11η Σεπτεμβρίου, όπως και κάθε χρονιά, ανοίγουν τα σχολεία και το κλασσικό σε όλους μας, αντίο τεμπελιά. Οι μαμάδες και οι μπαμπάδες εύχονται στα παιδιά τους καλή δύναμη, χαρούμενη σχολική χρονία και καλή κοινωνικοποίηση. Φεύγει το παιδί από το σπίτι και κατευθύνεται προς το σχολείο και βλέπει και άλλα παιδιά με την τσάντα στον ώμο τους, άλλα χαρούμενα, άλλα λυπημένα προς την ίδια κατεύθυνση. Μπαίνει λοιπόν μέσα στην αυλή, χαιρετάει ή κάνει νέες γνωριμίες αν είναι καινούργιο και ακούει τον διευθυντή να δίνει το σύνθημα να ξεκινήσει ο αγιασμός. Προς το τέλος λοιπόν ο ίδιος εύχεται και αυτός καλή σχολική χρονιά γεμάτη εμπειρίες.
Θα συμβεί όμως αυτό;
Ο σχολικός χώρος, πέρα από το κλασσικό του λειτούργημα, δηλαδή τη διδασκαλία και την καλλιέργεια του πνεύματος, είναι ο βασικός φορέας κοινωνικοποίησης. Μέσα από το χώρο αυτό, τα παιδιά μιλούν μεταξύ τους, ανταλλάσσουν απόψεις, μοιράζονται φόβους, συναισθήματα.
Κλασσική εικόνα, τα παιδιά να τρέχουν σα παλαβά έξω από την τάξη, όταν χτυπάει το κουδούνι και να σχηματίζουν παρέες.
Μα κλασσική εικόνα και το παιδί που θα κάθεται μόνο σε μια γωνία. Περιφέρεται στην αυλή άσκοπα ή θα μένει μέσα στην τάξη και θα κοιτάζει έξω από το παράθυρο. Είναι συχνό φαινόμενο, ένας άνθρωπος και ιδιαίτερα ένας μαθητής να είναι παραπάνω κλειστό από τα άλλα παιδια, πιο ντροπαλό και να θέλει το χρόνο του να μιλήσει. Αλλά υπάρχει και η άλλη περίπτωση, να το έχουν απομονώσει οι άλλοι, χωρίς να φταίει.
Ας παρομοιάσουμε λοιπόν την απομόνωση αυτή, με ένα θρανίο πάνω στο οποίο, κάποιος γράφει αυτό που πληγώνει και στοιχειώνει τον άλλον. Πάνω στο θρανίο λοιπόν, γράφεται η λέξη ” ιπποπόταμος”. Κλασσική μετωνυμία του ζώου αυτού, για κάποιο παιδί με παραπανίσια κιλά, που όλοι σπάνε πλάκα στα διαλείμματα και όλοι το κάνουν να φοβάται να φάει μπροστά στους άλλους, ως ένδειξη ντροπής γι΄ αυτό που είναι.
Άλλες φορές πάνω στο θρανίο γράφεται η λέξη ” λαγός” , ” κουκουβάγια”, για κάποια παιδιά, που ενδεχομένως θα φοράνε γυαλιά ή θα έχουν κάποιο θέμα με την οδοντοστοιχία τους.
Η πολύ συχνή περίπτωση, έρχεται με τη λέξη ” γκέι”. Ένα αγόρι, που θα παίζει πιο πολύ με τα κορίτσια, που στα διαλείμματα θα προτιμήσει να παίξει μήλα, αντί για ποδόσφαιρο. Ένα αγόρι που θα έχει εκείνο το βλέμμα της ανασφάλειας κάθε μέρα στο σχολείο, και θα ακούει πως δεν είναι φυσιολογικό αυτό που κάνει θα πρέπει να αλλάξει της απόψεις του για να γίνει αποδεκτός και να μην ακούσει σε καθημερινή βάση τους σχετικούς χαιρετισμούς.
Στην ίδια κατηγορία τα προσφυγόπουλα. Εκείνα τα παιδιά, που όταν θα τα δεις στο σχολείο θα παρατηρήσεις κάτι ιδιαίτερο πάνω τους, χαρακτηριστικό της κάστας τους ή της χώρας προέλευσης τους. Συνήθως τα παιδιά αυτά, συγκεντρώνονται όλα μαζί , δημιουργούν μια ομάδα και έχουν πάνω τους το στίγμα ”Ξένος”. Θα χαρακτηριστούν και ως άπλυτα, άρρωστα και σιχαμένα.
Κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε για το τι είναι φυσιολογικό και τι πρέπον. Έκρηξη οργής σε σχολείο του Περάματος για προσφυγόπουλα από κοινοβουλευτική-ναζιστική ομάδα, για να απαγορεύσουν την είσοδο τους και τη φοίτηση τους στο σχολείο.
Οτιδήποτε διαφορετικό θεωρείται μεμπτό. Η διαφορετικότητα είναι αιτία εξοστρακισμού από την κοινωνία. Από μία κοινωνία στην οποία ο καθρωπεπισμός περισσεύει. Αρεσκόμαστε στο να φαινόμαστε πολιτισμένοι αλλά μόνο αυτό δεν είμαστε.
Όμως ο καθένας πρέπει να έχει την κριτική άποψη αν τα δεχτεί ή όχι, με βασικό του όπλο, τη μόρφωση.
Όλα ξεκινούν από την οικογένεια. Ένα παιδί, που κάνει τα πρώτα του βήματα στην εκπαίδευση, έχει άγνοια για το τι είναι καλό και τι κακό. Όταν μέσα από το σπίτι, το παιδί μαθαίνει πως ο μαύρος, ο χοντρός, ο δυσλεκτικός, το προσφυγόπουλο και ο ομοφυλόφιλος είναι όροι που μοιάζουν με κολλητικές ασθένειες είναι λογικό να καλλιεργείται το μίσος. Το μίσος αυτό όμως σε συνοδεύει για μία ζωή . Η προκατάληψη και ο ρατσισμός προκάλεσαν και δυστυχώς ακόμα προκαλούν μεγάλα εγκλήματα στην ανθρωπότητα.
Οφείλουμε να απεγκλωβιστούμε από αυτόν το ατέρμονο κύκλο μίσους. Να ανοίξουμε τα μάτια και τους ορίζοντες μας και κυρίως το μυαλό και την καρδιά και να αποδεχτούμε το διαφορετικό. Αυτό που μοιάζει με εμάς αλλά δεν είναι σαν εμάς.
Ο δάσκαλος οφείλει να διακόψει το μάθημα όταν αντιληφθεί ρατσιστικές επιθέσεις. Σταμάτησε το μάθημα και μίλα τους. Όχι, σαν να έχεις παπαγαλίσει την σχετική εγκύκλιο του ΥΠΕΠΘ. Μίλα τους σαν φίλος και εξήγησε τους τι κάνουν λάθος. Αν το προσπεράσεις, έχεις αποτύχει στη δουλειά σου.
Την ώρα του διαλείμματος μην αφήνεις κάποιο παιδί να γίνεται ο περίγελος της παρέας. Μην προσπερνάς το παιδί που κλαίει στην πίσω αυλή. Αγκάλιασε το και βοήθησε το.
Η κοινωνία για να αναπτυχθεί χρειάζεται ισότητα και δημοκρατία.
Ο καθένας έχει δικαίωμα να ζήσει αρμονικά με το περιβάλλον του όποιος και όπως και αν είναι.
Τι νόημα θα είχε να αλλάζαμε για να είμαστε αποδεκτοί; Τι νόημα θα είχε αν ήμασταν όλοι ίδιοι;
Όποιος μας απορρίπτει δεν έχει το δικαίωμα να μας κοροϊδεύει και να μας εξευτελίζει. Πρέπει να σιωπά και να λέει πως μας γνώρισε αλλά δεν έχουμε πολλά κοινά.
Έτσι δημιουργείται το αίσθημα της αυτοπεποίθησης, της σιγουριάς και της ασφάλειας για το ποιοι είμαστε και τι ζητάμε από τη ζωή μας και από ποιους. Μακάρι τα δεδομένα να πάψουν να είναι ζητούμενα και να ασχολούμαστε με το πώς θα βελτιώσουμε τον κόσμο στον οποίο ζούμε.
Στις μέρες μας η ειδική αγωγή αποτελεί κεντρικό θέμα όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και στην Ελλάδα . Ακούγονται πολλά και εννοούνται ακόμα περισσότερα. Είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη να υπάρχουν κατάλληλα πλαίσια για την εκπαίδευση και υποστήριξη των παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, είτε στο πλαίσιο της γενικής αγωγής, είτε στις υπάρχουσες μονάδες ειδικής αγωγής. Στόχος και προτεραιότητα είναι να εξασφαλίσουμε την μείωση του αποκλεισμού και της περιθωριοποίησης αυτών των μαθητών. Η Ειδική Αγωγή αποτελεί μέρος του εκπαιδευτικού συστήματος, αφού δεν το αντικαθιστά, αλλά το συμπληρώνει, το υποστηρίζει και το ενισχύει.
Τι είναι όμως αυτή η ειδική αγωγή για την οποία ακούγονται τόσα πράματα?
