Σε παλαιότερο άρθρο είχαμε αναφερθεί στον τραυλισμό. Όπως ο τραυλισμός λοιπόν, έτσι και η ταχυλαλία, είναι διαταραχές που σχετίζονται με την ροή της ομιλίας.
Πιο συγκεκριμένα η ταχυλαλία είναι μια διαταραχή της ροής της ομιλίας, κατά την οποία ο λόγος χαρακτηρίζεται από μια υπερβολική ταχύτητα και την ανυπαρξία παύσεων. Είναι ο υπερβολικά αφύσικος και γρήγορος ρυθμός ομιλίας, σε τέτοιο βαθμό που ο λόγος γίνεται ακατάληπτος .Σ’ αυτό το ρυθμό οι λέξεις αλλάζουν μορφή αντικαθίστανται και οι φράσεις δε σχηματίζονται σωστά. Το άτομο που εμφανίζει αυτή την δυσκολία τείνει να μιλά όσο γρήγορα σκέφτεται και οι γύρω αισθανόμαστε ότι δε μπορεί να αναπνεύσει. Η ταχυλαλία συνήθως συναντάται σε πολύ νευρικούς ανθρώπους, έντονα υπερκινητικούς, οι οποίοι δεν μπορούν να μείνουν στον ίδιο χώρο για μεγάλο χρονικό διάστημα. Μεταπηδούν από το ένα θέμα στο άλλο και δεν ολοκληρώνουν ποτέ σε μια συζήτηση, το ίδιο γρήγορο και ακατάληπτο είναι και το διάβασμα τους. Ο λόγος ενός παιδιού αλλά και ενήλικα με ταχυλαλία χαρακτηρίζεται από ημιτελείς προτάσεις, στις οποίες απουσιάζουν, παραμορφώνονται, κόβονται φωνήματα, συλλαβές ή ακόμη και ολόκληρες λέξεις.
Συμπτώματα και Παρατηρήσεις
Οι επιπτώσεις της ταχυλαλίας στο άτομο συνήθως δεν περιορίζονται μόνο στον προφορικό λόγο αλλά και στο γραπτό ο οποίος είναι άστατος με παραλείψεις γραμμάτων και παραποίηση λέξεων. Τα πιο συνήθη συμπτώματα αυτής της γλωσσικής δυσλειτουργίας είναι τα ακόλουθα:
Επίσπευση στην προφορά μεγάλων λέξεων και προτάσεων. Μεγάλες λέξεις και προτάσεις δεν προφέρονται ολόκληρες, αφενός γιατί ο ρυθμός της ομιλίας είναι ταχύς και αφετέρου γιατί καταβάλλεται προσπάθεια να βρεθούν οι κατάλληλες λέξεις.
Η επίσπευση στην προφορά οδηγεί στην παράλειψη συλλαβών ή στην επανάληψή τους, με συνεπακόλουθο την εμφάνιση χαρακτηριστικών που παρατηρούνται στον τραυλισμό.
Περιορισμένη χρήση συμφώνων και παραποιημένη προφορά φθόγγων.
Λάθη στην άρθρωση.
Δεν ακούγεται ευφράδης (ακούγεται σαν να μην ξέρει τι θέλει να πει).
Μπορεί να υπάρχουν μεγάλες/μικρές παύσεις σε λάθος σημείο στην ομιλία (π.χ. δεν θέλω να…..παω στο σχολείο).
Επαναδιατυπώσεις (σήμερα πήγαμε σήμερα πήγαμε εκδρομή).
Δυσκολίες να γίνεις κατανοητός.
Περιορισμένη αντίληψη των προβλημάτων ευφράδειας και ταχύτητας ομιλίας.
Περιορισμένη συγκέντρωση, υπερκινητικότητα.
Αιτιολογία
Η αιτιολογία της ταχυλαλίας, όπως και του τραυλισμού, δεν έχει πλήρως εξακριβωθεί. Mερικές από τις αιτιολογίες της ταχυλαλίας όπως δόθηκαν από επιστήμονες μέσα από μελέτες που έχουν κάνει διαχρονικά και σχετίζονται με την διαταραχή της ταχυλαλίας είναι οι εξής:
WEST: Η ταχυλαλια είναι μια παραλλαγή του τραυλισμού
ARNOLD (1974): Οφείλεται σε εκ γενετής γλωσσική αδυναμία
WEISS (1964): Οφείλεται στη μη φυσιολογική λειτουργία των κεντρικών μηχανισμών της γλώσσας
LIEBMAN: (α) Η κινητικού τύπου διαταραχή της ταχυλαλίας οφείλεται σε κιναισθητικές, σωματικές και κινητικές ανωμαλίες. (β) Η προληπτικού τύπου ταχυλαλία οφείλεται σε ακουστικές ανωμαλίες. Και στις δυο περίπτωσης ταχυλαλίας συνυπάρχουν και χαρακτηριστικά στοιχεία άλλων διαταραχών, των οποίων η διάγνωση είναι δύσκολη μεν, αλλά απαραίτητη για την εφαρμογή της σωστής θεραπείας.
SEEMAN (1974): εντοπίζει τις κινητικές ανωμαλίες που συνοδεύουν τα συμπτώματα της ταχυλαλίας και τις ανάγει σε διαταραχές του στριοπαλλιδικού συστήματος.
KNURA (HANDBUCH): Οφείλεται στις πρώιμες κεντρικές βλάβες, καθώς επίσης και την επίδραση φυσικών παραγόντων.
LUCHSINGER (1963): Προτείνει να υπάρχει η διάκριση της ταχυλαλίας από την «καθαρή ταχυλαλία», η οποία δεν αποτελεί γλωσσική διαταραχή αλλά είναι ένα χαρακτηριστικό που το έχουν πολλοί άνθρωποι και συνίσταται στη γρήγορη-ρέουσα και χωρίς εμπόδια ομιλία.
Μέσα από έρευνες που έχει κάνει ο Lettmayer σχετικά με την προσωπικότητα του ατόμου με ταχυλαλία, ισχυρίζεται ότι πρόκειται για άτομα απότομα, άστατα, που τα διακρίνει η επιπολαιότητα και τα χαρακτηρίζει η αφηρημάδα. Λόγω της μειωμένης προσοχής και συγκέντρωσης, τα ακουστικά ερεθίσματα δεν εντυπώνονται. Επίσης, κατά τη διάρκεια του λόγου δεν πραγματοποιείται μια προηγούμενη εσωτερική σύλληψη του λόγου, όπως συμβαίνει στους κανονικούς ομιλητές, με αποτέλεσμα η προσπάθεια για συνεχή λόγο να επισπεύδει το ρυθμό ομιλίας και συ¬νέπεια αυτού είναι να έχουμε ταχυλαλία. Σε άλλες έρευνες που έχει κάνει ο Weib, μας πληροφορεί ότι αυτό τα άτομα με ταχυλαλία δεν σκέφτονται με συγκεκριμένες λέξεις, αλλά αφηρημένα. Η διαταραχή αυτή της ομιλίας έχει αντίκτυπο και στις κινήσεις του σώματός του, οι οποίες είναι απότομες, βιαστικές, χωρίς ρυθμό. Είναι δυσκίνητο άτομο στις χορευτικές φιγούρες και στις γυμναστικές ασκήσεις.
(Sources: ASHA, Greek Social Research, http://logopathologos.com)
Αντιμετώπιση
Ταυτόχρονα με την δυσκολία της ταχυλαλίας δεν θα πρέπει να αγνοούνται και άλλες δυσκολίες που μπορεί να εμφανίσει το παιδί, αλλά και να μην μπερδεύουμε την ταχυλαλία με τον τραυλισμό και λοιπές αρθρωτικές δυσκολίες. Ο θεραπευτής για την ορθή αντιμετώπιση της ταχυλαλίας χρησιμοποιεί ένα συνδυασμό από παιδαγωγικές και ψυχολογικές ασκήσεις, οι οποίες έχουν ως στόχο να ενισχύσουν τον ακουστικό έλεγχο του ίδιου του ομιλητή αλλά και να τον βοηθήσουν να κατακτήσει έναν νέο τρόπο ομιλίας. Η διαδικασία της θεραπείας αποκαλύπτει σε μεγάλο βαθμό τις δυσκολίες, διότι τα ίδια τα άτομα δεν έχουν κατανοήσει τον βιαστικό – γοργό ρυθμό της ομιλίας τους. Παράλληλη, θεραπευτική προσέγγιση είναι η εκπαίδευση του ατόμου με γυμναστική – μουσική – ρυθμική και μουσικορυθμική, έτσι ώστε αρχικά να μάθει να ελέγχει το σώμα του (γυμναστική), μετέπειτα μέσω της ρυθμικής, να μάθει να καλλιεργεί την αυτοκυριαρχία του, μέσω της μουσικής – του τραγουδιού να μάθει να ελέγχει τις αναπνοές του και το ρυθμό της ομιλίας του. Επίσης, η μαγνητοφώνηση της ομιλίας του άτομου είναι μια χρήσιμη πηγή συνεχούς πληροφόρησης ,για την ευαισθητοποίηση του ίδιου του ατόμου, να προσπαθεί να ελέγχει την ροή του λόγου του.
Υπάρχουν πολλές θεραπευτικές προσεγγίσεις , τις οποίες μπορεί να ακολουθήσει ένας θεραπευτής, έτσι ώστε να προσελκύσει τον θεραπευόμενο, ώστε μαζί να επιτύχουν τα σωστά και επιθυμητά αποτελέσματα.
