Μια από τις κυριότερες αιτίες κατασπατάλησης του πολύτιμου χρόνου στις μέρες μας, θεωρείται η αναβλητικότητα. Συχνά προτιμούμε την αποφυγή αρνητικών συναισθημάτων και καθυστερούμε τις εργασίες οι οποίες μας προκαλούν άγχος. Η αναβλητικότητα μας, αυτή, μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω άγχος, μια αίσθηση ενοχής και κρίσης, σοβαρή απώλεια παραγωγικότητας, καθώς και κοινωνική αποδοκιμασία για την μη τήρηση ευθυνών ή δεσμεύσεων. Ωστόσο, τα καλά νέα είναι ότι η αναβλητικότητα είναι μια συνήθεια που μπορεί να αλλάξει. Αναβάλλουμε πράγματα επειδή φοβόμαστε: το άγνωστο, την αποτυχία, να νιώσουμε άβολα. Η κατανόηση της αιτίας αυτής της αναβολής αποτελεί ένα πρώτο βήμα για την λύση της. Αν αρχίσουμε να δίνουμε μεγαλύτερη προσοχή στο μυαλό μας και αναρωτηθούμε εσωτερικά, θα λάβουμε τις απαντήσεις που χρειαζόμαστε ούτως ώστε να κατανοήσουμε τον παράγοντα αυτής της συνήθειας.
Η απόσπαση της προσοχής από ηλεκτρονικές συσκευές θεωρείται μια πηγή απορρόφησης σημαντικού χρόνου. Το λεγόμενο “scrolling” στα social media και η παρακολούθηση τηλεόρασης πολλές φορές μας κάνουν να χάνουμε την αίσθηση του χρόνου. Και σε αυτό το σημείο πρέπει να κατανοήσουμε το λόγο που συμβαίνει αυτό. Είναι επειδή βαριόμαστε, δεν έχουμε τίποτα άλλο να κάνουμε ή μας κάνει να ξεχνιόμαστε; Αφού και σε αυτή την περίπτωση κατανοήσουμε την αιτία αυτής της συνήθειας, μπορούμε να την αλλάξουμε. Για παράδειγμα, θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε τις ηλεκτρονικές συσκευές ως επιβράβευση όταν κατορθώσουμε να ολοκληρώσουμε ένα μικρό ή μεγάλο έργο. Θα πρέπει ωστόσο, και στην περίπτωση αυτή, να θέτουμε περιορισμούς στον χρόνο χρήσης τους. Επιπλέον, μπορούμε να τις απομακρύνουμε από τον χώρο εργασίας μας.
Η αναδιοργάνωση είναι επίσης, μια αιτία που μπορεί να μας δημιουργήσει την αίσθηση ότι δεν προλαβαίνουμε. Όταν δεν γνωρίζουμε από που να ξεκινήσουμε τις δουλειές μας, ή χάνουμε τα πράγματα μας μέσα στο σπίτι και τη δουλειά ή καταλήγουμε να ξοδεύουμε πολύ περισσότερο χρόνο και χρήμα σε μια έξοδο μας στην αγορά, πρέπει να προβληματιστούμε και να αρχίσουμε να βάζουμε την ζωή μας σε μια τάξη. Αρχικά, πρέπει να θέσουμε τους στόχους μας. Οι στόχοι μπορούν να αφορούν αυτό το μήνα, αυτό το χρόνο ή κάτι που θέλουμε να επιτεύξουμε γενικότερα στη ζωή μας. Έπειτα, μπορούμε να σπάσουμε αυτούς τους στόχους σε μικρά βήματα. Και κάπου εδώ ξεκινάει η ιδέα του σχεδιασμού. Ένα ημερολόγιο, στο οποίο θα καταγράφουμε το βράδυ όλα όσα θέλουμε να κάνουμε την επόμενη μέρα, ή εβδομάδα φαίνεται πολύ χρήσιμο. Έτσι όταν δημιουργηθούν στιγμές που χανόμαστε για το τι πρέπει να κάνουμε μετά, αυτό το ημερολόγιο θα μας βοηθήσει. Είναι σημαντικό να μην γράφουμε υπερβολικά έργα που πρέπει να γίνουν την επόμενη μέρα γιατί αυτό θα μας δημιουργήσει περισσότερο άγχος. Θα μπορούσαμε όμως να καταγράφουμε έναν εκτιμώμενο χρόνο δίπλα στο κάθε έργο. Ποτέ δεν θα πρέπει να παραλείπουμε τον ελεύθερο χρόνο και τις ευχάριστες δραστηριότητες, όπως η ανάγνωση ενός βιβλίου, ένα χαλαρωτικό μπάνιο ή ένα ρόφημα, έστω και αν αυτές διαρκούν πολύ λίγο. Όσον αφορά τον χώρο μας, η τακτοποίηση και η οργάνωση των πραγμάτων είναι πολύ σημαντικές για να ζούμε λειτουργικά. Αν τακτοποιούμε κάτι την στιγμή που το χρησιμοποιούμε, την επόμενη φορά το καθάρισμα του σπιτιού θα μας φανεί παιχνίδι. Παράλληλα, μπορούμε να φροντίζουμε να βρούμε τα ρούχα που θα φορέσουμε ή τα πράγματα που θα έχουμε μαζί μας όταν φύγουμε από το σπίτι από το προηγούμενο βράδυ. Με την κίνηση αυτή γλυτώνουμε την πιθανή μας αργοπορία. Τέλος, ποτέ δεν θα πρέπει να ξεχνάμε να κάνουμε λίστες εξόδων όταν βγαίνουμε στην αγορά.
Οι τοξικές σχέσεις, επιπλέον, εκτός του ότι μας φθείρουν ψυχολογικά, απορροφάνε από την ζωή μας πολύτιμο χρόνο και ενέργεια. Οι σχέσεις αυτές δημιουργούν συνεχώς δυσάρεστα συναισθήματα τα όποια μας καταβάλουν και δεν μας αφήνουν να επικεντρωθούμε σε άλλα πράγματα. Η σύναψη ασφαλών και ουσιαστικών σχέσεων και η απομάκρυνση τοξικών προσώπων από την καθημερινότητα μας θα δημιουργήσει εσωτερική γαλήνη και θα αυξήσει την παραγωγικότητα μας σε οτιδήποτε είναι σημαντικό για εμάς, καθώς και θα μας φέρει πιο κοντά στην επίτευξη των στόχων μας.
Η παραγωγικότητα αυξάνεται με την έμπνευση. Δεν θα πρέπει να παραλείπουμε τα πράγματα που μας κάνουν να αισθανόμαστε δημιουργικοί. Αλλά δεν θα πρέπει και ποτέ να τα παρατάμε. Αν βγούμε από την ζώνη άνεσης μας, αν συμφιλιωθούμε με τα λάθη μας και αν μετράμε το τι επιτύχαμε μέχρι στιγμής και όχι τον χρόνο και τον κόπο που καταβάλαμε, τότε ίσως η ζωή μας αρχίσει και γίνεται λίγο πιο εύκολη και ο χρόνος είναι πλέον με το μέρος μας.
Μαθαίνοντας στο παιδί να διαχειρίζεται σωστά ένα πρόβλημα, του δίνεται το βασικότερο εφόδιο για να μετατραπεί σε ένα ισορροπημένο και ανεξάρτητο ενήλικα.
Είναι σημαντικό να μάθουμε στο παιδί μας, από μικρή ακόμα ηλικία, να διαχειρίζεται διάφορα προβλήματα ή μικρά ατυχήματα που ενδέχεται να προκύψουν μέσα στην ημέρα του, ώστε να είναι κατάλληλα προετοιμασμένο και να μην πανικοβληθεί. Μπορείτε να ξεκινήσετε την διδασκαλία βασικών δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων ήδη από την προσχολική ηλικία ενώ αυτές οι δεξιότητες θα εξελιχθούν περαιτέρω στο γυμνάσιο και στην μετέπειτα ζωή του.
Γιατί χρειάζονται οι δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων;
Τα παιδιά αντιμετωπίζουν καθημερινά ποικίλα προβλήματα, από ακαδημαϊκές δυσκολίες έως και προβλήματα στην άθληση. Ωστόσο, λίγα από αυτά έχουν προετοιμαστεί κατάλληλα για να τα αντιμετωπίσουν. Παράλληλα αντί να επικεντρώσουν την ενέργειά τους στην ουσιαστική επίλυση του προβλήματος, επενδύουν τον χρόνο τους στην αποφυγή του, ακριβώς επειδή δεν γνωρίζουν πώς ακριβώς να το αντιμετωπίσουν. Άλλα παιδιά που δεν διαθέτουν τις εν λόγω δεξιότητες, δρουν δίχως να γνωρίζουν ποιες είναι πραγματικά οι επιλογές που μπορούν να ακολουθήσουν, με την παρορμητικότητα αυτή να δημιουργεί περισσότερα προβλήματα μακροπρόθεσμα.
Στην θέα ενός προβλήματος το παιδί ενδέχεται να αισθανθεί απελπισία ή και να ταραχθεί, με αποτέλεσμα να μην προσπαθήσει να αντιμετωπίσει το πρόβλημα. Όταν όμως τους δώσετε ένα σύντομο οδηγό για το πως μπορεί να τα αντιμετωπίσει, αισθάνονται μεγαλύτερη σιγουριά και ασφάλεια να δοκιμάσουν.
1. Προσδιορίστε το πρόβλημα: Προσδιορίζοντας φωναχτά το πρόβλημα που αντιμετωπίζει, μπορεί να είναι αρκετό για να ηρεμήσει και να σκεφτεί πιο καθαρά. Ενθαρρύνετε λοιπόν το παιδί σας να βρει ποιο ακριβώς είναι το πρόβλημα στην κατάσταση και να το δηλώσει.
2. Σκεφτείτε πιθανές λύσεις:Σκεφτείτε τουλάχιστον δύο πιθανούς τρόπους επίλυσης του προβλήματος. Τονίστε όμως ότι θα πρέπει να συμπεριλάβει στην λίστα του ακόμα και την πιο «χαζή» ιδέα, μιας και αυτή μπορεί να το βοηθήσει, αν όχι να λύσει το πρόβλημα, να σκεφτεί κάτι διαφορετικό. Το κλειδί είναι να το βοηθήσετε να αντιληφθεί ότι με λίγη δημιουργικότητα, μπορεί να βρει πληθώρα διαφορετικών λύσεων.
3. Υπέρ και κατά: Βρείτε μαζί τα υπέρ και τα κατά κάθε λύσης που σκέφτηκε, συμπεριλαμβάνοντας τις πιθανές θετικές όπως και αρνητικές συνέπειες κάθε δυνητικής λύσης.
4. Επιλέξτε μια λύση: Μόλις αξιολογήσετε μαζί κάθε δυνητική λύση, αφήστε το να επιλέξει και ρωτήστε το ποιες θα είναι οι θετικές και ποιες οι αρνητικές συνέπειες αυτής.
5. Δοκιμάστε την: Αφήστε το παιδί να δοκιμάσει την λύση, που θεώρησε καλύτερη ώστε να δει τι θα συμβεί στην συνέχεια. Αν δεν λειτουργήσει, μπορεί να δοκιμάσει μια άλλη λύση από την λίστα που δημιούργησε προηγουμένως.
Αυτό το κείμενο το έγραψα πολλές φορές μέσα στο μυαλό μου, από την πρώτη κιόλας μέρα που βίωσα την γέννα ετούτη…το είχα υποσχεθεί άλλωστε (στον εαυτό μου και στις μαίες μου) ότι θα ήταν το πρώτο μου άρθρο. Από τότε πέρασαν δέκα μήνες, μα θαρρώ πως έχω ακόμα ολοζώντανες τις μνήμες εμπρός μου. Γιατί να θέλω όμως να το κάνω; Ίσως επειδή αυτή η γέννα ανήκει σε όλες τις γυναίκες…αυτές που ξέρουν ότι είναι στην φύση μας να γεννάμε και ότι δεν είμαστε ιατρικό περιστατικό…
Ο Χριστάκος προέκυψε όπως ο αδελφός του…όταν ο ίδιος το επέλεξε, επίσης παιδί του έρωτα δηλαδή. Συνειδητά αφήσαμε να περάσουν τρία και πλέον χρόνια πριν χαλαρώσουμε – θέλαμε να υπάρχει διαφορά ηλικίας. Ήδη μετά τον τοκετό του Εμμανουήλ μπήκε στο μυαλό μου ο φυσικός τοκετός και δη στο σπίτι. Η πρώτη μου εγκυμοσύνη ήταν σχετικά δύσκολη, καθιστική, μέσα σε κλίμα φόβου και ανησυχίας. Άλλαξα γιατρό στον 8ο μήνα, γιατί ήταν ξεκάθαρο ότι δεν θα σεβόταν τα θέλω μου. Μοναδικός φάρος σε όλο αυτό, η ανεξάρτητη μαία μας, η Ειρήνη, η οποία αποτέλεσε το στήριγμα και το θάρρος μου όσο πάλευα με τις αντιρρήσεις και τις κινδυνολογίες του πρώτου γυναικολόγου. Τελικά, ο τοκετός μου εξελίχθηκε περίεργα, με ακατάσχετους εμετούς επί πέντε ώρες, επισκληρίδιο στα 3,5 εκατοστά διαστολή (ενώ συστήνεται μετά τα τέσσερα), προβολή του μωρού με το κεφάλι μα εμπλοκή του σε εκείνο το σημείο, βεντούζα, περινεοτομή, εμβρυουλκοί… Ό,τι δεν ήθελα, το βίωσα. Ήμουν τυχερή καθώς η γυναικολόγος μου ήξερε απο εμβρυουλκία, αλλιώς τα πράγματα θα ήταν πολύ επικίνδυνα για εμένα και το παιδί. Αγγελική μου, σου χρωστώ ένα παντοτινό ευχαριστώ!!
