Πολιτιστικός εξανδραποδισμός (;)
Πρι ν λίγες εβδομάδες γιορτάσαμε το « Χάλογουιν» . Πριν εισέλθει καν ο Δεκέμβρης παρατηρώ να ξεπροβάλλουν δειλά δειλά οι σέξι αγιοβασιλίτσες….Και είναι βέβαιο με μαθηματική ακρίβεια ότι πριν καλά καλά εκπνεύσει ο Ιανουάριος θα αρχίσουν οι καρδούλες του Αγίου Βαλεντίνου.
Προφανώς όλα αυτά δεν είναι τόσο αθώα, αν δεν είναι τουλάχιστον κωμικοτραγικά.
Ούτε το Χάλογουιν, ούτε οι καλλίγραμμες και σεξι νεανίδες με αγιοβασιλίτικο σκούφο, ούτε οι καρδούλες έχουν καμία σχέση με την ελληνική πολιτισμική παράδοση – όπως βέβαια και τόσα τόσα άλλα….Όλα αυτά είναι εκδηλώσεις μιας ανόητης ξενομανίας και περιγράφουν το φαινόμενο ενός ύπουλου και αναίμακτου ιμπεριαλισμού, του πολιτισμικού.
Κάποιος ανυποψίαστος ή αφελής μπορεί να μην εντοπίσει κάτι κακό. Είναι όμως έτσι;
Θα πρέπει να κάνουμε όμως κάποιες μεθοδολογικές διευκρινήσεις: είναι άλλο πράγμα η γλωσσομάθεια και άλλο πράγμα ο αφελληνισμός της ελληνικής γλώσσας εξαιτίας της διείσδυσης της αγγλικής γλώσσας. Είναι άλλο πράγμα να ακούς ξένη μουσική, γιατί σε συγκινεί και γιατί, απλά, είναι εξαιρετική, από το να καθορίζουν οι βιομηχανίες της μουσικής και το youtube τις μουσικές σου επιλογές. Είναι διαφορετικό να απολαμβάνεις μια οποιαδήποτε ταινία του Χόλιγουντ, επειδή είναι καλή, από το να αγνοείς παντελώς τον ελληνικό (αν υπάρχει!) και τον ευρωπαϊκό κινηματογράφο. Είναι διαφορετικό πράγμα να είσαι λάτρης της αμερικανικής λογοτεχνίας από τις «πενήντα αποχρώσεις του γκρι».
Με δυο λόγια, είναι διαφορετικό πράγμα η ποιότητα από την εμπορικότητα. Και μακάρι αυτά τα δύο να συνδυάζονται (για παράδειγμα, το έργο του Έκο «Το Όνομα του Ρόδου» , δεν είναι ένα μόνο αριστούργημα της λογοτεχνίας, ήταν και best-seller). Το ζήτημα είναι ότι η διαφήμιση σου καθορίζει τι θα αγοράσεις.
Κάποιος θα μπορούσε να αντιτείνει σε όλα αυτά ότι η ξενομανία είναι ένα φυσιολογικό φαινόμενο – ίσως και επιθυμητό – γιατί οι Έλληνες είναι πλέον αναπόσπαστο τμήμα της Δύσης, του Δυτικού Πολιτισμού. Κι όλα αυτά τα φαινόμενα είναι κοινά σε όλα τα μήκη και πλάτης της υφηλίου όπου ο Δυτικός Πολιτισμός έχει καταστεί κυριαρχεί νοοτροπία και βιοθεωρία. Με δυο λόγια μπορεί να θεωρηθεί ως αναγκαίο κακό! Εδώ όμως είναι το κρίσιμο σημείο.
Σαφώς και καλά κάνουμε που είμαστε ένα αναπόσπαστο τμήμα της Δύσης. Απολαμβάνουμε όλα όσα στον υπόλοιπο κόσμο ονειρεύονται. Πέρα από τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα, πέρα από τις ποικίλες παθογένειες του δημοκρατικού μας πολιτεύματος, οι Έλληνες, όπως και όλοι οι λαοί που ζουν στις χώρες της Δύσης απολαμβάνουν : αφθονία υλικών αγαθών. Παρά τους νεόφτωχους, τους αστέγους, τους ανέργους, τις μεγάλες οικονομικές ανισότητες, δεν υπάρχει κανείς σε Δυτική χώρα που να πεθαίνει από την πείνα κυριολεκτικά. Ό,τι άλλο είναι υπερβολή ή προπαγάνδα. Αντίθετα, σε δεκάδες χώρες του κόσμου χιλιάδες πεθαίνουν επειδή δεν έχουν τροφή-δεν την έχουν απλά οι λίγοι – δεν υπάρχει τροφή και πόσιμο νερό.
Υψηλό βιοτικό επίπεδο εξαιτίας του γεγονότος ότι τα επιστημονικά και τεχνολογικά επιτεύγματα είναι πλέον « λαϊκά» , μπορούν να έχουν πρόσβαση σχεδόν όλοι οι πολίτες.Δεν είναι μόνο οι υπολογιστές και το ίντερνετ, αλλά θα πρέπει να σκεφτούμε και τα φάρμακα,τις σύγχρονες μεθόδους θεραπείας ασθενειών, αλλά και τα ποικίλα μεταφορικά μέσα που συνδέουν αστικά κέντρα και ύπαιθρο, αλλά και τις χώρες μεταξύ τους. Όλα αυτά είναι αδιανόητα στην Αφρική ή αφορούν τους πολύ λίγους, όπως στην Ινδία.
Η αστική δημοκρατία έχει πετύχει επίσης δύο μοναδικές κατακτήσεις στην ανθρώπινη ιστορία : ατομικά δικαιώματα και ως εκ τούτου κράτους δικαίου, και κράτος πρόνοιας. Παρά τους κλυδωνισμούς του κράτους πρόνοιας, κανείς δεν αμφισβητεί ότι αυτό υπάρχει και ότι αμβλύνει τις οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες και ότι σχεδόν κανένας ή έστω ελάχιστοι, πεθαίνουν αβοήθητοι στους δρόμους– έστω κι αν(αληθώς ή ψευδώς) αυτό γκρεμίζεται. Όλα αυτά για την Αφρική και τις περισσότερες χώρες της Ασίας είναι αδιανόητα. Δημοκρατία (έστω αστική, έστω με τα σοβαρά της προβλήματα) υπάρχει μόνο στη Δύση.
Όλα αυτά λοιπόν που αποτελούν τις αδιαμφισβήτητες κατακτήσεις τις Δύσης κυρίως μετά τον Β΄ Π.Π. μπορούν να θεωρηθούν ως το αντίτιμο για το γεγονός ότι πλέον ο εθνικός και μας πολιτισμός αλλοιώνεται (και προφανώς όχι μόνο των Ελλήνων) και ο παραδοσιακός τείνει να εκλείψει.
Όχι. Δεν μπορούμε να δεχθούμε ότι, επειδή «ανήκουμε στη Δύση» θα γίνουμε αναγκαστικά και «αμερικανάκια» .
Η πολιτιστική ισοπέδωση, η κονιορτοποίηση της διαφορετικότητας και η ομογενοποίηση της κουλτούρας δεν μπορεί να σημαίνουν τη «συμμετοχή» μας στη Δύση. Εφόσον συμβαίνουν εκφράζουν ένα πνεύμα πολτισμικής εθελοδουλείας, έναν εκούσιο εξανδραποδισμό, μια ανόητη ξενομανία. Βλέπουμε σε κάθε έκφανση του βίου μας να κυριαρχούν ξενόφερτα πρότυπα τα οποία πιθηκίζουμε.
Η παρουσία μας στη Δύση δεν μπορεί να είναι ταυτόσημη με την πολιτισμική εθελοδουλεία, με τον εκούσιο αφελληνισμό. Σε καμιά περίπτωση δεν μπορούμε να δεχθούμε την πολιτιστική ισοπέδωση ως αντάλλαγμα για τα «αγαθά» της Δύσης. Κι ακριβώς μέσα στα «αγαθά» της Δύσης είναι πρωτίστως ο πολιτισμός της. Οι μεγάλοι της λογοτέχνες, οι μεγάλοι της μουσικοί, οι ζωγράφοι, οι αρχιτέκτονες, οι σκηνοθέτες κτλ – αλλά και οι επιστήμονες, οι φυσικοί, οι χημικοί, οι ιστορικοί, οι βιολόγοι κτλ. Κι ο κατάλογος θα είναι ατελείωτος αν αρχίσω να αναφέρω ονόματα. Και προφανώς εδώ ανήκουν κι οι «δικοί» μας, οι αρχαίοι Έλληνες και Βυζαντινοί διανοούμενοι.