Αδιαμφισβήτητα η εφηβεία χαρακτηρίζεται ως μια πολυδιάστατη περίοδος της ζωής μας, κατά την οποία ερχόμαστε αντιμέτωποι με πρωτόγνωρα πράγματα, τα οποία μέχρι τώρα δεν μας είχαν περάσει καν από το νου ή απλά δεν θέλαμε να έχουμε την τύχη να τα συναντήσουμε!.. Ερχόμαστε καθημερινά αντιμέτωποι με πολλά προβλήματα, τα οποία είναι όντως σημαντικά ή ακόμα και με κάποια μηδαμινής σημασίας, τα οποία όμως έχουμε την τάση να τα τραγικοποιούμε… Αυτό το οποίο όμως προβληματίζει πραγματικά το μεγαλύτερο ποσοστό των νέων είναι το όλο και αυξανόμενο άγχος της αξιολόγησης
Κατ’ αρχάς κατά την διάρκεια της εφηβικής μας περιόδου ασχολούμαστε συνήθως με πολλά πράγματα και βρισκόμαστε συνεχώς κάτω από την πίεση της αξιολόγησης.. Παίρνουμε μέρος συνεχώς σε διάφορα τεστ και διαγωνισμούς για να αποδείξουμε στον εαυτό μας ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε και να δείξουμε την ευφυΐα μας.. Μια τέτοια όμως κατάσταση προϋποθέτει δυναμισμό, σωστή προετοιμασία και πίστη στις δυνατότητες μας..
Ακόμα πιο συχνές περιπτώσεις άγχους αποτελούν οι εξετάσεις ξένων γλωσσών.. Επιθυμούμε πλέον να αποκτήσουμε όλο και περισσότερα πιστοποιητικά γλωσσομάθειας για να εξασφαλίσουμε το μέλλον μας και να μπορέσουμε να ξεχωρίσουμε. Η πλειοψηφία από εμάς σκέφτεται με αυτό τον τρόπο και δικαιολογημένα βέβαια, διότι παρατηρούμε πως μόνο αυτό πλέον μετράει. Είναι τέτοιο το σύστημα, το οποίο μας εξαναγκάζει να σκεφτόμαστε έτσι.Η διάκριση στις γνώσεις και στα πιστοποιητικά! Δεν γίνεται πλέον ούτε λόγος να γνωρίσουμε μια γλώσσα για να μάθουμε απλά να επικοινωνούμε και να ερχόμαστε σε επαφή με άλλους λαούς! Μια τέτοια κατάσταση δημιουργεί περισσότερο άγχος καθώς παλεύουμε καθημερινά να καλύψουμε μεγάλες ποσότητες ύλης ώστε να δώσουμε κάποιο χαρτί πιστοποίησης και να διακριθούμε.
Μην ξεχνάμε πως μέσα στην καθημερινότητα των νέων δεν είναι μόνο η μελέτη των μαθημάτων αλλά και η ενασχόληση με τον αθλητισμό! Μια τέτοια ενασχόληση απαιτεί εξίσου αφοσίωση και τακτική προπόνηση. Παρατηρώντας γύρω μου μπορώ να πω πως μια τέτοια κατάσταση είναι αρκετά δύσκολη και κοπιαστική καθώς γίνεται μεγάλη προσπάθεια να καταφέρουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερες επιδόσεις με απώτερο σκοπό να πετύχουν στους αγώνες και να διακριθούν.. Υποβάλλουν τον εαυτό τους σε καθεστώς πίεσης και πολλές φορές δεν καταφέρνουν να ανταπεξέλθουν. Έτσι ακολουθούν ένα συμβατό τρόπο ζωής.. Το πιο δύσκολο από όλα είναι να συνδυάσεις τα πάντα μεταξύ τους. Όμως αυτό δεν επιτυγχάνεται πάντα καθώς απαιτείται ενέργεια και χρόνος, πράγματα που απουσιάζουν από την καθημερινότητα μας…
Αυτό το κυνήγι των επιδόσεων και των υψηλών βαθμών φτάνει στο αποκορύφωμά του στις τελικές εξετάσεις στο τέλος του Λυκείου! Για εμένα αυτή η δύσκολη περίοδος της ζωής μου πλησιάζει και έχω ήδη πάρει μια γεύση για το τι έχω να αντιμετωπίσω του χρόνου!.Το άγχος και η καταπίεση κορυφώνεται και δίνεις όλο σου τον εαυτό μέχρι που κάποια πράγματα που πλέον αποτελούν ρουτίνα, ο εγκέφαλος αντιδρά άμεσα σε αυτά χωρίς να έχει λάβει κάποια πληροφορία για να την επεξεργαστεί! Για να ξεκινήσεις αυτές τις σημαντικές εξετάσεις , οι οποίες καλώς ή κακώς θα χτίσουν το μέλλον σου, θα πρέπει να είσαι αποφασισμένος και να έχεις θέσει στόχους για την ζωή σου.. Αρχίζεις το ένα φροντιστήριο μετά το άλλο γιατί απλά νιώθεις πως το σχολείο δεν σε καλύπτει και έτσι καταλήγεις με ένα πλήρες ολοκληρωμένο πρόγραμμα! Κάποιοι θεωρούν πως αυτός ο τρόπος αξιολόγησης δεν είναι σωστός και πως θα έπρεπε το σύστημα να ήταν αλλιώς.. θα συμφωνήσω διότι έχουμε φτάσει στο σημείο να αντιμετωπίζουμε τις εξετάσεις ως κάτι επώδυνο και ψυχοφθόρο ενώ θα έπρεπε στην πραγματικότητα να μας ευχαριστεί αυτό που κάνουμε !…
Καταλήγουμε λοιπόν στο συμπέρασμα πως το άγχος κυριαρχεί στην εφηβική μας ηλικία .. Καθ’ όλη την διάρκεια της θα έχουμε να αντιμετωπίζουμε ένα παντοτινό άγχος για διαφορετικούς λόγους κάθε φορά, για διαφορετικές αξιολογήσεις! Χρειάζεται αυτοπεποίθηση και σωστή κρίση ώστε να γίνει σωστή διαχείριση του χρόνου και των ευκαιριών που μας δίνονται! Οι διακρίσεις αποτελούν πλέον ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας!
«Μην το κάνεις αυτό» «Δεν πρέπει να μιλάς έτσι» «Γιατί δεν ακούς που σου μιλάω» «Θα κάνεις ότι λέω εγώ» και διάφορες άλλες τέτοιες φράσεις βγαίνουν καθημερινά από το στόμα των «Μεγάλων» και απευθύνονται σε όλες τις ηλικίες παιδιών, από πολύ μικρά μέχρι αρκετά μεγάλα. Έως πότε όμως θα μιλάμε και θα αντιμετωπίζουμε τα παιδιά μας εμείς οι θεωρητικά πιο «Μεγάλοι» με τέτοιο τρόπο;
Παντού ακούς «Φταίει η νέα γενιά, δεν σέβονται τίποτα και μόνο απαιτούν!» Κι όμως αυτό δεν ισχύει.
Παγώστε λίγο το χρόνο και σκεφτείτε απλά. Ποιος είναι αυτός που δίνει το παράδειγμα;
Το βρήκατε;
Ναι το βρήκατε, εμείς είμαστε! Η ευθύνη βαραίνει εμάς τους ίδιους και μάλλον η πλειοψηφία εθελοτυφλεί!
Πώς περιμένουμε λοιπόν το σεβασμό, όταν εμείς οι ίδιοι φερόμαστε με ασέβεια και το μόνο που κάνουμε είναι να απαιτούμε; Πώς περιμένουμε η νέα γενιά να μην ακολουθήσει το παράδειγμά μας, όταν δεν της δίνουμε τα περιθώρια να διαφοροποιηθεί; Όταν βάζουμε ταμπέλες στα παιδιά μας και φοβόμαστε μήπως είναι διαφορετικά από αυτό που επιθυμεί ο κόσμος, κάνουμε ακριβώς το αντίθετο από αυτό που πρεσβεύουμε.
Γιατί να μην δώσεις την ευκαιρία στο διαφορετικό;
Γιατί να προσπαθήσεις να το βάλεις σε καλούπια, επειδή εσύ ο «Μεγάλος» φοβάσαι τελικά να αντικρίσεις και να αντιμετωπίσεις κατάμουτρα κάτι που είναι πρωτόγνωρο και ίσως καλύτερο από τα μέχρι τώρα δεδομένα; Ας αφήσουμε τα παιδιά ελεύθερα, ας τους δώσουμε χώρο και χρόνο να μιλήσουν, να επικοινωνήσουν. Ας μάθουμε κι εμείς κάτι από αυτά και ας μην απορρίπτουμε τις ιδέες και τα όνειρά τους.
Το πιο σημαντικό είναι η νέα γενιά να μάθει να αγαπάει, να σέβεται, να αφουγκράζεται τις ανάγκες των συνανθρώπων της και να λειτουργεί ανιδιοτελώς. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν εμείς πρώτοι να τα κάνουμε όλα αυτά, κυρίως για τον εαυτό μας και μετά για τους υπόλοιπους. Ας ξεκινήσουμε ατομικά και κάποια στιγμή θα φτάσουμε και στο συλλογικό κομμάτι, στο κομμάτι της κοινωνίας που είναι τόσο σημαντικό για την πορεία της ζωής μας. Αυτό είναι και το μυστικό της επιτυχίας!
Η διάγνωση της ΔΕΠ-Υ δε βασίζεται, ούτε πρέπει, σε ένα και μοναδικό σύμπτωμα. Το παιδί εμφανίζει πολλά συμπτώματα τα οποία σχηματίζουν το συγκεκριμένο σύνδρομο.