Το έφερα βαρέως…ότι ενώ ήξερα, έκανα πράγματα που δεν έπρεπε, πχ να ζητήσω επισκληρίδιο τόσο νωρίς. Πλέον ξέρω πως το κλίμα φόβου και τρομοκρατίας λειτούργησαν καταλυτικά στο να υπάρξει αυτή η έκβαση. Από τότε διάβαζα συνεχώς…μάθαινα, δυνάμωνα την θέληση και την βούλησή μου κι όταν ήρθε η ώρα, όλα συνέτειναν στο να κάνω πράξη αυτό που ήθελα! Η αγαπημένη μας μαία είχε αποκτήσει με την Πασχαλίνα έναν δικό τους χώρο, τις Midwives ! Το καλύτερο από όλα, ήταν και η έναρξη του Hypnobirthing από την Πασχαλίνα, το οποίο είμασταν το πρώτο ζευγάρι στην Ελλάδα που παρακολουθήσαμε και εν τέλει ακολουθήσαμε! Τα σημάδια του σύμπαντος ήταν ξεκάθαρα ε;
Στο πρώτο ραντεβού με τον γυναικολόγο μου, μιλήσαμε με τον Αργύρη για τα θέλω μας μα και για αυτό το ενδεχόμενο στο πίσω μέρος του μυαλού μας να γεννήσω στο σπίτι. Ο Νίκος μας άκουσε προσεχτικά και συμφώνησε στο πλάνο παρακολούθησης: τρεις βασικοί υπέρηχοι (αυχενική, Β’Επιπέδου, Ντόπλερ) ανά τρίμηνο, μηνιαίες συναντήσεις και μετρήσεις με μεζούρα και καρδιοτοκογράφο, απαραίτητες εξετάσεις. Όλα θα υλοποιούνταν εφόσον τα πάντα έβαιναν καλώς (όπερ και εγένετο). Το θέμα τοκετός στο σπίτι το αφήσαμε στην άκρη, επειδή πολύ απλά ήταν νωρίς για εμένα να προαποφασίσω το οτιδήποτε.
Είχα μία υπέροχη εγκυμοσύνη, γεμάτη ενέργεια, κίνηση, δραστηριότητα. Χτυπούσα άνετα 10ωρα στο ζαχαροπλαστείο και δεν με ένοιαζε! Ένιωθα κάθε μέρα που περνούσε ότι την απολάμβανα, ότι την ζούσα! Στην Β’Επιπέδου που οριστικοποιήθηκε το φύλο, αρχίσαμε να λέμε το μωρό με το όνομά του, όπως και τον Εμμανουήλ. Ο Χρίστος μας θα ερχόταν! Σε κάθε συνεδρία hypnobirthing γέμιζα θετική ενέργεια και δύναμη…με τον Αργύρη δίπλα μου να βιώνει ίδια συναισθήματα. Η Μαργαρίτα μου, η ομοιοπαθητικός μου, με ενίσχυε από την πλευρά της. Και έτσι ήρεμα, χωρίς τρομοκρατία από πουθενά, κυλούσε ο χρόνος…
Σε αντίθεση με το τι υποθέτουν πολλοί, δεν είχαμε κανέναν δογματισμό στο να γεννήσω σπίτι. Η Ειρήνη και η Πασχαλίνα τόνιζαν συνεχώς ότι στόχος μας ήταν μία τελειόμηνη εγκυμοσύνη, ένας καλός τοκετός και ένα υγιές βρέφος. Μας ζήτησαν να πάμε στο μαιευτήριο να δούμε την αίθουσα, να κάνουμε και για εκεί το πλάνο μας. Μα κι εγώ ένιωθα πως την απόφαση θα την έπαιρνα την τελευταία στιγμή, αναλόγως δηλαδή των εφικτών και όχι των ευκταίων. Ομολογώ ότι η επίσκεψη στο μαιευτήριο ήταν καταλυτική ως προς το να ξεκαθαρίσει στο μυαλό και των δυο μας σε τι περιβάλλον θέλαμε να γεννηθεί το παιδί μας – μα και πάλι λέγαμε ότι θα δείξει εκείνη η ώρα.
Δευτέρα απόγευμα, 30 Οκτωβρίου στο ζαχαροπλαστείο, ετοιμάζαμε πυρετωδώς τα του Πανελλαδικού Ταυτόχρονου Θηλασμού. Κατά τις εφτά φεύγω γρήγορα για το σπίτι, επειδή ο Εμμανουήλ έδειχνε άρρωστος κατά τον Αργύρη. Κουρασμένος ήταν, πρόλαβε και κοιμήθηκε μέχρι να φτάσω. Έφαγα, έκανα μπάνιο και ξάπλωσα. Κατά τη μία τα ξημερωματα ένιωσα υγρό να φεύγει… Πήρα τηλεφωνο την Ειρήνη: «μάλλον έσπασαν τα νερά μου, δεν πονώ όμως καθόλου, χαχαχα»!! Ναι, γελούσα επειδή δεν είχα πόνους, το διασκέδαζα. Το Ρηνιώ μου ήρθε να δει χρώμα υγρού και να ακούσει το μωρό και θα την έβγαζε στον καναπέ μας περιμένοντας τις εξελίξεις… Δεν είπα λέξη για το πού θα γεννήσω ή το πώς…ζούσα τις στιγμές. Άλλωστε, όλοι θεωρήσαμε πως είχαμε δρόμο μπροστά μας!
Κατά τις δυόμιση το πρωί άρχισαν να έρχονται τα κύματα (κοινώς οι συσπάσεις), αρκετά ανεκτά. Στις τρεις είχαν ήδη πυκνώσει και ξεκίνησε η διαστολή. Σαν τις γάτες, αποζήτησα μέρος σκοτεινό και το βρήκα στην μπανιέρα μας, κάτω από το ζεστό νερό. Βγήκα σε κάποια φάση, άκουσε η Ειρήνη το μωρό και είδε διαστολή και ξαναμπήκα. Λογικά κάπου εκεί πρέπει να πήρε τηλέφωνο την Πασχαλίνα να σπεύσει με την πισίνα, θα γεννούσα τελικά σπίτι και θα την χρειαζόμασταν! Χαχαχα!! Είναι λιγάκι αστείο που ούτε η Ειρήνη είχε καταλάβει από την αρχή την πρόθεσή μου να μείνω σπίτι! Πραγματικά πήγαμε όπως μας πήγε! Λέω «λογικά κάπου εκεί πρέπει να την πήρε τηλέφωνο», γιατί εγώ είχα βυθιστεί στον κόσμο μου. Ο Αργύρης μου κρατούσε το χέρι και του το έσφιγγα σε κάθε κύμα… Η αίσθηση; Σαν τον έντονο πόνο της περιόδου! Διαχειρίσιμος εντελώς! Η Ειρήνη, μου μετρούσε αντίστροφα, μου θύμιζε ότι με αυτόν τον τρόπο το σώμα μου φέρνει πιο κοντά τον Χρίστο μας! Πόση ηρεμία και δύναμη μου έδωσε αυτό το κορίτσι εκείνες τις ώρες! Ο Αργύρης μου, στεκόταν βουβός βράχος δίπλα μου, να «ρουφάει» την ένταση των «αααα» μου, να μεταδίδει απλά στήριξη, χωρίς να μιλά. Αργότερα μου είπε ότι φοβόταν μην πει κάτι και με αγχώσει, ο καλός μου! Κι όμως, ακόμη κι η σιωπή προσφέρει δύναμη!
Ξαφνικά είδα την Πασχαλίνα μπροστά στην μπανιέρα! Εκεί νομίζω ότι αφέθηκα τελείως, αφού ένιωσα ακόμη πιο ασφαλής και με τις δυο τους δίπλα μου! Σε κάποια φάση τα «αααα» μου έγιναν πιο βαθιά, σαν να έβγαζαν προσπάθεια! «Πολάκι, σου έρχεται να σπρώξεις;» με ρωτά η Ειρήνη… «Ξέρω γω; Ένα μπούκωμα νιώθω εκεί κάτω», απάντησα εγώ γονατισμένη στα τέσσερα. Στον πρώτο μου τοκετό, με διπλή δόση επισκληριδίου, δεν ένιωσα τίποτα, οπότε αγνοούσα πώς ήταν η αίσθηση! «Γεννάς Πολάκι, σπρώξε!», μου λένε τα κορίτσια!! «Ποιος γεννάει, τι λέτε; Δεν είμαι έτοιμη ακόμα, λίγη ώρα δεν πέρασε, κιόλας γεννώ;;» αποκρίθηκα και έσκασαν στα γέλια. Ακόμα δύο βαθιά «αααα» και ένιωσα την πιο όμορφη αίσθηση στον κόσμο: το μωρό μου να βγαίνει! Γράφω αυτές τις αράδες και χαμογελώ διάπλατα, με εκείνο το ίδιο χαμόγελο επιτυχίας, ξέροντας πως τα μάτια μου ακτινοβολούν την ίδια διαπεραστική ματιά του «τα κατάφερα!»
Και να ‘μαι, μέσα σε μια μπανιέρα με ένα μωρό στην αγκαλιά μου και ένα πεντάχρονο να κοιμάται ήσυχα στο κρεβάτι του! Ο Αργύρης σχεδόν έβαλε τα κλάματα και με φιλούσε! Και εγώ χαμογελούσα σαν χαζό! Να βλέπω το μωρό μου, χωρίς τον φόβο ότι θα μου τον πάρουν, χωρίς να αγχώνομαι για το αν θα του δώσει κάποιος μπουκάλι, χωρίς να ανησυχώ για το μεγάλο (πλέον) παιδί μου! Ήμασταν σπίτι μας! Ο λώρος κόπηκε αρκετά λεπτά μετά, ο πλακούντας βγήκε στην ώρα του, ήρεμα… Το μωρό γνωριζόταν με το στήθος μου. Το απόγευμα το εξέτασε και του χορήγησε την βιταμίνη Κ η παιδίατρος που ήρθε στο σπίτι.
Και το κορμί μου ξαφνικά άλλαξε υπόσταση, το είναι μου μετουσιώθηκε σε κάτι άλλο, νέο, τα μάτια μου σπινθιροβολούσαν! Άνετα μπορώ να ανακαλέσω τα συναισθήματα εκείνων των στιγμών. Άλλωστε, από τότε έχουν αλλάξει πολλά, από τότε έχω η ίδια αλλάξει πολύ. Ειδικά τον πρώτο μήνα, ένιωθα ότι είχα σούπερ δυνάμεις! Πετούσα! Σε βάθος δε χρόνου, φάνηκε ότι πολλές αλλαγές πυροδοτήθηκαν από ετούτο τον τοκετό!
Μία δεύτερη, υπέροχη, υγιής, χαμηλού κινδύνου εγκυμοσύνη, με σωστή παρακολούθηση από τον μαιευτήρα και τις μαίες μου. Ένα σπίτι σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από κλινική και δύο χιλιομέτρων από νοσοκομείο. Ένας σύντροφος 100% υποστηρικτικός, με σφόδρα επιστημονικό τρόπο σκέψης λόγω σπουδών (Υγιεινολόγος). Μία αυτοπεποίθηση προερχόμενη από διάβασμα και έρευνα και μία σκέψη χωρίς φόβους και εκφοβισμούς. Τέλος, μία πίστη στο ότι το σώμα μου θα μου δείξει τον δρόμο και ότι θα το σεβόμουν και αποδεχόμουν αν μου έλεγε «δεν μπορώ». Όλα αυτά ήταν αναγκαία στο να συμβεί το μικρό δικό μου θαύμα! Η εικόνα των χίπις (και για να ολοκληρώσω το «προφίλ», που δεν κάνουν εμβόλια, ζουν σε αχυρένια σπίτια και τρώνε ρίζες) που επιμένουν να γεννούν στα σπίτια τους, απέχει παρασάγγας από την πραγματικότητα! Άνθρωποι μορφωμένοι, με ορθολογιστική σκέψη και επιστημονική κατάρτιση, είναι σε θέση να μελετήσουν και να κρίνουν, να αξιολογήσουν και να αποφασίσουν. Ο τοκετός στο σπίτι δεν είναι πανάκεια, μα ούτε ανάθεμα. Δεν είναι must, μα ούτε don’t! Δεν είναι μόδα, μα ούτε πασέ! Γίνεται εφόσον υπάρχουν συγκεκριμένα δεδομένα και κυρίως εφόσον ενυπάρχει η κατάλληλη ψυχολογία. Αν έστω και για ένα λεπτό ένιωθα ανασφαλής, θα φεύγαμε αμέσως για το μαιευτήριο, όπου κι εκεί θα είχα έναν μη παρεμβατικό τοκετό! Αν δεν μου έβγαινε, αν δεν άντεχα τον πόνο, αν δεν ήθελα, είχα εναλλακτικό σχέδιο. Ο τοκετός στο σπίτι δεν τυχαίνει, είναι αποτέλεσμα προετοιμασίας και κατάλληλων συνθηκών.
Κι αυτό το αποτύπωμα του δέντρου της ζωής, έγινε το πιο υπέροχο πρώτο δώρο για τον γιο μου!
Οι φωτογραφίες είναι της Ειρήνης, της μαίας μου – ένα από τα ομορφότερα δώρα που μου έχουν κάνει!