Όμως, ανήκουμε στη Δύση, γιατί όλοι οι λαοί της Δύσης είναι κοινωνοί (ή έστω θα έπρεπε να είναι) κοινών αξιών : δημοκρατία, ελευθερία, ισότητα, ισονομία, κοινωνική αλληλεγγύη, σεβασμός των ατομικών δικαιωμάτων, πνεύμα αμφισβήτησης, πίστη στον ορθολογισμό και στην επιστημονική αλήθεια- εν γένει πίστη στην αέναη πρόοδο του ανθρώπου σε κάθε επίπεδο. Ο ανθρωπισμός των Αρχαίων Ελλήνων που αναζωπυρώθηκε με τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό, αποτελούν την πηγή της έμπνευσης και των αξιών μας.
Είναι, λοιπόν, αδήριτη ανάγκη η διαφύλαξη της εθνικής και πολιτιστικής μας ταυτότητας μέσα στο πλαίσιο της Δύσης. Στην παγκοσμιοποιημένη κοινωνία είναι πλέον ευδιάκριτος ο κίνδυνος της πολιτιστικής ισοπέδωσης, της μαζοποίησης και της πολιτιστικής ομογενοποίησης των λαών. Οι ιδιαίτερες παραδόσεις των λαών χάνονται μπροστά στην επελαύνουσα αμερικάνικη καταναλωτική υποκουλτούρα. Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης μας βομβαρδίζουν νυχθημερόν με πλήθος τηλεοπτικών απορριμμάτων και οδηγούν στην πνευματική και πολιτιστική καθίζηση. Το ηλεκτρονικό διαδίκτυο από μέσο ελεύθερης έκφρασης της γνώμης και αστείρευτης πηγής άντλησης γνώσεων και πληροφοριών, έχει καταστεί ο Δούρειος Ίππος για την κονιορτοποίηση των εθνικών ταυτοτήτων. Το όραμα της ειρηνικής συνύπαρξης των λαών έχει μετασχηματιστεί σε εφιάλτη για να μετατραπούν οι λαοί σε ένα παγκόσμιο πολτό χωρίς ιδιαιτερότητες και διαφορές. Ο γνήσιος πατριωτισμός, η υγιής αγάπη για την πατρίδα εξοβελίζεται από τη σφαίρα του δημοσίου διαλόγου και της παιδείας είτε για «χάρη» ενός τραγελαφικού και επικίνδυνου εθνικισμού είτε για «χάρη» ενός απάτριδος κοσμοπολιτισμού.
Συμμετέχουμε στη Δύση, δεν σημαίνει τον πολιτιστικό εξανδραποδισμό σε μια κυρίαρχη κουλτούρα (εν προκειμένω αμερικανική κατά βάση). Συμμετέχουμε στη Δύση, γιατί έχουμε τις ίδιες αξίες και κοινά οράματα. Συμμετέχω στη Δύση, σημαίνει ότι θαυμάζω, μελετώ και κοινωνώ της υψηλού επιπέδου πολιτιστικής δημιουργίας, διατηρώντας παράλληλα τη δική μου ταυτότητα και προβάλλοντας και τη δική μου παραγωγή. Μεγάλες προσωπικότητες στο χώρο του πολιτισμού αναδείχθηκαν και από τους Νεοέλληνες : λ.χ. Καβάφης, Ελύτης, Σεφέρης, Ρίτσος, Καζαντζάκης κτλ. Ανήκω στη Δύση, αλλά διατηρώ τη δική μου πολιτιστική ταυτότητα, τις παραδόσεις τις εθνικές, τα ήθη και τα έθιμά μου. Είμαι πολίτης της Δύσης, είμαι πολίτης της Ευρώπης, αλλά είμαι και Έλληνας και αυτό είναι μια διαφορετική ταυτότητα – όχι μόνο πολιτισμική, πρωτίστως εθνική.
Και ως Έλληνας είμαι αναπόσπαστο μέρος της Δύσης, γιατί η Δύση, γεννήθηκε εδώ στην Ελλάδα, γιατί εδώ στην Ελλάδα γεννήθηκαν οι πυλώνες της Δύσης, ο Ανθρωπισμός, ο Ορθολογισμός, η Επιστήμη, η Ελευθερία, η Δημοκρατία. Ο πιθηκισμός οτιδήποτε ξενικού και η ξενομανία είναι αισχίστου είδους κρετινισμός.
Υγ. 1. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Δύση είναι υπεύθυνη για αμέτρητα φρικιαστικά εγκλήματα, ότι εκτός από προϊόντα «εξάγει» και πολέμους, ότι οι πολυεθνικές της Δύσης απομυζούν τον υπόλοιπο κόσμο, ότι η Δύση έχει ένα τεράστιο μερίδιο ευθύνης για τη δυστυχία και την αθλιότητα στον υπόλοιπο κόσμο.
Υγ.2. Για τη χρήση των όρων «πολιτιστικός» και «πολιτισμικός» βλ. Γ. Μπαμπινιώτης, Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, σελ. 1441-1442, Κέντρο Λεξικολογίας, Αθήνα 2002 (β΄ έκδοση). Για τη χρήση του όρου Δύση βλ. Ροζε-Πολ Ντρουά, Μικρή Ιστορία της Δύσης (μετάφραση Ασπασία Σιγάλα), εκδ. Ψυχογιός, Αθήνα 2009
Κωνσταντίνος Μπατσιόλας
Ιστορικός-Εθνολόγος, Θεολόγος
"Χάλογουιν" και πολιτιστικός εξανδραποδισμός…
Η εικόνα σαμποτάρει την ανάγνωση βιβλίων
Διαβάζουν οι μαθητές λιγότερο;
Στην πραγματικότητα διαβάζουν περισσότερο σήμερα από ποτέ…… αλλά όχι βιβλία!
Διαβάζουν λιγότερα βιβλία και κυρίως δεν το κάνουν με ευχαρίστηση. Στο σχολικό πλαίσιο η ανάγνωση πλέον θεωρείται καταναγκαστικό έργο και όχι ως το απαραίτητο εργαλείο για την πρόσβαση στην γνώση και το πιο σημαντικό για ευχαρίστηση. Αυτή η αποστροφή βασίζεται κυρίως στο ότι η κοινωνία γέρνει το ενδιαφέρον προς την ψηφιακή τεχνολογία.
Διανύουμε την ψηφιακή εποχή η οποία έχει αλλάξει το τοπίο της ανάγνωσης κ γενικότερα τον τρόπο που διαβάζουμε. Είναι γνωστό ότι οι περισσότεροι μαθητές αφιερώνουν μεγάλο μέρος από το χρόνο τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το ζήτημα όμως είναι ότι επικοινωνούν μέσα από συγκεκριμένες εφαρμογές ηχογράφησης φωνής ή βίντεοκλήσεων. Κάτι που σημαίνει πως δεν γράφουν και άρα δεν διαβάζουν.
Επιπλέον, σύμφωνα με έρευνες, στην τελευταία τριετία οι μαθητές διαβάζουν περισσότερο…Wikipedia, blogs, και σελίδες που παραπέμπουν σε άρθρα που τους ενδιαφέρουν.Μα έχουν διαβάσει και τα 7 βιβλία του Harry Potter, το Ημερολόγιο ενός Σπασίκλα ή μιας Ξενέρωτης…Αντιλαμβανόμαστε όμως την αξία της λογοτεχνίας που λανσάρεται από τα ΜΜΕ με αυτήν της κλασσικής λογοτεχνίας.
Το βιβλίο έχει αντικατασταθεί από την μεγάλη οθόνη του σινεμά καθώς και από την μικρή, αυτή των κινητών. Εκεί, οι εφημερίδες και τα περιοδικά ξεφυλλίζονται με την απομίμηση της κίνησης των φύλλων μέχρι και δε λείπει και ο χαρακτηριστικός ήχος της αλλαγής σελίδας. Ευτυχώς το βιβλίο δε θα σταματήσει ποτέ να καυχιέται για την μυρωδιά του.
Η ανάγνωση έχασε το ρόλο που κατείχε. Τη θέση της την πήρε η εικόνα. Άλλωστε την υπερτιμήσαμε και υπολογίσαμε και την αξία της: «μια εικόνα αξίζει χίλιες λέξεις ». Όπως και να΄χει το αντικειμενικό συμπέρασμα είναι ότι οι μαθητές διαβάζουν περισσότερο αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα την ποιότητα των αναγνωσμάτων τους. Σαν συνέπεια η κακομεταχείριση της γλώσσας με επινοήσεις συντομογραφιών,με ορθογραφικά και γραμματικά λάθη και με σωτήρα το Τ9.
Ωστόσο το σχολείο έχει την δική του ευθύνη. Από το δημοτικό τα παιδιά κουβαλούν σχολικές τσάντες μεγάλου βάρους. Με τον καιρό το σωματικό βάρος μετατρέπεται σε ψυχικό. Το δίδυμο πολλή ύλη-πολλά τα διαγωνίσματα καλά κρατεί…Πλέον τα σχολικά βιβλία δίνουν το μήνυμα σε γονείς και μαθητές πως η μελέτη θα αποδώσει βαθμούς.