Η συμπτωματολογία της ΔΕΠ-Υ κατανέμεται ως εξής (Τσιάντης, Μανωλόπουλος, Α’ Έκδοση: 1988):
Αδυναμία Συγκέντρωσης
1. Συχνά δεν τελειώνει κάτι που έχει αρχίσει.
2. Μοιάζει σαν να μην ακούει.
3. Διασπάται εύκολα.
4. Δεν μπορεί να απασχοληθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα με μια συγκεκριμένη δραστηριότητα
Παρορμητικότητα
1. Κάνει πράγματα χωρίς να σκεφτεί πρώτα.
2. Μεταπηδά πάρα πολύ συχνά από τη μία δραστηριότητα στην άλλη.
3. Δυσκολεύεται να οργανώσει τη δουλειά του.
4. Δεν μπορεί να ακολουθήσει τους κανόνες των παιχνιδιών ή των δραστηριοτήτων
Υπερκινητικότητα
1. Βρίσκεται σε διαρκή κίνηση.
2. Δυσκολεύεται να παραμείνει σε καθιστή στάση.
3. Κινείται υπερβολικά στον ύπνο του.
Ωστόσο, υπάρχουν και συμπτώματα που συνοδεύουν τα παραπάνω (συνοδά συμπτώματα) και ποικίλλουν ανάλογα με την ηλικία. Παρατηρούνται, λοιπόν, ελλιπείς κοινωνικές δεξιότητες, κρίσεις οργής, αρνητισμός, υπερβολικές διακυμάνσεις της; ψυχικής διάθεσης, χαμηλή ανοχή “ανικανοποίητου”, χαμηλή αυτοεκτίμηση και έλλειψη πειθαρχίας
Η κακή σχολική επίδοση είναι κοινό στοιχείο σχεδόν όλων των παιδιών που έχουν ΔΕΠ-Υ. Η απόδοσή τους δεν είναι ικανοποιητική παρότι έχουν φυσιολογική νοημοσύνη. Οι αιτίες της σχολικής αυτή αποτυχίας έχουν τις ρίζες τους σε δύο συνιστώσες. Τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν την “υπέρβαρη” ύλη που παραδίδουν οι εκπαιδευτικοί. Συν τοις άλλοις, εκδηλώνουν αρκετές φορές μαθησιακές δυσκολίες.
Τι μπορούμε να κάνουμε όμως για να εκπαιδεύσουμε ένα παιδί με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας;
Αρχικά, πρέπει ως εκπαιδευτικοί – επαγγελματίες να αξιολογήσουμε το επίπεδο της γνωστικής, γλωσσικής, αισθητηριακής, κινητικής εξέλιξης του παιδιού. Επίσης, πρέπει να παρατηρήσουμε ποια είναι η συναισθηματική του ανάπτυξη, καθώς και το πώς οργανώνει ή συμμετέχει σε παιχνίδια. Τέλος, θα πρέπει να αξιολογήσουμε την ανάπτυξη των κοινωνικών του δεξιοτήτων.
Εκπαιδευτικές προτάσεις :
1. Διαφοροποιημένη διδασκαλία στο σύνολο της τάξης.
2. Δημιουργία ομάδων. Οι συνεργάτες της ομάδας μπορούν να βοηθήσουν το παιδί με ΔΕΠ-Υ να διεκπαιρεώσει δραστηριότητες. Γενικά, η δυναμική της ομάδας είναι σημαντική για όλα τα παιδιά της τάξης.
3. Δίνουμε ένα σκοπό στο παιδί. Με άλλα λόγια, μπορούμε να του δώσουμε ενεργητικούς ρόλους (π.χ. Βοηθός τάξης), έτσι ώστε να διοχετεύουν την ενεργητικότητά τους σε συγκεκριμένες δραστηριότητες.
4. Σχεδιάζουμε δραστηριότητες ώστε να συμπεριλάβουμε και να διευρύνουμε τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα του μαθητή.
5. Αποφεύγουμε να του δίνουμε πολλές λεκτικές οδηγίες.
6. Χρησιμοποιούμε μη-λεκτικές παροτρύνσεις για να επανέλθει η προσοχή του.
7. Απαιτούμε να εργαστεί μέσα στην τάξη για συγκεκριμένα και σύντομα χρονικά διαστήματα.
8. Παρουσιάζουμε τις δραστηριότητες και τις νέες έννοιες με όσο το δυνατό μεγαλύτερη σαφήνεια και με οπτικούς τρόπους για να τον κινητοποιήσουμε.
9. Θέτουμε ξεκάθαρους κανόνες συμπεριφοράς και σαφείς προσδοκίες.
10. Καταγραφή των κανόνων με τη μορφή παιγνιωδών δραστηριοτήτων και οπτικών ερεθισμάτων.
11. Συζητούμε και εξηγούμε στα υπόλοιπα παιδιά της τάξης για το πώς πρέπει να ανταποκρίνονται στις κοινωνικές δυσκολίες του μαθητή.
12. Χρησιμοποιούμε τους συμμαθητές ως παράδειγμα για να του δείξουμε τι πρέπει να κάνει.
13. Στηρίζουμε τον μαθητή κατά τη διάρκεια του διαλείμματος αφού είναι σημαντική στιγμή κοινωνικής αλληλεπίδρασης.
14. Οργάνωση παιχνιδιού με ταυτόχρονη συμμετοχή εκπαιδευτικού και παιδιών. Η παρουσία του ενήλικα εμπλουτίζει το παιχνίδι.
15. Επιδοκιμάζουμε τον μαθητή για την προσπάθεια και για όσες δραστηριότητες έχει ολοκληρώσει.
16. Ενημερώνουμε τους άλλους μαθητές και δημιουργούμε ένα σύστημα υποστήριξης μέσω των συμμαθητών.
17. Επιβραβεύουμε τις συμπεριφορές που θέλουμε να γενικευτούν.
Προσοχή!!! Οι εκπαιδευτικές προτάσεις δεν αποτελούν πανάκεια. Όταν διαμορφώνουμε ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα τόσο σε παιδιά με διαταραχές/ αναπηρίες/ δυσκολίες, όσο και σε παιδία τυπικής ανάπτυξης, πρέπει να αξιολογούμε το μαθησιακό προφίλ του κάθε παιδιού ξεχωριστά
Ωστόσο, θέλω να θέσω έναν προβληματισμό Πώς συμβάλλουμε εμείς ως εκπαιδευτικοί στη “μηχανή της διάγνωσης”;
Η αντίληψη της ΔΕΠ-Υ επηρεάζει τις εκπαιδευτικές πρακτικές. Η Διάγνωση της ΔΕΠ-Υ ΔΕΝ είναι ετικέτα. Η ετικέτα του “υπερκινητικού παιδιού” μπαίνει μία, βάζοντας στο παιδί ένα ταβάνι που δεν μπορεί να ξεπεράσει. Η ετικετοποίηση είναι ενδεικτική της άγνοιας των δασκάλων για την ΔΕΠ-Υ.
Για ποιο λόγο όμως;Για να αιτιολογήσουν συμπεριφορές των παιδιών που δεν ανταποκρίνονται στο «φυσιολογικό»;
Επίσης ένα καίριο ερώτημα είναι “ποιο παιδί έχει τελικά ΔΕΠ-Υ”; Υπάρχουν διεθνή διαγνωστικά εγχειρίδια (DSM V) σύμφωνα με τα οποία γίνεται η διάγνωση. Συνεπώς, δεν έχουν όλα τα παιδιά ΔΕΠ-Υ, ούτε αυτισμό, ούτε μαθησιακές δυσκολίες.
Γιατί οι εκπαιδευτικοί, λοιπόν, αναζητούν τη διάγνωση όταν αυτή δεν υπάρχει; Για να απομακρύνουν την ευθύνη της εκπαίδευσης αυτών των παιδιών από τους ίδιους;
Εν κατακλείδι, δεν πρέπει να ετικετοποιούμε για εγωιστικούς και για λόγους ελέγχου, αλλά και να είμαστε πολύ προσεκτικοί στους χαρακτηρισμούς που αποδίδουμε. Εξαρτάται, λοιπόν, από τον κάθε εκπαιδευτικό αν θα κατανοήσει ή θα ετικετοποιήσει;
Σε έναν ιδεατό κόσμο ο ιδεατός εκπαιδευτικός πρέπει να ξέρει τους μαθητές του και το πώς μαθαίνουν για να ενημερώνει καλύτερα την εκπαιδευτική πρακτική, να μην αγνοεί τις αντιφάσεις, την εξάρτηση από την ιατρική διάγνωση για τις εκπαιδευτικές πρακτικές, αλλά και τον ταυτόχρονο φόβο για τα παιδιά που λαμβάνουν μια διάγνωση που θα οδηγήσει σε διακρίσεις. Πρέπει, συνεπώς, να τεθεί ως επίμαχο ζήτημα στην κατάρτιση των εκπαιδευτικών.
«Σε τι μας βοηθάει ως κοινωνία να υπάρχει η κατηγορία της ΔΕΠ-Υ και να φορτώνουμε τελικά τους εκπαιδευτικούς, τους γονείς και πάνω απ’ όλα τα ίδια τα παιδιά με την ιδέα ενός ελαττωματικού εγκεφάλου; (…) Μας βοηθάει ίσως να αποφύγουμε την ενοχή για τις παραλείψεις και την προσπάθεια που χρειάζονται αυτά τα παιδιά για να στηριχθούν αποτελεσματικά και να ξεπεράσουν τα προβλήματα και τις δυσφορίες τους.»