Η Ειδική Αγωγή ορίζεται ώς «το σύνολο των παρεχόμενων εκπαιδευτικών υπηρεσιών στους μαθητές με αναπηρία και διαπιστωμένες ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Η πολιτεία δεσμεύεται να κατοχυρώνει και να αναβαθμίζει διαρκώς τον υποχρεωτικό χαρακτήρα της ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης ώς αναπόσπαστο μέρος της υποχρεωτικής και δωρεάν δημόσιας παιδείας και να μεριμνά για την παροχή δωρεάν δημόσιας ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης στους αναπήρους όλων των ηλικιών και για όλα τα στάδια και τις εκπαιδευτικές βαθμίδες» (άρθρο 1, Νόμος 3699/2008).
Με πιο απλά λόγια η ειδική αγωγή έχει να κάνει με οποιαδήποτε μορφή βοήθειας, που ανταποκρίνεται στο ρυθμό μάθησης και στις ιδιαίτερες ανάγκες του κάθε παιδιού. Είναι η βοήθεια που προσφέρεται στο παιδί, εξειδικευμένα και ποιοτικά διαφορετικό από αυτό που προσφέρεται στο σχολείο.
Σε ποιους τομείς αναφέρεται η ειδική αγωγη?
Η ειδική αγωγή εμπεριέχει πολλές κατηγορίες περιπτώσεων/ δυσκολιών/ αναπηρίας στις οποίες αναφέρεται. Γι’ αυτό και χρειάζονται πολλές ειδικότητες θεραπευτών/ εκπαιδευτών , που λειτουργούν ως άμεση και αναγκαία βοήθεια.
Μαθητές με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες θεωρούνται όσοι:
Για ολόκληρη ή ορισμένη περίοδο της σχολικής τους ζωής εμφανίζουν σημαντικές δυσκολίες μάθησης εξαιτίας αισθητηριακών, νοητικών, γνωστικών, αναπτυξιακών προβλημάτων, ψυχικών και νευροψυχικών διαταραχών οι οποίες, σύμφωνα με τη διεπιστημονική αξιολόγηση, επηρεάζουν τη διαδικασία της σχολικής προσαρμογής και μάθησης.
Εμφανίζουν σύνθετες γνωστικές, συναισθηματικές και κοινωνικές δυσκολίες, παραβατική συμπεριφορά λόγω κακοποίησης, γονεϊκής παραμέλησης και εγκατάλειψης ή λόγω ενδοοικογενειακής βίας, ανήκουν στα άτομα με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
Έχουν μία ή περισσότερες νοητικές ικανότητες και ταλέντα ανεπτυγμένα σε βαθμό που υπερβαίνει κατά πολύ τα προσδοκώμενα για την ηλικιακή τους ομάδα. Με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων κατόπιν εισήγησης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, ανατίθεται η ανάπτυξη προτύπων αξιολόγησης και ειδικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων για τους μαθητές αυτούς σε Σχολές ή Τμήματα Α.Ε.Ι. που, κατόπιν πρόσκλησης που τους απευθύνει το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, εκδηλώνουν ενδιαφέρον. Στους μαθητές αυτούς δεν έχουν εφαρμογή οι λοιπές διατάξεις του νόμου 3699/2008.
Ορισμένες από αυτές τις κατηγορίες παραθέτονται επιγραμματικά:
Διαταραχές της ομιλίας
Μαθησιακές δυσκολίες
Νοητική Υστέρηση & σύνδρομα
Σοβαρές συναισθηματικές διαταραχές
Διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή (Αυτισμός)
Ορθοπεδικές βλάβες
Σοβαρή απώλεια ακοής/ Κώφωση.
Ελλιπής όραση / Τύφλωση.
Κώφωση-Τύφλωση.
Διάφορα οργανικά νοσήματα, χρόνιες παθήσεις και άλλες αναπηρίες.
Πολλαπλές μειονεξίες
Τραυματισμοί εγκεφάλου
Πού παρέχεται η ειδική αγωγή?
Σύμφωνα με το κράτος, σας παραθέτω την παροχή ειδικής αγωγής σε σχολικό επίπεδο:
Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Η Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση παρέχεται σε: 1. Δημόσιο Σχολείο – Συνηθισμένη τάξη Παιδιά με ειδικές ανάγκες για τα οποία προσδιορίστηκε ειδική αγωγή και εκπαίδευση δικαιούνται δωρεάν φοίτηση σε δημόσιο σχολείο για την παροχή της ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης, σε τάξη συνηθισμένου σχολείου εφοδιασμένου με τις κατάλληλες υποδομές, σύμφωνα με το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Υπουργείου, προσαρμοσμένο στις ειδικές ανάγκες των παιδιών και στο εξατομικευμένο πρόγραμμα εκπαίδευσής τους. Σε περίπτωση που η ειδική αγωγή και εκπαίδευση παρέχεται, πλήρως ή εν μέρει, σε τάξη συνηθισμένου σχολείου, καθορίζονται από την Επαρχιακή Επιτροπή το δημόσιο σχολείο και η τάξη, ο αριθμός των παιδιών της τάξης στην οποία φοιτούν παιδιά με ειδικές ανάγκες (που μπορεί να μειωθεί ανάλογα με τον βαθμό σοβαρότητας του προβλήματος των παιδιών που εντάσσονται σε αυτή), οι εξαιρέσεις, απαλλαγές, τροποποιήσεις ή προσαρμογές στο αναλυτικό πρόγραμμα, το είδος της στήριξης που θα παρασχεθεί στο παιδί, οι αναγκαίες οικοδομικές και περιβαλλοντικές αλλαγές στο σχολείο, οι διδακτικές περίοδοι των εκπαιδευτικών λειτουργών που έχουν την ευθύνη της τάξης στην οποία φοιτά το παιδί και ο συνδετικός λειτουργός που θα έχει την άμεση ευθύνη για το παιδί. Αν, για λόγους που εξειδικεύονται, δεν είναι δυνατή η φοίτηση σε σχολείο της περιοχής στην οποία διαμένει το παιδί, η Επαρχιακή Επιτροπή μεριμνά για τη δωρεάν μεταφορά του προς και από το σχολείο αυτό. 2. Δημόσιο Σχολείο – Ειδική Μονάδα Η φοίτηση παιδιού με ειδικές ανάγκες για το οποίο προσδιορίστηκε ειδική αγωγή και εκπαίδευση, μπορεί να γίνει σε ειδική μονάδα που λειτουργεί σε συνηθισμένο σχολείο. Οι Ειδικές Μονάδες είναι εντεταγμένες και ενσωματωμένες σε συνηθισμένα σχολεία και λειτουργούν σε χώρους άνετους και προσπελάσιμους από τα παιδιά με ειδικές ανάγκες. Ο διευθυντής του συνηθισμένου σχολείου στο οποίο στεγάζεται η ειδική μονάδα έχει την ευθύνη για τη λειτουργία της. Τα παιδιά της Ειδικής Μονάδας εγγράφονται κανονικά στο μητρώο του σχολείου και στο μαθητολόγιο της ανάλογης, κατά το δυνατό, με την ηλικία τους τάξης. Ο συνολικός αριθμός των παιδιών σε κάθε ειδική μονάδα καθορίζεται με βάση την ηλικία, τις ειδικές ανάγκες, τις ιδιαιτερότητες και την εύρυθμη λειτουργία της ειδικής μονάδας. Αρμόδια για να αποφασίσει τον συνολικό αριθμό των μαθητών στην ειδική μονάδα είναι η Επαρχιακή Επιτροπή, αφού ακούσει τις απόψεις του διευθυντή του σχολείου, του συνδετικού λειτουργού, του οικείου επιθεωρητή Ειδικής Εκπαίδευσης και του δασκάλου της μονάδας.
3. Σχολείο Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης
Σχολείο Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης είναι δημόσιο σχολείο που ιδρύεται και λειτουργεί σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου για παροχή ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης σε παιδιά με ειδικές ανάγκες. Τα σχολεία αυτά στελεχώνονται με το αναγκαίο διδακτικό και άλλο επιστημονικό (ψυχολόγοι, λογοθεραπευτές, γιατροί, φυσιοθεραπευτές και άλλοι) υποστηρικτικό και βοηθητικό προσωπικό και εφοδιάζονται με σύγχρονα μέσα που είναι απαραίτητα για την εκπλήρωση της αποστολής τους.
Τα παιδιά που φοιτούν σε σχολεία ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης εντάσσονται σε ομάδες, που συγκροτούνται λαμβανομένων υπόψη της ηλικίας και των ιδιαιτεροτήτων κάθε παιδιού, καθώς και της πολυθεματικά αξιολογημένης ειδικής αγωγής που προσδιορίζεται για αυτά. Ο αριθμός των μαθητών στις ομάδες καθορίζεται, με βάση τις αξιολογημένες ανάγκες κάθε παιδιού, από ομάδα που αποτελείται από έναν επιθεωρητή Ειδικής Εκπαίδευσης, έναν εκπαιδευτικό ψυχολόγο, έναν εκπαιδευτικό Ειδικής Εκπαίδευσης, όλοι από τον δημόσιο τομέα, και τον διευθυντή του σχολείου.