Τον κύριο λόγο έχουν οι μαθητές. Λένε πως είναι πνιγμένοι με την σχολική ύλη και έτσι αφιερώνουν το χρόνο που διαθέτουν στην ανάγνωση των σχολικών βιβλίων. Άλλοι πάλι υποστηρίζουν ότι τα βιβλία που είναι να διαβάσουν τους προσφέρονται με ευκολία στον κινηματογράφο ή στην τηλεόραση και προσθέτου πως δεν υπάρχουν εκπομπές που να προωθούν την λογοτεχνία. « Το σχολείο προτείνει λογοτεχνικά βιβλία αλλά το να διαβάσω ολόκληρο το βιβλίο το θεωρώ χάσιμο χρόνου. Οπότε μπαίνω στο Ιντερνετ και βρίσκω την περίληψη του ή διαβάζω αποσπάσματα που με ενδιαφέρουν », λέει μια μαθήτρια της Γ’γυμνασίου..
Από την άλλη οι καθηγητές διαφωνούν με την ύλη των νεοελληνικών κειμένων. «Σαφώς δεν είμαστε σε θέση να κρίνουμε αν κάποιο λογοτεχνικό έργο είναι λιγότερο άξιο από κάποιο άλλο αλλά αναρωτηθήκατε ποτέ με πόση αγάπη θυμόμαστε το ανθολόγιο στις τάξεις του δημοτικού και με πόση ουδετερότητα το μάθημα των νεοελληνικών κειμένων στο λύκειο »; Και αυτό γιατί ο διδάσκων μας βοηθούσε να αποκτήσουμε τη δεξιότητα να αποκωδικοποιούμε το νόημα του κειμένου. Πολύ απλά θα λέγαμε πως αν δεν καταλαβαίνεις τι διαβάζεις, δε σου δημιουργείται η επιθυμία να το διαβάσεις. Το σύστημα αναγκάζει τον καθηγητή να κυνηγάει καλά αποτελέσματα για τον μαθητή του και όχι να επικεντρώνεται στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, όπως το να ξέρω πώς να διαβάζω. (αναγνωστική ικανότητα). Κατά τον Shannon (1990), το σημαντικό είναι η ανάπτυξη εγγράμματων μαθητών, δηλαδή « ατόμων που χρησιμοποιούν την ανάγνωση, για να κατανοούν τους εαυτούς τους, να δημιουργούν συσχετισμούς ανάμεσα στις προσωπικές τους εμπειρίες και τις κοινωνικές δομές και να ανελίσσονται στην κατάκτηση γνωστικών κατηγοριών, που θα διευκολύνουν τη μάθηση».
Πρώτα έρχεται η αγάπη για το βιβλίο και μετά η επιθυμία της ανάγνωσης. Σύμφωνα με παιδαγωγούς δε χρειάζεται να περιμένουμε να μιλήσει το παιδί για να το κάνουμε να αγαπήσει το βιβλίο. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να φέρουν το παιδί σε επαφή με το βιβλίο. Στον πρώτο χρόνο της ζωής του μπορούμε να του δώσουμε ένα βιβλίο με εικόνες για να το ξεφυλλίσει και έπειτα να του το διαβάσουμε. Επιπλέον προτείνουν , για μεγαλύτερες ηλικίες, να μην διαβάζετε το βιβλίο μέχρι τέλους έτσι ώστε να του εξιτάρετε την περιέργεια και το παιδί την επόμενη μέρα να μπει στη διαδικασία να διαβάσει τη συνέχεια μόνος του. Ή να αφήνουν στην βιβλιοθήκη των παιδιών τους βιβλία προσαρμοσμένα στην ηλικία και στα ενδιαφέροντα τους. Γιατί να αγοράσω για δώρο ένα tablet και όχι ένα βιβλίο;
Σ’αυτό το σημείο θα ήθελα να καταθέσω μια προσωπική εμπειρία. Μου έκανε εντύπωση η έκφραση και ανάπτυξη των ιδεών του στην έκθεση από ένα παιδί της 6ης δημοτικού. Είχε ώριμη κρίση να μιλάει για διάφορα κοινωνικά θέματα και όταν ρώτησα τη μαμά του πώς γίνεται αυτό, εκείνη μου απάντησε και πως το παιδί μυήθηκε στην λογοτεχνία από την Α΄ δημοτικού.
Σ’έναν κόσμο που ενδιαφέρεται περισσότερο για την εικόνα το παιδί παίρνει λάθος μηνύματα και αυτό αντανακλάται στον τρόπο προφορικής και γραπτής έκφρασης του. Όλοι μαζί καθηγητές και γονείς ας προσπαθήσουμε να αλλάξουμε τις προτεραιότητες και να ενεργοποιήσουμε την επιθυμία του παιδιού για το βιβλίο. Η αγάπη για το βιβλίο είναι μεταδοτική.
Κατερίνα Γεωργιάδου
Αφήστε το παιδί να διαβάσει μόνο του
Καθώς τα άρθρα μου γίνονται viral στο μοναδικό (!) πλέον μέσον προβολής σκέψεων αναλογίζομαι πως για να αρέσουν ενώ είναι τόσο καυστικά μας αρέσει να ακούμε την αλήθεια.
Ναι η αλήθεια πάντα κλονίζει συθέμελα γιατί την αναγνωρίζουμε και συμφωνούμε μαζί της, αλλιώς δεν θα ήταν αλήθεια. Πολύ συχνά η αλήθεια διαφέρει από τη συνήθεια. Τι μας κάνει άραγε να μην θέλουμε να αλλάξουμε τη συνήθειά μας όποια κι αν είναι ενώ αντιλαμβανόμαστε το καλύτερο που εμπεριέχεται στην αλήθεια; Και όσον αφορά τις καταστροφικές συνήθειες π.χ. το τσιγάρο, ή το ποτό, ή το φαγητό, ή ότι άλλο ταλαιπωρεί τον σημερινό άνθρωπο ως εξάρτηση ας πούμε πως επηρεάζουν αρνητικά μόνο εμάς. Δεν είναι αλήθεια αυτό αλλά ας το πούμε. Εκείνες όμως που αφορούν τον γονεϊκό μας ρόλο και επηρεάζουν τα παιδιά μας και τελικά την κοινωνία που συνεχίζει την πορεία της στο αύριο; Έχουμε δικαίωμα να μην τις αλλάζουμε; Έχουμε δικαίωμα να παραμένουμε μακριά από την αλήθεια;
Ας προσπαθήσουμε να αγγίξουμε μέσα από το πρίσμα της αλήθειας ένα θέμα που ταλαιπωρεί πολύ τις περισσότερες οικογένειες που είναι το «διάβασμα στο σπίτι». Υπάρχουν μερικές αλήθειες, μερικές συνήθειες, και μερικές παρανοήσεις στο θέμα.
Τι πανικός είναι αυτός; Τι δράματα βιώνει η Ελληνική οικογένεια μόλις το σπλάχνο της μπει στη διαδικασία της Σχολικής ζωής; Τι ανόητες ανησυχίες αλλάζουν την ατμόσφαιρα του σπιτιού εκείνα τα δραματικά απογεύματα που η μάχη ξεκινά εκεί γύρω στις 4 και τελειώνει στις 10 και βάλε; Είναι βέβαιο πως στο μεγάλο της ποσοστό η μέση ελληνική οικογένεια βιώνει το διάβασμα των μαθημάτων ως μια συνεχή τριβή στις σχέσεις γονιών παιδιών (όλων των ηλικιών) και αποτελεί μια συνεχή αγωνία για τους γονείς και μια αφορμή για εντάσεις. Πού κρύβεται η αλήθεια;
Αγωνία! Αυτή είναι η λέξη που περιγράφει το συναίσθημα των γονιών όσον αφορά την απόδοση του παιδιού στο Σχολείο. Αέναη αγωνία για την απόδοση στα μαθήματα! Μια ακόμη πιο αέναη αγωνία για την εμπέδωση της ύλης και τα υποτιθέμενα κενά που μπορεί να υπάρξουν αν ο μαθητής δεν είναι απόλυτα επιμελής. Αν βρεθείτε κάποια στιγμή (και όσοι είστε γονείς το ξέρετε πολύ καλά) σε μια συνάθροιση γονιών, παιδιών δημοτικού, το θέμα της συζήτησης είναι δεδομένο. «Τι τους έβαλε χθές;» «Πώς πήγε ο δικός σου στο διαγώνισμα;», «Α μιας φίλης μου το παιδί που πάει σε άλλο Σχολείο έχουν φθάσει στην Ιστορία στη σελίδα 35 εμάς ο δικός μας ο δάσκαλος είναι μόνο στην 27 πάει πολύ αργά δεν θα την προλάβουμε την ύλη!» και άλλα σχετικά στα οποία εύκολα παρατηρεί κανείς κάποιες αλήθειες.