Βιβλιογραφία
● Samantha Elizabeth McMahon (2011), Doctors diagnose, teachers label: the unexpected in pre-service teachers’ talk about labelling children with ADHD, International Journal of Inclusive Education, 16(3), σελ. 249-264.
● Τολόγλου Μενελία – Μαρία (2014), Η ετικετοποίηση της ΔΕΠ-Υ, Παρουσίαση στα πλαίσια του μαθήματος “ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ της Ζώνιου- Σιδέρη Α., ΠΜΣ “Ειδική Αγωγή, ΤΕΑΠΗ, ΕΚΠΑ.Τσιάντης Γ & Μανωλόπουλος Σ. (1988), Σύγχρονα θέματα Παιδοψυχιατρικής (Δεύτερος Τόμος), Αθήνα, εκδόσεις Καστανιώτη.
Δημιουργεί βαθιά τραύματα η κακοποίηση στην παιδική ηλικία.
H παιδική ηλικία είναι μια ηλικία σύνδεσης με το περιβάλλον, αναγνώρισης συναισθημάτων, βιωμάτων και δημιουργίας. Η ψυχή του παιδιού είναι αγνή και η ύπαρξη του συναισθηματικά ανοιχτή. Όταν ή ύπαρξη είναι συναισθηματικά ανοιχτή είναι και ευάλωτη. Ευάλωτη στο τραύμα και στην εσωτερίκευση του τραύματος.
Το κακό με το ψυχικό τραύμα είναι ότι έχει την δύναμη να συνθλίψει την ψυχή του ανθρώπου και αφαιρεί πολλές δυνατότητες από την ύπαρξη του ανθρώπου. Αλλά για την παιδική ψυχή είναι ακόμα πιο βαρύ. Η κακοποίηση δημιουργεί φόβο γιατί έχει την μορφή εισβολής στην δυναμική της ψυχής του παιδιού, δημιουργεί θυμό που συνήθως μεταμορφώνεται σε θλίψη και δημιουργεί διαστρεβλωμένη εικόνα του εαυτού που εξελίσσεται.
Φόβος και εισβολή.
Το παιδί έχει αντιμέτωπο με την δυάδα που μοιάζει με δύο συγκοινωνούντα δοχεία που το ένα τρέφει και τροφοδοτείται από το άλλο. Οι γονείς που κακοποιούν είναι το άμεσο, το πρώτο συναισθηματικό περιβάλλον που μεγαλώνει το παιδί. Το γονικό περιβάλλον που χρειάζεται να αγκαλιάσει το παιδί για να ανθίσει, μεταμορφώνεται σε ένα εχθρικό και άγριο περιβάλλον και το παιδί Υπάρχει μέσα σε αυτό με την ανάγκη της προστασίας. Νιώθει την ανάγκη να προστατεύεται από τους ίδιους τους γονείς του, μια ανάγκη που το καταστρέφει ψυχικά. Μια ανάγκη που δημιουργεί αμυντικούς μηχανισμούς που το καθηλώνουν σε ψυχοσυναισθηματικές καταστάσεις που γεννούν άγχος ( το άγχος είναι ένα μίγμα φόβου και στεναχώριας). Έχουμε ένα παιδί μονίμως σε εσωτερική εγρήγορση για να μπορεί να προφυλάγεται από τον φόβο που ορίζει την σχέση με τους κακοποιητές του.
Θυμός.
Ο θυμός περιέχει και μια προσδοκία αλλαγής. Το παιδί ελπίζει και προσδοκεί να αλλάξει η κακοποιητική κατάσταση που ζει, η αλλαγή δεν έρχεται και δίνει την θέση της στην ματαίωση. Η ματαίωση είναι μια βιωματική εμπειρία που είναι πολύ βαριά για τις πλάτες του μικρού παιδιού. Έτσι αδύναμο να σηκώσει το βάρος της ματαίωσης, ζει κουβαλώντας την.
Και έρχεται η διαστρεβλωμένη εικόνα του εαυτού. Εξελίσσεται σε μια ύπαρξη που ερμηνεύει την αγάπη μέσα από την βία, ο σεβασμός στον εαυτό του μπλοκάρεται από την καταπάτηση του ψυχισμού του, η θλίψη στην παιδική του ζωή δίνει την θέση σε μορφές κατάθλιψης και ακραίου άγχους στην ενήλικη ζωή και δημιουργεί μια παράλογη ανάγκη παντοδυναμίας που αλλοιώνει τις πανανθρώπινες πτυχές της ψυχής του. Στην ενήλικη ζωή δημιουργεί κακοποιητικές σχέσεις που ορίζονται από τις διαστρεβλωμένες εικόνες της παιδικής του ηλικίας, σχέσεις που δεν πλαισιώνονται από τον σεβασμό στην ύπαρξη του, σχέσεις που διαιωνίζουν το πρώτο χαραγμένο βίωμα : το βίωμα του θύματος. Του εγκλωβισμένου και αβοήθητου θύματος.
Ένα τραύμα μπορεί να γίνει ανεξίτηλο όταν όλη σου η ύπαρξη περιστρέφεται γύρω από την μόνιμη ανάγκη προστασίας. Ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα του ανθρώπου προς το παιδί είναι η κακοποίηση του από τις μορφές που αντί να το αγκαλιάσουν το συνέθλιψαν, αντί να το προστατέψουν το εκφόβισαν, αντί να το βοηθήσουν να ανθίσει το δηλητηρίασαν.
Τις εποχές που ακόμα το να πηγαίνει κανείς κινηματογράφο ήταν μία από τις πιο όμορφες ασχολίες του Νεοέλληνος, το 2001, κυκλοφόρησε στις αίθουσες η ταινία του Λάρι Κλαρκ «Bully ». Βασισμένο στο βιβλίο του Τζιμ Σουλτζ, το σενάριο θέλει μια παρέα παιδιών να θέλουν να σκοτώσουν έναν φίλο τους εξαιτίας της βίαιης συμπεριφοράς του.
Η ταινία πήγε βέβαια άπατη στο Ελλαδιστάν, διότι στο κάτω κάτω ξεφτιλίζονται τα ιερά και τα όσια του τόπου τούτου, που λατρεύει να ασχολείται με αηδίες και σάχλες του τύπου «δείτε τι έπαθε ο τάδε ηθοποιός που έπαιξε τον Χριστό», την ώρα που όλοι ξέρουμε πως τον Χριστό τον παίξανε… πέντε ηθοποιοί όλοι κι όλοι.
Ώπα! Τι έχουμε εδώ μόλις στην περασμένη παράγραφο; Κάνει bullying στην θρησκεία ο συγγραφέας του κειμένου; Μήπως απαρνιέται την θρησκεία; Ο Θεός πότε θα τον κάψει; Εσύ που τα μεταφέρεις αυτά τα λόγια είσαι καλύτερος; Τι άνθρωπος είσαι εσύ; Πάρε ένα report να το χεις να πορεύεσαι…
Μην πείτε πως δεν έχετε δει το παραπάνω σκηνικό. Bullying δεν είναι μόνο αυτό που φανταζόμαστε, και που θεωρούμε ως δεδομένο, την υπόθεση Γιακουμάκη δηλαδή. Η υπόθεση Γιακουμάκη είναι μόνο μια περίπτωση. Ακραία μεν, αλλά μία περίπτωση.
Δεν έχετε διαβάσει τα περίφημα και ανορθόγραφα «ΠΣΟΦΟΣ» που κυκλοφορούν δεξιά και αριστερά; Τι έγινε ρε παιδιά και βγάζουμε τόσο μίσος και τόση κακοψυχιά; Στο οτιδήποτε. Δεν έχετε ακούσει για περιπτώσεις αντρών που δέχονται να ξεφτιλιστούν, κάνοντας μια γνωριμία έστω διαδικτυακή, και με το καλημέρα, τσουπ στα μηνύματα, ένα μόριο κάνει την εμφάνισή του; Καθήστε καλά ρε σύντροφοι, δεν ντρέπεστε λίγο; Αυτός είναι ο σεβασμός που δείχνετε στις γυναίκες; Με το «καλημέρα σας»;
Τι είδους σεβασμό διδάσκουμε στα παιδιά μας; Η ανθρώπινη ζωή και η αξία της δεν είναι το υπέρτατο αγαθό; Και όμως δεν είναι. Δεν είδαμε τι έγινε στη Θήβα; Για ποια αξία να μιλήσουμε όταν ο πόνος έρχεται να καλύψει τα πάντα;
Είναι λάθος να θεωρούμε πως το bullying, έχει να κάνει μόνο με την περίπτωση κατά την οποία οι συμμαθητές της μικρής Μαιρούλας φωνάζουν την Μαιρούλα «βουβάλω», επειδή είναι πέντε κιλά βαρύτερη, ή οι φίλοι του μικρού Τάσου, να φωνάζουν τον Τάσο «πατομπούκαλο», επειδή φοράει γυαλιά. Το bullying βρίσκεται παντού και σε κάθε έκφανση της ζωής. Και της διαδικτυακής πραγματικότητας.
