα στα παιχνίδια και ίσως αλλάξει τον τρόπο που βλέπουμε την επίδραση των παιχνιδιών γενικά.

Η επικρατούσα άποψη για τα παιχνίδια έχει γίνει λιγότερο αρνητική τα τελευταία χρόνια-δεν βλέπουμε πλέον τα παιχνίδια σαν έναν απαίσιο δαίμονα που προσπαθεί να διαφθείρει τα παιδιά μας. Παρόλα αυτά, οι περισσότεροι γονείς ακόμη βλέπουν τα παιχνίδια ως κακή επιρροή για τα παιδιά τους. Πιστεύουν ότι χρειάζονται περιορισμοί στα παιχνίδια καθώς θα οδηγήσουν σε ‘αμαρτίες’ όπως νωθρότητα και απάθεια. Φυσικά, κάνω χρήση του όρου ‘αμαρτία’ με κάποιο κυνισμό. Θέλω να τονίσω ότι όταν συζητάμε τις αντιλήψεις μας για τις εξελικτικές νόρμες, ο όρος ‘υγιές’ συχνά σημαίνει ‘ηθικά αποδεκτό’.

Στην τελική, σε τι θέλουμε να εξελιχθούν τα παιδιά μας; Και πόση επιρροή έχουν στην πραγματικότητα οι γονείς στα παιδιά τους; Στην εξελικτική ψυχολογία, ίσως υπάρχουν ακούσιες πολιτικές σκοπιμότητες στις οποίες βασίζονται πολλές αποδεκτές θεωρίες. Αυτό που θεωρούμε ‘υγιές’ φαίνεται πως είναι η αφομοιωμένη εξέλιξη των προσωπικών χαρακτηριστικών που συντονίζεται σύμφωνα με μια συγκεκριμένη άποψη για την κανονικότητα. Δεν αντιτίθεμαι καθόλου στην ιδέα ότι υπάρχει μια πολιτισμική συμφωνία για τα χαρακτηριστικά που θεωρούμε ωφέλιμα για το κοινωνικό σύνολο. Η δημιουργία κανόνων και απαγορεύσεων που ωφελούν μια κοινότητα είναι επί της ουσίας η δουλειά του ‘πολιτισμού’. Κι όμως, ακόμη αναρωτιέμαι εάν είναι έντιμο να χρησιμοποιείς έναν όρο όπως το ‘υγιές’, το οποίο υπονοεί μια καθολική αλήθεια παρά μια ευέλικτη επιλογή. Ας μην ξεχνάμε ότι αυτές είναι συλλογικές συμφωνίες.

Αποτελούν τα παιχνίδια υγιή επιλογή; Η απάντηση εξαρτάται από το συλλογικό ορισμό της υγείας. Η μελέτη του δόκτορα Przybylsk χρησιμοποιεί μια ευρέως αποδεκτή μέθοδο μέτρησης ‘εσωτερίκευσης και εξωτερίκευσης προβλημάτων’, ‘κοινωνικής συμπεριφοράς’, και ‘ικανοποίησης΄. Οι μετρήσεις έγιναν με ερωτηματολόγια δυνατών σημείων και δυσκολιών. Βρήκε ότι σε μερικές περιπτώσεις, τα παιχνίδια είναι ωφέλιμα. ‘Σε σύγκριση με τα παιδιά που δεν ασχολούνται με παιχνίδια, τα παιδιά που συνήθως περνάνε λιγότερο από το εν τρίτο του καθημερινού ελεύθερου χρόνου τους παίζοντας, έδειξαν υψηλότερα επίπεδα κοινωνικής συμπεριφοράς και ικανοποίησης, και χαμηλότερα επίπεδα συμπεριφορικών προβλημάτων, υπερδραστηριότητας, προβλημάτων με συνομηλίκους, και συναισθηματικών διαταραχών.’