Η εκπαιδευτική πολιτική των σχολείων ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης περιλαμβάνει σύστημα συνεχούς επαφής των σχολείων ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης με τα συνηθισμένα σχολεία της περιοχής τους και διοργάνωσης κοινών δραστηριοτήτων, ανάλογα με την περίπτωση.
4. Παροχή Υπηρεσιών σε Άλλους Χώρους Στα παιδιά με ειδικές ανάγκες της Δημοτικής και της Μέσης Εκπαίδευσης που για λόγους υγείας δεν μπορούν, για μακρύ χρονικό διάστημα, να παρακολουθήσουν το συνηθισμένο πρόγραμμα μαθημάτων στο σχολείο, δυνατό να εξασφαλίζεται εκπαίδευση κατ’ οίκον ή σε νοσηλευτήρια. Η παρακολούθηση μαθημάτων εκτός του σχολείου θεωρείται μέρος του κανονικού προγράμματος μαθημάτων στη συνηθισμένη τάξη.
Ποιοι είναι οι εξειδικευμένοι θεραπευτές και παιδαγωγοί της ειδικής αγωγής?
Οι ειδικοί θεραπευτές που θα χρειαστεί ένα παιδί είναι ανάλογα με τις δυσκολίες του:
– Ειδικός παιδαγωγός, για δυσκολίες στην αντίληψη, επικοινωνία, φτωχό λεξιλόγιο, δυσκολία σε ασκήσεις προγραφής, δυσκολία στην εκμάθηση των χρωμάτων, των σχημάτων και γενικά σε ότι θεωρείται απαραίτητο για να ξεκινήσει το παιδί το νηπιαγωγείο.
– Λογοθεραπευτής, για δυσκολίες που σχετίζονται με την άρθρωση , οποιαδήποτε μορφή λόγου και γενικά με την επικοινωνία ενός ανθρώπου.
– Εργοθεραπευτής, για δυσκολίες που σχετίζονται γενικά με την κίνηση του, την αδρή και τη λεπτή κινητικότητα, τη συγκέντρωση , ακόμα και με την οριοθέτηση του.
Αν χρειάζεται, στο πρόγραμμα πρώιμης παρέμβασης συμμετέχει και εξειδικευμένοςφυσιοθεραπευτής, παιδοψυχολόγος, παιδονευρολόγος και αναπτυξιολόγος.
Σωτήρια δε έχει αποδειχθεί η πρώιμη παρέμβαση στα άτομα με ειδικές δεξιότητες που χρήζουν ειδικής αγωγή, λόγω της έγκαιρης αντιμετώπισης και πρόληψης.
Στο σήμερα…
Η αναγκαιότητα της ειδικής αγωγής είναι στις μέρες μας μεγαλύτερη από ποτέ. Γονείς και εκπαιδευτικοί πιο ενημερωμένοι και υποψιασμένοι. Αποφασισμένοι να δημιουργήσουν έναν καλύτερο και πιο δίκαιο κόσμο για τα παιδιά τους. Χωρίς τις ταμπέλες και τις διακρίσεις που υπήρχαν κάποτε. Χωρίς να στερήσουν από οποιοδήποτε παιδί , με οποιαδήποτε δυσκολία , να έχει ίσες ευκαιρίες, καλύτερη ποιότητα ζωής και καλύτερη ποιότητα μάθησης/εκπαίδευσης.
Η αναγκαιότητα της ειδικής αγωγής στις μέρες μας είναι μεγαλύτερη από ποτέ γιατί δίνει ένα καλύτερο μέλλον στα παιδιά. ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ. Αρκεί ποτέ να μην ξεχνάμε ότι κυριολεκτικά το μέλλον μας ΕΙΝΑΙ ΟΛΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!
Παρακάτω δεν θα διαβάσετε ακόμα μια σύντομη βιογραφία της Μαρίας Κάλλας. Σε αυτό το άρθρο θα βρείτε μόνο κάποια λόγια και σκέψεις για αυτό το μύθο, για αυτή τη γυναίκα που ακόμα και σήμερα κάνει τους πάντες να ανατριχιάζουν στο άκουσμα μιας άριάς της.
Το κορίτσι με το όνομα- σιδηρόδρομο, Μαρία Άννα Σοφία Καικιλία Καλογεροπούλου, γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη από πατέρα φαρμακοποιό μετανάστη από τη Μεσσηνία. Και όχι από οπουδήποτε στη Μεσσηνία, αλλά από τη Σκάλα. Κάνουμε όλοι το συνειρμό με τη Σκάλα του Μιλάνου;
Η Κάλλας δεν είχε εύκολη ζωή. Ταλαιπωρήθηκεπερισσότερο από κάθε άλλο, κυρίως από την έλλειψη εμπιστοσύνης στον εαυτό της. Ήταν άτομο δίκαιο και αυστηρό, για πολλούς απόμακρο και δυσπρόσιτο, μα όλα πήγαζαν από τη δική της ανασφάλεια και χαμηλή αυτοπεποίθηση. Χαρακτηριστικό της αυστηρότητάς της με τον ίδιο της τον εαυτό αποτέλεσε η άρνησή της να ερμηνεύσει τη Μαντάμ Μπάτερφλάι στην ομώνυμη όπερα του Πουτσίνι, καθώς θεωρούσε πως ήταν υπερβολικά εύσωμη για έναν τόσο αιθέριο ρόλο. Ναι, η Κάλλας υπήρξε ιδιαίτερα εύσωμη και μάλιστα βουλιμική, καθώς οι στερήσεις της Κατοχής, την οποία πέρασε στην Ελλάδα, την οδήγησαν σε μια ιδιόμορφη σχέση με το φαγητό. Παρ’όλα αυτά, όταν μετά και από παρότρυνση της δασκάλας της Ιντάλγκο, η οποία πίστευε πως ο χώρος της Ελλάδας ήταν πολύ στενός για να χωρέσει και να αναδείξει ένα τέτοιο ταλέντο, έφυγε για την Αμερική και από εκεί στην Ιταλία, έχασε 40 ολόκληρα κιλά, καταφέρνοντας να διατηρήσει ανέπαφη τη φωνή της. Από εκεί και πέρα η καριέρα της απογειώθηκε και σε αυτό συνέβαλε και ο γάμος της με το Βερονέζο Μπατίστα Μενεγκίνι.
Το ταλέντο της Κάλλας είναι αδιαμφισβήτητο, όπως και για τον Λουκίνο Βισκόντι ο ρόλος που έπαιζαν σε αυτό οι ελληνικές της καταβολές. Ο Βισκόντι υποστήριζε πως χωρίς αυτές τις ελληνικές ρίζες, η φωνή και το παίξιμο της Κάλλας δεν θα ήταν τα ίδια.
Ας προσπαθήσουμε όμως μέσα από τα δικά της λόγια να βρούμε τη χαραμάδα που θα μας επιτρέψει να κοιτάξουμε έστω και κλεφτά μέσα στην ψυχή και το μυαλό της ντίβας. Η Κάλλας αντιτασσόταν στους κριτικούς που αναζητούσαν την τελειότητα, υποστηρίζοντας πως ο μηχανισμός του τραγουδιού είναι τόσο περίπλοκος και δύσκολος που η τελειότητα δεν επιτυγχάνεται ποτέ.Έδινε πολύ μεγάλη σημασία στον καθένα που βρισκόταν στη σκηνή μαζί της και παρατηρούσε τις κινήσεις του εκάστοτε συναδέλφου ώστε να προσαρμόζει και τις δικές της αντίστοιχα, καθώς πίστευε ακράδαντα πως μόνο η φυσικότητα στις κινήσεις μπορούσε να πείσει το κοινό.Για το τελευταίο, παραδεχόταν πως μπορούσε να της ανυψώσει ή να της καταρρακώσει το ηθικό αναλόγως με το αν η ίδια εισέπραττε αμέσως τη συμπάθειά του ή όχι. Πόση μοναξιά, αλήθεια, κρύβει αυτή η παραδοχή. Πόση εξάρτηση από τους άλλους και όχι από τον ίδιο της τον εαυτό. Μια φράση που επισφραγίζει το παραπάνω, είναι πως όταν η δουλειά της πήγαινε θαυμάσια, τότε η ζωή της ήταν υπέροχη. Αντίθετα, η ζωή της ήταν μαρτύριο.
Αυτός ήταν συνοπτικά ο άνθρωπος πίσω από την Πριμαντόνα, πίσω από την πρωταγωνίστρια Μαρία Κάλλας. Ένα ταλαιπωρημένο παιδί με απίστευτο ταλέντο, ένας άνθρωπος ιδιαίτερα τυχερός στην καριέρα του, μια ανασφαλής, αυστηρή γυναίκα, ένας ολόκληρος κόσμος με εξαιρετικό ενδιαφέρον.
“Ακόμα και όταν παίζει ο παρτενέρ της (Κάλλας), οι θεατές κοιτούν μαγεμένοι εκείνη.”Φράνκο Τζεφιρέλλι
ΥΓ. Το άρθρο γράφτηκε με τη μουσική υπόκρουση της Casta Diva.
Ειρήνη Μαρκιανού
Το Σάββατο 4 Φεβρουαρίου, σε γνωστό καφέ της Θεσσαλονίκης πραγματοποιήθηκε η παρουσίαση της ποιητικής συλλογής «Πυρφόρος Έρως» της συγγραφέως Αναστασία Παπαδάκη.