Στο κείμενο που διάβασα, δεν μου άρεσε, αλλά δεν βρίσκω επιχειρήματα για να πω πως δεν με άρεσε και βρίζω. Στο αθλητικό site που βγάζει εμετούς για μια συγκεκριμένη ομάδα, και στημένοι σχολιάζοντες του δεκάρικου, βρίζουν άλλους που θέλουν να πούνε την γνώμη τους. Στο πολιτικό εκείνο site που δέχεται ανορθόγραφα και άναρθρα σχόλια από ανθρώπους που με τη βία έχουν τελειώσει δημοτικό. Στο facebook που θα βρίσω τον άλλον επειδή έχει αντίθετη άποψη. Στην κοπέλα που θα γνωρίσω και θα της αποδείξω πως δεν σέβομαι τίποτα, γιατί είμαι μάγκας να ούμε, και τα σχετικά, και ασούμε εγώ ξέρω τι σε λέω.
Και αν υπάρχουν μέρες σαν την σημερινή, ή δίκες που δεν έχουν ακόμα τελεσφορήσει το μεγαλύτερο κέρδος από μια ημέρα όπου θυμόμαστε πως είναι το bullying, είναι να αντιλαμβανόμαστε επιτέλους πως πρέπει να μην είμαστε αγροίκοι.
Ναι σε εσένα μιλάω… Και βασικά σε όλους τους απόφοιτους παιδαγωγικών σχολών και φιλολογιών που είχαν το κουράγιο και τη δύναμη να διδάξουν. Τη δουλειά αυτή δεν μπορεί να την κάνει ο καθένας. Και βασικά δεν είναι δουλειά..Ούτε λειτούργημα. Είναι κάτι ανάμεσα σε ταχυδακτυλουργό και μελλοντολόγο με ενδιάμεση στάση σε ψυχολόγο, διότι αυτό που πρέπει να κάνουμε σαν ανέβουμε στην έδρα δεν είναι να διδάξουμε μόνο… Τώρα που το σκέφτομαι, το τελευταίο που χρειάζονται είναι να μάθουν. Ποιος νοιάστηκε για την μάθηση. Θέλουν έναν άνθρωπο που να είναι φωτεινός παντογνώστης (αλλιώς θεωρείσαι χαζός), εμψυχωτής, γελωτοποιός, γεμάτος καινούργιες ιδέες και νέους τρόπους να μάθουν για 80ή φορά ποιος είναι ο Παρατατικός και ποιος ο Ενεστώτας, και πάνω απ’όλα ψυχολόγος. Μα φυσικά και πρέπει να καταλάβεις τι έχει ο Γιαννάκης όταν δεν σηκώνει χέρι και να μην πιέζεις την Μαρία να προσέξει στο μάθημα διότι της δημιουργείς ψυχολογικά.
Για τους γονείς είπαμε, δεν είπαμε; Πρέπει να αρέσεις σε όλους και να τους βολέψεις όλους στο πρόγραμμα σου και να σε θέλουν τα παιδιά τους… Να είσαι τέλειος και ευγενικός, να είσαι αυστηρός αλλά και γλυκός, να είσαι ευχάριστος αλλά και στρατιωτάκι. Με άλλα λόγια να ικανοποιείς όλες τις απαιτήσεις ασχέτως του πενιχρού μισθού που σου δίνουν, ύστερα από ανελέητα παζάρια.Τώρα που είπα μισθό, θυμήθηκα τις εποχές που μου έλεγε η μάνα μου να γίνω καθηγήτρια, να μπω στο δημόσιο, να παίρνω τα 1000 ευρώ κάθε μήνα και να ζήσω ζωή χαρισάμενη… Και μέχρι να τελειώσω, τελείωσε ο ΑΣΕΠ. Άρχισαν τα μνημόνια και από το 2008 ΑΣΕΠ ακούω και ΑΣΕΠ δε βλέπω. Και φαντάζομαι μαζί με εμένα και χιλιάδες άλλοι καθηγητές. Όλοι μας στριμωχτήκαμε να χωρέσουμε στην ιδιωτική εκπαίδευση, κοινώς φροντιστήρια και ιδιαίτερα. Και από τα μεν και από τα δε, χαΐρι δεν έχεις. Ειδικά αν ασχολείσαι μόνο με ιδιαίτερα βγάζεις και κακό όνομα διότι λέει ότι προσφέρεις χαμηλή ποιότητα σπουδών και άλλα τέτοια όμορφα.
Όπως και από όπου και να το δεις καημένε μου καθηγητή φταις για όλα. Γονείς, παιδιά και κοινωνία ποτέ δεν θα είναι ικανοποιημένοι με το έργο σου. Για την κοινωνία φταις που δεν αναπαράγεις το κατεστημένο, που θες να διαφοροποιηθείς. Είτε είσαι εκείνος που θα δώσει πολλή δουλειά για το σπίτι είτε όχι, πάλι θα στοχοποιηθείς. Και ας φωνάζεις πως κάνεις λειτούργημα. Και ας ισχυρίζεσαι πως προσπαθείς όσο περισσότερο μπορείς.
Δεν θα το αναγνωρίσουν και ξέρεις γιατί; Γιατί θέλει κουράγιο και δύναμη για να μπεις στην Τάξη και να σταθείς. Γιατί θέλει κουράγιο με τον πενιχρό μισθό σου να ελπίζεις ότι θα βάλεις το λιθαράκι σου στις ψυχές των παιδιών.
Γιατί ο δάσκαλος έχει έρθει να κάνει το έργο και τη δουλειά που κάνεις άλλος δεν μπορεί. Και ας σε κρίνουν, και ας σε κατακρίνουν και ας μην σε πληρώνουν καλά. Έχε τα αυτιά κλειστά και τα μάτια ανοιχτά. Εσύ έχεις κουράγιο και δύναμη.
Είναι ιδιαίτερη χαρά και τιμή για μένα να συναντάω ξανά τον Χάρη, με αφορμή την έκδοση του δεύτερου βιβλίου του «Οι αγάπες δεν κηδεύονται τις Τρίτες» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Σαββάλα. Ένα βιβλίο, που συγκριτικά με το πρώτο του «Μέχρι (τις) τέσσερις» πραγματεύεται την αγάπη από μία εντελώς διαφορετική σκοπιά. Αλλά ας αφήσουμε τον ίδιο να μας μιλήσει για το δεύτερο πνευματικό του παιδί. 1.Δεύτερο βιβλίο, δεύτερο πνευματικό παιδί « Οι αγάπες δεν κηδεύονται τις Τρίτες». Πες μας λίγα λόγια για το βιβλίο σου.
«Οι αγάπες δεν κηδεύονται τις Τρίτες» είναι ένα κοινωνικό ψυχογράφημα που στο επίκεντρό του βρίσκεται μια ιστορία δυνατού πάθους, ανάμεσα σε μια μεσήλικη γυναίκα της διπλανής πόρτας και έναν συνηθισμένο νεαρό. Η ερωτική σχέση των δύο πρωταγωνιστών –το μέγεθος της οποίας χαρακτηρίζεται από την «καρμικότητα» της»– είναι απλά η αφορμή για μια ουσιαστική εμβάθυνση στη δομή των ανθρώπινων σχέσεων. Ο τρόπος που προσεγγίζονται οι χαρακτήρες είναι ακόμη πιο διερευνητικός από τη γραφή του πρώτου μου βιβλίου, τοποθετώντας σε άξονες προτεραιότητας το θέμα της οικονομικής κρίσης και τη διαμόρφωση της ψυχολογίας δύο διαφορετικών ηλικιών απέναντι στα νέα κοινωνικά δεδομένα που όλοι μας καλούμε να αντιμετωπίσουμε.
2. Ποια ήταν η αφορμή για να το γράψεις; Υπήρξε κάποιο γεγονός της ζωής σου που σε οδήγησε να το γράψεις;
Για να γράψεις ένα βιβλίο προηγείται μια εσωτερική διαδικασία σκέψεων και ζυμώσεων που προκύπτουν από την παρατήρηση του κόσμου, τόσο σε επίπεδο προσωπικών συναναστροφών όσο και σε εκείνο της κοινωνικής παρατήρησης. Ουσιαστικά δεν είναι ένα συγκεκριμένο γεγονός, αλλά μια συνισταμένη μικρών γεγονότων, πολλές φορές μη αντιληπτών σε συνειδητό επίπεδο. Παίρνουν τη μορφή ανάγκη έκφρασης και επιλέγουν εκείνα τη χρονική στιγμή που θα κατατεθούν ως σκέψεις πάνω στο χαρτί.
3.Γιατί επέλεξες αυτόν τον τίτλο; Γιατί αποφάσισες να κηδέψεις την αγάπη ημέρα Τρίτη; Είναι συμβολική μέρα για σένα;
Ο τίτλος του βιβλίου αφορά την πλοκή του, γιατί συναντάμε τους ήρωες βράδυ Δευτέρας στην πιο κρίσιμη στιγμή της σχέσης τους. Ο νεαρός οπλισμένος πηγαίνει να βρει την κατά είκοσι δύο χρόνια μεγαλύτερη ερωμένη του, διεκδικώντας από εκείνη μια ζωή στο πλευρό της ή τον θάνατο και των δύο στην περίπτωση της άρνησής της. Έτσι λοιπόν, δε γνωρίζουμε αν η Τρίτη θα ξημερώσει και για τους δύο. Ακόμα και αν κάποιος απ’ τους δύο ή και οι δύο βρεθούν νεκροί το επόμενο πρωί -κάτι που απαντάται στο τέλος του βιβλίου- οι αγάπες όντως δεν κηδεύονται μαζί με τα σώματα, γι’ αυτό και η άρνηση με τη χρήση του μορίου «δεν». Η επιλογή της Τρίτης επίσης δεν είναι τυχαία, κάτι που αιτιολογείται κατά την ανάγνωση του βιβλίου μέσα από τα λόγια της Ανθής που είναι και η πρωταγωνίστρια του μυθιστορήματος.