Αιώνες τώρα ο άνθρωπος ακολουθεί τη μάζα. Άτολμος και μειονεκτικός αποφασίζει ότι αποφασίζουν οι πολλοί. Βαυκαλίζεται πως ο ίδιος αποφασίζει την κατεύθυνσή του αλλά δεν είναι αλήθεια. Ξεγελάει έντεχνα τον εαυτό του ταυτιζόμενος με την άποψη των πολλών γιατί δεν εμπιστεύεται την εσωτερική του φωνή. Συχνά δεν στέκεται να την ακούσει. Δεν σιωπά για να ακουστεί ενώ υπάρχουν οι ενδείξεις της. Μέσα στη λαίλαπα της στυγνής του πραγματικότητας άλλοτε δεν διερευνά για να πάρει τις αποφάσεις του και άλλοτε ίσα που επιτρέπει να του περνά απ’ το μυαλό μια άλλη εκδοχή από την πεπατημένη και σπεύδει να την τοποθετήσει στα αζήτητα αμφισβητώντας την μιας και δεν συνάδει με τους πολλούς.
Ποιος είναι αυτός που θα τολμήσει; Πού να τη βρει τη δύναμη να εφαρμόσει την φρέσκια και αδιαμόρφωτη τις περισσότερες φορές ιδέα χωρίς τη στήριξη των πολλών; Έτσι ακριβώς συμβαίνει και με τους γονείς. Ενώ έχουμε στα χέρια μας τη διαμόρφωση της νέας γενιάς, ενώ χρειάζεται να δρούμε ως Μέντορες και Προπονητές της νέας ύπαρξης που μας εμπιστεύθηκε ο Δημιουργός για να την ενηλικιώσουμε και να την παραδώσουμε φρέσκια και έτοιμη στην κοινωνία, ολιγωρούμε ακολουθώντας τους πολλούς. Και εκείνοι που τολμούν να εναντιωθούν είναι οι γραφικοί και οι περίεργοι.
Αιώνες τώρα αυτοί που τολμούν να διαφοροποιηθούν από τη μάζα δέχονται τα πυρά των πολλών. Πώς τόλμησαν; Άλλοι ζηλεύοντας που δεν είναι εκείνοι στο προσκήνιο της τόλμης και άλλοι φοβούμενοι το νέο, τάσσονται εναντίων των νεωτεριστών και ο πόλεμος καλά κρατεί.
Αυτές οι καταστάσεις γίνονται πολύ εμφανείς στις μικρότερες κοινωνίες στις μικρότερες ομάδες ανθρώπων. Είτε λοιπόν έχουμε μια μικρή επαρχιακή πόλη ή μια συνάθροιση όμοιων σε ένα Σύλλογο Γονέων για παράδειγμα, ακόμη και σε μια παρέα φίλων, συνεργατών, συναδέλφων και ακόμη πιο έντονα μέσα σε μια οικογένεια, μόλις κάποιος εμφανίσει μια διαφορετική θέση από τους πολλούς, πρώτα αμφισβητείται, μετά λοιδορείται και αμέσως μετά τιμωρείται και περιθωριοποιείται. Με άλλα λόγια για να είμαστε και σύγχρονοι χρησιμοποιώντας έναν όρο που είναι της μόδας υφίσταται bullying.
Όλοι το γνωρίζουμε το φαινόμενο είτε το έχουμε ζήσει στο πετσί μας από τη θέση εκείνου που υφίσταται τον πόλεμο, είτε παρατηρώντας εκείνους που λειτουργούν από τη μία ή την άλλη πλευρά, είτε ακόμη λειτουργώντας ως τοποτηρητές του κατεστημένου. Δεν είναι ζητούμενο να συνεχίσουμε την περιγραφή γιατί μας είναι απολύτως γνωστή, επαναλαμβανόμενη και πικρή. Στόχος του κειμένου αυτού είναι να δώσει προτάσεις για τη λύση του.
Αναζητώντας την αιτία έρχεται κάποιος αυτόματα αντιμέτωπος με τον φόβο. Φοβάται λοιπόν για παράδειγμα ο γονιός που θα σταματήσει να ελέγχει το παιδί του στο διάβασμα. Φοβάται γιατί τον έχουν πείσει οι πολλοί που το κάνουν πως αυτό είναι το αναμενόμενο. Ο φόβος προκύπτει στον άνθρωπο από την πεποίθηση που έχει εδραιωμένη πως θα υπάρξει κάποια έλλειψη. Σκέφτεται δηλαδή πως μη ελέγχοντας το παιδί του θα πάει αδιάβαστο, θα αποκτήσει κενά, ο δάσκαλος θα αμφισβητήσει την καταλληλόλητά του ως γονιού, και ότι άλλο η κοινωνία του επέβαλε να εγγράψει ως πεποίθηση. Με τη σκέψη και μόνο πως θα του λείψει το ποθούμενο, πυροδοτείται ο φόβος.
Κάθε νεωτεριστής, κάθε τολμηρός καβαλάρης, κάθε αγέρωχος χορευτής που σέρνει το χορό έχει μόνο να επιδείξει την τόλμη του. Κάποιες φορές η τόλμη αυτή είναι ικανή να παρασύρει και άλλους, κάποιες φορές η κίνηση σταματά, είτε γιατί δεν ήταν η ώρα, είτε γιατί δεν υποστηρίχτηκε αρκετά. Κάθε νέα συνθήκη έχει να ακολουθήσει την πορεία της και είτε να εδραιωθεί και να αποτελέσει πλέον μια νέα αρχή, είτε να εμφυτευτεί, να γεννηθεί, να αναπτυχθεί, να της αντισταθεί ο περίγυρος και να αποσυντεθεί. Η αντίσταση είναι φάση της εξέλιξης. Δεν μπορεί κανείς να την αποφύγει. Το θέμα είναι αν ο νεωτεριστής θα μείνει να την παλέψει ή θα φύγει. Σε τέτοιες φάσεις της πορείας πολλών ιδεών, είτε γιατί η αντίσταση υπήρξε μεγάλη, είτε γιατί η τόλμη του νεωτεριστή δεν ήταν αρκετή, χάθηκαν σπουδαίες ιδέες και εξαφανίστηκαν έως και παραιτήθηκαν σπουδαία μυαλά από την πορεία της εξέλιξης. Πολεμήθηκαν και συμβολικά σταυρώθηκαν.
Εύλογα γεννιέται το ερώτημα. Τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να βοηθήσουμε στην εδραίωση νέων ιδεών. Κατ’ αρχήν να μην τις πολεμάμε. Αλλά το κύριο και το ουσιαστικό είναι να αναπτύξουμε εκείνη την συνθήκη μέσα μας που θα μας κάνει ικανούς κυματοθραύστες της λαίλαπας του κατεστημένου. Αυτό γίνεται μόνο με την συνεχή αναζήτηση στοιχείων μέσα μας που μας κάνουν να εδραιώνουμε την αυτοεκτίμησή μας. Μόνον τότε η αυτοπεποίθηση ως απόρροια της αυτοεκτίμησής μας θα μας δίνει τη δύναμη να αντιδράσουμε υγιώς στον πόλεμο που κάνει το κατεστημένο σε ότι καινούργιο, σε ότι νεωτεριστικό. Δεν είναι εύκολο και τις πιο πολλές φορές το κατεστημένο έχοντας βήμα και δύναμη επηρεάζει τη μάζα η οποία μη έχοντας άποψη εύκολα παίρνει δύναμη από τον δυνατό και ενισχύοντάς τον αντιπαρατίθεται στον νεωτεριστή που ως αδύναμος (ακόμη) χάνει τα όπλα του. Δεν θα πάψουν να υπάρχουν οι δυνατοί. Δεν είναι το θέμα μας εκεί, το θέμα μας είναι να πάψουν οι αδύναμοι να τους δυναμώνουν επειδή δεν τολμούν να τους εναντιωθούν. Αυτό γίνεται μόνο με την αυτογνωσία. Αν γνωρίζω το στόχο της συμπεριφοράς μου μόνο μπορώ και να την αλλάξω. Αν μένω στο γνωστό, αν δεν αμφισβητώ, αν δεν σκέφτομαι, αν δεν προβληματίζομαι πώς θα πάρω θέση; Για να το κάνω αυτό χρειάζεται να με εμπιστευτώ. Για να με εμπιστευτώ χρειάζεται πρώτα να νοιώσω την αξία μου. Αυτό δεν μπορεί να το κάνει η εκπαίδευση. Μπορεί μόνο να το κάνει ο αφυπνισμένος γονιός. Μόνον αυτός θα εμφυσήσει καταρχήν και θα ενισχύσει σε δεύτερο στάδιο το νέο άνθρωπο, το παιδί να πάρει θέση για τον εαυτό του. Να αναλάβει την ευθύνη του. Να πάψει να νοιάζεται για τη γνώμη του άλλου αλλά να ασχοληθεί με τη δική του.
Έχουμε ακόμη περιπτώσεις και αυτές είναι οι πιο επικίνδυνες όπου ο δυνατός δημιουργεί την αυλή του και για να νοιώσει δυνατότερος αλλά και για να εξυπηρετεί τις συμφεροντολογικές τις περισσότερες φορές εκφάνσεις της δύναμής του χρησιμοποιώντας τους αυλικούς του για ίδιον όφελος. Από τη μεριά του το μέλος των οργανώσεων αυτών μη έχοντας το σθένος να έχει προσωπική άποψη παίρνει δύναμη από τον δυνατό που υπηρετεί και τις πιο πολλές φορές είναι αυτός μπροστάρης στον πόλεμο κατά του νέου. Έχετε δει όλες αυτές τις μαινόμενες μαυροφορεμένες θρησκόληπτες κυρίες που στηλιτεύουν και διαπομπεύουν έναν ομοφυλόφιλο; Αυτές παίρνουν δύναμη ίσως από κάποιον με εξουσία πλανεμένο ιερέα που θεωρεί τον ομοφυλόφιλο επικίνδυνο και τις έχει πείσει γι’ αυτό. Έχετε ίσως ακούσει ή συναντήσει έναν φωτισμένο δάσκαλο που μπορεί να χάνει τη θέση του γιατί κάποιοι άλλοι ομογενοποιημένοι με το σύστημα δεν επιθυμούν το αυτονόητο που είναι για τον νεωτεριστή δάσκαλο η παροχή φροντίδας και αγάπης έξω από τα δεδομένα της ύλης με γνώσεις που οδηγούν σε αφύπνιση της συνείδησης; Ή μήπως έχετε συναντήσει σε εργασιακούς χώρους κυρίως του Δημοσίου όλους αυτούς που στηλιτεύουν τον ευγενώς προσφερόμενο υπάλληλο θεωρώντας ότι χαλάει την πιάτσα; Ή ακόμη χειρότερα έχετε ακούσει για όλους εκείνους τους εμπνευσμένους ερευνητές που χάνονται εν μια νυκτί γιατί τόλμησαν να εναντιωθούν με το θέμα των εμβολίων ή της χημειοθεραπείας; Συνήθως όταν μιλάς γι’ αυτά σε χαρακτηρίζουν «ψεκασμένο» διακωμωδώντας και διαπομπεύοντας τις θέσεις και τα επιχειρήματα που δεν λένε τίποτε άλλο από το αυτονόητο. Αν δεν τολμούσαμε να λειτουργήσουμε με στόχο την έλευση της νέας ιδέας, της νέας πιθανής εκδοχής ακόμη θα πιστεύαμε ότι η γη είναι επίπεδη.
Ας αφήσουμε λοιπόν τους τολμηρούς να τολμούν και ας συνδράμουμε την τόλμη τους βασιζόμενοι στην εσωτερική μας διάκριση και σοφία απλά με το να μην τους πολεμάμε. Είναι αρκετό. Είναι ωφέλιμο. Μέχρι να τολμήσουμε να συμπορευτούμε με το φρέσκο αέρα του νέου ας ανοίξουμε τα παράθυρα της σκέψης μας να μπει λίγος αέρας γιατί και στραβός είν’ ο γιαλός μα κυρίως στραβά τον αρμενίζουμε.
Ο Αϊνστάιν έλεγε ότι «Όποιος δεν έκανε ποτέ λάθος, δεν έχει δοκιμάσει ποτέ κάτι καινούργιο» και όπως λέει και ο σοφός λαός «από τα λάθη μας μαθαίνουμε». Όμως οι περισσότεροι γονείς και εκπαιδευτικοί αφιερώνουν υπερβολικά μεγάλο μέρος της ενέργειά τους στην εξαφάνιση των λαθών των παιδιών μην επιτρέποντας ,πολλές φορές, ούτε καν την εκδήλωσή τους.
Όμως με αυτό τον τρόπο τα λάθη αυτά ποτέ δεν διορθώνονται απλά μπαλώνονται όπως όπως με συνέπεια την επανεμφάνιση τους σε τακτά χρονικά διαστήματα. Έτσι τα παιδιά μαθαίνουν να φοβούνται να κάνουν λάθη , γίνονται συντηρητικά, δεν παίρνουν ρίσκα και καταρρέουν ψυχολογικά όταν δεν καταφέρουν να πετύχουν το τέλειο .
Παιδιά που δεν τους επιτρέπεται να κάνουν λάθη δύσκολα θα αναπτύξουν τις απαραίτητες δεξιότητες που θα τα βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν τα αναπόφευκτα λάθη και τις αποτυχίες της ζωής.
Ο κυριότερος λόγος που γράφτηκε το κείμενο αυτό είναι για να δείξει τη μεγάλη σημασία της αξιοποίησης του λάθους στην εκπαιδευτική διαδικασία. Οι πιο σύγχρονες θεωρίες μάθησης αποδεικνύουν ότι οι τα παιδιά όχι απλά μαθαίνουν μέσα από τα λάθη τους αλλά και ότι αυτός είναι και ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να μάθουν σωστά.
Τα λάθη των παιδιών είναι ένα από τα βασικότερα εργαλεία μάθησης
Αντί λοιπόν οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί να θεωρούν τα λάθη των παιδιών τον μεγαλύτερο εχθρό της μάθησης και να τρέχουν να τα εξαφανίζουν δίνοντας κατευθείαν τις σωστές απαντήσεις ή αποδοκιμάζοντας και τιμωρώντας τις λάθος ,καλό θα ήταν να δουν τα λάθη των παιδιών ως τη μεγαλύτερη ευκαιρία για τη σωστή μάθηση. Πρέπει λοιπόν να δίνουν κίνητρα στα παιδιά να ρισκάρουν και να κάνουν λάθη και όχι το αντίθετο.