Αλήθεια Νο 1: Οι γονείς ταυτίζονται τόσο πολύ με το παιδί τους θεωρώντας το προέκταση του εαυτού τους ώστε όλα λέγονται στο πρώτο πληθυντικό. «Εμείς διαβάζουμε μέχρι τις 6». «Γράψαμε διαγώνισμα εχθές». «Εμείς φέτος έχουμε πολύ καλό δάσκαλο» και άλλα τέτοια που αν τα παρατηρήσεις για να τα δεις και όχι για να τα κρίνεις ενέχουν μεγάλες δόσεις ψυχοπαθολογίας.
Αλήθεια Νο 2: Οι γονείς αναλαμβάνουν την ευθύνη των υποχρεώσεων των παιδιών, ταυτίζονται με αυτές σαν να είναι δικές τους και κρίνουν, επικρίνουν, κατακρίνουν το παιδί, τον δάσκαλο, το σύστημα, τον εαυτό τους και ότι άλλο.
Και έτσι η κατάσταση ξεφεύγει οριστικά όταν πια το παιδί μπει στη εφηβεία. Μια περίοδος εντάσεων που έτσι κι αλλιώς εντείνονται λόγω πολλών παραγόντων. Ξέρουμε άραγε πως αν είχαμε εφαρμόσει λίγα, αλλά σημαντικά πράγματα από την νηπιακή ακόμη ηλικία, δεν θα αντιμετωπίζαμε τόσες δραματικές ιστορίες στην εφηβεία; Ξέρουμε πως η ιδιωτική λογική του ανθρώπου εδραιώνεται μέχρι τα 7 οπότε από τα 3 ως τα 7 χρειάζεται να γίνουν οι αλλαγές στις συμπεριφορές των γονιών; Δεν το ξέρουμε. Γιατί να το ξέρουμε; Ποιος μας το είπε; Μη γνωρίζοντας λοιπόν, καταλήγουμε σε συμπεριφορές σχετικά με το διάβασμα που είναι καταστροφικές για το ίδιο το παιδί δημιουργώντας ανεξίτηλα, βαθειά και ύπουλα τραύματα που θα τα φέρει όλη του τη ζωή.
Υπάρχουν εδώ κάποιες αλήθειες που πρέπει να τονιστούν για να είμαστε δίκαιοι. Δεν έχουμε το καλύτερο εκπαιδευτικό σύστημα αυτό είναι γνωστό. Αφού λοιπόν το γνωρίζουμε γιατί δεν το αποδεχόμαστε ως λανθασμένο και καταστροφικό και να δώσουμε την ελάχιστη των προτεραιοτήτων μας στην αποστήθιση και στη συλλογή στείρας γνώσης αφήνοντας τον εκπαιδευτικό να κάνει τη δουλειά του; Μέχρι η απηρχαιωμένη δομής μας να επιτρέψει να εμφανιστούν και να ισχύσουν εναλλακτικές μορφές παιδείας ώστε να έχουμε επιλογή ας σκεφτόμαστε ότι υπάρχουν εξαιρετικοί, σπουδαίοι, καλοί, μέτριοι και κακοί εκπαιδευτικοί όπως άλλωστε συμβαίνει σε όλα τα επαγγέλματα. Είναι βέβαιο πως έχουμε εξαιρετικούς εκπαιδευτικούς που δοκιμάζονται από ανόητες παρεμβάσεις γονέων με παραινέσεις του τύπου «Γιατί τους βάζεις λίγα» «Γιατί τους βάζεις πολλά» «Γιατί δεν ακολουθείς την ύλη» «Γιατί του έβαλες κακό βαθμό» και άλλα ευτράπελα. Έχουμε και τραγικούς εκπαιδευτικούς που δεν μπορούμε να κάνουμε κάποιες φορές τίποτε για να τους απομακρύνουμε από την επιρροή τους στον ψυχισμό των παιδιών, λόγω του επίσης τραγικού συστήματος και την ελλιπή ανάληψη ευθύνης των ιθυνόντων. Έχουμε γονείς που ενδιαφέρονται με βαθύ και ουσιαστικό ενδιαφέρον και γονείς που τους ενδιαφέρει το φαίνεσθε. Έχουμε παιδιά που αντιλαμβάνονται και παιδιά που δεν έχουν τη στόφα του μαθητή. Έχουμε έχουμε απ’ όλα έχουμε. Άρα μάλλον δεν μπορούμε να έχουμε μια αντικειμενικότητα που θα μας βοηθήσει να βγάλουμε συλλογικά συμπεράσματα. Αυτό όμως που σίγουρα μπορούμε ως νοήμονες άνθρωποι είναι να μάθουμε να διαμοιράζουμε το μερίδιο της ευθύνης σ’ αυτόν που του αναλογεί. Το διάβασμα αφορά τον μαθητή και τον δάσκαλο. Δεν είναι ευθύνη του γονιού. Ευθύνη του γονιού είναι να είναι παρόν στην απορία, στη διευκρίνιση και στο να εξασφαλίσει έναν ήσυχο και καθαρό χώρο για τη μελέτη του παιδιού του.
Όσο περισσότερο αναλαμβάνουν οι γονείς τις υποχρεώσεις του παιδιού τόσο οι υποχρεώσεις του παιδιού δεν θα αποτελούν προτεραιότητα για το ίδιο. Τα παιδιά που θεωρούν ότι η απόδοσή τους στο σχολείο είναι πιο σπουδαία για τους γονείς τους απ’ ότι είναι για τα ίδια, δεν αναλαμβάνουν την ευθύνη τους ως προς το διάβασμα. Οι γονείς πάλι φοβούμενοι ότι τα παιδιά τους θα αποκτήσουν «κενά», παρόλο που βλέπουν πως η μέθοδος της υπενθύμισης, της πίεσης, της επιβολής, της τιμωρίας δεν βοηθά, συνεχίζουν να τα πιέζουν.
Ας σταματήσει αυτή η αγωνία για τα κενά. Η Σχολική ύλη επαναλαμβάνεται συχνά δυστυχώς ή ευτυχώς. Αν το πρωτάκι έχει μια μικρή καθυστέρηση στη γραφή ή στην ανάγνωση θα την καλύψει στη Δευτέρα. Αν ο 8χρονος δεν αντιλαμβάνεται κάποιες έννοιες της αριθμητικής δεν σημαίνει ότι δεν θα μπορεί για πάντα. Εγρήγορση χρειάζεται ο γονιός. Εγρήγορση, παρατήρηση και διάκριση ώστε να αντιληφθεί την κατάλληλη στιγμή για να επέμβει. Η κατάλληλη στιγμή δεν είναι να είναι από πάνω ελέγχοντας και βοηθώντας. Και πολύ περισσότερο, επιβάλλοντας, καυγαδίζοντας και τιμωρώντας. Είναι σημαντικό να είναι παρών και έτοιμος για τη βοήθεια αλλά ΟΧΙ από πάνω αναλαμβάνοντας τη ευθύνη που οφείλει να εμπνεύσει στο παιδί του να αναλάβει.
Ας σταματήσει η λανθασμένη αυτή συμπεριφορά ιδιαίτερα στα παιδιά του Δημοτικού για έναν ακόμη λόγο. Συχνά ρωτάω τους γονείς «Πότε θα βγει ο σημερινός 8χρονος στην αγορά εργασίας;» Μια λογική απάντηση είναι σε 15 περίπου χρόνια. «Δηλαδή το 2030 σωστά;» «Τι θα ζητάει η αγορά τότε;» Η σωστή απάντηση είναι «Δεν ξέρω». «Ωραία αφού δεν ξέρεις γιατί επιμένεις τόσο πολύ μόνο στη συλλογή εγκύκλιων γνώσεων;» Κανείς δεν λέει ότι οι γνώσεις δεν είναι σημαντικό εφόδιο. Τι είναι σπουδαιότερο στη φαρέτρα του πολεμιστή της ζωής; Οι γνώσεις ή αυτοεκτίμηση; Δεν αντιλέγει κανείς πως και τα δύο είναι σημαντικά. Αν είχε όμως κάποιος να επιλέξει, τι θα επέλεγε σε προτεραιότητα; Αυτό χρειάζεται να αντιληφθούν οι γονείς. Το να καταρρακώνει κανείς την αυτοεκτίμηση του παιδιού του επεμβαίνοντας, αναλαμβάνοντας, ελέγχοντας, απορρίπτοντας, και αποθαρρύνοντας ούτε γνώσεις το βοηθά να αποκτήσει ούτε αυτοεκτίμηση να αναπτύξει. Ας μείνουμε λοιπόν στο δεύτερο. Πώς το καλλιεργεί κανείς;
Το πρώτο βήμα είναι να βγει από την αγωνία. Ένα δεύτερο σημαντικό βήμα είναι να κάνει μια σοβαρή συζήτηση με το παιδί όχι την ώρα του προβλήματος αλλά μια καλή στιγμή που είναι ανοιχτό και έτοιμο να ακούσει δηλώνοντας πως το εμπιστεύεται πως θα επιλέξει το καλύτερο για τον εαυτό του και πως αποφασίζει να παραιτηθεί από αυτή τη μάχη και ΝΑ ΠΑΡΑΙΤΗΘΕΙ. Παρατηρώντας και συνεργαζόμενος με τον δάσκαλο είναι περισσότερο από βέβαιο πως τα πράγματα θα πάρουν μια άλλη τροπή. Υπάρχουν πάντα και οι εξαιρέσεις ή συνθήκες που μπορεί να χρήζουν ειδικής αγωγής. Η γενική πάντως κατεύθυνση είναι αυτή.