4.Πώς νοιώθεις που συνεργάζεσαι με τον εκδοτικό οίκο του Σαββάλα; Πώς είναι η συνεργασία σου μαζί τους;
Είμαι ιδιαίτερα χαρούμενος για αυτή τη συνεργασία, θεωρώ τεράστια ευλογιά το βιβλίο μου να έχει τη σφραγίδα ενός οίκου που είναι ταυτόσημη με το «καλό βιβλίο». Ο τρόπος με τον οποίο το βιβλίο μου έχει αγκαλιαστεί από τον εκδοτικό και η πίστη στο περιεχόμενό του με έχουν πραγματικά συγκινήσει.
5.Πρόσφατα το Σκάι πρότεινε το βιβλίο σου. Πώς ένιωσες;
Δεν μπορείς παρά να αισθανθείς χαρά και να χαμογελάσεις.
6.Ποιό είναι το επόμενο συγγραφικό σου εγχείρημα;
Θέλω κάθε μου βήμα να είναι διαφορετικό από το προηγούμενο. Να μπορεί να προσφέρει κάτι περισσότερο τόσο στον αναγνώστη, αλλά και σε εμένα όσο κρατά η συγγραφική διαδικασία. Σίγουρα οι θεματικές που με αφορούν είναι συγκεκριμένες, όπως ο τομέας των ανθρώπινων σχέσεων, ωστόσο ο τρόπος απόδοσης θέλω και έχω ανάγκη να είναι κάτι νέο. Επομένως, το επόμενο συγγραφικό μου βήμα, εφόσον αυτό προκύψει, θα είναι κάτι που δε θα θυμίζει τα δύο προηγούμενα βιβλία μου και θα προσανατολίζεται στον τομέα των ψυχολογικών θρίλερ.
Άραγε το ζευγάρι αυτό θα καταφέρει να ξεπεράσει τις αντικειμενικές δυσκολίες που προκύπτουν από τη διαφορά ηλικίας και να ζήσει μαζί για πάντα; Είναι ικανή η αγάπη να αντέξει την κοινωνική κατακραυγή; Θα ζήσουν οι ήρωες τις ιστορίες μαζί ή θα τους βρει το ξημέρωμα της επόμενης μέρας νεκρούς;
Αυτός ήταν ο Χάρης Μαύρος. Ένας ανερχόμενος και ταλαντούχος συγγραφέας, γεμάτος διάθεση και έμπνευση να εκφράσει τα βαθύτερα συναισθήματα και τις ενδόμυχες σκέψεις του γραπτώς.
Εμείς τον ευχαριστούμε, που για ακόμα μια φορά είχε την ευγενική διάθεση να συνεργαστεί μαζί μας.
Αναντίρρητα οι σημερινές κοινωνίες είναι πολυπολιτισμικές. Μέσα σ’αυτή παρατηρείται η συνύπαρξη ανθρώπων που διαφέρουν ως προς τα πολιτισμικά τους χαρακτηριστικά. Για την ομαλή συμβίωση και την αρμονική συνύπαρξη του <<διαφορετικού>> ουσιαστικό ρόλο αναλαμβάνει η διαπολιτισμική εκπαίδευση με στόχο να εξαλείψει τις διακρίσεις και να καλλιεργήσει τη νοοτροπία της αποδοχής της διαφορετικότητας.
Απαραίτητη προϋπόθεση κρίνεται η καλλιέργεια της ισότητας και του διαπολιτισμικού σεβασμού στους μαθητές της σχολικής κοινωνίας. Είναι συχνό το φαινόμενο της περιθωριοποίησης και του κατακερματισμού που παρατηρείται στα ενδότερα του σχολικού πληθυσμού.
Το σχολείο είναι αυτό που θέτει τις βάσεις για την καλλιέργεια της θετικής στάσης απέναντι στο <<διαφορετικό>>, τη συμπάθεια στα προβλήματα πλουραλιστικών κοινωνιών. Είναι η επικοινωνιακή διάσταση και συμμετέχει στην ηθικοπνευματική τελείωση του ανθρώπου.
Το σύγχρονο σχολείο γίνεται πιο ευέλικτο παραγκωνίζεται ο δασκαλοκεντρικός χαρακτήρας και υιοθετείται το μαθητοκεντρικό πρότυπο διδασκαλίας. Το παιδί τίθεται στο κέντρο της εκπαιδευτικής διαδικασίας και η έμφυτη τάση του ανθρώπου για μάθηση βρίσκει ανταπόκριση. Ο εκπαιδευτικός είναι συνεργάσιμος και επιτρέπει στους μαθητές να αναλαμβάνουν ευθύνη. Παύει να αυτοπροβάλλεται και να χαρακτηρίζεται ως αυθεντία.
Διαφοροποιεί την παιδαγωγική του για να ανταποκριθεί στην <<διαφορετικότητα>>, λειτουργεί με γνώμονα τον σεβασμό, την ισότητα και την αγάπη προς τον μαθητή και την εργασία στοχεύοντας στη διάπλαση ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων. Αξιοποιεί την ομαδική διδασκαλία και αναπτύσσεται η αμοιβαία υποστήριξη και ανταλλαγή. Οι μαθητές λοιπόν απομακρύνονται από τον εθνικιστικό τρόπο σκέψης τα στερεότυπα τις προκαταλήψεις και καλλιεργείται η ειρηνική συνύπαρξη και η παροχή ανθρωπιστικής παιδείας.
Σήμερα έχουμε την τιμή να φιλοξενούμε τον ειδικό παιδαγωγό Φώτη Παπαναστασίου ο οποίος μας παίρνει απ΄το χέρι για να μας γνωρίσει τον ξεχωριστό κόσμο της Ειδικής αγωγής. Με λόγια απλά αποσαφηνίζει όρους που συγχέουμε.
Πείτε μας δυο λόγια για να σας γνωρίσουμε αλλά και να εξηγήσουμε την επαγγελματική σας ιδιότητα, μιας και ο ρόλος του ειδικού παιδαγωγού τείνει να συγχέεται από τους γονείς.
Είμαι Ειδικός Παιδαγωγός με μεταπτυχιακές σπουδές στη Σχολική Ψυχολογία. Διαχειρίζομαι την ιστοσελίδα eidikospaidagogos.gr και συμμετέχω ως ομιλητής σε σεμινάρια που αφορούν την Ειδική Αγωγή κι Εκπαίδευση.
Πράγματι, ο ρόλος του ειδικού παιδαγωγού συγχέεται από πολλούς γονείς και πολύ συχνά μας ρωτούν τι είδους παρέμβαση παρέχουμε στα παιδιά. Ο ρόλος του ειδικού παιδαγωγού ξεκινά από τον τομέα διάγνωσης κι αξιολόγησης των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών ή δυσκολιών μάθησης ενός μαθητή. Είναι ο ειδικός που παρεμβαίνει, είτε ομαδικά είτε ατομικά, κι αλληλεπιδρά θεραπευτικά κι εκπαιδευτικά σε παιδιά προσχολικής, σχολικής ηλικίας αλλά και σε εφήβους. Ο ρόλος του είναι συμβουλευτικός κι υποστηρικτικός, τόσο για το παιδί όσο και για την οικογένειά του.
Στην ουσία μαθαίνει στο παιδί πώς να μαθαίνει. Χρησιμοποιεί εναλλακτικούς τρόπους διδασκαλίας και διδάσκει στο παιδί στρατηγικές μάθησης. Μέσω της εξατομικευμένης παρέμβασης ή της διαφοροποιημένης διδασκαλίας στηρίζει το παιδί ώστε να μπορέσει να ξεπεράσει εκπαιδευτικές, κοινωνικές ή/και ψυχολογικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει λόγω των δυσκολιών του.
Μπορείτε να μας αναφέρετε τις πρώτες σημαντικές ενδείξεις στη συμπεριφορά και ανάπτυξη του παιδιού οι οποίες θα πρέπει να κινητοποιήσουν έναν γονέα να ζητήσει τη συμβουλευτική στήριξη σας;
Οι ενδείξεις ανάλογα με τη διαταραχή ή την όποια δυσκολία αντιμετωπίζει το κάθε παιδί είναι διαφορετικές. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις που μπορούν να κινητοποιήσουν τους γονείς ώστε να προβούν σε μία έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση. Αν το παιδί…
Στο τέλος του 2ου έτους:
Δεν μπορεί να τρέξει
Δε κλωτσάει μία μπάλα
Δεν έχει τουλάχιστον 6 συγκεκριμένες λέξεις
Δε δείχνει σωστά δύο εικόνες σε ένα βιβλιαράκι.
Δε φτιάχνει ένα πύργο με 4 τουβλάκια.
Δε κάνει συμβολικό παιχνίδι.
Στο τέλος του 3ου έτους:
Δεν πετάει τη μπάλα πάνω από τους ώμους.
Δεν ονοματίζει τουλάχιστον τέσσερις εικόνες σε βιβλιαράκι.
Δε φτιάχνει πύργο με 6 τουβλάκια.
Δε μιμείται στο χαρτί μια κάθετη γραμμή.
Δεν έχει λόγο. Πρόταση 5 λέξεων
Δεν παίζει με παιδιά.
Δεν αυτοεξυπηρετείται με λίγη βοήθεια.
Στο τέλος του 4ου έτους:
Δεν ισορροπεί στο ένα πόδι για τουλάχιστον 1-2 δευτερόλεπτα.
Δε γνωρίζει μερικά χρώματα ή να μετράει 1-2 τουβλάκια.
