Έθιμα Τριωδίου και η Άγνωστη καταγωγή τους

0
47

Πολλά είναι τα έθιμα που ακολουθούμε κάθε χρόνο, χωρίς, όμως να έχουμε ψάξει την καταγωγή τους, και κατ’ επέκταση τη δική μας καταγωγή. Μέσα από την καταγωγή τους πολλές φορές μπορούμε να αισθανθούμε ότι ερχόμαστε πιο κοντά στους προγόνους και τις ρίζες μας, ενώ αναβιώνουμε αυτόν τον δεσμό που μας ενώνει μαζί τους.

Κάπως έτσι πιθανότατα αρκετοί από εμάς να μην έχουμε πραγματικά ψάξει τις ιστορίες και την παράδοση πίσω από την περίοδο που διανύουμε, την περίοδο του Τριωδίου. Ουσιαστικά, Τριώδιο ονομάζεται η εκκλησιαστική περίοδος δέκα εβδομάδων που ξεκινά από την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου και φτάνει μέχρι και το Μεγάλο Σάββατο. Μέσα στην περίοδο αυτήν περιλαμβάνεται η Απόκρεως, η Μεγάλη Τεσσαρακοστή και η Μεγάλη Εβδομάδα. Οι τρεις πρώτες εβδομάδες αποτελούν την Απόκρεω· ακολουθούν έξι εβδομάδες νηστειών (Τεσσαρακοστή) και τέλος η Μεγάλη Εβδομάδα. Μέσα σε αυτό το μεγάλο διάστημα είναι που έχουμε και αρκετά από τα έθιμά μας.

Σε πολλούς όταν αναφέρεται η λέξη «Τριώδιο» η σκέψη τους πηγαίνει στις Αποκριές, όπως τείνουμε να ονομάζουμε τις τρεις εβδομάδες πριν από την Καθαρά Δευτέρα οπότε και αρχίζει η Μεγάλη Σαρακοστή. Ανάλογη με την ελληνική λέξη Αποκριά είναι και η λατινική λέξη Καρναβάλι (Carneval, Carnevale, από τις λέξεις Carne=κρέας και Vale=περνάει), η οποία όπως και η ελληνική της έκδοση, δηλώνουν την αρχή της αποχής από το κρέας, δηλαδής της νηστείας για το Πάσχα. 

Παρ’ όλα αυτά το έθιμο των μεταμφιέσεων πηγαίνει πολύ πιο πίσω στον χρόνο καθώς προέρχεται από τους αρχαίους ελληνικούς και ρωμαϊκούς, έχοντας τις ρίζες του στα Κρόνια «Λουπερκάλια» και «Σατουρνάλια» και στις αρχαιότερες «Διονυσιακές γιορτές» των Ελλήνων, όπου οι άνθρωποι μεταμφιέζονταν, χόρευαν, τραγουδούσαν πίνοντας κρασί και το κέφι κορυφωνόταν προς τιμήν του Διόνυσου.

Φυσικά δε γίνεται να ξεχάσουμε την αρχή της αποκριάς, την Τσικνοπέμπτη, όποτε ξεκινούν οι εκδηλώσεις της Αποκριάς, που κορυφώνονται την Καθαρά Δευτέρα. Οι περισσότεροι ανυπομονούμε να τσικνίσουμε μαζί με αγαπημένα πρόσωπα και να οργανώσουμε μεγάλα φαγοπότια με τις ψησταριές να ψήνουν από το πρωί σε όλες τις γειτονιές. Το έθιμο αυτό, χάνεται στα βάθη των αιώνων, χωρίς να γνωρίζουμε την προέλευσή του. Εικάζεται, ότι προέρχεται από τις βακχικές γιορτές των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων, που επιβίωσαν του Χριστιανισμού. Σύμφωνα με τον λαογράφο Δημήτριο Λουκάτο, το φαγοπότι και το γλέντι της ημέρας είναι «ομοιοπαθητικές προσπάθειες για την ευφορία της γης».

Με τον ερχομό της Καθαράς Δευτέρας, αρχίζει και η περίοδος της Σαρακοστής και η προετοιμασία για το Πάσχα. Η Καθαρά Δευτέρα ονομάστηκε έτσι γιατί οι Χριστιανοί «καθαρίζονται» πνευματικά και σωματικά. Είναι μέρα νηστείας αλλά και μέρα αργίας για τους Χριστιανούς. Η νηστεία διαρκεί 40 μέρες, όσες ήταν και οι μέρες νηστείας του Χριστού στην έρημο. Εορτάζεται 48 ημέρες πριν την Κυριακή της Ανάστασης του Χριστού, το χριστιανικό Πάσχα.

Η ημέρα της Καθαράς Δευτέρας, γιορτάζεται έντονα σε όλη την Ελλάδα, με διάφορα έθιμα και αποτελεί επίσημη αργία. Συνηθίζεται πανελλαδικά να τρώγεται λαγάνα, το όνομά της οποίας προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό “λάγανον”, μια πλακωτή ζύμη που παρασκευάζεται από αλεύρι και νερό και σηματοδοτεί την έναρξη της νηστείας της Μεγάλης Σαρακοστής. Η λαγάνα αναφέρεται ως έδεσμα σε πολλά κείμενα της Αρχαιότητας. Μια θεωρία τη θέλει, μάλιστα, να παρομοιάζεται με τον άρτο που κατανάλωσαν οι Ισραηλίτες κατά την έξοδό τους από την Αίγυπτο, από τότε και μέχρι τη στιγμή που ο Χριστός ευλόγησε τον ένζυμο άρτο. 

Τη λαγάνα συνήθως συνοδεύουν ο ταραμάς, χαλβάς, θαλασσινά, λαχανικά, ελιές και φασολάδα χωρίς λάδι. Κύρια έθιμα σε όλη την Ελλάδα είναι το πέταγμα του χαρταετού στα ύψη και ο χορός του με τον άνεμο, ψηλά στον καταγάλανο ουρανό, που υποδηλώνει την ανάταση, την κάθαρση της ψυχής μετά το διονυσιακό ξεφάντωμα της Αποκριάς. Μολονότι ο χαρταετός πρωταγωνιστεί στα δικά μας Κούλουμα, θα πρέπει να θυμηθούμε ότι πατρίδα του είναι η μακρινή Ανατολή και πιο συγκεκριμένα την Κίνα και το λεγόμενο Γαϊτανάκι, έθιμα που έφεραν από τη Μικρά Ασία οι πρόσφυγες.

Είναι πολύ σημαντικό να θυμόμαστε και να κρατάμε αυτά τα έθιμα ζωντανά, γιατί αυτά κουβαλούν την ιστορία μας και όλη την πορείας μας ως έθνος μέχρι σήμερα. 

Πηγές: wikipedia

Sansimera.gr

now24.gr

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here