Εισηγήτρια της εκδήλωσης ήταν η ποιήτρια Στέλλα Πετκάρη, η οποία εξήρε την ικανότητα της Αναστασίας να εκφράζεται για όσα νιώθει μέσα από τα ποιήματα της. Μάλιστα στην εισήγηση της χρησιμοποίησε ποιήματα της Αναστασίας προκειμένου να αναδείξει το πηγαίο συγγραφικό της ταλέντο.
Η ίδια η Αναστασία μιλώντας για το πόνημα της τόνισε πώς γι αυτήν ο έρωτας υπάρχει παντού, σε κάθε εκφανση της ζωής της. «Είμαι ερωτευμένη με τον έρωτα», είπε χαρακτηριστικά.
Την εκδήλωση συντονίζε ο ταλαντούχος συγγραφέας και πολύ καλός φίλος της Αναστασίας Παπαδάκη, Χρήστος Τούβε.
Αποτελεί πραγματική έκπληξη το πώς τρεις νεοι συγγραφείς και φίλοι συνεργάσθηκαν τόσο αρμονικά για να βοηθήσουν τον «Πυρφόρος Ερως» να λάμψει και να αγγίξει τις καρδιές και τις ψυχές όχι μόνο των παρευρισκομένων αλλά και των αναγνωστών.
Εμείς ελπίζουμε να αγαπήσετε και εσεις το νέο βιβλίο της Αναστασίας Παπαδάκη και να της ευχηθούμε καλα συγγραφικά ταξίδια. Αν μη τι αλλο χρειαζόμαστε πένες τοσο γλυκιές και φρέσκες όπως της Αναστασίας Παπαδάκη.
Κι έρχεται εκείνη η στιγμή που πρέπει να αποφασίσεις για το μέλλον σου. Τις περισσότερες φορές δεν αποφασίζεις μόνος, αλλά υπάρχουν και διάφοροι άλλοι από πίσω όπως γονείς, εκπαιδευτικοί, οι οποίοι σε οδηγούν προς κάποια κατεύθυνση.
Αν λοιπόν αυτή η κατεύθυνση είναι προς την εκπαίδευση, τότε πρέπει να είσαι σίγουρος για κάποια πράγματα.
Σου αρέσει να ασχολείσαι με τα παιδιά;
Έχεις υπομονή;
Το κάνεις για οικονομικούς λόγους;
Και πολλές άλλες ερωτήσεις τέτοιου τύπου που δεν αναφέρω γιατί θα γίνω κουραστική. Αλλά πραγματικά σκέφτηκες ποτέ πόσα πράγματα πρέπει να κάνει ένας δάσκαλος, ένας καθηγητής για να κάνει σωστά τη δουλειά του. Πόση υπομονή πρέπει να διαθέτει και πόση αγάπη γι’αυτό που κάνει αλλά και για τα παιδιά τα ίδια.
Θέλω λοιπόν να σου μιλήσω για το επάγγελμα μου και αν θέλεις να το ακολουθήσεις να το κάνεις γιατί το αγαπάς και όχι γιατί κάποιος σου μίλησε για επαγγελματική αποκατάσταση και διακοπές τρεις μήνες το καλοκαίρι.
Αγάπησέ το και κάνε το δικό σου. Βρες τους τρόπους να γίνει η καθημερινότητά σου γεμάτη από ιδέες για ενδιαφέρουσα διδασκαλία και μην σκέφτεσαι το συνηθισμένο. Κάνε τη διαφορά! Ναι μ’ ακούς, κάντο γιατί πραγματικά αξίζει.
Βγες από την πεπατημένη, ακολούθησε έναν δικό σου δρόμο και σίγουρα θα βγεις κερδισμένος πρώτα εσύ και μετά οι μαθητές σου!
Γιατί να κάνεις αυτό που έκανε παλιά κάποιος καθηγητής σου και βαριόσουν; Γιατί να μην βρεις έναν άλλο τρόπο να μεταλαμπαδεύσεις τις γνώσεις σου στους μαθητές σου;
Γιατί να μην τους δώσεις εναλλακτικές να ανακαλύψουν μόνοι τους τη γνώση; Το ταξίδι θα είναι δύσκολο αλλά θα ανταμειφθούν κι αυτοί κι εσύ. Ίσως τους δώσεις μια αφορμή να σκέφτονται τι θα γίνει στο επόμενο μάθημα…
Μην βαριέσαι, θα βαρεθούν κι αυτοί. Αν εσύ δεν βλέπεις την ώρα να τελειώσεις, σκέψου πως το πιο πιθανό είναι να νιώθουν έτσι και οι μαθητές σου. Βάλε λοιπόν το μυαλό σου να δουλέψει και βρες τρόπους διαφορετικούς.
Κάνε κάτι που δεν θα το περιμένουν, παίξε μαζί τους, μίλησέ τους. Νιώσε άνετα για να νιώσουν και αυτοί.
Να γίνετε μια παρέα. Μην φοβηθείς, δεν θα σταματήσουν να σε σέβονται επειδή θα σταματήσεις να είσαι αυστηρός και απομακρυσμένος.
Και για να είμαι ειλικρινής δεν πίστευα πάντα αυτά που σου λέω να κάνεις τώρα. Στη θεωρία όλα είναι εύκολα και απλά, στην πράξη όμως τα πάντα διαφέρουν.
Στη θεωρία ήθελα να είμαι αυστηρή, να έχω τους τέλειους μαθητές, να κάνω το τέλειο μάθημα και όλα να είναι υπέροχα. Στην πράξη όμως διαπίστωσα ότι αυτά δεν γίνονται. Ούτε εγώ είμαι τέλεια, ούτε κάνω το τέλειο μάθημα και ούτε θέλω κιόλας, γιατί το τέλειο θα ήταν από κάποια στιγμή και μετά βαρετό.
Οπότε προσαρμόζομαι στις εκάστοτε συνθήκες και αλλάζω ανάλογα με τον μαθητή. Πάντα όμως με αγάπη και υπομονή!
Γι ‘αυτό σου λέω αν θέλεις να γίνεις εκπαιδευτικός, να το αγαπάς και να το κάνεις εμπνευσμένα!
Μόνιμο θέμα συζήτησης μεταξύ εκπαιδευτικών είναι οι σχέσεις μεταξύ μαθητή και δασκάλου. Πόσο μάλλον όταν σε αυτήν την σχέση παρεμβαίνει ένας τρίτος παράγοντας: Οι γονείς.
Πολλές φορές λένε οι εκπαιδευτικοί πως «τα παιδιά δεν είναι τα ίδια όπως παλιά». Αυτή η τάση εξιδανίκευσης σε κάθε τι παλιό, μας πιάνει είναι η αλήθεια. Όμως, το να αναπολούμε ένα παρελθόν που δεν το ζήσαμε ως επαγγελματίες, γιατί δεν φυτρώσαμε κατευθείαν ως καθηγητές, αλλά σε κάποια φάση περάσαμε και μεις από την παιδική ηλικία, δεν είναι η λύση.
Θα πρέπει λοιπόν να δούμε το έργο αλλιώς. Τα παιδιά της σημερινής εποχής είναι διαφορετικά, οι σχέσεις είναι διαφορετικές, τα προβλήματα είναι μεν ίδια, αλλά ιδωμένα μέσα από μια άλλη σκοπιά. Η σωματική διάπλαση των παιδιών έχει αλλάξει. Η ανάπτυξη είναι μεγαλύτερη, τα παιδιά «ξεπετάγονται »γρήγορα, έχουμε και τα social media από κοντά, δεν είναι και δύσκολο να χαθεί η μπάλα. Από την άλλη μεριά, ζούμε και τον συρφετό των μνημονίων, το πράγμα περιπλέκεται περισσότερο.
Όμως υπάρχουν κάποια πράγματα που πρέπει να είναι δεδομένα. Κανόνες και σεβασμός θα πρέπει να είναι στην πρώτη γραμμή. Τα όρια πρέπει να είναι ευδιάκριτα. Τα παιδιά θα πρέπει να ξέρουν μέχρι που είναι η κόκκινη γραμμή. Οι γονείς θα πρέπει να συμβάλλουν ως προς αυτό. Δεν το κάνουν πάντα. Το βλέπουμε καθημερινά. Είναι χαρακτηριστικές οι περιπτώσεις όπου βλέπουμε ένα παιδί με απλές αρχές σεβασμού και ευγένειας και κάνουμε τον σταυρό μας. Πολλές φορές όταν ο δάσκαλος έχει τέτοιες περιπτώσεις, θετικές, του ανοίγει η όρεξη. Είναι σαν τον προπονητή. Έχει εξαιρετικό υλικό για να δουλέψει.
Οι γονείς οφείλουν να συμβάλλουν ως προς την ανάπτυξη αυτής της σχέσης. Η συνεχής μείωση του ρόλου του δασκάλου προκαλεί μόνο προβλήματα. Μειώνει την αίσθηση του επαγγελματισμού που θα πρέπει το παιδί να έχει μεγαλώνοντας. Μειώνει την επίδραση της σχέσης μεταξύ παιδιού και δασκάλου. Αν ακούει συνεχώς το παιδί κατηγορίες για τον δάσκαλο πως θα εκτιμήσει το έργο του;
Από την άλλη μεριά αν και ο ίδιος ο δάσκαλος δεν έχει επίδραση του ρόλου του πως θα δώσει κίνητρα στο παιδί να βελτιωθεί; Όλα αυτά είναι ερωτήματα που μόνο η σωστή επικοινωνία μεταξύ δασκάλου, παιδιών και μαθητών θα τα απαντήσει.