Δεν έχει καθαρό λόγο.
Δεν αντιγράφει έναν κύκλο.
Δεν αναφέρει το όνομα ενός φίλου ή φίλης.
Στο τέλος του 5ου έτους:
Δε μπορεί να πηδήξει στο ένα πόδι.
Δεν έχει τουλάχιστον 4 προθέσεις, 4 επίθετα, 4 χρώματα.
Δεν αντιγράφει ένα σταυρό ή έναν άνθρωπο με τουλάχιστον 4 μέρη του σώματος.
Δεν παίζει επιτραπέζια παιχνίδια.
Δε ντύνεται μόνος του.
Ποιες είναι οι πρώιμες ενδείξεις του αυτισμού κατά την προσχολική ηλικία;
Με βάση τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα, οι ερευνητές πιστεύουν ότι τα σημάδια του αυτισμού μπορούν να εντοπιστούν και σε μωρά κάτω των τεσσάρων μηνών.
Ορισμένα προειδοποιητικά σημάδια του αυτισμού είναι τα εξής:
Ηλικία 3 μηνών:
Δεν ανταποκρίνεται σε δυνατούς θορύβους
Δεν ακολουθεί αντικείμενα που κινούνται
Δεν πιάνει και δεν κρατά αντικείμενα
Δε χαμογελά
Δεν παράγει ήχους
Δεν εστιάζει και δε δίνει προσοχή σε νέα πρόσωπα
Ηλικία 7 μηνών:
Δε γυρνά το κεφάλι του γιανα εντοπίσει την πηγή ενός ήχου
Δε δίνει προσοχή ή δεν εστιάζει στα πρόσωπα των γονιών του
Έχει ελλιπή βλεμματική επαφή
Δε γελά
Δε δείχνει ενδιαφέρον για τα αντικείμενα γύρω του
Δε δείχνει ενδιαφέρον για παιχνίδια με ήχους που μπορεί να του κάνουν οι γονείς του, όπως κρυφτό με τα χέρια τους που συνοδεύεται από κάποιον ήχο (τσα!)
Δεν προσπαθεί να προσελκύσει την προσοχή των άλλων με διάφορες κινήσεις ή ήχους
Ηλικία 12 μηνών:
Δεν προσπαθεί να εξερευνήσει το περιβάλλον του
Δε λέει απλές λέξεις (μαμά,κτλ)
Δεν εστιάζει σε αντικείμενα ή φωτογραφίες
Δεν μπορεί να σταθεί όταν υποστηρίζεται
Δεν ανταποκρίνεται στο όνομά του
Ηλικία 24 μηνών:
Δυσκολεύεται να περπατήσει
Δε μιλάει ακόμα ή χρησιμοποιεί περιορισμένο λεξιλόγιο (λιγότερες από 15 λέξεις)
Δε χρησιμοποιεί φράσεις με δύο λέξεις
Φαίνεται να μη κατανοεί τη λειτουργία και τη χρησιμότητα των κοινών αντικειμένων οικιακής χρήσης, όπως πιρούνι, κουτάλι, κτλ
Δε μιμείται κινήσεις ή λέξεις-εκφράσεις
Δεν μπορεί να κινήσει ένα τροχοφόρο παιχνίδι
Δεν μπορεί να ακολουθήσει απλές οδηγίες
Θα πρέπει να σημειωθεί πως τα παραπάνω σημάδια-ενδείξεις δεν αποτελούν διαγνωστικό εργαλείο για τον αυτισμό. Σε περίπτωση που το παιδί σας παρουσιάζει την πλειοψηφία αυτών των ενδείξεων, καλό θα είναι να απευθυνθείτε σε έναν ειδικό, ο οποίος μπορεί να κάνει μια έγκυρη διάγνωση και να σας καθοδηγήσει.
Υπάρχουν τρόποι να οργανώσεις το δωμάτιο του παιδιού με ΔΕΠΥ(Διάσπαση Προσοχής);
Το παιδί με ΔΕΠΥ, όπως και κάθε παιδί, θα πρέπει να μάθει την οργάνωση αρχικά μέσα από δραστηριότητες του σπιτιού. Μια πολύ καλή αρχή είναι να μάθει να τακτοποιεί και να οργανώνει το δωμάτιό του. Χωρίστε το δωμάτιο σε τμήματα, π.χ. κρεβάτι, βιβλιοθήκη, γραφείο, κτλ, έτσι θα του είναι πιο εύκολο να το τακτοποιήσει. Χρησιμοποιήστε χρονόμετρο και κάν’ τε την όλη διαδικασία παιχνίδι, κάνοντας διαγωνισμό για το ποιος θα μαζέψει πιο σωστά μέσα σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα το δωμάτιό του. Τοποθετήστε ένα κουτί σε ένα μέρος του δωματίου όπου θα αφήνει εκεί τα πράγματα που δεν του χρειάζονται πια. Πριν πεταχτούν θα πρέπει να ξανακάνει έναν έλεγχο για να είναι σίγουρο το παιδί ότι πλέον του είναι περιττά.
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε ένα παιδί με μαθησιακές δυσκολίες να κάνει φίλους;
Δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν πως τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες αντιμετωπίζουν προβλήματα μόνο στα σχολικά μαθήματα. Αυτή η άποψη όμως είναι λανθασμένη. Τα σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα αποδεικνύουν ότι τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες αντιμετωπίζουν κοινωνικά και συναισθηματικά προβλήματα. Η αιτία αυτών των προβλημάτων είναι είτε η επαναλαμβανόμενη αποτυχία στα σχολικά μαθήματα είτε προβλήματα σε γνωστικές λειτουργίες.
Οι μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες συχνά αισθάνονται κοινωνικά απομονωμένοι και δυσκολεύονται να δημιουργήσουν ή/και να διατηρήσουν φιλικές σχέσεις με τους συνομηλίκους τους. Μολονότι η φιλία είναι μια έμφυτη ανάγκη για κάθε παιδί, στα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες χρειάζεται να διδαχθεί και να υποστηριχθεί τόσο από το οικογενειακό όσο κι από το σχολικό περιβάλλον.
Η χαμηλή αυτοεκτίμηση, η δυσκολία στην κατανόηση και χρήση της μη λεκτικής επικοινωνίας (π.χ. η γλώσσα του σώματος), η αδυναμία επιλογής του κατάλληλου λεξιλογίου ανά περίσταση είναι ορισμένοι από τους λόγους για τους οποίους ένα παιδί με μαθησιακές δυσκολίες δυσκολεύεται στην ανάπτυξη διαπροσωπικών σχέσεων.
Ο ρόλος των γονιών στην εκμάθηση κοινωνικών δεξιοτήτων στο παιδί είναι ιδιαίτερα σημαντικός και καθοριστικός. Από πολύ μικρή ηλικία μπορούν να το επηρεάσουν ώστε να αναπτύξει φιλίες. Οι ίδιοι είναι παραδείγματα στη διαχείριση των σχέσεων.
Πώς μπορούν οι γονείς να βοηθήσουν;
Παιχνίδι ρόλων
Σε κάθε ευκαιρία οι γονείς μπορούν να παίζουν με τα παιδιά τους παιχνίδια ρόλων με σκοπό την εκμάθηση κοινωνικών δεξιοτήτων. Εναλλάσσοντας κάθε φορά τους ρόλους με το παιδί το βοηθάμε να κατανοήσει σφαιρικά την εκάστοτε κοινωνική περίσταση και να μάθει να επιλέγει τη σωστή συμπεριφορά.
Ένα φιλικό χαμόγελο
Διδάξτε στο παιδί σας να χαμογελά σε τουλάχιστον ένα άτομο την ημέρα. Δε χρειάζεται να λέει κάτι, απλά ένα φιλικό χαμόγελο. Καλό θα είναι να μάθετε στο παιδί πως αν ένας συμμαθητής δεν ανταποκριθεί στο χαμόγελό του, να συνεχίσει την πορεία του ή να κοιτάξει αλλού. Στο τέλος της ημέρας συζητήστε με το παιδί πόσοι άνθρωποι ανταποκρίθηκαν στο χαμόγελό του και πόσοι όχι. Το βοηθάμε να κατανοήσει τους λόγους που κάποιος συμμαθητής του δεν του ανταπέδωσε το χαμόγελο.
Εξωσχολικές δραστηριότητες
Βοηθήστε το παιδί σας να ανακαλύψει τις δυνατότητές του και τα ενδιαφέροντά του. Επιλέξτε μαζί του μια εξωσχολική δραστηριότητα που θα του ταιριάζει και θα το εκφράζει. Οι εν λόγω δραστηριότητες είναι μια πολύ καλή ευκαιρία το παιδί να έρθει σε επαφή με συνομηλίκους σε ένα πιο χαλαρό πλαίσιο.
Δημοφιλή παιχνίδια
Παίξτε με το παιδί στο σπίτι παιχνίδια και δραστηριότητες που είναι δημοφιλή στο σχολείο. Μάθετε στο παιδί τους κανόνες των παιχνιδιών και πως μπορούν να λάβουν μέρος. Το παιδί θα δημιουργήσει θετική στάση απέναντι σε αυτές τις δραστηριότητες, θα εξοικειωθεί μαζί τους και θα θελήσει να συμμετάσχει σε αυτές πιο εύκολα στο σχολείο.
Ευγενικές ερωτήσεις
Διδάξτε στο παιδί σας πως την τέχνη της ευγενικής «ανάκρισης». Μάθετε στο παιδί πως να ρωτά ευγενικά τον συνομιλητή για τα ενδιαφέροντά του έτσι ώστε να βρει κοινά με τους συνομηλίκους του και να δημιουργήσει φιλικές σχέσεις.