Έχω γράψει πολλά για την πληθώρα ερευνών ότι τα παιχνίδια μπορούν να επηρεάσουν τα παιδιά με τρόπους που ίσως να μην ευνοούν την κοινωνία. Κυρίως έχω επιμείνει στον τρόπο που η μάθηση που βασίζεται στο παιχνίδι ευνοεί τις μεταγνωστικές δεξιότητες (την ικανότητα να σκέφτεσαι με το δικό σου τρόπο σκέψης). Η κοινωνία ως σύνολο δίνει αξία στις μεταγνωστικές δεξιότητες και, ως αποτέλεσμα, θεωρεί την ανάπτυξη αυτών των δεξιοτήτων ‘υγιή’. Αλλά αυτό δε σημαίνει απαραίτητα ότι τα παιχνίδια είναι σαν να τρως λαχανικά. Με άλλα λόγια, δεν δρουν ωφέλιμα με προληπτικό τρόπο. Τα ευρήματα του δόκτορα Przybylsk επαναλαμβάνουν αυτή τη θέση και προσεκτικά υπενθυμίζουν στους αναγνώστες ότι ‘οι μικρές θετικές επιδράσεις που παρατηρούνται στα χαμηλά επίπεδα τακτικού ηλεκτρονικού παιχνιδιού δεν υποστηρίζουν τη θέση ότι τα παιχνίδια παρέχουν μια καθολική λύση στις προκλήσεις της ανάπτυξης και της σύγχρονης ζωής.’

Όμως, τα ευρήματα όντως δείχνουν ‘’ότι τα ηλεκτρονικά παιχνίδια έχουν ευεργετικά αποτελέσματα παρόμοια με τις παραδοσιακές μορφές παιχνιδιού καθώς παρουσιάζουν ευκαιρίες για ανάπτυξη της προσωπικότητας καθώς και γνωστικές και κοινωνικές προκλήσεις.’ Με άλλα λόγια, τα βιντεοπαιχνίδια μπορούν να συγκριθούν και με άλλες μορφές δημιουργικού παιχνιδιού. Και το παιχνίδι, όπως οι περισσότεροι θα συμφωνήσουν, είναι ζωτικής σημασίας. Οι ενήλικες και τα παιδιά το χρειάζονται σε μεγαλύτερη συχνότητα. Όμως, η δημοφιλής εντύπωση ότι κάπως τα βιντεοπαιχνίδια ανήκουν σε μια διαφορετική κατηγορία-όπως το ΄κακό παιχνίδι’-είναι παράλογη.

Στην πραγματικότητα, η μελέτη του δόκτορα Przybylsk αφήνει να εννοηθεί ότι υπάρχει πολύ μικρή διάκριση ανάμεσα στο παιχνίδι και άλλες ευνοϊκές δραστηριότητες. ‘Σε σύγκριση με παράγοντες που έχουν αποδειχτεί να έχουν δυναμικές και διαρκείς επιπτώσεις στην ευημερία των παιδιών όπως η λειτουργικότητα της οικογένειας, η κοινωνική δυναμική του σχολείου, και η στέρηση υλικών αγαθών, η τωρινή μελέτη ότι η επίδραση του ηλεκτρονικού παιχνιδιού, είτε θετική είτε αρνητική, δεν έχει πρακτική σημασία.΄

Αυτό είναι ένα εύρημα που σοκάρει. Και φαντάζομαι ότι πολλοί γονείς θα αποδεχτούν πως αυτά τα παράξενα οικογενειακά παιχνίδια της Nintendo είναι καλά, ακόμη και δυνητικά ωφέλιμα όταν στην οικογένεια παίζουν όλοι μαζί. Υπάρχουν υπερβολικά πολλά άρθρα που δείχνουν τη θετική επίδραση του οικογενειακού παιχνιδιού. Όμως, τι συμβαίνει με τα παιχνίδια που δεν είναι κατάλληλα για κάποιες ηλικίες; Σίγουρα οι ευσυνείδητοι γονείς θα εναντιωθούν στα παιχνίδια με σκοπευτές και βία, και με σεξουαλικές εικόνες καθώς δεν είναι υγιή για μικρά παιδιά. Στην τελική, αυτά τα πράγματα είναι ανήθικα και πρέπει να προστατέψουμε τα παιδιά μας από τέτοιους πειρασμούς, σωστά; Όχι απαραίτητα.

Αντίθετα, η μελέτη του δόκτορα Przybylsk δείχνει ότι οι αξιολογήσεις των παιχνιδιών σχεδόν ποτέ δεν ανταποκρίνονται στις συνηθισμένες αντιλήψεις που έχουμε για την ‘υγιή’ ανάπτυξη της κοινωνικής συμπεριφοράς. Το ακατάλληλο ηλικιακά παιχνίδι δεν επηρέασε σημαντικά τα αποτελέσματα (τουλάχιστον όχι σε σύγκριση με τον κινηματογράφο ή την τηλεόραση). Η μελέτη δείχνει ότι ‘οι αρνητικές επιπτώσεις των ηλικιακά ακατάλληλων παιχνιδιών στις αρνητικές σκέψεις, συναισθήματα, και πραγματικές συμπεριφορές είναι επί της ουσίας μικρότερες από εκείνες που παρατηρούνται στις παθητικές μορφές της πολυμεσικής ψυχαγωγίας.’