Το να αγαπάει ένας μαθητής τον δάσκαλο, δεν είναι τόσο απλό όσο ακούγεται. Ζούμε σε δύσκολους καιρούς και θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να υπάρχει σεβασμός και αλληλοκατανόηση από όλες τις πλευρές. Όταν μπαίνουν οι σωστές βάσεις, όλα τα υπόλοιπα έρχονται πιο εύκολα.
Είναι βέβαιο, πως κατά καιρούς έχει παρατηρηθεί το φαινόμενο της δυσλεξίας σε μαθητές όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης. Πρόκειται για ένα είδος νευρολογικής διαταραχής που επηρεάζει τα παιδιά στην εκμάθηση της ορθής γραφής, της ανάγνωσης και γενικότερα στην αφομοίωση του γραπτού λόγου, χωρίς αυτό να συνεπάγεται κάποιο είδος νοητικής υστέρησης. Πολλοί από αυτούς τους μαθητές εξελίσσονται σε λαμπρούς επιστήμονες, άλλοι πάλι αποκτούν διεθνή καριέρα. Όμως κάποιοι παραμένουν στάσιμοι, χωρίς καμία επαγγελματική ή προσωπική πρόοδο γιατί πολύ απλά ποτέ δεν τους δόθηκε η ευκαιρία να ξεδιπλώσουν τα ταλέντα τους και να διευρύνουν τους ορίζοντές τους.
Αν αναζητούσαμε τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται σε αυτούς τους μαθητές στα πλαίσια της οικογένειας τότε σίγουρα αυτές θα ήταν περιορισμένες. Οι γονείς αφοσιωμένοι στην εργασία τους προσπαθούν να ισορροπήσουν μέσα στην γεμάτη άγχος ρουτίνα τους. Το παιδί παραμελημένο θέλει να ΜΑΘΕΙ αλλά δυστυχώς δεν μπορεί επειδή το ίδιο το περιβάλλον του δεν του προσφέρει τα κατάλληλα εφόδια για να εξελιχθεί.
Ακόμη, σύμφωνα με έρευνες οι δυσλεκτικοί μαθητές μέσα στη σχολική αίθουσα υποφέρουν. Ο εκπαιδευτικός ακολουθεί τη γρήγορη ροή των υπολοίπων με αποτέλεσμα την περιθωριοποίηση αυτών των μαθητών που εμφανίζουν δυσαριθμησία και άλλες μορφές νευρολογικής διαταραχής. Τα σχολικό πρόγραμμα είναι πιεστικό και η διδακτέα ύλη «τρέχει» όπως δηλώνουν και οι καθηγητές μας. Έτσι, κανείς δε βρίσκει λίγο χρόνο να ασχοληθεί με εκείνον το μαθητή που δυσκολεύεται να γράψει ή να διαβάσει. Τι χρειάζονται πραγματικά όμως αυτοί οι μαθητές που πολύ απλά θέλουν αλλά δεν μπορούν;
Η προφορική εξέταση στη διδακτέα ύλη, η παράλληλη στήριξη με εκπαιδευτικούς ειδικής αγωγής καθώς επίσης και τα κατάλληλα οπτικοακουστικά μέσα θα βοηθούσαν αυτό το παιδί που έχει το δικαίωμα στη γνώση. Γιατί η γνώση είναι ΔΥΝΑΜΗ και δεν πρέπει να το ξεχνάμε. Άλλωστε δε θα μπορούσαμε να μην αναφερθούμε στα λόγια σοφίας του γνωστού σε όλους μας Αλβέρτου Αϊνστάιν: «Καθένας από εμάς είναι έξυπνος. Όμως αν κρίνουμε ένα ψάρι από την ικανότητά του να σκαρφαλώσει σε ένα δέντρο τότε θα νομίζει σε όλη του τη ζωή πως είναι χαζό. Αυτό είναι το εκπαιδευτικό μας σύστημα. ΑΔΙΚΟ»
Κάθε μαθητής έχει το δικαίωμα στη μόρφωση και τίποτα δε μπορεί να του εμποδίσει αυτή την έμφυτη ανάγκη του. Γονείς, εκπαιδευτικοί, συμμαθητές βοηθούν αυτούς τους ανθρώπους να ανελιχτούν μιας και το μεγαλύτερο όπλο τους είναι η βαθειά θέληση και η επιθυμία. Χωρίς να στιγματίζονται και να περιθωριοποιούνται μπορούν να ξεπεράσουν την εκ γενετής δυσκολία τους ή ακόμη και να βελτιώσουν την κατάστασή τους με την ενθάρρυνση πάντα και την έμπρακτη βοήθεια των γύρω τους. Γιατί θέλουν αλλά δεν μπορούν!!!!!
Ας μην ξεχνάμε άλλωστε πως πολλές από τις πιο σπουδαίες προσωπικότητες του ανθρώπινου πολιτισμού όπως ο Dr.James Lovelock ή ο Alexander Graham Bell εμφάνιζαν μορφές δυσλεξίας. Γι΄ αυτό και ο κάθε γονέας που το παιδί του έχει δυσλεξία οφείλει να μην ντρέπεται, να αγαπά την ιδιαιτερότητα του παιδιού του και να κατανοήσει πως μόνο με την κατάλληλη στήριξη το φαινόμενο θα εξαλειφθεί και ο δυσλεκτικός μαθητής θα εξελιχτεί. Αρκεί να πιστέψεις!!!!!
Η βελτίωση της συναισθηματικής ικανότητας των παιδιών δεν φαίνεται να κατέχει περίοπτη θέση στο εκπαιδευτικό μας σύστημα
Σύμφωνα με τους ειδικούς επιστήμονες που μελετούν την λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου αυτός χωρίζεται σε δύο ημισφαίρια τα οποία όμως επικοινωνούν διαρκώς μεταξύ τους: το αριστερό ημισφαίριο των γνώσεων και της λογικής και το δεξιό ημισφαίριο των συναισθημάτων, της φαντασίας και της δημιουργικότητας. Εμείς οι άνθρωποι έχουμε συνηθίσει να δίνουμε άλλο όνομα στο δεξιό ημισφαίριο του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνο για συναισθήματά μας: το ονομάζουμε «καρδιά». Αναρωτιέμαι λοιπόν μήπως τελικά εκπαιδεύουμε τα παιδιά ξεχνώντας ότι έχουν και «καρδιά» που διψάει όχι για γνώσεις και πληροφορίες αλλά για συναισθήματα;
Κακά τα ψέματα, το εκπαιδευτικό μας σύστημα έχει μια τέτοια στοχοθεσία ώστε να προσφέρει στα παιδιά σχεδόν αποκλειστικά ακαδημαϊκή παιδεία. Δηλαδή έχει σκοπό τη μετάδοση πληροφοριών και γνώσεων -ομολογουμένως σημαντικών- στα παιδιά. Αυτή είναι φανερή φύση της εκπαίδευσης. Τι γίνεται όμως με την αθέατη φύση της, τα συναισθήματα;
Προφανώς δεν έχουμε συνειδητοποιήσει ότι η μάθηση δεν λαμβάνει χώρα ανεξάρτητα από τα συναισθήματα του παιδιού. Το συναίσθημα είναι το σήμα που εκτοξεύεται προς και από τον ανθρώπινο εγκέφαλο συμπαρασύροντας μαζί του την προσδεμένη σε αυτό γνώση ή την πληροφορία. Όμως το κείμενο αυτό δεν έχει σκοπό να ασχοληθεί με την αξία των συναισθημάτων στην γνωστική εκπαιδευτική διαδικασία αλλά με αυτή καθαυτή την εκπαίδευση της συναισθηματικής ικανότητας των παιδιών ή ,όπως αλλιώς συνηθίζεται να ονομάζεται, με τη συναισθηματική νοημοσύνη τους. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η συναισθηματική νοημοσύνη μπορεί να διδαχθεί;
Είναι το σχολείο ο κατάλληλος χώρος για να καλλιεργηθούν τα συναισθήματα των παιδιών;
Η βελτίωση της συναισθηματικής ικανότητας των παιδιών δεν φαίνεται να κατέχει περίοπτη θέση στο εκπαιδευτικό μας σύστημα. Σχεδόν αγνοείται και αυτό είναι εντυπωσιακό αν σκεφτούμε ότι ο ρόλος του σχολείου δεν είναι μόνο να παρέχει γνώσεις αλλά να διαμορφώσει συμπεριφορές, να κοινωνικοποιήσει και να προσφέρει ολιστική ωριμότητα στα παιδιά. Ας αναρωτηθούμε π.χ τι μπορεί να φανεί πιο χρήσιμο στη ζωή ενός ενήλικα : το να ξέρει να λύνει δύσκολα μαθηματικά προβλήματα, να εκφράζει ένα φυσικό νόμο ή να μπορεί να ελέγχει το θυμό του, τις παρορμήσεις του, να είναι κοινωνικός και να μπορεί να κερδίζει την εμπιστοσύνη των άλλων;
Το μεγάλο λοιπόν ερώτημα δεν είναι η αξία των συναισθηματικών δεξιοτήτων αφού αυτή θεωρείται δεδομένη αλλά το κατά πόσο αυτές μπορούν να καλλιεργηθούν και κατά πόσο ο κατάλληλος χώρος για να γίνει κάτι τέτοιο είναι το σχολείο; Η απάντηση είναι ότι όχι μόνο οι συναισθηματικές δεξιότητες μπορούν να καλλιεργηθούν αλλά και ότι ,ειδικά στις μέρες μας, επιβάλλεται ο κυριότερος χώρος στο οποίο θα λάβει χώρα κάτι τέτοιο να είναι το σχολείο. Μην ξεχνάμε ότι η συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού συμβαίνει κυρίως κατά τη διάρκεια της παιδικής και της εφηβικής του ηλικίας που διαμορφώνεται η προσωπικότητα δηλαδή τα χρόνια που του παρέχεται πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Επίσης να μην παραγνωρίζουμε το γεγονός ότι τα παιδιά και οι έφηβοι περνούν πολύ μεγάλο μέρος της ημέρας στο σχολείο. Οι βαθμοί ενός μαθητή μπορεί να μας πληροφορούν για την νοητική ανάπτυξή του αλλά δεν μας δίνουν κανέναν στοιχείο για την συναισθηματική του ανάπτυξη. Όμως ένας ψυχικά υγιής άνθρωπος έχει σε ισορροπία την νοητική ανάπτυξη με την συναισθηματική.