Πριν μάθουν πρέπει να ξεμάθουν
Σύμφωνα με την «κονστρουκτιβιστική θεωρία μάθησης»( εποικοδόμησης της γνώσης) οι μαθητές μαθαίνουν κυριολεκτικά μέσα από τις εσφαλμένες αντιλήψεις τους(Children’s Preconceptions). Το γεγονός ότι είναι μικροί σε ηλικία δεν σημαίνει ότι δεν έχουν ήδη διαμορφώσει κάποιες αντιλήψεις(προϊδεάσεις ) για τον κόσμο στον οποίον ζουν, πολλές από τις οποίες είναι λανθασμένες. Το σφάλμα που κάνουν οι ενήλικες και οι εκπαιδευτικοί είναι ότι βλέπουν την μάθηση σαν μια παθητική διαδικασία όπου η νέα γνώση επιβάλλεται ή μεταλαμπαδεύεται ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για προσωπική απόφαση του μαθητή και η οποία επιτυγχάνεται μόνο μέσα από την αυτενέργειά του. Έρχονται λοιπόν και του λένε ότι αυτά που ήξερε μέχρι σήμερα είναι λάθος και σπεύδουν να του παράσχουν τις σωστές απαντήσεις.
Τι πρέπει να κάνει σε αυτή την περίπτωση ένας εκπαιδευτικός λοιπόν;
Καταρχάς πρέπει να καλλιεργήσει ένα κλίμα εμπιστοσύνης και ομαδικότητας για να δηλώσουν οι μαθητές τις αντιλήψεις τους χωρίς να φοβούνται για το αν είναι λάθος ή ότι θα γίνουν αντικείμενο αποδοκιμασίας ή ειρωνείας .Στη συνέχεια προβαίνει στη συλλογή των αντιλήψεων των μαθητών.
Το θέμα είναι πώς θα καταφέρουν οι μαθητές να εκφράσουν τις πραγματικές τους αντιλήψεις και όχι μπαίνοντας στο ρόλο της «αυτοεκπληρούμενης προφητείας» να πουν αυτό που κατά τη γνώμη τους θέλει να ακούσει ο δάσκαλος.
Μια πολύ καλή μέθοδος ώστε να εκφραστούν αυθόρμητα οι μαθητές είναι η « ιδεοθύελλα» (brainstorming) όπου ζητείται από τους μαθητές να εκφράζουν τις ιδέες τους πολύ γρήγορα και χωρίς καθόλου σκέψη. Σ’ αυτή τη μέθοδο δεν υπάρχει η έννοια «της κακής ιδέας». Όλες οι ιδέες είναι καλές και όλα τα άτομα μπορούν να προσφέρουν.
Να σας δώσω ένα παράδειγμα με ένα πρόβλημα φυσικής ,χωρίς να σημαίνει ότι η μέθοδος αυτή δεν μπορεί να εφαρμοστεί ή να προσαρμοστεί και σε όλα ,σχεδόν, τα υπόλοιπα μαθήματα.
Ο καθηγητής ρωτάει τα παιδιά να του απαντήσουν γρήγορα τι θα συμβεί στο εξής υποθετικό πείραμα : ¨έχουμε νερό που βράζει στους 100 βαθμούς Κελσίου πάνω σε ένα γκαζάκι .Αν δυναμώσουμε τη φλόγα από το γκαζάκι τι θα πάθει η θερμοκρασία του νερού που βράζει;¨ Ο καθηγητής καταγράφει τις αντιλήψεις των παιδιών στον πίνακα που όπως θα ανέμενε οι περισσότερες θα λένε ότι η θερμοκρασία του νερού που βράζει θα αυξηθεί και πάνω από τους 100 βαθμούς Κελσίου . Τώρα οι μαθητές πρέπει να περάσουν από ένα στάδιο που λέγετε «γνωστική σύγκρουση» (πρόκληση δηλαδή αντιπαράθεσης ανάμεσα στις ιδέες των μαθητών και στις ιδέες της επιστήμης). Πραγματοποιείται λοιπόν πείραμα(«μέθοδος ανακάλυψης» ) όπου μαθητές διαπιστώνοντας μόνοι τους ότι η θερμοκρασία δε μεταβάλλεται παθαίνουν ένα μικρό σοκ («γνωστική σύγκρουση») και αναθεωρούν τις απόψεις τους αποδεχόμενοι την «εννοιολογική αλλαγή».
Αν ο καθηγητής είχε κάνει το γνωστό λάθος που συνηθίζεται να σπεύσει εξ’ αρχής να πληροφορήσει τους μαθητές ότι ¨κατά τον βρασμό η θερμοκρασία παραμένει σταθερή¨ τότε αρκετοί μαθητές ακόμα και αν το μάθουν απέξω δεν θα είναι πεπεισμένοι ότι κάτι τέτοιο ισχύει στην πραγματικά ζωή και μετά από λίγο καιρό θα το ξεχάσουν κιόλας.
Σύμφωνα και με την θεωρία του Piaget ( γνωστική προσέγγιση) η διαδικασία της μάθησης λαμβάνει χώρα μέσα από μια κατάσταση «ανισορροπίας» όταν διαταραχτεί η ισορροπία μεταξύ αυτών που γνώριζε μέχρι τώρα ο μαθητής με τη νέα γνώση .Τότε ο μαθητής είτε ενσωματώνει τη νέα γνώση στη παλιά (αφομοίωση) είτε τροποποιεί τη παλιά γνώση (συμμόρφωση).Βλέπουμε λοιπόν ότι και η «κονστρουκτιβιστική θεωρία» και η θεωρία του Piaget ισχυρίζονται ότι το παιδί μαθαίνει μόνο άμα έρθει αντιμέτωπο με τα λάθη του και αυτενεργήσει το ίδιο για να τα διορθώσει.
Τέλος για να εμπεδωθούν όλα τα προηγούμενα οι μαθητές πρέπει να περάσουν από το στάδιο της «μεταγνώσης» ουσιαστικά δηλαδή να κάνουν μια ανασκόπηση των όσων έλαβαν χώρα εκφράζοντας τις στρατηγικές και τεχνικές που ακολούθησαν ώστε οι αρχικές τους αντιλήψεις να αλλάξουν και τελικά να αποδεχτούν τις επιστημονικές.
Με αυτό τον τρόπο καλλιεργείται στα παιδιά το πιο σημαντικό στοιχείο της μάθησης που είναι το «μαθαίνω πώς μαθαίνω». Η μάθηση λοιπόν επιτυγχάνεται με όχημα ,και όχι εμπόδιο, τα λάθη των παιδιών εφαρμόζοντας ένα συνδυασμό της «γνωστικής σύγκρουσης» ,της μεθόδου της «ανακάλυψης» και των τεχνικών «μεταγνώσης».
Τα λάθη που κάνουν οι εκπαιδευτικοί σχετικά με τα λάθη των μαθητών
Οι περισσότερο εκπαιδευτικοί βασανίζονται από την αγωνία της σωστής απάντησης. Ρωτούν έναν έναν τους μαθητές μέχρι να λάβουν την σωστή απάντηση στο ερώτημά τους. Όταν μάλιστα τη λάβουν επιβραβεύουν τον μαθητή που την έδωσε χωρίς καθόλου να έχουν ασχοληθεί με τις λανθασμένες απαντήσεις όλων των άλλων μαθητών που προηγήθηκαν. Ένας πολύτιμος θησαυρός πετιέται κυριολεκτικά στα σκουπίδια και ταυτόχρονα η επιβράβευση του μαθητή με την σωστή απάντηση ακούγεται σαν επίπληξη και αποδοκιμασία στα αυτιά όλων εκείνων που έδωσαν λανθασμένες απαντήσεις. Έτσι οι μαθητές αυτοί αποθαρρύνονται να ξαναρισκάρουν αν δεν είναι 100% σίγουροι για την απάντησή τους.
Τελικά έχουμε το θλιβερό φαινόμενο στο μάθημα να συμμετέχουν μόνο οι ¨καλοί μαθητές¨ και οι υπόλοιποι να θυσιάζονται στο βωμό της τελειότητας.
Το θέμα είναι πως θα καταφέρει ο εκπαιδευτικός να εμπλέξει στο μάθημα όλους τους μαθητές και κυρίως τους πιο αδύναμους που το έχουν προφανώς περισσότερη ανάγκη .Τι θα μπορούσε να κάνει ο εκπαιδευτικός λοιπόν ;
Καταρχάς να μην αφήνει ασχολίαστη καμία απάντηση ,όσο και λανθασμένη και να είναι ,ενθαρρύνοντας τον μαθητή να ξαναπροσπαθήσει να δώσει μια άλλη απάντηση και βοηθώντας τον να οργανώσει καλύτερα τη σκέψη του( παιδαγωγική αξιοποίηση του λάθους).Ακόμα και αν δεν καταφέρει τελικά ο μαθητής να απαντήσει σωστά ο εκπαιδευτικός οφείλει να επιβραβεύσει την προσπάθεια και όχι το τελικό αποτέλεσμα. Να κάνει ξεκάθαρο ότι το μάθημα χτίζεται από τα παιδιά και πρέπει όλα να βάλουν το πολύτιμο λιθαράκι τους. Να τους ενθαρρύνει με κάθε τρόπο να παίρνουν ρίσκα εξηγώντας τους ότι τα λάθη τους είναι πιο σημαντικά από τα σωστά τους.
Γιατί όμως οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί δεν εφαρμόζουν την αξιοποίηση των λαθών των παιδιών;
1)Οι εκπαιδευτικοί βιάζονται ,όχι αδικαιολόγητα , αφού η ύλη τρέχει και πρέπει να βγει .Γι’ αυτό λοιπόν ψάχνουν διακαώς μια σωστή απάντηση ενός μαθητή για να πάνε παρακάτω.
2)Μη ξεχνάμε ότι οι εκπαιδευτικοί όταν ήταν κάποτε μαθητές είχαν δασκάλους που είχαν παρόμοιους τρόπους προσέγγισης του λάθους και της γενικότερης απόκτησης της γνώσης ,όπου ο δάσκαλος είναι ο πομπός και οι μαθητές οι παθητικοί δέκτες. Με λίγα λόγια αυτό τον τρόπο ξέρουν και αυτός ο τρόπος προτείνεται από τα αναλυτικά προγράμματα. Είναι φανερό ότι απαιτείται αλλαγή των παρωχημένων αναλυτικών προγραμμάτων και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών πάνω στα νέα δεδομένα.
3)Οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί αγχώνονται από τα λάθη των μαθητών τους ίσως γιατί κατά βάθος νιώθουν ότι εκείνοι δεν έχουν κάνει κάτι σωστά, οπότε αυτό που επιζητούν είναι η δική τους αυτό- επιβεβαίωση μέσα από τις σωστές απαντήσεις των μαθητών τους.
4)Η αναπόφευκτη σύγκριση μεταξύ των εκπαιδευτικών του σχολείου με τους εκπαιδευτικούς του φροντιστηρίου οδηγεί τους πιο πολλούς να κάνουν το λάθος να φροντιστηριοποιήσουν το μάθημά τους εφαρμόζοντας την τυποποίηση ,την εκγύμναση για εξετάσεις και την μίμηση ως μοναδικό τρόπο διδασκαλίας.
5)Το ίδιο το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα που είναι άκρως εξεταστικοκεντρικό έχει ποινικοποιήσει τα λάθη των παιδιών .Κάθε λάθος κοστίζει .Κοστίζει στην αποδοχή του καθηγητή ,κοστίζει σε βαθμούς, κοστίζει σε χρόνο που πιέζει και κοστίζει σε επιτυχία στις εξετάσεις. Η αλήθεια είναι ότι αυτά που περιγράφηκαν πιο πάνω ως μέθοδος αξιοποίησης του λάθους δεν μπορούν να εφαρμοστούν εύκολα στα ελληνικά σχολεία ειδικά στα Λύκεια, γιατί απαιτούν χρόνο και τελείως διαφορετική προσέγγιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Το πιο μεγάλο παράδοξο της ιστορίας είναι ότι οι καθηγητές που θα έχουν την τόλμη και τις γνώσεις να κάνουν κάτι διαφορετικό κατά πάσα πιθανότητα να κατηγορηθούν ότι δεν έβγαλαν σωστά την ύλη ή ακόμα και ως ανεπαρκείς από τους ίδιους τους μαθητές τους οι οποίοι είναι εκπαιδευμένοι μόνο στη μίμηση και στο φροντιστηριακό μάθημα.
Η «δικτατορία του σωστού και του τέλειου» που σκεπάζει όλο το εκπαιδευτικό μας σύστημα εξαναγκάζει τη συντριπτική πλειοψηφία των εκπαιδευτικών να εφαρμόζει τη μέθοδο διδασκαλίας «κάνε ότι κάνω» όπου οι μαθητές προσπαθούν να αντιγράψουν πιστά και παθητικά τον εκπαιδευτικό και όπου έχει στηθεί μια ολόκληρη βιομηχανία τυποποίησης της γνώσης και ποινικοποίησης των λαθών.
Όμως η γνώση που αποκτιέται παθητικά και με μοναδικό κίνητρο την ιδιοτελή της χρήση στις εξετάσεις ή στη συγκομιδή βαθμών είναι για πέταμα μόλις οι στόχοι επιτευχθούν.
