Μία από τις πιο συχνές ερωτήσεις που δέχομαι από συγγραφείς είναι: «Πώς μπορώ να κάνω την ιστορία μου καλύτερη;». Συνήθως εμφανίζεται όταν το πρώτο προσχέδιο πλησιάζει στο τέλος. Τότε, με μια δεύτερη ανάγνωση, η αρχική σιγουριά δίνει τη θέση της στην αμφιβολία: είναι τελικά τόσο καλό όσο το φανταζόμουν;
Η πρόθεση είναι ξεκάθαρη· θέλουμε κάτι πιο δυνατό, πιο συναρπαστικό, πιο ολοκληρωμένο. Ο στόχος όμως παραμένει θολός. Θέλουμε να βελτιώσουμε την ιστορία, αλλά δεν ξέρουμε τι σημαίνει αυτό στην πράξη. Κι έτσι, το κείμενο συχνά καταλήγει σε ένα συρτάρι «μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο» — αν ποτέ ξεκαθαρίσει. Άλλες φορές επιστρέφουμε μήνες αργότερα. Άλλες, δεν επιστρέφουμε καθόλου.
Το πραγματικό ζήτημα, λοιπόν, είναι άλλο: ξέρουμε τι σημαίνει “καλύτερο”; Αν δεν γνωρίζουμε ποιο στοιχείο χρειάζεται δουλειά, πώς θα μπορέσουμε να το βελτιώσουμε;
Τι θα συνέβαινε αν, αντί για μια γενική επιθυμία, διατυπώναμε μια πιο ακριβή, στοχευμένη ερώτηση;
• Πώς γίνεται ο ρυθμός πιο σφιχτός;
• Πώς δυναμώνει η σύγκρουση;
• Πώς σταματά η πρώτη πράξη να είναι τόσο αργή;
• Πώς γίνεται το τέλος πιο αξέχαστο και πρωτότυπο;
Εδώ αρχίζει να καθαρίζει η εικόνα. Μια στοχευμένη ερώτηση μάς δίνει αμέσως σημείο εκκίνησης. Άλλο το «θέλω να το κάνω καλύτερο» και άλλο το «θέλω να διορθώσω αυτό το στοιχείο πρώτα». Το δεύτερο είναι δρόμος. Το πρώτο, ομίχλη.
Πώς εντοπίζετε το στοιχείο που χρειάζεται προσοχή;
• Ακούστε το ένστικτό σας. Συχνά είναι το πρώτο καμπανάκι. Αν νιώθετε ότι «κάτι δεν πάει καλά», προσπαθήστε να το ονομάσετε: είναι ο ρυθμός; η δομή; ένας χαρακτήρας που εξαφανίζεται, επανεμφανίζεται και συμπεριφέρεται σαν να μην έχει διαβάσει το υπόλοιπο βιβλίο;
• Εξετάστε τι έχει για εσάς μεγαλύτερη αξία. Αν αγαπάτε τους ζωντανούς, τρισδιάστατους χαρακτήρες, δείτε αν αναπνέουν στο κείμενο. Αν προτεραιότητα είναι η πλοκή, ελέγξτε τα θεμέλιά της: το έναυσμα, την κορύφωση, τη συνοχή. Αν γράφετε μυστήριο, παρατηρήστε αν δίνετε τις πληροφορίες με ρυθμό ή «με τη σέσουλα».
• Δοκιμάστε μια φρέσκια ματιά. Μπορεί να είναι η δική σας μετά από μικρή απόσταση από το κείμενο ή ενός άλλου ανθρώπου που θα σας πει εκείνο το πολύτιμο «κάτι μου λείπει εδώ».
Στην επιμέλεια δεν κερδίζει αυτός που ξέρει τις περισσότερες απαντήσεις. Κερδίζει εκείνος που κάνει τη σωστή ερώτηση. Όταν το ασαφές «κάτι δεν πάει καλά» αποκτήσει όνομα, η διαδικασία γίνεται πιο καθαρή, πιο δημιουργική και πολύ λιγότερο τρομακτική.
Γι’ αυτό, η ουσιαστική ερώτηση δεν είναι «Πώς θα κάνω την ιστορία μου καλύτερη;» αλλά «Τι θέλω να βελτιώσω πρώτο;»
Κι από εκεί, όλα αρχίζουν να παίρνουν μορφή.
Μαργαρίτα Αντιλόχου, Writing Coach Booklab.gr