Η έννοια της συναισθηματικής νοημοσύνης (EQ)
Το 1995 ο πολύ γνωστός ψυχολόγος και συγγραφέας Daniel Goleman θεμελίωσε την έννοια της συναισθηματικής νοημοσύνης EQ ( Emotional Quotient). Μέχρι τότε κυριαρχούσε η έννοια της λογικής νοημοσύνης IQ (Intelligence Quotient).
Η συναισθηματική νοημοσύνη EQ αναφέρεται στην ικανότητα του ατόμου να κατανοεί τα συναισθήματα, τόσο τα δικά του όσο και των άλλων, και να τα χειρίζεται αποτελεσματικά. Το EQ είναι ο πιο ποιοτικός δείκτης των σχέσεων με τους άλλους. Επίσης το EQ είναι επίκτητο και καλλιεργείται καθ’ όλη την διάρκεια της ζωής ενός ατόμου , κυρίως βέβαια, όπως είπαμε και παραπάνω, κατά την παιδική και εφηβική ηλικία.
Η λογική νοημοσύνη IQ αναφέρεται μόνο στο γνωστικές και αριθμητικές ικανότητες του ατόμου. Είναι προκαθορισμένη από τη γέννηση του ατόμου και η εξέλιξή της φτάνει μέχρι κάποια ηλικία αλλά μετά σταματά. Το IQ δεν επηρεάζει σχεδόν καθόλου τις σχέσεις με τους άλλους.
Πόσες φορές αλήθεια δεν έχουμε συναντήσει ιδιαίτερα ευφυείς ανθρώπους ( με υψηλό IQ), οι οποίοι όμως δεν τα καταφέρνουν και τόσο καλά στις διαπροσωπικές τους σχέσεις; Και πόσες ακόμα φορές δεν έχουμε συναντήσει ανθρώπους όχι ιδιαίτερα ευφυείς ( με μέτριο IQ), οι οποίοι όμως τα καταφέρνουν μια χαρά στην προσωπική αλλά και στην επαγγελματική τους ζωή; Κατά τη γνώμη μου είναι πολύ εύστοχο αυτό που κάνει ο σοφός λαός που διαχωρίζει το «έξυπνος» από το «ξύπνιος» και πιστεύω ότι δείχνει καθαρά τη διαφορά του ατόμου με υψηλό IQ από το άτομο με υψηλό EQ .
Χαρακτηριστικά ατόμου με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη (EQ)
Ο αυτοέλεγχος και η αυτοπειθαρχία. Η διαχείριση των παρορμήσεων. Η εύκολη προσαρμογή στις αλλαγές. Η απόδοση κάτω από συνθήκες πίεσης και άγχους. Η κατανόηση των συναισθημάτων του. Η κατανόηση των συναισθημάτων των άλλων (ενσυναίσθηση). Η αισιοδοξία. Η αυτοπεποίθηση. Οι αυξημένες επικοινωνιακές ικανότητες. Το να κερδίζει την εμπιστοσύνη των άλλων. Η αποδοχή της κριτικής από τους άλλους (ως μέσου ανατροφοδότησης για την δική του βελτίωση). Η ικανότητα να ασκεί εποικοδομητική κριτική σε άλλους χωρίς να γίνεται επικριτικός. Η ικανότητα διαφωνίας χωρίς να προκαλεί ένταση στους άλλους. Η ανάληψη πρωτοβουλιών. Η καλλιέργεια σχέσεων. Η ανάπτυξη κινήτρων για επίτευξη στόχων. Η ικανότητα επιρροής και ηγεσίας. Η αντίσταση σε προκαταλήψεις. Η αποφασιστικότητα. Η υπομονή και η επιμονή. Η ικανότητά του να εμπνέει τους άλλους. Η πειθώ. Η ικανότητα να συνεργάζεται χωρίς να ανταγωνίζεται . Η ικανότητα συμμετοχής σε ομαδικές εργασίες. Η διατήρηση της ψυχραιμίας σε στιγμές κρίσεων. Η ικανότητα χαλιναγώγησης της ανυπομονησίας. Η υψηλή ικανότητα συγκέντρωσης. Η αποδοχή της ήττας και της αποτυχίας. Η ικανότητα να ακούει πριν μιλήσει. Η αποδοχή των αδυναμιών του. Το αυξημένο ήθος. Η μεγάλη εργατικότητα.
Για ποιους λόγους το σχολείο δεν καλλιεργεί επαρκώς τις συναισθηματικές δεξιότητες;
Ας πάρουμε ξανά τους μαθητές. Φυσικά είναι πολύ μικροί ακόμα για να έχουν αποκτήσει σε ικανοποιητικό βαθμό τα παραπάνω χαρακτηριστικά των ατόμων με υψηλό EQ. Το ερώτημα όμως είναι αν στα σχολεία γίνεται προσπάθεια καλλιέργειας αυτών των χαρακτηριστικών; Η απάντηση είναι κατηγορηματικά, όχι. Αυτό οφείλεται σε διάφορους λόγους:
1) ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΒΙΩΜΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ
Καταρχάς τα αναλυτικά προγράμματα είναι γνωσιοκεντρικά, δεν αναφέρονται σχεδόν καθόλου στην καλλιέργεια του συναισθηματικού κόσμου των παιδιών. Είναι πραγματικά εντυπωσιακή η υποβάθμιση που έχουν στο εκπαιδευτικό μας σύστημα οι εικαστικές τέχνες, ο χορός , το θέατρο, η κίνηση, η μουσική, η άθληση. Αυτά θεωρούνται δευτερεύουσας αξίας σε σχέση με τα ακαδημαϊκά μαθήματα (γλώσσα, μαθηματικά ,φυσική, αρχαία, ιστορία…), κάτι που προβληματίζει καθώς αναμφισβήτητα αποτελούν πλούσιες «θρεπτικές ουσίες» ανάπτυξης της συναισθηματικής νοημοσύνης των παιδιών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα επίσης είναι το μάθημα βιωματικών δράσεων ΣΚΖ ( Σχολική και Κοινωνική Ζωή) που διδασκόταν στη Α’ Γυμνασίου και που ήταν προσανατολισμένο στην διερεύνηση και καλλιέργεια των συναισθημάτων. Από το 2016-2017 το μάθημα αυτό θεωρήθηκε περιττό και ουσιαστικά καταργήθηκε μαζί με όλα τα υπόλοιπα μαθήματα βιωματικών δράσεων του Γυμνασίου( έξι συνολικά στον αριθμό). Σε μια λογική συμψηφισμού των εντυπώσεων στη θέση όλων των βιωματικών δράσεων που καταργήθηκαν και που διδάσκονταν μέσα το διδακτικό ωράριο καθ’ όλη τη διάρκεια του σχολικού έτους , βάλαμε τη πολυδιαφημισμένη «θεματική εβδομάδα». Αντί δηλαδή να εμπλουτίσουμε το Γυμνάσιο δίνοντας στη διδασκαλία βιωματικό προσανατολισμό που θα είχε σαν σκοπό να εκμεταλλευτεί τη δύναμη των συναισθημάτων στη μάθηση, κάνουμε πρόχειρα σχεδιασμένα και αποσπασματικά βιωματικά αφιερώματα «μιας εβδομάδας» ή «μιας ημέρας».