Τα λάθη που κάνουν οι γονείς στα λάθη των παιδιών τους
Πολλοί γονείς διακατέχονται από την αγωνία να εξαφανίσουν τα λάθη των παιδιών στερώντας τους στην ουσία το πιο πολύτιμο μάθημα ζωής που είναι το «να μαθαίνουν μέσα από τα λάθη τους».
Με το παραμικρό λάθος χτυπάει συναγερμός και πολλές φορές σπεύδουν οι ίδιοι να διορθώσουν τα λάθη των παιδιών τους ή να τα κουκουλώσουν,«κρύβοντας τα κάτω από το χαλάκι» .
Ένα πολύ σύνηθες φαινόμενο στην ελληνική οικογένεια είναι οι γονείς να διαβάζουν οι ίδιοι τα παιδιά τους ή να στρέφονται στην παραπαιδεία (φροντιστήρια, ιδιαίτερα μαθήματα) στην προσπάθειά τους να εκμηδενίσουν τα λάθη των παιδιών τους πριν τα δει και τα βαθμολογήσει το σχολείο.
Με αυτό τον τρόπο όμως τα αποκρύπτουν από τους εκπαιδευτικούς με αποτέλεσμα να μην διορθώνονται πραγματικά και σωστά.
Τα παιδιά εθίζονται και αυτά στο κρύψιμο των λαθών και των αδυναμιών τους και γίνονται τελειομανή αποκτώντας έντονα τον φόβο της αποτυχίας. Βέβαια αυτό βολεύει τους γονείς αυτούς γιατί τα παιδιά με τέτοια χαρακτηριστικά αφιερώνονται στην αναζήτηση της επιτυχίας και γίνονται καλοί μαθητές. Το κόστος όμως είναι πολύ μεγάλο.
Τα παιδιά που δεν τους επιτρέπονται τα λάθη τελικά δεν τα επιτρέπουν και στον εαυτό τους με αποτέλεσμα να μην ωριμάζουν πραγματικά.
Η αυτοπεποίθηση τους, παρά την αντίθετη εικόνα που ενδεχομένως προβάλλουν προς τα έξω, δεν ενισχύεται και αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι μπορεί να καταρρεύσουν στην πρώτη αποτυχία. Αντίθετα από ότι νομίζουμε η αυτοπεποίθηση δεν αποκτάται από τις συνεχείς νίκες αλλά χτίζεται κυρίως μετά από την αυτενέργεια για την διόρθωση των λαθών.
Τα λάθη των παιδιών είναι εκείνα που θα τα ενεργοποιήσουν να δοκιμάσουν και άλλους δρόμους και θα τα μάθουν να δρουν με άλλους τρόπους.
Όσο οι περισσότεροι Έλληνες γονείς θα βλέπουν τα παιδιά τους σαν κομμάτι του εαυτού τους, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να θέλουν εκείνα να εκπληρώσουν τα δικά τους ανεκπλήρωτα όνειρα.
Καλό είναι λοιπόν να αναγνωρίσουν την ατομικότητα των παιδιών τους και να τα αφήσουν να κάνουν τα δικά τους λάθη ώστε να μάθουν μέσα από αυτά. Στο κάτω κάτω αν δεν αφήνουν ποτέ τους τα παιδιά τους να πέφτουν πως εκείνα θα μάθουν να ξανασηκώνονται.
Τα λάθη των παιδιών είναι δικαίωμα τους και η μάθηση μέσα από αυτά είναι ατομική τους απόφαση.Τα λάθη των παιδιών είναι ο πολύτιμος θησαυρός τους .
Αν τους τον στερήσουμε και τον κρύψουμε βαθιά μέσα στη γη ενδέχεται να μην μπορέσουν ποτέ τους να τον βρουν ή αν τον βρουν να μην έχει πια γι’ αυτά καμία απολύτως αξία .
Η Κατερίνα Θ. Νιζάμη είναι νηπιαγωγός. Το 2008 πήρε το δίπλωμα της διετούς μετεκπαίδευσης στις Επιστήμες Αγωγής, του Διδασκαλείου Θεσσαλονίκης και το 2014 κατέκτησε τον τίτλο των μεταπτυχιακών της σπουδών, στο πανεπιστήμιο Tor Vergata, της Ρώμης, με τίτλο «Συναισθηματικές και Συγκινησιακές Δυναμικές και Εκπαίδευση».
Έχει εκδώσει ένα εγχειρίδιο Συναισθηματικής Αγωγής, με σενάρια κουκλοθέατρου από τις εκδόσεις Βάρφη με τίτλο «Κουκλοταξίδια στη χώρα των Συναισθημάτων» και το εικονογραφημένο βιβλίο « Η αχαριστία του κροκόδειλου» από τις εκδόσεις Τζιαμπίρης – Πυραμίδα. Η εικονογράφηση των βιβλίων, έγινε από τον ταλαντούχο και καταξιωμένο, εικονογράφο και συγγραφέα, Νίκο Γιαννόπουλο. Υπήρξε έφορος και ιδρύτρια της κινηματογραφικής λέσχης του Κέντρου Νεότητας Χαλάστρας από το 1991 ως το 1994 .
Το 1990 ίδρυσε τον ιδιωτικό Βρεφονηπιακό Σταθμό «Λιλιπούτη» στη Χαλάστρα Θεσσαλονίκης. Από το 1998 εργάζεται σε Ολοήμερο Δημόσιο Νηπιαγωγείο.
1)Πώς αποφασίσατε να γράψετε παιδικό παραμύθι;
Από πάρα πολύ μικρή ηλικία άκουγα πολλά παραμύθια, από τη μαμά μου και την γιαγιά μου. Η γιαγιά μου ήξερε απέξω όλους τους στίχους του Ερωτόκριτου, που άκουγε στο ραδιόφωνο. Τι ωραία χρόνια! Μετά λόγω επαγγέλματος, είμαι νηπιαγωγός, διάβασα πάρα πολλά. Θαύμαζα τους κλασσικούς παραμυθάδες αλλά και τους σύγχρονους, (άνδρες και γυναίκες για να μην παρεξηγηθώ). Το παραμύθι έχει μαγεία, σε ταξιδεύει, σε οδηγεί σε κόσμους ονειρικούς. Τι να πω… ζήλευα, ήθελα κι εγώ. Αλλά η αφόρμηση ήταν το μεταπτυχιακό μου στα «Συναισθήματα» στο Tor Vergata Κρατικό Πανεπιστήμιο της Ρώμης με τίτλο «Συναισθηματικές και Συγκινησιακές Δυναμικές και Εκπαίδευση». Αντιλήφθηκα τον σπουδαίο ρόλο των συναισθημάτων στην ολόπλευρη ανάπτυξη των παιδιών και σκέφτηκα μέσα από το παραμύθι, να βοηθήσω τα παιδιά, να αποκτήσουν συναισθηματική επίγνωση. Άρχισα, λοιπόν. να γράφω παραμύθια που θα βοηθήσουν τα παιδιά από την αναγνώριση συναισθημάτων να οδηγηθούν σταδιακά στην διαχείρισή τους και βήμα-βήμα στην ενσυναίσθηση.
2)Το βιβλίο σας μιλάει για τα συναισθήματα. Θεωρείτε ότι καλλιεργείται στα παιδιά σήμερα η συναισθηματική νοημοσύνη; Έχουν την ικανότητα να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα τους;
Σήμερα τα παιδιά έχουν περιορισμένη συναισθηματική επίγνωση, εξ’ αιτίας του χρόνου που δαπανούν μπροστά στις οθόνες. Νορβηγική μελέτη του Πανεπιστημίου Επιστήμης και Τεχνολογίας (NTNU), παρατήρησε ότι υπάρχει σχέση μεταξύ του χρόνου που δαπανούν τα παιδιά στις οθόνες, σε σχέση με την συναισθηματική τους επίγνωση, τις κοινωνικές τους δεξιότητες και την κατανόηση των συναισθημάτων των άλλων. Όσον αφορά την Συναισθηματική Νοημοσύνη νομίζω πως το υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα στην Ελλάδα, δεν συμβάλλει στην ανάπτυξή της. Στη Δανία, μία από τις τρεις πιο «χαρούμενες» χώρες, διδάσκεται από την ηλικία 3 χρόνων ως και 16 η ενσυναίσθηση. Σύμφωνα με τους ψυχολόγους και τις σύγχρονες ανακαλύψεις στις νευροεπιστήμες, ενσυναίσθηση είναι η συναισθηματική στάση που μας κάνει να μπαίνουμε στη θέση του άλλου, που μας βοηθάει να βρίσκουμε τις κατάλληλες λέξεις για να βοηθήσουμε, να στηρίξουμε ένα άτομο και να κατανοήσουμε αυτό που του συμβαίνει. Δεν είναι συμπονώ, είναι συμπάσχω. Η Συναισθηματική Αγωγή, στα σχολεία, θα πρέπει να γίνει «κουλτούρα» με στόχο να εξηγούν τα παιδιά, τι αισθάνεται ο άλλος χωρίς να κρίνουν τα συναισθήματά του, για παράδειγμα: το παιδί πρέπει να κατανοήσει ότι είναι ντροπή να λέει ψέματα, για την πράξη αυτή, αλλά δεν είναι ντροπή να κλαίει επειδή αισθάνεται λύπη. Συνήθως αισθανόμαστε ντροπή όταν πέφτουμε. Ναι, αλλά όταν ένα παιδί πέφτει του λέμε : «μην κλαις είσαι μεγάλος εσύ… ή μην κλαίς είσαι άνδρας εσύ…» κι έτσι συνδέει τα δάκρυα με την ντροπή. Και οι μεγάλοι κλαίνε, και τ’ αγόρια επίσης. Η λύπη δεν περνάει, συσσωρεύεται, και είναι το συναίσθημα που έχει διάρκεια 240 φορές μεγαλύτερη από όλα τα άλλα συναισθήματα σύμφωνα με μια έρευνα σε 250 εφήβους στην Αμερική. Έτσι σιγά-σιγά χάνεται και η ικανότητα έκφρασης συναισθημάτων και ενσυναίσθησης. Δεν θα ήταν καλύτερο αν του λέγαμε : «ξέρω ότι πονάς, επειδή χτύπησες, έχω πέσει κι εγώ και σε καταλαβαίνω». Δεν είναι πιο ειλικρινές αυτό; Πιο παρήγορο; Η λύπη είναι συναίσθημα και τα συναισθήματα τα εξωτερικεύουμε και μαθαίνουμε να τα διαχειριζόμαστε, να τα ελέγχουμε, δεν τα κατακρίνουμε. Μας ενδυναμώνουν, μας κάνουν «ανθρώπους», μας οδηγούν στην ενσυναίσθηση. Θα πρέπει να κατανοήσουν οι γονείς αλλά και οι εκπαιδευτικοί, ότι όλα αυτά επιτυγχάνονται μέσα από επιμόρφωση, εκπαιδευτικά προγράμματα και διάδραση κι όχι μέσα από τις οθόνες και τις χιλιάδες καθιστικές δραστηριότητες των παιδιών. Ας επιλέξουν οι γονείς ένα άθλημα, ένα μουσικό όργανο, διαδραστικό παιχνίδι με φίλους. Μακριά από τις οθόνες. Και επιμένω ότι δεν κατανοώ γιατί ένα παιδί που δεν αναγνωρίζει ακόμη τα γράμματα να έχει ψηφιακή επίγνωση από την νηπιακή ηλικία! Με την γραφή, το ιχνογράφημα, δημιουργούνται συνάψεις στον εγκέφαλο κι όχι από το πάτημα ενός κουμπιού! Γιατί να εθίζουμε τα παιδιά τόσο μικρά στην οθόνη και σε όλα αυτά που συνεπάγονται από τη χρήση της.
3)Ποιο είναι το μήνυμα που θέλετε να περάσετε στα παιδιά;
Με το παραμύθι μου «Η αχαριστία του κροκόδειλου», θέλω να δείξω στα παιδιά τον τρόπο να αναγνωρίζουν και να εκφράζουν αρχικά συναισθήματα που αφορούν «άλλους». Συναισθήματα, που το ένα διαδέχεται το άλλο, και καλούνται τα παιδιά να τα αναγνωρίσουν στους ήρωες και να τα περιγράψουν. Αφού λοιπόν έχουν την επίγνωση συναισθημάτων που αφορούν σε τρίτους, θα ήθελα να εκφράσουν και για τον εαυτό τους τα συναισθήματα τους, πότε νιώθουν παρόμοια συναισθήματα, πώς τα εκφράζουν, πώς διαδέχονται το ένα το άλλο. Όσο πιο γρήγορα αναγνωρίζει το παιδί τα συναισθήματά του, τόσο πιο γρήγορα μαθαίνει και να τα διαχειρίζεται. Τα παιδιά θα πρέπει να κατανοήσουν ότι τα συναισθήματα είναι απολύτως φυσιολογικά αλλά δεν κρατούν για πάντα. Ένα παιδί πιστεύει πως όταν είναι θυμωμένο, είναι για πάντα, γι αυτό και λειτουργεί με έκρηξη. Θα πρέπει να του δείξουμε, να του θυμίσουμε καταστάσεις συναισθημάτων, πως το ένα διαδέχεται το άλλο ή πολλές φορές πως συνυπάρχουν. Έτσι το παιδί θα μάθει και την διαχείριση τους και σιγά σιγά θα οδηγηθεί στην ενσυναίσθηση, καλλιεργώντας την συναισθηματική του νοημοσύνη. Το παραμύθι, δείχνει στο παιδί επίσης, να προχωράει στη ζωή, να μην απογοητεύεται όταν κάποιος το πληγώνει, να μην τα «χάνει» στις δύσκολες στιγμές, να επινοεί λύσεις, να εμπιστεύεται. Και για τέλος έχει ένα πολύ δυνατό μήνυμα αγάπης και συνεργασίας.