Παρόλα αυτά, μην αφήνετε τα παιδιά σας να παίζουν παιχνίδια όλη μέρα. ‘Τα αποτελέσματα της τρέχουσας μελέτης επίσης δείχνουν ότι τα παιδιά που ξοδεύουν πάνω από το 50 τις εκατό του καθημερινού ελεύθερου τους χρόνου (παίζοντας βιντεοπαιχνίδια) συμπεριφέρονταν σε περισσότερες περιπτώσεις με αρνητισμό.’ Τα πράγματα είναι καλά εφόσον τα παιδιά παίζουν τρεις ή λιγότερες ώρες τη μέρα. Περισσότερες ώρες από αυτές και τα πράγματα αλλάζουν. ‘Σε σύγκριση με τα παιδιά που δεν παίζουν, οι παίκτες βρέθηκαν να έχουν υψηλότερα επίπεδα εξωτερίκευσης και εσωτερίκευσης προβλημάτων και χαμηλότερα επίπεδα κοινωνικής συμπεριφοράς και ικανοποίησης.’

Μα τι σημαίνουν όλα αυτά; Κυρίως μας λέει ότι οι περισσότερες από τις κοινές πεποιθήσεις για τον τρόπο που τα παιχνίδια επηρεάζουν την ψυχολογία των παιδιών είναι πιθανά λανθασμένες. Βασίζονται σε κάποιο είδος ηθικής φαντασίωσης που δεν είναι απαραίτητα εναρμονισμένη με τους εμπειρικούς τρόπους που βλέπουμε τον κόσμο (ή τουλάχιστον με τους τρόπους που ισχυριζόμαστε  ότι βλέπουμε τον κόσμο).

Ακόμη και οι οργανισμοί που τείνουμε να εμπιστευόμαστε σε ό,τι αφορά συστάσεις υγείας, ίσως κάνουν λάθος σε ό,τι αφορά τα βιντεοπαιχνίδια. ‘Τα τωρινά αποτελέσματα ενισχύουν την ιδέα ότι η σύνδεση ανάμεσα στα ηλεκτρονικά παιχνίδια και τις ψυχολογικές λειτουργίες έχει διάφορες αποχρώσεις και αφήνουν να εννοηθεί ότι τα όρια που τέθηκαν υπό τις εστιασμένες οδηγίες της Αμερικανικής Ακαδημίας της Παιδιατρικής, της Αμερικανικής Ιατρικής Ένωσης, και του Βασιλικού Κολλεγίου της Παιδιατρικής ίσως χρήζουν περαιτέρω αξιολόγησης.’

Όταν η συζήτηση πάει στα βιντεοπαιχνίδια, είναι ώρα να βάλουμε στην άκρη την επιχειρηματολογία κατά της τεχνολογίας και να σταματήσουμε να ανατρέφουμε παιδιά ανοίγοντας και κλείνοντας το διακόπτη. ‘Η τωρινή μελέτη υπονοεί ότι η οδηγίες ίσως να μην είναι τόσο απλές όσο να μειώσουμε την έκθεση στα βιντεοπαιχνίδια.’ Η κατάσταση δεν είναι μόνο άσπρο και μαύρο. ‘Στην πραγματικότητα, οι οδηγίες που καταρτίζονται με υπευθυνότητα ίσως απαιτούν μια προσέγγιση βασισμένη σε αποδείξεις που προσμετρά τα σχετικά οφέλη και μειονεκτήματα των διαφόρων επιπέδων εμπλοκής και των διαφορετικών μορφών ηλεκτρονικών παιχνιδιών.’

Οι γονείς πρέπει να επαναξιολογήσουν την προσέγγιση τους στα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Αυτή η ηθικολογική προσέγγιση που βασίζεται στη διάκριση καλού και κακού ίσως φαίνεται βολική,  αλλά είναι αταίριαστη με τις δεξιότητες κριτικής σκέψης που θεωρούμε ότι ευνοούν τα παιδιά. Αυτός είναι ο τρόπος που μαθαίνουμε στα παιδιά μας να σκέφτονται για διάφορες περιστάσεις; Αμφιβάλλω και επιμένω ότι χρειάζεται να μάθουν να χειρίζονται με άνεση καταστάσεις που δεν είναι ξεκάθαρες.

Jordan Shapiro 

Επιμέλεια μετάφρασης: Μπαϊράμη Βιβή

Πηγή https://www.forbes.com/sites/jordanshapiro

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here