Δώστε ευθύνη στο παιδί και πιστέψτε ότι θα ανταποκριθεί. Αυτό είναι ενθαρρυντικό, εμπεριέχει εμπιστοσύνη και σεβασμό είναι ισότιμο και όταν ισχύουν όλα τούτα μόνα καλά μπορούμε να περιμένουμε.
Ερατώ Χατζημιχαλάκη – Οικογενειακή Σύμβουλος
www.allazo.gr
www.elpidohori.gr
Ετούτη η μέρα θα γραφτεί και πάντα δόξα θα χει
Την Τρίτη το ξημέρωμα, στσ’ οχτώ του Νοεμβρίου
ενεμαζώχτηκε η Τουρκιά στ’ Αρκάδι γύρου γύρου
κι ήρθεν ο Μουσταφά Πασάς με είκοσι χιλιάδες
κι από μακρυά φωνάζανε “Προδώσετε ραγιάδες”
Σαν σήμερα, πριν από ακριβώς 151 χρόνια, λίγο έξω από το Ρέθυμνο, σε ένα μοναστήρι, γράφτηκε μια από τις λαμπρότερες σελίδες στην ιστορία του τόπου μας και συγκεκριμένα στην ιστορία της Κρήτης. Στη διάρκεια της Κρητικής Επανάστασης (1866-1869), η δίψα των Κρητών για λευτεριά και ένωση με την Ελλάδα κορυφώθηκε με το σπουδαιότερο επεισόδιό της, την ανατίναξη της Μονής Αρκαδίου.
Η ξακουστή μονή πήρε το όνομά της από την αρχαία πόλη Αρκαδία, αλλά και συνδέθηκε στενά με τον Αρκάδα φρούραρχο Ιωάννη Δημακόπουλο, που εθελοντικά μετέβη στην Κρήτη το Σεπτέμβρη του 1866 για να πολεμήσει ενάντια στους Τούρκους και παρέμεινε στη μονή που δεν είχε κριθεί κατάλληλη για άμυνα, θέλοντας να υπερασπιστεί το Αρκάδι μέχρι τελευταίας στιγμής.
Στις 8 του Νοέμβρη λοιπόν, ο Μουσταφά Γκιριτλής με τους 20.000 άνδρες του και το πυροβολικό του συγκεντρώθηκαν έξω από τη μονή και την επομένη, αφού ο ηγούμενος Γαβριήλ Μαρινάκης και ο Δημακόπουλος απέρριψαν την πρόταση για παράδοση, αφού κατέρριψαν τη δυτική πύλη της μονής, άρχισαν να εισχωρούν στην αυλή και να την καταλαμβάνουν.
Μηνά στο Ρέθεμνο ο πασάς και φέρνουν τη μπουμπάρδα
κι εμάδιενε τα γένια του πως δε θα κάνει πράμα.
Και του γουμένου εμήνυσε να πα’ να προσκυνήσει
το μοναστήρι άκαγο αν θέλει να τ’αφήσει
Πρωταγωνιστές των τελευταίων πράξεων του ιστορικού μας δράματος ήταν ο ηγούμενος, ο Δημακόπουλος και η Χαρίκλεια Δασκαλάκη, εμβληματική μορφή της Κρητικής Επανάστασης και συνώνυμο του αγώνα. Αφού η μάχη πια είχε προχωρήσει στο εσωτερικό της μονής και γινόταν πια σώμα με σώμα, οι πολιορκημένοι κλείνονται στη μπαρουταποθήκη. Το λόγο πια παίρνει ο Κωστής Γιαμπουδάκης.
Τότε φωνάζει ο Γιαμπουδής “Ηγούμενε ευλόγα”
κι είπε “Ο Θεός ευλογητός” και άναψε τη φλόγα.
Και σέρνει την πιστόλα του από το σελατρίκι
σαν αστραπή την άδειασε στη μπαρουταποθήκη
Πράγματι, ακολουθεί ανατίναξη της μονής, η οποία σκότωσε πολλούς Τούρκους, όμως στοίχισε τη ζωή και στους περισσότερους πολιορκημένους. Συγκεκριμένα, από τα 960 άτομα μόνο 3-4 άτομα γλίτωσαν και άλλοι 100 περίπου πιάστηκαν αιχμάλωτοι. Από τους τελευταίους, φυλακίστηκαν στην αίθουσα του Αγίου Φραγκίσκου οι άνδρες και στους χώρους της σημερινής εκκλησίας της Κυρίας των Αγγέλων οι γυναίκες. Ο Δημακόπουλος θανατώθηκε με λογχισμό, τιμημένο θάνατο για έναν ήρωα πολεμιστή. Ο Γαβριήλ σκοτώθηκε στη μάχη, ενώ η Δασκαλοχαρίκλεια ήταν από τους λίγους επιζήσαντες που διηγήθηκε αργότερα τα γεγονότα όπως τα έζησε.
Το ολοκαύτωμα της μονής Αρκαδίου, όπως και το ηρωικό Κούγκι και το Μεσολόγγι, είναι χρυσές σελίδες στην ιστορία της Ελλάδας, απόδειξη περίτρανη πως ο Έλληνας δε φοβάται κατακτητή, δεν τρέχει να σώσει τη ζωή του, αλλά θυσιάζεται προκειμένου να τιμήσει το χώμα που τον γέννησε και τα ιδανικά του. Δεν κάνει πίσω μπροστά σε κανένα κανόνι, δίνει και την ίδια του τη ζωή για το πιο σημαντικό αγαθό. Την ελευθερία.
Τρόχαλος έγινε η μονή κι εσείστη ο Ψηλορείτης
Κι οι Τούρκοι ακόμη τρέμουνε όντε γρηκούνε Κρήτη
Ειρήνη Μαρκιανού
Πηγές:
Ταξιδεύοντας Στο Ρέθυμνο, Μιχάλης Τρούλης, εκδ. Καλαϊτζάκης, arcadians.gr, rethemnosnews.gr,
agonaskritis.gr/
Σεμινάριο: «Παιδαγωγικές Μέθοδοι και Βιωματική Μάθηση»
Σάμερχιλ, μέθοδος Gordon, περιβαλλοντική εκπαίδευση και ο ρόλος που η φύση παίζει στην εκπαιδευτική διαδικασία. Αυτά είναι τα θέματα τα οποία θα συζητηθούν στο σεμινάριο που διοργανώνει το Πηγή Παιδείας την Τρίτη 7/11 στον 10ο όροφο της Παιδαγωγικής Σχολής του ΑΠΘ στις 17:30 το απόγευμα.
Ο καθηγητής περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Γιώργος Μπλιώνης, η διευθύντρια του Σχολείου της Φύσης Ελισάβετ Γεωργιάδου, η Νανά Χατζή από το Σάμερχιλ και η Μαρία Κυπριανίδου θα μας μιλήσουν για όλες εκείνες τις μεθόδους που βοηθούν τον παιδαγωγό να έρθει σε επαφή με το παιδί και να του διδάξει όλα όσα πρέπει με τρόπο βιωματικό σεβόμενο τη φύση του. Η Αφροδίτη Μηλοβιανού θα μας μάθει πως ο διαλογισμός βοηθάει στην εκπαιδευτική διαδικασία.
Για τη συμμετοχή στο σεμινάριο απαιτείται προεγγραφή.
Συμπληρώστε στη φόρμα που θα βρείτε παρακάτω όνομα, επίθετο και email.
Δίνονται βεβαιώσεις παρακολούθησης.
Είσοδος ελεύθερη
Σας περιμένουμε όλους εκεί!
Error: Contact form not found.
Λυρική ποίηση-Σαπφώ
Ακούγοντας κανείς τον όρο λυρική ποίηση είναι πολύ φυσικό να σκεφτεί τη λύρα, αυτό το θαυμάσιο έγχορδο όργανο του οποίου η καταγωγή εντοπίζεται ήδη στα αρχαϊκά χρόνια. Ακόμα και οι Αλεξανδρινοί φιλόλογοι ,μάλιστα, αναφερόμενοι στην λυρική ποίηση τονίζουν πως πρόκειται για το ποιητικό εκείνο είδος που συνοδεύεται από τη μουσική λύρας.