4)Μιας και είστε παιδαγωγός έρχεστε σε καθημερινή επαφή με τα παιδιά. Ποιο θεωρείτε ότι είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που υπάρχει αυτήν την στιγμή στην ελληνική οικογένεια, πλην της οικονομικής κρίσης;
Πιστεύω πως έχει να κάνει με τον δεσμό προσκόλλησης που αναπτύσσουν οι γονείς με τα παιδιά τους. Από την μια πλευρά είναι η υπερπροστατευτικότητα που δεν αφήνει τα παιδιά να αναπνεύσουν, να κοινωνικοποιηθούν, να αποβάλλουν το άγχος του αποχωρισμού και τον φόβο των ξένων. Και από την άλλη στο βωμό της προόδου, η έλλειψη καθοδήγησης. Αυτό που λέμε όρια. Μου αρέσει περισσότερο η λέξη καθοδήγηση γιατί τα όρια δηλώνουν, ακουστικά τουλάχιστον, έναν περιορισμό. Καθοδήγηση λοιπόν και αγάπη χρειάζονται τα παιδιά. Ένα παιδί που όλα του επιτρέπονται, θα γίνει ένας ανικανοποίητος ενήλικας που δεν θα ξέρει πώς να βρει χαρά και ικανοποίηση, αφού συνεχώς θα επιζητά νέες αναζητήσεις και ενδιαφέροντα ικανοποίησης. Η έλλειψη ορίων είναι ένα είδος παραμέλησης. Τουλάχιστον έτσι το εισπράττει ένα παιδί και γι αυτό λειτουργεί σε σύγχυση, γίνεται συναισθηματικά σκληρό, απαιτητικό. Δεν το βλέπω ως πρόβλημα στην σημερινή ελληνική οικογένεια γενικά. Νομίζω πως είναι θέμα παιδείας. Θα πρέπει να ενημερωθούν οι γονείς για τον τρόπο που θα μεγαλώσουν παιδιά αυτάρκη, που δεν θα τους χρειάζονται για να ζήσουν. Με αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση που θα την κερδίσουν μέσα από τις υγιείς σχέσεις που θα αναπτύξουν με τους σημαντικούς ενήλικες και συνομηλίκους στη ζωή τους. Όσο για την οικονομική κρίση δεν πιστεύω πως αποτελεί πρόβλημα στο να μεγαλώνουν παιδιά με ενσυναίσθηση. Αντίθετα μάλιστα! Η ελληνική κοινωνία έχει περάσει πολύ χειρότερα, δύσκολα χρόνια και δεν έχασε την ανθρωπιά της! Η απαίτηση να πραγματοποιούνται «τα θέλω» μας, πάραυτα, είναι το πρόβλημα. Η κοινωνία της αφθονίας και της άμεσης ικανοποίησης οδηγεί σε παράλογες απαιτήσεις. Η οικονομική κρίση είναι μια πρώτης τάξης ευκαιρία να δούμε γύρω μας, να εκτιμήσουμε αυτά που έχουμε κι όχι να επιζητούμε αυτά που δεν έχουμε. Κι αυτό μπορούμε να το διδάξουμε στα παιδιά.
5) Σε μια εποχή όπου η εικόνα έχει κερδίσει τον γραπτό λόγο, τα παιδιά θέλουν να διαβάσουν; Το ζητάνε; Πώς μπορείς να τους εμπνεύσεις την αγάπη για τον βιβλίο;
Το βιβλίο είναι μαγικό, βοηθάει το παιδί να ταξιδέψει σε κόσμους που διεγείρουν τη φαντασία του. Δεν ενοχλεί η εικόνα στο βιβλίο όταν το παιδί είναι μικρό και δεν μπορεί ακόμη να διαβάσει. Όταν το παιδί μυηθεί στο βιβλίο θα οδηγηθεί και στην ανάγνωση. Είναι μεγάλο δέλεαρ για ένα παιδί που αρχίζει να διαβάζει, να το επιτυγχάνει μέσα από τις λίγες γραμμές του αγαπημένου του παραμυθιού. Είναι μεγάλη ικανοποίηση για το παιδί. Τώρα από την άλλη, η εικόνα της οθόνης αν εννοείτε αυτό, είναι καταστροφική. Είναι ψηφιακή «ηρωίνη», προκαλεί εθισμό, ελλειμματική προσοχή, υπερκινητικότητα, εκνευρισμό, αλλοιώνει τις εγκεφαλικές συνάψεις, δυσχεραίνει την βλεμματική επαφή και την επικοινωνία. Λυπάμαι αλλά επειδή υπάρχει πολύ μεγάλο συμφέρον από την ανάπτυξη της τεχνολογίας δεν είμαστε ακόμη σε θέση να μιλήσουμε για τα προβλήματα που θα προξενήσουν οι οθόνες στην ανθρωπότητα. Σίγουρα είναι και μεγάλα τα οφέλη αλλά θα συμβούλευα τους γονείς να απομακρύνουν τα παιδιά από τις οθόνες, τα βιντεοπαιχνίδια και κυρίως τα κινητά τηλέφωνα, ως την ηλικία των 5 χρόνων και μετά όχι πάνω από μισή ώρα την ημέρα, καλύτερα μόνο το σαββατοκύριακο.
Όσο για τα βιβλία, αν ο γονέας είναι όλη μέρα με ένα κινητό στο χέρι, ας μη του φαίνεται παράξενο που το παιδί του δεν αγαπά το διάβασμα. Το βιβλίο είναι στάση ζωής. Δεν πειράζει να πούμε σ ένα παιδί: «Σε παρακαλώ μπορείς να κάνεις για λίγο ησυχία επειδή τώρα διαβάζω. Πάρε κι εσύ ένα βιβλίο….». δεν αγαπιέται το διάβασμα με επιφοίτηση! Πριν την «ανακάλυψη» της οθόνης από τα παιδιά, όλα αγαπούν το βιβλίο, μετά τον εθισμό τους στην ψηφιακή οθόνη δεν θα το ξαναζητήσουν ποτέ. Θα λιγοστεύει και η ικανότητα τους, της κατανόησης κειμένου. Προσοχή λοιπόν με τις συνήθειές μας. Τα παιδιά μας βλέπουν. Μπορούμε να εμπνεύσουμε την αγάπη για το βιβλίο μόνο όταν το αγαπάμε κι εμείς, όπως γίνεται και με κάθε τι που μαθαίνουμε. Ο Καστοριάδης έλεγε πως δεν υπάρχει γνώση αν δεν υπάρχει έρωτας! Ναι πρέπει να διαβάζουμε παραμύθια στα παιδιά σαν να είμαστε ερωτευμένοι με το βιβλίο. Έτσι θα το ερωτευτούν κι αυτά.
6)Ποια είναι η συμβουλή που θα δίνατε στους γονείς προκειμένου να μάθουν στα παιδιά τους να αναγνωρίζουν αυτά που νοιώθουν και να τα εκφράζουν; Είναι οι γονείς έτοιμοι για κάτι τέτοιο; Έχουν την παιδεία; Και αν όχι τι μπορούν να κάνουν για αυτό;
Οι γονείς θα πρέπει από πολύ μικρή ηλικία των παιδιών τους, να τους εκφράζουν οι ίδιοι τα συναισθήματά τους, να δείχνουν παραδείγματα, να επαινούν, να σχολιάζουν, να δείχνουν θυμό, (όχι με φωνές, ώστε να καταλάβει το παιδί ότι ο θυμός εκφράζεται με λόγια ή με τη στάση μας κι όχι με βιαιότητα), να κατακρίνουν τους βανδαλισμούς και ό,τι άσχημο συμβαίνει γύρω μας, να μην κατακρίνουν τα συναισθήματα των παιδιών ή των ανθρώπων γενικά. Ας μην είμαστε αδιάφοροι στον κόσμο που κινείται γύρω μας. Τα παιδιά δεν θα μάθουν να σέβονται αν δεν τους διδάξουμε με τις πράξεις μας σεβασμό. Ένα παιδί δεν επιτρέπεται σε δημόσιο χώρο να φωνάζει, να απαιτεί, να παραφέρεται. Φυσικά και πρέπει να εκφράσει αυτό που νιώθει αλλά όχι με φωνές και οι γονείς με τιμωρίες. Ευτυχισμένο παιδί είναι το ήρεμο παιδί όπως μας λέει κι ο παιδίατρος- ψυχαναλυτής, Αλντό Ναουρί. Είναι χρέος του εκπαιδευτικού μας συστήματος να επιμορφώσει τους εκπαιδευτικούς, και των εκπαιδευτικών να ενημερώσουν τους γονείς. Είναι χρέος μας, των εκπαιδευτικών, να είμαστε δίπλα στους γονείς για να βρούμε τον τρόπο όλοι μαζί να βοηθήσουμε τα παιδιά να βρουν τις κλίσεις τους και τα ενδιαφέροντά τους. Να κάνουμε ένα σχολείο δελεαστικό που θα βοηθήσει το παιδί και να αναπτύξει την αυτοεκτίμησή του, που είναι το κλειδί της επιτυχίας και της προσωπικής του ευτυχίας.
7)Μιας και το site λέγεται Πηγή Παιδείας, τι είναι για σας παιδεία; Και από που πηγάζει;
Παιδεία για μένα είναι κυρίως σεβασμός στον «άλλον». Η λέξη σεβασμός προέρχεται από τη λατινική λέξη respectare η οποία σημαίνει ρίχνω μια δεύτερη ματιά γύρω μου, δηλαδή μ’ ενδιαφέρει να μην ενοχλήσω, με νοιάζει ο άλλος, προσέχω, σέβομαι τα ζώα, τους ανθρώπους, τους ηλικιωμένους, προσέχω τι λέω, είμαι ευγενικός, να μην πληγώνω με τις πράξεις και τα λόγια μου. Αυτά είναι Παιδεία. Παιδεία είναι η αποδοχή των «συναισθημάτων του άλλου» κι όχι απλά του «άλλου». Μόνο αν συναισθανθούμε, θα συνεργαστούμε. Μόνο μέσα από την ενσυναίσθηση θα μπορέσουμε να συμβιώσουμε αρμονικά. Αυτό πρέπει να μάθουμε στα παιδιά: «να μην κάνουν στους άλλους αυτό που δεν θα ήθελαν να κάνει κάποιος σ αυτά τα ίδια». Σεβασμός και Ενσυναίσθηση είναι Παιδεία και είναι ευθύνη όλων μας.
8)Πώς μπορούμε να προμηθευτούμε το βιβλίο; Ποιοι είναι οι συντελεστές του;
Το βιβλίο μου « Η αχαριστία του κροκόδειλου» έχει εκδοθεί από τις εκδόσεις Τζιαμπίρης-Πυραμίδα σε εικονογράφηση του πολύ ταλαντούχου και καταξιωμένου εικονογράφου Νίκου Γιαννόπουλου. Υπάρχει σε όλα τα βιβλιοπωλεία της Θεσσαλονίκης, Αθηνών και πολλών ελληνικών πόλεων. Μπορεί κάποιος να το προμηθευτεί και ηλεκτρονικά από τον εκδοτικό οίκο και τις ηλεκτρονικές σελίδες των βιβλιοπωλείων. Το παρουσιάζω παίζοντας κουκλοθέατρο και πηγαίνω με μεγάλη μου χαρά, χωρίς κόστος, σε νηπιαγωγεία, σχολεία, Κ.Δ.Α.Π, παιδικούς σταθμούς και βιβλιοθήκες αφήνοντας και υλικό για συναισθηματική αγωγή στους συναδέλφους μου.
Ευχαριστώ πολύ κα Τζιάκα για τις πολύ ενδιαφέρουσες ερωτήσεις σας και είναι τιμή μου, η φιλοξενία μου στο site σας.
Ο διαγωνισμός iGEM (International Genetically Engineered Machine) είναι ένας διεθνής διαγωνισμός Συνθετικής Βιολογίας, η ιδέα του οποίου προέκυψε από την εργαστηριακή εργασία, που διοργανώθηκε στο MIT, από τους Tom Knight και Drew Endy.Έκτοτε η ιδέα του διαγωνισμού έχει εξαπλωθεί σε όλον τον κόσμο και δίνει σε φοιτητές και νέους ανθρώπους τη δυνατότητα να περάσουν τα όρια της Συνθετικής Βιολογίας για την επίλυση καίριων προβλημάτων του 21ου αιώνα ενώ σκοπός είναι οι φοιτητές που συναντιούνται στη Βοστώνη για να παρουσιάσουν το ερευνητικό τους έργο και να διαγωνιστούν στο Giant Jamboree, να εργαστούν σε διεπιστημονικές ομάδες ώστε να σχεδιάσουν ένα βιολογικό σύστημα δικής τους δημιουργίας χρησιμοποιώντας θεμελιώδεις τεχνικές της Μοριακής Βιολογίας.
Ο φετινός διαγωνισμός iGEM 2019 είχε διεξαχθεί στις 31 Οκτωβρίου – 4 Νοεμβρίου και η ομάδα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας αποτελούνταν από δέκα φοιτητές από τέσσερα διαφορετικά τμήματα του Πανεπιστημίου την Βασιλική Καββαθά, Λέανδρο Τσιώτο, Μαρία Γεροντοπούλου, Αφροδίτη Κατσαούνη, Νικολέτα Ευθυμιοπούλου, Νίκο Ντελκή, Θοδωρή Κοντογιάννη, Ξένια-Άρτεμις Δούλκα, Ελευθερία Μουστάκα, Αθηνά Μυλωνά.