Κύκλος φίλων
Δημιουργήστε ένα κύκλο φίλων με παιδιά από τη γειτονιά ή παιδιά φίλων σας. Καλέστε τα παιδιά στο σπίτι σας και δημιουργήστε τις συνθήκες για δημιουργικό παιχνίδι και κοινωνική αλληλεπίδραση. Θα πρέπει στις πρώτες κυρίως συναντήσεις να έχετε ενεργό ρόλο και να μην αφήσετε το παιδί εντελώς μόνο. Οι συναντήσεις αυτές θα πρέπει να γίνονται κάθε εβδομάδα. Μόλις το παιδί εξοικειωθεί και νιώθει χαρούμενο με τα άλλα παιδιά, είναι ίσως η ώρα να αφήσετε το παιδί μόνο του στο σπίτι ενός άλλου παιδιού. Στην αρχή για μικρό χρονικό διάστημα και στη συνέχεια για μεγαλύτερο.
Σε κάθε περίπτωση οι γονείς θα πρέπει να έχουν θετική στάση απέναντι στις κοινωνικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει το παιδί τους με μαθησιακές δυσκολίες και να προσδοκούν την επιτυχία. Δε θα πρέπει να πιέζουν το παιδί να βιώσει καταστάσεις για τις οποίες δεν είναι προετοιμασμένο. Κάθε παρέμβασή τους θα πρέπει να ακολουθεί τους ρυθμούς του παιδιού και τα ενδιαφέροντά του. Να θυμούνται πως τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες έχουν ανάγκη τη φιλία όπως κάθε άλλο παιδί και πως μέσα από την εκπαίδευση μπορούν να κατακτήσουν τις απαραίτητες κοινωνικές δεξιότητες.
Με τις ξένες γλώσσες τι; Θα το επιβαρύνουν; Πότε είναι καλά να ξεκινήσει ένα παιδί με μαθησιακές δυσκολίες την πρώτη του ξένη γλώσσα; Ποιες είναι οι προτάσεις σας για την αντιμετώπιση των δυσκολιών κατά την εκμάθηση της;
Ένα παιδί με οποιαδήποτε μορφή ειδικών μαθησιακών δυσκολιών είναι σε θέση και μπορεί να πετύχει στην εκμάθηση μια ξένης γλώσσας.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα ελλείμματα μνήμης που παρουσιάζει ένα παιδί με μαθησιακές δυσκολίες επηρεάζουν την εκμάθηση μίας ξένης. Σε μία ξένη γλώσσα το λεξιλόγιο στηρίζεται στη μνήμη, έτσι είναι προφανές ότι σε αυτό τον τομέα το παιδί με δυσλεξία θα δυσκολεύεται αρκετά.
Ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι πολύ σημαντικός στην προσπάθεια εκμάθησης μια ξένης γλώσσας. Θα πρέπει να είναι καταρτισμένος και να έχει προϋπηρεσία σε μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες. Έτσι, θα βοηθήσει και το παιδί να αισθανθεί ασφαλές, θα τονωθεί η αυτοπεποίθησή του και θα δει με θετικό μάτι την εκμάθηση μίας ξένης γλώσσας.
Ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να επιλέξει τον πιο κατάλληλο τρόπο διδασκαλίας ώστε να βοηθήσει το δυσλεκτικό παιδί να προχωρήσει με θέληση και όχι να εγκαταλείψει την προσπάθεια αυτή. Έτσι το άγχος του παιδιού θα μειωθεί θα αποκτήσει μία θετική στάση προς τη γλώσσα.
Το πότε θα ξεκινήσει ένα παιδί με μαθησιακές δυσκολίες την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας παίζει σημαντικό ρόλο, αλλά όχι τον σημαντικότερο. Εξαρτάται από τις δυνατότητες και τα μοναδικά χαρακτηριστικά του κάθε παιδιού. Το ιδανικό σε αυτές τις περιπτώσεις θα ήταν το παιδί να βρίσκεται στο Δημοτικό.
Επικρατεί η εξής άποψη: « τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες και συγκεκριμένα τα δυσλεκτικά παιδιά είναι πιο έξυπνα », ισχύει; Στηρίζεται κάπου αυτό;
Πρόκειται για έναν μύθο. Κατά καιρούς έχουν επικρατήσει διάφοροι μύθοι σχετικά με τη νοημοσύνη των παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Άλλοι υποστηρίζουν ότι τα παιδιά αυτά έχουν χαμηλό δείκτη νοημοσύνης κι άλλοι ότι πρόκειται για νοητικώς χαρισματικά παιδιά.
Οι μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες έχουν τουλάχιστον «φυσιολογικό» δείκτη νοημοσύνης. Το κατώτερο επίπεδο νοημοσύνης των παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες είναι το κατώτερο όριο του «φυσιολογικού». Ενώ το ανώτερο επίπεδο δεν έχει όρια. Μπορεί ένα παιδί με Μαθησιακές Δυσκολίες να έχει και υψηλό δείκτη νοημοσύνης. Αυτό δε σημαίνει όμως ότι όλα τα παιδιά με Μαθησιακές Δυσκολίες έχουν υψηλό δείκτη νοημοσύνης.
Μπορούν τα εκπαιδευτικά προγράμματα που σχεδιάζει ο Ειδικός Παιδαγωγός να λειτουργήσουν προληπτικά; Και αν ναι, πώς;
Τα εκπαιδευτικά προγράμματα που σχεδιάζει ο Ειδικός Παιδαγωγός, αλλά και τα στοιχεία της αξιολόγησής του, μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για προληπτικούς λόγους. Μπορεί να εντοπίσει και να αξιοποιήσει στο μέγιστο τις ικανότητες του κάθε παιδιού, με ή χωρίς ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Να το βοηθήσει να κατακτήσει βασικές έννοιες και να μάθει να οργανώνει ποιοτικά τον χρόνο και τον χώρο του. Γενικώς, μπορεί υποστηρικτικά να συμβάλλει ώστε ο μαθητής να φτάσει στο μέγιστο των δυνατοτήτων του.
Και τώρα ας περάσουμε στην πλευρά των γονέων. Ποια θα πρέπει να είναι η στάση των γονέων απέναντι στο παιδί, καθώς από προσωπικά περιστατικά παρατηρώ πως σοκάρονται στο πρώτο άκουσμα της διάγνωσης. Μπορεί ένας γονέας να βοηθήσει στα μαθήματα του ένα παιδί με μαθησιακές δυσκολίες ή θα το μπερδέψει;
Η αλήθεια είναι ότι η επίσημη διάγνωση μπορεί αρχικά να μοιάζει αποθαρρυντική, αλλά δε θα πρέπει να στέκεται εμπόδιο στην επιτυχία του παιδιού. Αρχικά, οι γονείς θα πρέπει να ενημερωθούν για την διάγνωση που έχουν λάβει και να κατανοήσουν ότι οι Μαθησιακές Δυσκολίες δε σημαίνουν και ακαδημαϊκή αποτυχία. Θα πρέπει να ενθαρρύνουν το παιδί τους και να το υποστηρίξουν για να φτάσει στο μέγιστο των δυνατοτήτων του. Η έγκαιρη διάγνωση και η έγκαιρη παρέμβαση είναι το κλειδί της επιτυχίας.
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονιστεί η σημαντικότητα της μελέτης στο σπίτι. Όταν δεν ξεπερνιούνται τα όρια στον φόρτο εργασίας, η μελέτη στο σπίτι είναι μια γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ της οικογένειας και του σχολείου. Οι γονείς ενημερώνονται για το τι μαθαίνει το παιδί στο σχολείο, αλλά είναι και μια ευκαιρία για να ενημερώσουν τον δάσκαλο για το μαθησιακό επίπεδο των παιδιών τους.
Οι γονείς καλό θα είναι να έχουν υποστηρικτικό ρόλο στη μελέτη του παιδιού και να μην επεμβαίνουν σε υπερβολικό βαθμό. Με την πάροδο του χρόνου, θα πρέπει η υποστήριξη να φθίνει χρονικά ώστε το παιδί να μπορεί σιγά σιγά να μελετά μόνο του. Γι’ αυτό οι γονείς θα πρέπει να προσανατολίζουν την υποστήριξή τους στη σταδιακή αυτονόμηση του παιδιού. Καλό θα είναι να αναζητήσουν τους κατάλληλους ειδικούς που γνωρίζουν και μπορούν πώς να υποστηρίξουν το παιδί τους και τους ίδιους.
Χρησιμοποιούμε cookies για να διασφαλίσουμε ότι σας παρέχουμε την καλύτερη εμπειρία στην ιστοσελίδα μας. Συνεχίζοντας την περιήγηση στον ιστότοπο, αποδέχεστε τη χρήση cookies.
«Μην το κάνεις αυτό» «Δεν πρέπει να μιλάς έτσι» «Γιατί δεν ακούς που σου μιλάω» «Θα κάνεις ότι λέω εγώ» και διάφορες άλλες τέτοιες φράσεις βγαίνουν καθημερινά από το στόμα των «Μεγάλων» και απευθύνονται σε όλες τις ηλικίες παιδιών, από πολύ μικρά μέχρι αρκετά μεγάλα. Έως πότε όμως θα μιλάμε και θα αντιμετωπίζουμε τα παιδιά μας εμείς οι θεωρητικά πιο «Μεγάλοι» με τέτοιο τρόπο;