Η μαγεία, ωστόσο της λυρικής ποίησης και το στοιχείο εκείνα που την διαφοροποιούν σε σχέση με άλλα ποιητικά είδη, όπως το έπος είναι η θεματολογία της καθώς και οι επιμέρους κατηγορίες από τις οποίες αποτελείται.
Ξεχωριστά μέρη του ποιητικού αυτού είδους αποτελούν, για παράδειγμα, η ελεγεία, ο ίαμβος και το μέλος. Η καθημερινή ζωή του ατόμου και ,ιδιαίτερα, τα βιώματά του, η φιλία, η αγάπη, η πολιτική, η θρησκεία, και η ηθική απασχολούν και εμπνέουν κάθε λυρικό ποιητή.
Λέγοντας δυο λόγια για το κάθε είδος χωριστά αξίζει να τονίσουμε ότι ο ίαμβος αποσκοπεί στα πειράγματα, τη λοιδωρία, την αισχρολογία και το γελοίο. Η βασική, ωστόσο, λειτουργία της ιαμβικής ποίησης είναι ο ψόγος και η στηλίτευση των ελαττωμάτων. Χαρακτηριστικοί ιαμβογράφοι της εποχής υπήρξαν ο Αρχίλοχος από την Πάρο, ο Σημωνίδης από τη Σάμο , ο Ιππώνακτας αλλά και ο Σόλωνας ο Αθηναίος.
Για την ελεγεία οι αρχαίοι θεωρούσαν πως ήταν αρχικά θρήνος νεκρικός. Για να αιτιολογήσουν, χαρακτηριστικά, την προέλευσή της χρησιμοποιούσαν τη φρυγική λέξη έλεγος. Ωστόσο τα έργα που διασώθηκαν στις μέρες μας αποδεικνύουν κάτι άλλο, ότι δηλαδή η ελεγειακή ποίηση αντλεί τα θέματά της από τον πόλεμο , την πολιτική αλλά και το συμπόσιο. Οι κορυφαίοι του είδους υπήρξαν ο Καλλίνος ο Εφέσιος, ο Τυρταίος από τη Σπάρτη, αλλά και ο Μίμνερμος από τη Σμύρνη.
Στη μελική ποίηση που μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα θα συναντήσουμε μια ξεχωριστή καλλιτεχνική προσωπικότητα, τη Σαπφώ από τη Λέσβο.
Η Σαπφώ η οποία αναφέρεται συχνά και στη σημερινή εποχή έζησε εξόριστη μακριά από τον τόπο της για οκτώ περίπου χρόνια στη Σικελία. Με την επιστροφή της στην Ελλάδα, δεν έμεινε αδρανής, αλλά δημιούργησε ένα θίασο για τη λατρεία της Αφροδίτης και των Μουσών.
Από το έργο της σώζονται περίπου διακόσια αποσπάσματα τα οποία έχουν ως βασικό τους θέμα τον έρωτα για τις κοπέλες του θιάσου. Το ερωτικό αυτό ύφος πολλών από τα ποιήματα της Σαπφούς ακολούθησαν ,μάλιστα, μεταγενέστεροι Έλληνες και Ρωμαίοι ποιητές, όπως ο Θεόκριτος, ο Λουκρήτιος, ο Κάτουλλος αλλά και ο Οράτιος.
Δίνοντας μια μικρή έστω γεύση από την ποικιλομορφία που χαρακτηρίζει τη λυρική ποίηση αλλά και μια από τις εκπροσώπους αυτού του είδους, τη Σαπφώ ελπίζουμε να ενδιαφερθούν και να την απολαύσουν και άλλοι εκτός από μας…!
Παναγιώτης Αργυρόπουλος
Πηγή: Εισαγωγή στην Αρχαιογνωσία, Heinz Guenther Nesselrath , τόμος Α΄, εκδόσεις Δημ. Παπαδήμα
Χρίστος Τσολάκης: Ένας από τους μεγαλύτερους παιδαγωγούς του 21ου αιώνα
Από πού θα μπορούσε κανείς να αρχίσει να μιλά για μια από τις μεγαλύτερες παιδαγωγικές και διανοητικές προσωπικότητες, που ακούει στο όνομα Χρίστος Τσολάκης;
Γεννήθηκε το 1935 στο σημερινό εγκαταλειμμένο χωριό της ορεινής Πιερίας Μόρνα και απεβίωσε μόλις πρόσφατα, στις 30 Ιουλίου του 2012. Ο πατέρας του ήταν δάσκαλος. Αποφοίτησε από το Γυμνάσιο Κατερίνης το 1952 και εισήχθη στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, από το οποίο αποφοίτησε το 1957, με άριστα. Είχε την μεγάλη τύχη να έχει μεγάλες προσωπικότητες δασκάλων, όπως ο Εμμανουήλ Κριαράς, ο Απόστολος Βακαλόπουλος, ο Ιωάννης Κακριδής και ο Λίνος Πολίτης.
Στην σημαντική περίοδο της γλωσσικής μεταρρύθμισης 1976-1978 συμμετείχε ενεργά στις επιτροπές του Υπουργείου Παιδείας, που σχεδίασαν και εφάρμοσαν τα νέα μέτρα για τη διδασκαλία της νέας ελληνικής γλώσσας και της αρχαίας ελληνικής γλώσσας από το μετάφραση.
Το 1977 μετέβη στη Στοκχόλμη, μετά από πρόσκληση του Υπουργείου Παιδείας της Σουηδίας για να διδάξει μαθήματα σε ξένους εκπαιδευτικούς, σχετικά με τη μητρική γλώσσα. Η επίδραση, λοιπόν, από το σουηδικό εκπαιδευτικό σύστημα υπήρξε ολοφάνερη. Παρακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές στο κλασικό Ινστιτούτο του Παν\μιου Lund, με τον καθηγητή της Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας Rudberg.
Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα διορίστηκε από το Υπουργείο Παιδείας, ως μέλος της επιτροπής Κριαρά, για τη ρύθμιση του μονοτονικού συστήματος της νεοελληνικής γλώσσας. Τον Ιούνιο του 1982 αναγορεύτηκε διδάκτορας της Φιλοσοφίας του ΑΠΘ, με ‘άριστα΄’.
Το 1982 συμμετείχε στην επιτροπή συγγραφής βιβλίων για τη σχολική διδασκαλία στο γυμνάσιο, ύστερα από πρόσκληση του Υπουργείου. Το 1986 αναγορεύτηκε σε Επίκουρος Καθηγητής του Παιδαγωγικού Δημοτικού τμήματος του ΑΠΘ.
Υπηρέτησε 20 χρόνια το Πειραματικό Σχολείο της Θεσσαλονίκης.
Το όραμα του Τσολάκη για συνολική μεταρρύθμιση του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος σε όλες τις βαθμίδες περιέλαβε την ίδρυση Ομίλων, με στόχο μια σχολική ζωή που αναβαθμίζει το εκπαιδευτικό έργο, να προσφέρει κίνητρα για μάθηση και να καταπολέμα τη σχολική διαρροή, τις κοινωνικές ανισότητες και τη βία που εκδηλώνεται ως παραβατική συμπεριφορά. Όμιλοι φωτογραφίας, κινηματογράφου, λογοτεχνίας και θεάτρου αποτέλεσαν εφαλτήριο για την καθιέρωση του θεσμού της ευέλικτης ζώνης στην α’βάθμια εκπαίδευση και καινοτόμες δράσεις στη β’θμια.
Οι μαθητές, λοιπόν, που ενέπνευσε ως δάσκαλος, προώθησαν το σχολείο της πολιτισμικής ευθύνης και της δημιουργίας, με έμφαση στην ελευθερία του λόγου και τη φυσική διδασκαλία και εκμάθηση της γλώσσας.
Για τον ίδιο ο δάσκαλος δεν μπορεί να έχει μόνο μια μέθοδο. Είναι ανάγκη να αναπτύξει μεθοδική συνείδηση, μεθοδική σκέψη, μεθοδικό τακτ. Για τον δάσκαλο ισχύουν: οι νόμοι της τέχνης, της δημιουργίας, της φυσικότητας, της εσωτερικής διάθεσης. Και φυσικά ισχύει πάντα: ο πιο καλός δάσκαλος είναι ο πιο ελεύθερος δάσκαλος. Αλλά, ο πιο ελεύθερος δάσκαλος είναι μαζί και ο πιο υπεύθυνος δάσκαλος, αφού η ελευθερία συνεπάγεται ευθύνες. Η δε υπευθυνότητα προϋποθέτει ελευθερία. Η ελευθερία και η υπευθυνότητα αποτελούν τους δυο πόλους της δημιουργίας. Και η διδασκαλία είναι δημιουργία.