Πώς αποφάσισες να συμμετέχεις στο συγκεκριμένο project και ποια ήταν τα κίνητρα της ομάδας σας;
Η ομάδα μας συστάθηκε το Νοέμβριο του 2018 με σκοπό τη συμμετοχή της στο διεθνή διαγωνισμό συνθετικής Βιολογίας iGEM που έλαβε χώρα στη Βοστώνη της Αμερικής ένα χρόνο μετά. Από την αρχή μου φάνηκε πολύ ενδιαφέρον το αντικείμενο και το πώς εγώ, από ένα διαφορετικό επιστημονικό τομέα θα μπορούσα να συνεισφέρω σε μια τέτοια έρευνα. Η ομάδα αποτελείται από 10 φοιτητές του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και στόχος μας ήταν η μελέτη ενός σύγχρονου προβλήματος και η επίλυση του χρησιμοποιώντας τις αρχές της συνθετικής Βιολογίας.
Η ομάδα σας φέτος ασχολήθηκε με την ανάπτυξη ενός εύχρηστου τεστ για τη διάγνωση της φυματίωσης στους πρόσφυγες. Πώς προέκυψε η συγκεκριμένη επιλογή και τι περιλάμβανε ειδικότερα;
Τα brainstorming μας διήρκεσαν 1 μήνα. Οι ιδέες έπεφταν βροχή. Βασικός μας στόχος ήταν να ασχοληθούμε με καίρια, σύγχρονα ζητήματα που απασχολούν την χώρα μας και να εμπνευστούμε από αυτά. Έτσι, επηρεαζόμενοι από τις ολοένα κι αυξανόμενες μεταναστευτικές ροές που φτάνουν το τελευταίο διάστημα στην Ελλάδα, σκεφτήκαμε και μελετήσαμε τι αντιμετωπίζουν αυτοί οι άνθρωποι και πώς θα μπορούσαμε από την πλευρά της επιστήμης και συγκεκριμένα της συνθετικής βιολογίας, να προσφέρουμε.
Έτσι, λοιπόν, μία από τις πρώτες ασθένειες για τις οποίες εξετάζονται οι νεοφερμένοι πληθυσμοί, είναι η φυματίωση, μία ασθένεια που στη σκέψη όλων έχει εξαλειφθεί, παρόλα αυτά από τα επίσημα στατιστικά των γιατρών του κόσμου, η φυματίωση παραμένει μία από τις 10 πιο θανατηφόρες ασθένειες παγκοσμίως. Μιλώντας με ειδικούς που εργάζονται στα κέντρα υποδοχής προσφύγων στη χώρα μας, αντιληφθήκαμε πόσο δύσκολο είναι το έργο τους, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις απουσιάζει η ύπαρξη εξιδεικευμένου προσωπικού και ακριβού εξοπλισμού, στοιχεία απαραίτητα για την διάγνωση της νόσου με τις μέχρι τώρα μεθόδους. Το γεγονός αυτό μας ώθησε να δημιουργήσουμε το ODYSSEE ένα project που προτείνει την ανάπτυξη ενός απλού, γρήγορου και αξιόπιστου διαγνωστικού τεστ για τη φυματίωση, που θα μπορεί να εφαρμόζεται στο πεδίο.
Η έμπνευση του ονόματος ODYSSEE από που προήλθε;
Κάθε ένας για να φτάσει στη δική του Ιθάκη κάνει ένα ταξίδι άλλοτε πιο εύκολο άλλοτε πιο δύσκολο. Θέλοντας να αναδείξουμε το δύσβατο και επικίνδυνο ταξίδι των προσφύγων, ονομάσαμε το project μας ODYSSEE και το συμβολίσαμε με ένα αποδημητικό πουλί. Επιπλέον, με το odysSEE το αποτέλεσμα του τεστ είναι ορατό εύκολα, με γυμνό μάτι, ώστε να προσαρμόζεται στη μειωμένη, όπως προανέφερα, δυνατότητα παροχής εξοπλισμού στις δομές υποδοχής προσφύγων.
Σε τι διαφέρει το συγκεκριμένο τεστ από παρόμοια στον τομέα της ιατρικής;
Τεστ για τη διάγνωση της φυματίωσης υπάρχουν ήδη όπως είναι γνωστό. Ένα από τα πιο γνωστά είναι η φυματιοαντίδραση Mantoux. Ωστόσο, τα υπάρχοντα τεστ, χρησιμοποιούν ως βιολογικό δείγμα, είτε πτύελα είτε αίμα, τα οποία συλλέγονται με επεμβατικές μεθόδους και απαιτούν την ύπαρξη εξειδικευμένου προσωπικού, το οποίο δυστυχώς τις περισσότερες φορές δεν υπάρχει στα κέντρα υποδοχής. Από την άλλη πλευρά σε κάποιες μεθόδους είναι απαραίτητη η ύπαρξη ακριβού εργαστηριακού εξοπλισμού, κάτι που επίσης είναι αδύνατο να βρεθεί στις περιπτώσεις που μελετάμε.
Σε αντίθεση με τα παραπάνω, εμείς προσπαθήσαμε να σχεδιάσουμε ένα τεστ προσαρμοσμένο στις ανάγκες μιας δομής. Χρησιμοποιούμε ως βιολογικό υλικό τα ούρα, τα οποία συλλέγονται εύκολα και παρέχουμε αναλυτικές οδηγίες του τεστ, ώστε να μπορεί να το κάνει και μη εκπαιδευμένο προσωπικό. Μέσω της Συνθετικής Βιολογίας το αποτέλεσμα εμφανίζεται γρήγορα αλλά είναι και πιο εύκολα αντιληπτό με την αλλαγή χρώματος. Έτσι, η διάγνωση γίνεται πιο εύκολα, πιο γρήγορα και πιο οικονομικά, παράγοντες που παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διάγνωση, αν αναλογιστεί κανείς τις συνθήκες που εξετάζουμε. Τέλος, το τεστ έχει σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορεί να ανιχνεύσει και άλλες ασθένειες. Ήδη έχουμε αποδείξει ότι μπορεί να ανιχνεύσει και τμήματα του DNA από τον ιό της Ηπατίτιδας Β.
Η θεωρητική προσέγγιση σας απέσπασε το βραβείο του Best Diagnostics Project, ενώ κέρδισε υποψηφιότητες για Best Supporting Entrepreneurship και Best Integrated Human Practices και έλαβε εύφημο μνεία για την τήρηση των κανόνων βιοασφάλειας του διαγωνισμού. Πώς αισθάνθηκες τόσο σε ατομικό επίπεδο όσο και συλλογικά η ομάδα από την ανακοίνωση της επιτυχίας σας στο διαγωνισμό;
Η χαρά για μας ήταν τεράστια για το απρόσμενα θετικό αποτέλεσμα. Η Igem Thessaly 2019, η οποία ήταν η πρώτη συμμετοχή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στο διαγωνισμό, κλήθηκε να αντιμετωπίσει ομάδες από όλο τον κόσμο, με πολλή περισσότερη εμπειρία στον iGEM. Παρόλα αυτά οι κόποι μας ανταμείφθηκαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και είμαστε πραγματικά υπερήφανοι που καταφέραμε να εκπροσωπήσουμε επάξια το Πανεπιστήμιο μας σε ένα τόσο μεγάλο διαγωνισμό. Να προσθέσω επίσης, πως υπήρξαν και άλλες δύο ελληνικές συμμετοχές, η Igem Athens και η Igem Thessaloniki, οι οποίες κατάφεραν να αποσπάσουν κι εκείνες σημαντικές διακρίσεις. Η Ελλάδα λοιπόν, είχε συνολικά μία πολύ δυνατή εκπροσώπηση και αυτό μας χαροποίησε ακόμη περισσότερο.
Ποια είναι τα επόμενα σχέδια και στόχοι της ομάδας τώρα μετά την ολοκλήρωση του διαγωνισμούGiant Jamboree, της Βοστώνης ;
Στόχος της ομάδας μας είναι να συνεχίσει την έρευνα καθώς ο δρόμος δε σταματά εδώ. Μετά το πέρας του διαγωνισμού, έχοντας λάβει το πολύτιμο feedback των κριτών αλλά και την επιβράβευση της έως τώρα έρευνας μας, σκοπός είναι να μπούμε ξανά στο εργαστήριο και να συνεχίσουμε την προσπάθεια. To μόνο σίγουρο είναι πως για να εγκριθεί ένα τεστ και να βγει στην αγορά χρειάζονται πολλές εργαστηριακές μελέτες και σίγουρα μεγάλο χρονικό διάστημα δοκιμών. Παρόλα αυτά είμαστε αισιόδοξοι και θα συνεχίσουμε να δουλεύουμε!
Τέλος, θα θέλαμε σαν iGEM Thessaly 2019 να ευχηθούμε κάθε επιτυχία στην iGEM Thessaly 2020, που αυτή την περίοδο δημιουργείται και θα είμαστε δίπλα στα παιδιά για ότι χρειαστούν.
Θα θέλαμε να σας ευχαριστήσουμε πολύiGEM Thessaly για την συνέντευξη που μας παραχώρησε στο «Πηγή Παιδείας» και εγώ προσωπικά για το χρόνο σας και την προθυμία σας. Σας ευχόμαστε ολόψυχα κάθε επαγγελματική επιτυχία, να συνεχίσετε να βάζετε το δικό σας “λιθαράκι” στον επιστημονικό χώρο. Καλή επιτυχία iGEM Thessaly 2020 και καλή επιστημονική-δημιουργική χρονιά σε όλους σας!!
Για να μάθετε περισσότερα για την ομάδα και το ερευνητικό τους έργο επισκεφτείτε το site: http://igem-thessaly.uth.gr/
Ήταν Ιούνιος του 2016, όταν μια πενταμελής ομάδα καθηγητών αποφάσισε να δημιουργήσει το εκπαιδευτικό portal Πηγή Παιδείας με σκοπό την παιδαγωγική έρευνα και τη διάδοση της εναλλακτικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Έκτοτε μετράμε 1700 άρθρα, συνεργασίες με φορείς όπως το Γραφείο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης, την Eudec Greece, το Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του ΑΠΘ, την Πρεσβείας της Φινλανδίας στην Ελλάδα, 8 σεμινάρια με πληθώρα κόσμου να τα παρακολουθεί και 2 Πανελλήνιες Συνδιασκέψεις Εναλλακτικής Εκπαίδευσης.
Η τηλεοπτική μεταφορά της Πηγής Παιδείας με 5 επεισόδια σε περιφερειακό κανάλι της Θεσσαλονίκης στόχευε στην προώθηση και στην ανάδειξη πολιτιστικών και εκπαιδευτικών θεμάτων.
Η φετινή χρονιά μας βρίσκει ακόμα πιο δυναμικούς και δραστήριους επικοινωνιακά. Το 2020 είναι η χρονιά όπου η Πηγή Παιδείας τολμά και πρωτοπορεί εκδίδοντας τον Μάρτιο του 2020 το πρώτο της τεύχος στην Διεθνή Έκθεση Ξενόγλωσσου Βιβλίου που θα πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη, στο ξενοδοχείο MET HOTEL στις 15/3/2020.
Με στόχο την καλύτερη δυνατή προβολή της Πηγής Παιδείας δημιουργήσαμε το πρώτο μας διαφημιστικό spot.
Η περίοδος των γιορτών των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς αποτελεί μία από τις πιο χαρούμενες εποχές του χρόνου. Και αυτό γιατί η περίοδος αυτή είναι μία αφορμή συνάντησης αγαπημένων ανθρώπων, ανταλλαγής δώρων και δημιουργίας όμορφων αναμνήσεων. Είναι ίσως, για κάποιους, μία περίοδος χαλάρωσης και οικογενειακής θαλπωρής.
Όσο οι μέρες πλησιάζουν τρέχουμε πανικόβλητοι να ψωνίσουμε δώρα για τους αγαπημένους μας ανθρώπους και γιορτινά διακοσμητικά που θα στολίσουν το σπίτι μας και θα το κάνουν να δείχνει όσο το δυνατό περισσότερο μέσα στο κλίμα. Αυτό που δεν αντιλαμβανόμαστε, ωστόσο, είναι ότι αυτή την περίοδο οδηγούμαστε σε μία υπερκατανάλωση η οποία, όχι μόνο αδειάζει το πορτοφόλι μας, αλλά έχει ως αποτέλεσμα την υπέρμετρη μόλυνση του περιβάλλοντος καθώς η πλειοψηφία των πραγμάτων που αγοράζουμε αποτελείται από πλαστικό και άλλα παρόμοια υλικά, τα οποία είναι ιδιαίτερα επιβλαβή για το περιβάλλον.
Αν πραγματικά λοιπόν, σας προβληματίζουν όλα αυτά και ενδιαφέρεστε για το περιβάλλον και για το κακό που του προκαλούμε συνεχώς, έχουμε να σας προτείνουμε τρόπους, ώστε φέτος τις γιορτές να συμβάλετε κι εσείς προς μια μικρή ελάφρυνση της περιβαλλοντικής ρύπανσης. Συγκεκριμένα, μπορούμε είτε να φτιάξουμε μόνοι μας τα δώρα που θα κάνουμε στους αγαπημένους μας αλλά και την χριστουγεννιάτικη διακόσμηση του σπιτιού μας, είτε να αγοράσουμε προϊόντα τα οποία είναι φιλικά προς το περιβάλλον.
Παρακάτω σας παραθέτουμε κάποιες ιδέες που αποτελούν υπέροχες λύσεις για δώρα και διακόσμηση, με υλικά, τα οποία βρίσκονται στο σπίτι μας ή μπορούμε οικονομικά και εύκολα να αγοράσουμε από οποιοδήποτε κατάστημα.
Μπορούμε να φτιάξουμε εύκολα διακοσμητικά αστεράκια με απλά υλικά. Χρησιμοποιήστε ξυλάκια για σουβλάκια, ή χειροτεχνίας, έναν σπάγκο, μία κόλλα και ένα χρώμα της αρεσκείας σας.