2) Ο ΦΟΒΟΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΝΑ ΒΡΕΘΟΥΝ ΣΕ ΑΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΤΑ ΝΕΡΑ ΚΑΙ Η ΠΙΕΣΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ
Οι εκπαιδευτικοί φοβούνται -όχι αδικαιολόγητα – να περιπλανηθούν σε αχαρτογράφητα νερά και να δαπανήσουν ωφέλιμο διδακτικό χρόνο για την καλλιέργεια των συναισθηματικών δεξιοτήτων ξεφεύγοντας από τα γνώριμα μονοπάτια της διδασκαλία τους. Φυσικά ο δισταγμός τους αυτός ενισχύεται από το γεγονός ότι είναι υποχρεωμένοι να βγάλουν τόσο μεγάλη ύλη μαθήματος που τους κάνει να στρεσάρονται καταλήγοντας «ότι δεν έχουν καιρό για χάσιμο». Αυτό που ίσως δεν έχουν σκεφτεί είναι ότι δεν χρειάζεται να αφιερώνουν ειδικές συνεδρίες (ομιλίες) καλλιέργειας συναισθηματικών δεξιοτήτων αλλά ότι αυτό μπορεί να συμβαίνει κατά τη διάρκεια του μαθήματος, ως μέρος του μαθήματος κάθε φορά που παρουσιάζεται μια ευκαιρία.
Επί παραδείγματι αν κατά τη διάρκεια του μαθήματος δημιουργηθεί κάποια ένταση μεταξύ των μαθητών (γεγονός πολύ συνηθισμένο) τότε ο εκπαιδευτικός συνήθως προσπαθεί να εξαφανίσει άμεσα την ένταση παίρνοντας κάποια περιστασιακά πειθαρχικά μέτρα ( επίπληξη, ωριαία αποβολή, στέλνει τους μαθητές στο γραφείο του διευθυντή). Έτσι όμως χάνεται μια μεγάλη ευκαιρία να καλλιεργηθούν οι συναισθηματικές δεξιότητες των μαθητών. Σίγουρα θα ήταν προτιμότερο να αρχίσει μια συζήτηση μικρής διάρκειας σχετικά με την ένταση που προκλήθηκε που θα έχει σαν σκοπό να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές μόνοι τους το λάθος τους, να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να τους βοηθήσει να καλλιεργήσουν ένα από τα πιο πολύτιμα χαρακτηριστικά συναισθηματικής νοημοσύνης : τον αυτοέλεγχο. Θα μου πείτε ότι «έτσι όμως χάθηκε λίγο μάθημα». Τότε θα σας απαντήσω «ναι, αλλά πιθανόν να κερδίσαμε κάποιους μαθητές». Υπάρχει όμως και ένα δευτερογενές κέρδος με τέτοια αντιμετώπιση του παραπάνω συμβάντος : είναι πολύ πιθανόν να παρατηρήσουμε σιγά σιγά την ελάττωση της συχνότητας εμφάνισης παρόμοιων εντάσεων στην τάξη.
Ας ξεκινήσουμε από απλά πράγματα που φαίνεται ότι η πλειονότητα των μαθητών μας δεν έχει σχεδόν καθόλου καλλιεργήσει. Επί παραδείγματι: ας τους βοηθήσουμε να μάθουν να ακούνε πριν μιλήσουν, να μην έχουν ανυπομονησία , να μην ανταγωνίζονται τόσο πολύ μεταξύ τους, να αντέχουν να μην είναι το επίκεντρο της προσοχής, να επιχειρηματολογούν σωστά όταν εκφράζουν άποψη, να είναι ομαδικοί , να σέβονται την διαφορετικότητα, να αντέχουν την αποτυχία, να καταλάβουν την αξία των ανθρώπινων σχέσεων, να είναι υπεύθυνα για τις πράξεις τους, να μπαίνουν στη θέση του άλλου προσπαθώντας να καταλάβουν πως νιώθει, να σταθμίζουν τις συνέπειες των πράξεων τους πριν προβούν σε αυτές, να μάθουν να νοιάζονται και να μοιράζονται.
Οι εκπαιδευτικοί ας μην ξεχνούν ότι πέρα από τον διδακτικό ρόλο έχουν και παιδαγωγικό. Και ο παιδαγωγικός ρόλος πραγματώνεται με καταλύτη τις προσωπικές σχέσεις με τους μαθητές. Όταν δηλαδή οι μαθητές νιώσουν τέτοια εμπιστοσύνη απέναντι στους εκπαιδευτικούς τους ώστε να «ανοιχθούν» και να μιλήσουν για τις αγωνίες και τα όνειρά τους και το κυριότερο όταν νιώθουν ελεύθερα να δείξουν τον πραγματικό τους εαυτό και όχι μόνο εκείνο τον εαυτό που θεωρούν ότι περιμένει ο εκπαιδευτικούς από εκείνους για να τους ανταμείψει με καλή βαθμολογία. Μόνο με τέτοιες σχέσεις εμπιστοσύνης μπορούν οι μαθητές να αναπτύξουν τον ανθρωπισμό τους και την ανθρωπιά τους. Αλλιώς παραμένουν εγκλωβισμένοι μέσα στο εγωκεντρικό και ατομικιστικό τους «κουκούλι».
Έχουμε συνειδητοποιήσει την αξία των συναισθημάτων;
Δεν υπάρχει άλλη εξήγηση. Μάλλον έχουμε υποτιμήσει τελείως ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει και δεξιό ημισφαίριο που αναπτύσσεται μόνο από συναισθήματα και καθόλου από γνώσεις. Δεν έχουμε συνειδητοποιήσει ότι μόνο όταν οι συναισθηματικές εμπειρίες επαναλαμβάνονται συνεχώς ο εγκέφαλός μας τις μετατρέπει σε νευρωνικές αντιδράσεις οπλίζοντας τον άνθρωπο με τις δεξιότητες εκείνες που είναι αναγκαίες για να αντιμετωπίσει κάθε πρόβλημα στη ζωή του. Αν αυτό το είχαμε συνειδητοποιήσει τότε ίσως να μην είχαμε σήμερα τόσους πολλούς ανθρώπους που χειρίζονται εντελώς άστοχα και λανθασμένα την προσωπική και την επαγγελματική τους ζωή ή ανθρώπους που είναι συναισθηματικά ανώριμοι αλλά και τόσους πολλούς ανθρώπους με ψυχολογικά προβλήματα. Τελικά ίσως να μην είναι τόσο παράδοξο το γεγονός ότι ανάμεσα σε αυτούς τους συναισθηματικά ανεπαρκείς ανθρώπους υπάρχουν πολλοί ευφυείς με υψηλό IQ.
Ίσως τα αδιέξοδα των ανθρώπων να ήταν πολύ λιγότερα αν είχαμε καλλιεργήσει το δεξιό εγκεφαλικό ημισφαίριο, ξέρετε αυτό που το λέμε αλλιώς και «καρδιά». Τότε το μόνο σίγουρο θα ήταν ότι θα επιλέγαμε να κάναμε πολλά περισσότερα πράγματα «με την καρδιά μας», παρά αναγκαστικά. Και αυτό, κατά την ταπεινή μου γνώμη, είναι το μυστικό της ψυχικής πληρότητας και ισορροπίας.
Ο διευθυντής του ολοήμερου Δημοτικού Σχολείου και οι δάσκαλοι έχουν μια ιδέα. Γιατί να μένουν αναξιοποίητα 9,5 στρέμματα σχολικού και αύλιου χώρου; Δεν θα έδειχνε πολύ ωραιότερος αν γέμιζε παρτέρια;
Όλυνθος Χαλκιδικής, 2016.
Βράβευση του Ολοήμερου Σχολείου στον Εκπαιδευτικό Διαγωνισμό Σεναρίου του ευρωπαϊκού έργου με θέμα: “Σχολικοί κήποι και παρτέρια: Παραγωγή και διάθεση αγροτικών προϊόντων”.
Πώς έφτασαν όμως ως εκεί; Τί μεσολάβησε σε αυτά τα πέντε χρόνια σε αυτό το χωριό της βορείου Ελλάδας και τελικά το έκανε υπόδειγμα, κατακτώντας σημαντικές διακρίσεις;
Πράγματι, όλα ξεκίνησαν από την ιδέα πως ο χώρος του σχολείου, και ιδιαίτερα ο τεράστιος χώρος του προαυλίου, ήταν ιδανικός για να στεγάσει θερμοκήπιο και παρτέρια, όπου οι ίδιοι οι μαθητές θα φύτευαν και ακόμα όπου εκείνοι θα διδάσκονταν όσο περισσότερα μαθήματα γινόταν στη φύση.
Έτσι λοιπόν ξεκίνησε η όλη διαδικασία και πολύ σύντομα, με την ομαδική προσπάθεια όλων και την αμέριστη βοήθεια των κατοίκων του χωριού, αλλά και των τοπικών αρχών, το σχολείο στόλιζαν παρτέρια και θερμοκήπιο για τους χειμερινούς μήνες, όπου τα παιδιά προσωπικά καλλιεργούν πια τα δικά τους οπωροκηπευτικά.
Αυτή δεν είναι μια απλή διαδικασία. Αντιθέτως, απαιτεί πολλή σκέψη και προσεκτικό σχεδιασμό πριν την πραγματοποίησή του. Είναι ένα ολόκληρο project: από το πώς και πού θα στηθούν τα παρτέρια, το πώς θα ποτίζονται τα φυτά, τη σπορά, αλλά και τη διάθεση των προϊόντων. Συγκεκριμένα, τα παιδιά, ανά τάξη, συνέβαλαν είτε στο πλύσιμο, είτε στην ταξινόμηση και ομαδοποίηση των λαχανικών, και έπειτα ως σχολείο έστησαν τους πάγκους τους και πούλησαν τα προϊόντα τους μέσα σε κλίμα χαράς και υπερηφάνειας για το κατόρθωμά τους.