Η φύση του δασκάλου υπάρχει μέσα στην πλάση και σημαντικός είναι ο δάσκαλος που ξέρει πρώτα το γνωστικό αντικείμενο, αγαπάει τα παιδιά και έχει ο ίδιος του παιδεία. Ο δάσκαλος που έμαθε απλώς μέσα από τα βιβλία της παιδαγωγικής και εφαρμόζει τα βιβλία είναι ανεπαρκής δάσκαλος. Ο δάσκαλος, ο οποίος μαθαίνει, καλλιεργεί, εμπνέει τα παιδιά, τα καθοδηγεί είναι ο επαρκής. Το βασικότερο από όλα, όμως, είναι η αγάπη για τα παιδιά και η παιδεία. Μόνο με την καρδιά οδηγείται η καρδιά του νέου, ώστε να γνωρίσει τον εαυτό του και να γνωρίσει τη ζωή. Αυτός που αγαπάει, δεν λυγίζει, δεν κάπτεται. Τρέφεται με την αγάπη και το πνεύμα της θυσίας. Αυτός είναι ο δάσκαλος. Αυτός που αγαπάει δεν κουράζεται. Το παιδί, όταν το αγαπήσεις, μπορείς μαζί του να ορθοποδήσεις. να αποτελέσει για τον δάσκαλο κάθε μέρα μια αυγή.
Πρέπει, λοιπόν, το σχολείο να αποτελεί την κοιτίδα της αγάπης. Χρειάζεται πνοή και πηγάζει από τους μεγάλους ακαδημαικούς δασκάλους. Αν, λοιπόν, κάποιος από τα μικρά του χρόνια ζήσει κοντά σε καλούς και αγαπημένους δασκάλους, θα το καλλιεργήσει και μετέπειτα.
Ας αναλογιστούμε, λοιπόν, όλοι μας και ειδικά όσοι από μας θέλουν να αλλάξουν την εκπαιδευτική πράξη και να λέγονται καλοί δάσκαλοι, πως το όραμα και ο δρόμος βρίσκονται μπροστά μας, αρκεί να εμπλουτίζονται με αγάπη και παιδεία στην καρδιά μας. Ο Χρίστος Τσολάκη αποτελεί ένα από τα ύψιστα ιδανικά. Έναν από τους μεγαλύτερους επαναστάτες της ελευθερίας του λόγου,τους εκπροσώπους της παιδαγωγικής αγάπης που δύναται να αποτελέσει το πρότυπό μας.
Αρτεμις Πράπα
H παιδεία είναι θέμα ανατροφής
Οι άνδρες των μνημείων
Όταν το 2014 προβλήθηκε στους κινηματογράφους η ταινία The Monuments Men, ελάχιστοι -τουλάχιστον στην Ελλάδα- γνώριζαν την ύπαρξη των εν λόγω ανδρών και τη δράση τους κατά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Και πιθανότατα, ακόμα λιγότεροι, μετά την προβολή της, ανέτρεξαν σε βιβλία και ιστότοπους ώστε να μάθουν περισσότερα πράγματα γι’αυτούς.
Σήμερα και με αφορμή την Εθνική Επέτειο που γιορτάζουμε σε λίγες μέρες, επέλεξα να γράψω λίγα λόγια για αυτούς τους ανθρώπους που δεν θα τους βρούμε σε κανένα σχολικό βιβλίο Ιστορίας, ούτε θα τους γίνει μνεία κάθε χρόνο από τα μέσα ενημέρωσης όταν γίνεται λόγος για τον πόλεμο του ’40.
Ξεκινώντας, αξίζει να σημειώσουμε πως οι Ναζί διέπραξαν στη διάρκεια του πολέμου τη μεγαλύτερη λεηλασία όλων των εποχών, κλέβοντας τουλάχιστον το 20% των έργων τέχνης που διατηρούνταν τότε στην Ευρώπη. Πιο συγκεκριμένα, μόνο από τη Γαλλία κλάπηκαν 21,000 έργα και συνολικά από όπου πέρασαν οι Γερμανοί τουλάχιστον τρία εκατομμύρια βιβλία. Για την ιστορία, λιγότερο από τα μισά λάφυρα των Ναζί επεστράφησαν στους νόμιμους ιδιοκτήτες τους και ο δραματικός αριθμός 4,829 καταδεικνύει τα έργα τέχνης που κάηκαν στο Βερολίνο το 1939.
Με δεδομένο το μένος των Ναζί και την αδιάκριτη λεηλασία και καταστροφή των όσων έβρισκαν στο διάβα τους, ο αμερικάνικος στρατός αποφάσισε το 1943 πως κάτι έπρεπε να γίνει για να σωθεί η Ευρωπαϊκή κουλτούρα και τέχνη, που ως τότε γινόταν έρμαιο των κατακτητών. Έτσι στρατολογήθηκαν (κυρίως εθελοντικά) 345 άνδρες και γυναίκες από 13 χώρες- επί το πλείστον όμως Αμερικανοί και Βρετανοί- με στόχο την ανακάλυψη διάφορων τοποθεσιών που οι Γερμανοί είχαν χρησιμοποιήσει ως κρυψώνες για τα λάφυρά τους. Το έργο τους αυτό ήταν εξαιρετικά δύσκολο καθότι οι ονομασίες των τοποθεσιών ήταν παντελώς άγνωστες στους στρατιώτες του MFAA (Τομέα Μνημείων, Καλών Τεχνών και Αρχείων) και ποίκιλαν από εκκλησίες μέχρι και αλατωρυχεία. Ωστόσο, κατά το διάστημα που έδρασε η μονάδα αυτή, κατάφερε να βρει και να μεταφέρει σε ασφαλή μέρη πάνω από 5 εκατομμύρια κλεμμένα έργα τέχνης. Να τονίσουμε πως ακόμα και σήμερα, πάνω από 70 χρόνια μετά τον πόλεμο, εντοπίζονται ακόμα κλεμμένα έργα και επιστρέφονται στις οικογένειες όπου ανήκαν. Πρόσφατα μάλιστα, σε σπίτι στο Βερολίνο βρέθηκαν 1,400 έργα σημαντικών δημιουργών των προηγούμενων αιώνων.
Ποιοί ήταν όμως μερικοί από τους γενναίους Άνδρες των Μνημείων;
Από τους πρώτους που κατατάχθηκαν στο πολιτιστικό αυτό τάγμα, ας μου επιτραπεί η έκφραση, ήταν ο George Stout, συντηρητής έργων τέχνης και καθηγητής του Harvard, καθώς και ο Harry Ettlinger, από τους ελάχιστους εν ζωή στρατιώτες του πολιτισμού. Η ιστορία μάλιστα του τελευταίου συγκινεί, καθώς ο Harry γεννήθηκε στη Γερμανία όπου έζησε ως τα 13 του χρόνια, οπότε και η οικογένειά του αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα καθώς ήταν Εβραίοι. Έξι χρόνια αργότερα, ο 19χρονος Αμερικανός στρατιώτης πλέον, εθελοντικά επιστρέφει στη Γερμανία μέσω της πολιτιστικής του αποστολής, με σκοπό να προσφέρει κάτι θετικό στην ανθρωπότητα και στις μελλοντικές γενιές.
Για όλα τα παραπάνω, εμείς οι απλοί άνθρωποι και όχι ιστορικοί ή ιστορικοί της τέχνης, δεν θα γνωρίζαμε απολύτως τίποτα αν ο Robert Edsel δεν είχε κάνει την έρευνά του και γράψει το best seller Monuments Men και φυσικά αν ο George Clooney δεν είχε παίξει στην ταινία. Και ναι, συμπερασματικά, το Hollywood μπορεί να γίνει πολύ ευαίσθητο σε θέματα πολιτισμού τελικά καμιά φορά και μπορεί και να μας ανοίξει τα μάτια ακόμα κι αν τα βιβλία ιστορίας δεν καθόμαστε να τα διαβάσουμε.
Έτσι λοιπόν, φέτος αντί να δεις για νιοστή φορά την Υπολοχαγό Νατάσα, βάλε στο DVD player το The Monuments Men και νιώσε δέος, συγκίνηση και ευγνωμοσύνη για όλους εκείνους τους ανθρώπους, τους μεσήλικες, τις γυναίκες, που ρίσκαραν ή και θυσίασαν τη ζωή τους για να έχουμε εμείς πολιτιστικές αναφορές ακόμα και σήμερα. Και όταν πέσεις για ύπνο, μην παραξενευτείς αν σε τριγυρίζουν ερωτηματικά για το αν αξίζαμε τη θυσία τους τελικά.
Ειρήνη Μαρκιανού
ΠΗΓΕΣ:
http://www.smithsonianmag.com/history/true-story-monuments-men-180949569/?no-ist
http://www.history.com/news/the-real-life-story-behind-the-monuments-men
http://www.usnews.com/opinion/articles/2014/02/07/the-true-story-behind-the-monuments-men
http://www.dailymail.co.uk/news/article-2673223/The-real-Monuments-Man-Amazing-story-Jewish-teenager-fled-Nazi-Germany-returned-six-years-later-one-art-hunters-famous-George-Clooney-film.html
https://www.theguardian.com/film/2014/feb/20/monuments-men-reel-history-true-story
Γεωργία Σαρηβαξεβάνη ή αλλιώς η αγαπημένη Ζωρζ Σαρή!