Μπορούμε, επίσης, να φτιάξουμε το δέντρο μας πανέμορφο με στολίδια που έχουμε φτιάξει μόνοι μας. Μία καλή λύση αποτελούν τα αποξηραμένα πορτοκάλια ή γκρέιπφρουτ, τα οποία τα αποξεραίνουμε στο φούρνο στους 100 βαθμούς για 2 με 3 ώρες και έπειτα δένουμε μία κλωστή και τα κρεμάμε στο δέντρο ή διακοσμούμε με αυτά το τραπέζι ή τα δώρα μας. Παράλληλα, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ξυλάκια κανέλας τα οποία τα δένουμε, επίσης, με κλωστή, αλλά και κουκουνάρια.
Με τα κουκουνάρια μας μπορούμε να είμαστε ιδιαίτερα δημιουργικοί. Μπορούμε να τα βάψουμε λευκά, χρυσά ή ασημί ή να τα αφήσουμε στο φυσικό τους χρώμα. Μπορούμε να προσθέσουμε κορδέλες ή χρυσόσκονη. Τέλος, αν θέλουμε να τα κρεμάσουμε στο δέντρο το δένουμε με έναν σπάγκο ή κλωστή.
Άλλη μια απλή λύση είναι αυτά τα αστεράκια από χαρτί τυλιγμένα με κλωστή.
Μπορούμε να φτιάξουμε στεφανάκια για την πόρτα μας με υλικά που αναφέρθηκαν πιο πάνω, και με κλαδιά δέντρων από την γειτονιά μας. Τα στεφανάκια αποτελούν και μια εξαιρετική ιδέα για δώρα. Κάποιες διαφορετικές ιδέες για στεφανάκια θα βρείτε στο παρακάτω βίντεο:
Δώρα, τα οποία είναι αβλαβή προς το περιβάλλον και ιδιαίτερα πρωτότυπα είναι το να χαρίσουμε στους αγαπημένους μας εμπειρίες. Για παράδειγμα, ένα ταξίδι, μία εκδρομή, εισιτήρια για συναυλία ή θέατρο αποτελούν κάποιες ιδέες μοναδικών εμπειριών που μπορούμε να χαρίσουμε στους άλλους. Εκτός αυτών, ως δώρο μπορούμε να χαρίσουμε σε κάποιον χρήματα τα οποία μπορεί ο ίδιος να τα χρησιμοποιήσει για όποιο σκοπό θέλει. Είναι κρίμα πολλές φορές να αγοράζουμε στους άλλους πράγματα που ούτε χρειάζονται, ούτε πρόκειται να χρησιμοποιήσουν. Μια ακόμα όμορφη ιδέα, είναι να χαρίσουμε ένα φυτό. Τα φυτά ομορφαίνουν εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους και παράγουν οξυγόνο. Επιπλέον, μπορείτε να δωρίσετε σπιτικά καλλυντικά, όπως ένα scrub σώματος, γλυκά που φτιάξατε μόνοι ή για όσους ξέρουν να πλέκουν, χειροποίητους σκούφους, κασκόλ, τσάντες, ακόμα και κουβέρτες. Κάποιες ιδέες θα βρείτε παρακάτω.
Τέλος, κάτι το οποίο μπορούμε να κάνουμε για το περιβάλλον φέτος τα Χριστούγεννα είναι η συσκευασία των δώρων μας, η οποία μπορεί να γίνει από απλά υλικά τα οποία βρίσκονται στο σπίτι μας χωρίς να ξοδέψουμε καθόλου χρήματα. Τυλίξτε τα δώρα σας με εφημερίδες και δέστε όμορφες κορδέλες ή προσθέστε αποξηραμένα φρούτα, κουκουνάρια ή κλαδιά. Και μην ξεχνάτε να φτιάξετε μόνοι τις ευχετήριες κάρτες. Αφήστε την φαντασία σας ελεύθερη και οι φετινές γιορτές θα είναι μοναδικές.
Ο Ασπρούλης κι ο Μαυρούλης είναι δυο σπιτόγατες. Μένουν σε ένα ζεστό διαμέρισμα με την οικογένεια Αστεριάδου που αποτελείται από τη μαμά, την κυρία Αφροδίτη, το μπαμπά, τον κύριο Λευτέρη, το μεγάλο γιο Αντώνη, και τη μικρή κορούλα τους, Αναστασία.
Ο Ασπρούλης και ο Μαυρούλης ήταν δυο πολύ τυχερά γατάκια. Γεννήθηκαν μέσα στο σπίτι από τη μαμά Μαύρη που ζούσε για χρόνια στην οικογένεια Αστεριάδου. Έτσι τα γατάκια βρήκαν από μωρά ακόμα ένα πολύ ζεστό σπιτικό, χουχουλιαστούς καναπέδες για τα κρύα βραδιά του χειμώνα, δεκάδες μπαλάκια και αλλά παιχνίδια για να περνούν την ώρα τους, κήπο για να κάνουν ελεύθερα τις βόλτες τους, αλλά και το πιο σημαντικό: ζεστές αγκαλιές όλο το χρόνο. Όλα τα μέλη της οικογένειας τους αγαπούσαν πολύ. Τους πρόσεχαν σαν τα μάτια τους. Είχαν φαγητό και νεράκι πάντα στα μπωλάκια τους και φυσικά ποτέ δεν τους άφηναν για πολλές ώρες μόνους. Ακόμα και στις διακοπές ο Ασπρούλης κι ο Μαυρούλης ήταν απαραίτητη παρέα στο αυτοκίνητο, το πλοίο ή το ξενοδοχείο!
Έφτασαν λοιπόν και φέτος τα Χριστούγεννα. Τα δυο γατάκια πηγαινοέρχονται χαρούμενα από δωμάτιο σε δωμάτιο, τραβολογώντας κάποια μπάλα από το δέντρο, κυνηγώντας κάποιον κινούμενο Άγιο Βασίλη, κάποιο φουσκωτό ταρανδάκι… Το φαγητό τους είναι όπως πάντα στο μπωλ και το νερό τους άφθονο. Η οικογένεια Αστεριάδου όπως πάντα τα γεμίζει με χάδια όποτε το ζητήσουν. Όμως ένα βράδυ κάποιος έρχεται να ταράξει την ησυχία τους…
Παραμονή Χριστουγέννων λοιπόν και στην πόρτα ακούγεται “χρουτς χρουτς”… Τι να είναι άραγε; αναρωτιέται ο Ασπρούλης. Μήπως είναι ο αέρας; σκέφτεται ο Μαυρούλης. Μην είσαι ανόητος. Ο αέρας δεν κάνει τέτοιο θόρυβο. Γάτα είναι σίγουρα! Λες να έχουμε παρέα; λέει ο Ασπρούλης και αμέσως τρέχει να μυρίσει κάτω από την πόρτα να καταλάβει αν πράγματι πρόκειται για γάτα. Ο Μαυρούλης ούτε που κουνιέται. Είναι σίγουρος πως αποκλείεται να βρέθηκε γατάκι μόνο στη γειτονιά. Αφού όλοι έχουν το δικό τους σπίτι και την οικογένεια που τους φροντίζει. Μαυρούλη, Μαυρούλη, έλα να δεις! Φωνάζει σε λίγο ο αδερφός του. Είναι πράγματι γατάκι! Δε μυρίζει όμορφα όμως σαν κι εμάς…
Με όλη τούτη τη φασαρία ξύπνησε και η κυρία Αφροδίτη. Κατεβαίνει γοργά τις σκάλες και ανοίγει την πόρτα. Λευτέρη! Παιδιά! Ελάτε να δείτε ποιος ήρθε! Έχουμε καινούριο φίλο. Φωνάζει η κυρία Αφροδίτη και αμέσως μαζεύεται στο σαλόνι όλη η οικογένεια. Όλοι κοιτάζουν το νεοφερμένο γατάκι με λύπηση. Είναι πολύ αδύνατο και βρώμικο. Τα ματάκια του είναι λυπημένα και δείχνουν πως έχει περάσει πολύ δύσκολα ως τώρα. Το καημένο… λέει η Αναστασία, πρέπει να έχει να φάει βδομάδες. Και δείτε πόσο βρωμικο είναι. Ποιος ξέρει από ποτέ έχουν να το πλύνουν. Μα καλά δεν έχει σπίτι; αναρωτιέται. Ξέρεις μικρή μου, παρεμβαίνει ο μπαμπάς, πολλά γατάκια μένουν μόνα τους κάποτε γιατί δεν τα θέλει κανείς στο σπίτι του. Και μετά τρώνε και κοιμούνται στους δρόμους. Έτσι κι αυτό το γατάκι… Όμως είναι πολύ τυχερό γιατί τώρα βρήκε εμάς και θα μπει στην οικογένειά μας! Σωστά παιδιά; Θα το πούμε Γκριζούλη!
Ολοι χάρηκαν με αυτή την εξέλιξη και με το νέο φίλο στην οικογένεια. Μόνο ο Μαυρουλης καθόταν σε μια γωνία και γουργούριζε θυμωμένα… Γρρρρ… κακό γατί… τώρα όλοι θα ασχολούνται μαζί του, θα μας πάρει το φαγητό, το νερό και τις αγκαλιές! Όλοι θα το αγαπούν και εμένα θα με ξεχάσουν. Μη σου πω ότι θα μου πάρει και τη γωνία στον καναπέ! Αυτό δεν πρέπει να περάσει!
Τις επόμενες μέρες ο Μαυρούλης έκανε ότι μπορούσε για να διώξει το νέο γατάκι. Του έτρωγε το φαγητό, του έπινε το νερό, του έπαιρνε τα παιχνίδια, του άνοιγε την πόρτα για να φύγει… Μέχρι που ο Γκριζούλης τον πλησίασε και του νιαούρισε: Μαυρούλη, γιατί δε θες να είμαστε φίλοι; Επειδή είμαι βρώμικος και μόνος; Επειδή ήρθα να ζητήσω καταφύγιο στο δικό σου άνετο σπίτι; Δεν ήρθα να σε πειράξω ούτε να σου πάρω αυτά που έχεις. Δε θέλω τα παιχνίδια σου ούτε να σου πάρω το φαγητό και το νερό. Θέλω μόνο να μοιραστείς μαζί μου όσα σου περισσεύουν! Σου περισσεύει λίγο φαγητό, μπορώ να φάω κι εγώ… σου περισσεύει λίγο νερό, μπορώ να ξεδιψάσω κι εγώ… σου περισσεύει μια αγκαλιά, μπορώ να ζεσταθώ κι εγώ… Δεν είναι κρίμα να ζω έξω στο κρύο και το χιόνι; Κι εγώ κάποτε είχα ένα ωραίο και άνετο σπιτικό, όμως η οικογένεια που με είχε μετακόμισε και δε με πήρε μαζί της, με άφησε στο δρόμο. Θέλω μόνο να βρω μια καινούργια παρέα, όλους εσάς!
Με τα λόγια αυτά του Γκριζούλη, ο Μαυρούλης ένιωσε ένα τσίμπημα στην καρδούλα του, κάτι άλλαξε μέσα του. Η οργή του για το νέο γατί εξαφανίστηκε και τη θέση της πήρε η θλίψη για όσα πέρασε το καινούριο γατάκι, αλλά και κατανόηση και συμπόνια. Και τότε το αποφάσισε: ο Ασπρούλης, ο Μαυρούλης και ο Γκριζούλης από δω και πέρα θα ήταν αδέρφια, ακόμα κι αν δεν τους γέννησε η ίδια μαμά.
Αυτά τα Χριστούγεννα είναι τα πιο όμορφα για την οικογένεια Αστεριάδου. Έχουν πια τρία γατάκια να φροντίζουν. Αλλά είναι και τα πιο σημαντικά για το Μαυρούλη και τον Ασπρούλη. Γιατί έμαθαν ότι κάτι που το έχουμε σήμερα μπορεί να μην το έχουμε και αύριο. Και πως πρέπει πάντα να δίνουμε όση αγάπη μας περισσεύει σε αυτούς που την έχουν ανάγκη. Ένα είναι σίγουρο… πως τα γατάκια μας δεν θα είναι ποτέ πια μόνα γιατί έχουν ο ένας τον άλλον!
Ειρήνη Μαρκιανού
ΥΓ. Ευχαριστώ το μπαμπά μου που μου έμαθε τους χαρακτήρες Ασπρούλη, Μαυρούλη και Γκριζούλη, κι ας μην κατάφερνε ποτέ να τελειώσει το παραμύθι, κι ας τον έπαιρνε ο ύπνος όταν ήμουν μικρή…
Χρησιμοποιούμε cookies για να διασφαλίσουμε ότι σας παρέχουμε την καλύτερη εμπειρία στην ιστοσελίδα μας. Συνεχίζοντας την περιήγηση στον ιστότοπο, αποδέχεστε τη χρήση cookies.
εννήσω στο σπίτι. Ο Νίκος μας άκουσε προσεχτικά και συμφώνησε στο πλάνο παρακολούθησης: τρεις βασικοί υπέρηχοι (αυχενική, Β’Επιπέδου, Ντόπλερ) ανά τρίμηνο, μηνιαίες συναντήσεις και μετρήσεις με μεζούρα και καρδιοτοκογράφο, απαραίτητες εξετάσεις. Όλα θα υλοποιούνταν εφόσον τα πάντα έβαιναν καλώς (όπερ και εγένετο). Το θέμα τοκετός στο σπίτι το αφήσαμε στην άκρη, επειδή πολύ απλά ήταν νωρίς για εμένα να προαποφασίσω το οτιδήποτε.
ίπλα μου, να «ρουφάει» την ένταση των «αααα» μου, να μεταδίδει απλά στήριξη, χωρίς να μιλά. Αργότερα μου είπε ότι φοβόταν μην πει κάτι και με αγχώσει, ο καλός μου! Κι όμως, ακόμη κι η σιωπή προσφέρει δύναμη!