Το project τους αυτό τους έφερε τελικά να συμμετάσχουν στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα Teachers4Europe, μέσα από το οποίο τελικά έδειξαν πώς μπορούν να ενταχθούν οι σημαντικές αρχές της βιολογικής γεωργίας στο εκπαιδευτικό πλαίσιο.
Όμως δεν ήταν η διακρίσεις και η προβολή αυτοσκοπός. Οι μικροί καλλιεργητές συνεχίζουν όλα αυτά τα χρόνια να καλλιεργούν στα παρτέρια τους, βγάζοντας ακόμα (δυο χρόνια πριν) και το δικό τους λάδι!
Το ιδιαίτερο για τα ελληνικά δεδομένα σχολείο της Ολύνθου δεν περιορίστηκε όμως στο φύτεμα. Όλα αυτά τα χρόνια στο χώρο του πραγματοποιούνται δράσεις όπως Πάρκο Κυκλοφοριακής Αγωγής, Παζάρι Αγάπης, εκπαιδευτικές επισκέψεις, καλλιτεχνικές δραστηριότητες (όπως αγγειοπλαστική) και διαγωνισμός ζαχαροπλαστικής, όλα στο πλαίσιο της hands-on εκπαίδευσης, με άλλα λόγια της εκπαίδευσης που απαιτεί συμμετοχή όχι μόνο του πνεύματος αλλά και του σώματος για την καλύτερη κατανόηση εννοιών και για την καταγραφή τους στη μακροπρόθεσμη μνήμη.
Τί μας έμαθε το παράδειγμα του ολοήμερου Δημοτικού Σχολείου Ολύνθου;
Αυτό που διαπιστώνει κανείς παρακολουθώντας εκπροσώπους του σχολείου να μιλούν για όσα έχουν καταφέρει εκεί πάνω, είναι πως τίποτα τελικά δεν είναι ακατόρθωτο, ακόμα και στη δημόσια ελληνική παιδεία. Τα βασικά συστατικά που απαιτούνται είναι όραμα, στόχοι, πείσμα, υπομονή και κουράγιο από τους ανθρώπους που θα φέρουν τις αλλαγές στα μουντά κατά βάση ελληνικά σχολεία.
Με πολλή θέληση και αγάπη για τα παιδιά, άνθρωποι με όραμα είναι τελικά εφικτό να ανθίσουν ακόμα και μέσα στο “σύστημα”, αποδεικνύοντας πως δεν υπάρχει δε μπορώ, παρά μόνο δε θέλω.
Τελικά… “η καλύτερη τάξη είναι αυτή που για ταβάνι της έχει τον ουρανό” (Margaret McMillan).
Μια φορά και έναν καιρό, πριν από 21 χρόνια έναν Γενάρη, μια καινούργια κυβέρνηση, πριν ακόμα λάβει ψήφο εμπιστοσύνης, αντιμετώπιζε την πρώτη της κρίση.
Ο Κώστας Σημίτης, έχοντας μόλις αναλάβει την πρωθυπουργία, αφού ο Ανδρέας Παπανδρέου, μετά τα γεγονότα του Ωνασείου, είχε παραιτηθεί, ήρθε αντιμέτωπος με την επιθυμία της Τανσού Τσιλέρ, τότε πρωθυπουργού της Τουρκίας, να εκτελέσει ένα σχέδιο ανάδειξης κομματιού της Ελληνικής γης σε «γκρίζα ζώνη». Αυτό έγινε πραγματικότητα πέρα και πάνω απ’ όλα, λόγω της αδυναμίας του τότε αρχηγού του Στρατού, ναυάρχου Λυμπέρη, να καλύψει την προστασία των νήσων και από τις δύο πλευρές. Και από την πλευρά της Καλύμνου, και από την αντίθετη πλευρά.
Αυτό ήταν και το κύριο λάθος εκείνης της βραδιάς, και δευτερευόντως, η παρουσία του τότε υπουργού Εξωτερικών σε δημοφιλή εκπομπή της εποχής. Η αλήθεια, σύμφωνα με την εξιστόρηση των γεγονότων από την πλευρά των Αμερικανών, όπως αυτή παρουσιάζεται στο βιβλίο του Μιχάλη Ιγνατίου και του Αθανάσιου Έλλις : «Ίμια: Τα απόρρητα τηλεγραφήματα των Αμερικανών» ( εκδόσεις Λιβάνη), φέρνει την τότε ελληνική ηγεσία να λειτουργεί σωστά, παρόλη την τακτική των ίσως αποστάσεων που τηρούσαν ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ και ο Νίκολας Μπερνς, κατ’ εντολή βέβαια του τότε υπουργού Εξωτερικών Γουόρεν Κρίστοφερ. Μετά από εκείνο το λάθος τακτικής του ναυάρχου Λυμπέρη, άρχισαν και τα λάθη της πολιτικής ηγεσίας, κάτι που συνετέλεσε στον θάνατο των τριών παιδιών του Ελληνικού Ναυτικού: Του Έκτορα Γιαλοψού, του Χριστόδουλου Καραθανάση και του Παναγιώτη Βλαχάκου.
Θα μπορούσε να πει κανείς πως ο θάνατος των τριών, ήταν η απόδειξη του «όταν μαλώνουν τα βουβάλια, την πληρώνουν τα βατράχια», αλλά δεν είναι έτσι. Καταρχάς, κανείς δεν ξέρει γιατί έπρεπε να μπει η ελληνική κυβέρνηση σε μια τέτοια διαδικασία. Αλλά ας πούμε πως τα τότε γεγονότα εντός του Ωνασείου, εκτός του Ωνασείου, οι ζυμώσεις που γινόντουσαν μετά την έξοδο του Ανδρέα από το νοσοκομείο, δεν έδιναν περιθώρια να πέσει η προσοχή στην Τουρκία. Το θέμα είναι πως η πολιτική ηγεσία δεν είδε πως παρουσιαζόταν μια ευκαιρία να λύσει το θέμα μια και καλή, και όταν τα δύσκολα ήρθαν, προτίμησε την βοήθεια εξ Αμερικής, κάτι που αποτυπώθηκε στην Βουλή λίγες μέρες αργότερα.
Γιατί άραγε τα λέμε όλα αυτά σήμερα; Και γιατί τα συζητάμε; Να που 21 χρόνια μετά από τότε, υπάρχει ακόμα μια ευκαιρία, να απομονωθεί η Τουρκία. Τα λάθη που γίνανε τότε όμως θα πρέπει να μας γίνουν μαθήματα. Και θα πρέπει πάντα να θυμόμαστε πως ανεξαρτήτως εποχών, μνημονίων και φόβων, πάντα υπάρχουν άτομα που απλά θα κάνουν αυτό που πρέπει με οποιοδήποτε κόστος.
Αλλιώς θα ξεκινάμε να λέμε ιστορίες, οι οποίες θα ξεκινάνε με το «μια φορά και έναν καιρό ήταν τα Ίμια», και ποιος ξέρει μετά πως θα συνεχίζονται, που θα βρίσκονται αυτοί που θα τις διηγούνται, και με τι δάκρυα στα μάτια θα τις λένε.
Χρησιμοποιούμε cookies για να διασφαλίσουμε ότι σας παρέχουμε την καλύτερη εμπειρία στην ιστοσελίδα μας. Συνεχίζοντας την περιήγηση στον ιστότοπο, αποδέχεστε τη χρήση cookies.
Μόνιμο θέμα συζήτησης μεταξύ εκπαιδευτικών είναι οι σχέσεις μεταξύ μαθητή και δασκάλου. Πόσο μάλλον όταν σε αυτήν την σχέση παρεμβαίνει ένας τρίτος παράγοντας: Οι γονείς.
Είναι βέβαιο, πως κατά καιρούς έχει παρατηρηθεί το φαινόμενο της δυσλεξίας σε μαθητές όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης. Πρόκειται για ένα είδος νευρολογικής διαταραχής που επηρεάζει τα παιδιά στην εκμάθηση της ορθής γραφής, της ανάγνωσης και γενικότερα στην αφομοίωση του γραπτού λόγου, χωρίς αυτό να συνεπάγεται κάποιο είδος νοητικής υστέρησης. Πολλοί από αυτούς τους μαθητές εξελίσσονται σε λαμπρούς επιστήμονες, άλλοι πάλι αποκτούν διεθνή καριέρα. Όμως κάποιοι παραμένουν στάσιμοι, χωρίς καμία επαγγελματική ή προσωπική πρόοδο γιατί πολύ απλά ποτέ δεν τους δόθηκε η ευκαιρία να ξεδιπλώσουν τα ταλέντα τους και να διευρύνουν τους ορίζοντές τους.
Όλυνθος Χαλκιδικής, 2011.
Μια φορά και έναν καιρό, πριν από 21 χρόνια έναν Γενάρη, μια καινούργια κυβέρνηση, πριν ακόμα λάβει ψήφο εμπιστοσύνης, αντιμετώπιζε την πρώτη της κρίση.