Ζωρζ Σαρή, ένα όνομα μία ιστορία στην κυριολεξία! Δεν ξέρω ειλικρινά πως θα καταφέρω να χωρέσω σε ένα κείμενο όλα αυτά που θέλω να σας μεταφέρω γι’ αυτή τη γυναίκα. Όλα αυτά που ένιωσα πριν χρόνια διαβάζοντας τα βιβλία της, πραγματικά αριστουργήματα για μένα.
Δεν χρειάζεται άλλη μία βιογραφία της, γιατί όλοι μπορούν να μάθουν από παντού πληροφορίες για αυτήν. Θέλω περισσότερο να δείτε τη Ζωρζ Σαρή μέσα από τη δική μου ματιά, μια ματιά της ηλικίας των 10 χρονών.
Τόσο ήμουν λοιπόν το 1994 όταν η μητέρα μου μου πήρε σαν δώρο ένα λογοτεχνικό βιβλίο. Λάτρης των παραμυθιών και των βιβλίων από μικρή το καλύτερο που θα μπορούσες να μου δωρίσεις θα ήταν αυτό. Μεγάλη λαχτάρα είχα λοιπόν να ξεκινήσω να διαβάζω αυτό το καινούριο βιβλίο. Ο τίτλος του περίεργος: «Ο θησαυρός της Βαγίας». Μα τι είναι η Βαγία; Είχα αναρωτηθεί τότε και μου κέντρισε τόσο πολύ το ενδιαφέρον που δεν μπορούσα να το αφήσω αν δεν το τελείωνα. Ο αριστουργηματικός τρόπος γραφής της Ζωρζ Σαρή πραγματικά με συνεπήρε και ρουφούσα τις σελίδες τη μία μετά την άλλη ζώντας κυριολεκτικά κι εγώ την ιστορία των παιδιών. Αναρωτιόμουν τι θα γίνει τελικά με τον θησαυρό κι αν ο γερμανός στρατιώτης τελικά θα θεραπευτεί. Κι έμαθα εντέλει ότι η Βαγία είναι ένα μικρό χωριουδάκι στην Αίγινα – το οποίο φυσικά επισκέφθηκα όταν βρέθηκα στο νησί – .
Από τότε και στο εξής η Ζωρζ Σαρή έγινε η αγαπημένη μου συγγραφέας. Ποιο βιβλίο της να πρωτοθυμηθώ και για ποιο απ’όλα να μιλήσω. Το αγαπημένο μου ακόμη και μέχρι σήμερα είναι «Το ψέμα» με ηρωίδα τη Χριστίνα. Όταν το διάβαζα ένιωθα να με πλημμυρίζουν τα συναισθήματα και οι δισταγμοί της ηρωίδας, ήταν σαν να ήμουν η ίδια πρωταγωνίστρια του έργου. Γιατί αυτό κατάφερε να κάνει μέσα από τα βιβλία της. Να σε βάζει μέσα στην ιστορία, να την ζεις διαβάζοντας και να μην κλείνεις το βιβλίο αν δεν φτάσεις στο αποκορύφωμα. Αλλά είχε και συνέχεια… δεν θα σταματούσες να το σκέφτεσαι απλά επειδή έφτασες στην τελευταία σελίδα. Σε έβαζε στη διαδικασία να συνεχίζεις να αναρωτιέσαι και να ψάχνεις απαντήσεις.
Μέσα από τα βιβλία της μιλούσε για ιστορικά και πολιτικά γεγονότα της εποχής που άλλοι δεν τα άγγιζαν καν. Στα βιβλία «Όταν ο ήλιος», «Κόκκινη κλωστή δεμένη» και «Οι νικητές» έγραψε για την περίοδο της Κατοχής, της Αντίστασης και της απελευθέρωσης της Ελλάδας από τους Γερμανούς βάζοντας την Ζωή αρχικά να προσπαθεί να καταλάβει σε τι ωφελούν όλα αυτά που συνέβαιναν τότε(πόλεμος, θάνατος, πείνα κτλ) και μετέπειτα να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της μάχης (η ίδια η συγγραφέας εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ και το ΕΑΜ και συμμετείχε στις μάχες του Δεκέμβρη του 1944, όπου και τραυματίστηκε). Στο «Ε.Π.» τα γεγονότα διαδραματίζονται την εποχή της δικτατορίας του Μεταξά, λίγο πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μας γράφει για τη φιλία και το σύνθημα τους το Ε.Π. δηλαδή Ενωμένες Πάντα – ήταν όντως φιλία χρόνων αυτή που την συνέδεε με την άλλη μεγάλη συγγραφέα, την Άλκη Ζέη, από τα μαθητικά τους χρόνια -. «Τα γενέθλια» αφορούν την Άννα και την δικτατορία των συνταγματαρχών. Η μικρή Άννα μεγαλώνει μέσα σε κλίμα φόβου λόγω αυτού του γεγονότος που σημάδεψε την Ελλάδα και όντας στην εφηβεία αρχίζει να αμφισβητεί τα πάντα γύρω της. «Τα χέγια» επίσης αναφέρονται στη δικτατορία. Αυτό που καταφέρνει λοιπόν η Ζωρζ Σαρή είναι να δίνει αυτονομία και λόγο στα παιδιά και τους έφηβους πρωταγωνιστές των βιβλίων της. Οι ήρωες της φαντάζουν πραγματικοί (και είναι σε πολλές περιπτώσεις), θα μπορούσαμε να είμαστε εμείς, τα αδέρφια μας, οι φίλοι μας. Και πιστεύω ότι αυτός είναι ο λόγος που είναι από τις αγαπημένες συγγραφείς παιδιών και εφήβων εδώ και δεκαετίες.
Και είναι αλήθεια ότι η Ζωρζ Σαρή ξεκίνησε σαν ηθοποιός θεάτρου και κινηματογράφου πριν στραφεί στη συγγραφή βιβλίων. Σταμάτησε να παίζει όταν ξέσπασε η δικτατορία και αναζητώντας τρόπους να εκφραστεί καλλιτεχνικά ξεκίνησε να γράφει(ευτυχώς για όλους μας!). Χαρακτηριστικά έχει πει: «Στο γράψιμο βρήκα ό, τι δεν μπορούσα να βρω στο θέατρο, ίσως γιατί δεν ήμουν πρωταγωνίστρια και ίσως γιατί δεν ήμουν σε θέση να διαλέξω τους ρόλους που ο θιασάρχης ή ο σκηνοθέτης διάλεγαν για μένα. Τώρα φέρω ακέραιη την ευθύνη των βιβλίων μου. Κάνω αυτό που θέλω, αυτό που μπορώ».
Αυτό λοιπόν που κατάφερε είναι να μεταφέρει τα μηνύματά της ακέραια χωρίς τον προστατευτισμό και τον διδακτισμό της εποχής της. Η γραφή της είναι βιογραφική αλλά έχει και στοιχεία μυθοπλασίας. Αναφέρει τα προσωπικά της βιώματα μέσα από σημαντικά γεγονότα που συντάραξαν την Ελλάδα και έτσι καθιστά τον έφηβο αναγνώστη ον σκεπτόμενο και «πολιτικοποιημένο». Δεν τον βλέπει ως ένα παιδί αλλά ως ένα αυτόνομο άτομο, το οποίο διαβάζει και κρίνει. Γι’ αυτό τον λόγο του λέει την αλήθεια χωρίς να την ωραιοποιεί. Και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο έγινε τόσο αγαπητή σε παιδιά, εφήβους αλλά και μεγάλους.
Η Ζωρζ Σαρή, η δική μας Γεωργία Σαρηβαξεβάνη, έφυγε από τη ζωή το 2012 σε ηλικία 87 ετών. Μας άφησε πλήθος μυθιστορημάτων, ιστοριών για παιδιά, θεατρικών έργων, μεταφράσεων μυθιστορημάτων από τα γαλλικά. Δεν νοείται να υπάρχει παιδική – εφηβική βιβλιοθήκη που να μην περιλαμβάνει τα πολύτιμα βιβλία της. Είναι μια παρακαταθήκη για το μέλλον των παιδιών μας. Είναι ένας αμύθητος θησαυρός που οφείλουμε να διατηρήσουμε στα βάθη των αιώνων.
Ειρήνη Κεμερλή
https://www.sansimera.gr/biographies/484
http://www.pragmatikotita.gr/portraita-stili
http://www.i-read.i-teen.gr/author/zorz-sari
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%96%CF%89%CF%81%CE%B6_%CE%A3%CE%B1%CF%81%CE%AE
