O μητρικός θηλασμός έχει συσχετιστεί με καλή υγεία του παιδιού, συμπεριλαμβανόμενης αυξημένης νοητικής ανάπτυξης, κοινωνικότητας, ενσυναίσθησης, συναισθηματικής νοημοσύνης. Νέα δεδομένα συσχετίζουν την βρεφική διατροφή με το σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής – υπερκινητικότητας (ADHD).
Ερευνητές από τμήμα Νευρολογίας στο Ισραήλ, σε έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Breastfeeding Medicine το 2013, μελέτησαν παιδιά ηλικίας 6 με 12 ετών με διάσπαση προσοχής. Το ADHD είναι μια συχνή νευρο-συμπεριφορική διαταραχή της παιδικής ηλικίας, που εκτείνεται και στην ενήλικη ζωή, με μέγιστες επιπτώσεις κοινωνικές, οικογενειακές και ακαδημαικές για τα παιδιά που πάσχουν. Θέλησαν να δουν κατά πόσο η διάγνωση συσχετίζεται με ιστορικό λιγότερου θηλασμού κατά την βρεφική ηλικία.
Έγινε μια αναδρομική έρευνα, όπου ένα γκρουπ παιδιών σχολικής ηλικίας με διαγνωσμένη νόσο κατά το 2008 και 2009 συσχετίστηκαν στατιστικά με δύο γκρουπ ελέγχου, ένα με αδέρφια των παιδιών με τη νόσο που τα ίδια ήταν υγιή, και ένα άλλο με άλλα παιδιά χωρίς τη νόσο που επισκέφτηκαν μια κλινική ΩΡΛ. Ανέλυσαν με ειδικό ερωτηματολόγιο όλο το ιστορικό των παιδιών σχετικά με τα δημογραφικά στοιχεία, το ιατρικό και περιγεννητικό ιστορικό, το ιστορικό διατροφής κατά τον πρώτο χρόνο της ζωής.
Βρέθηκε ότι στην ομάδα παιδιών με διάγνωση ADHD αργότερα, είχε θηλάσει το 43% στους 3 μήνες, σε σύγκριση με το 69% των υγιών αδερφιών τους και το 73% των υγιών μη συγγενών τους (p=0.002, στατιστικά σημαντική συσχέτιση). Στους 6 μήνες μόλις 29% των παιδιών με ADHD θήλαζαν, σε σύγκριση με το 50% των υγιών αδερφιών τους και με το 57% των υγιών μη συγγενών (p=0.011). Συνυπολογισμός όλων των παραγόντων που μπορούν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα έδειξε ότι η έλλειψη θηλασμού έχει στατιστικά σημαντική συσχέτιση με την διάγνωση ελλειμματικής προσοχής στη σχολική ηλικία. Άλλοι παράγοντες που αναδείχθηκαν να προδιαθέτουν για την διάγνωση του συνδρόμου ήταν η μεγαλύτερη ηλικία της μητέρας, τα αγόρια σε σχέση με κορίτσια, και το διαζύγιο των γονιών.
Οι ερευνητές συμπεραίνουν ότι στον πληθυσμό της έρευνάς τους η σίτιση με τεχνητή διατροφή χωρίς θηλασμό έως τουλάχιστον 3 μηνών αύξανε τον κίνδυνο εμφάνισης του συνδρόμου ADHD κατά την παιδική ηλικία.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η βρεφική διατροφή συνδέεται με το σύνδρομο ελλειμματικής προαοχής. Και πάλι μέσα στο 2013 δημοσιεύθηκε μια μελέτη από το Κλίβελαντ των ΗΠΑ, στην οποία οι επιστήμονες διαπίστωσαν μια πολύ σημαντική ανάστροφη σχέση του ADHD με τον μη θηλασμό στους 3 και στους 6 μήνες της ζωής. Πιο συγκεκριμένα, βρήκαν στατιστικά σημαντική αύξηση της συχνότητας ADHD σε περιοχές με χαμηλά ποσοστά αποκλειστικού θηλασμού στους 3 και στους 6 μήνες, ενώ περιοχές με υψηλά ποσοστά αποκλειστικού θηλασμού στους 3 και 6 μήνες εμφάνιζαν μειωμένη συχνότητα διάγνωσης του ADHD.
Παλιότερη μελέτη του 2007 από την Μπαρτσελόνα σε 500 παιδιά ηλικίας 2 με 4 ετών διαπίστωνε ότι θηλασμός για πάνω από τρεις μήνες μείωνε την πιθανότητα για υψηλά σκορ στην κλίμακα υπερκινητικότητας ελλειμματικής προσοχής στο μισό.
Δεν γνωρίζουμε μέχρι τώρα κατά πόσο αυτή η συσχέτιση μπορεί να είναι αιτιολογική. Υπάρχουν λογικοί βιολογικοί μηχανισμοί ωστόσο, δεδομένου ότι μέσα από τον μητρικό θηλασμό παρέχεται βέλτιστη ωρίμανση του νευρολογικού συστήματος του βρέφους, όπως και βέλτιστη ψυχοσυναισθηματική σύνδεση με την μητέρα. Ένας άλλος μηχανισμός μπορεί να είναι το γεγονός ότι η σίτιση με μπιμπερό συνιστά παράγοντα κινδύνου – και μέσω αύξησης της συχνότητας παχυσαρκίας – για αποφρακτική άπνοια στον ύπνο, που με την σειρά της συνδέεται με ελλειμματική προσοχή.
Πηγές: Mimouni-Bloch A et al. Breastfeeding May Protect from Developing Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder. Breastfeed Med. 2013 Apr 6. [Epub ahead of print]
Julvez J et al. Attention behaviour and hyperactivity at age 4 and duration of breast-feeding. Acta Paediatr. 2007 Jun;96(6):842-7.
Shamberger R. Attention-deficit disorder associated with breast-feeding: a brief report. J Am Coll Nutr. 2012 Aug;31(4):239-42.
Sabuncuoglu O. Understanding the relationships between breastfeeding, malocclusion, ADHD, sleep-disordered breathing and traumatic dental injuries. Med Hypotheses. 2013 Mar;80(3):315-20.
Μετάφραση/ Σχολιασμός: Σ Παπαβέντσης MRCPCH DCH IBCLC 2013
Πηγή: http://pediatros-thes.gr/en/άρθρα/adhd-συσχέτιση-με-μη-θηλασμό/
Ένας μήνας πριν τις Πανελλαδικές….
Καταπολεμώντας το άγχος…Εύκολα μπορεί κάποιος να διαπιστώσει ότι οι πανελλαδικές εξετάσεις προκαλούν ακόμη και ακραίες εκδηλώσεις άγχους όχι μόνο στα παιδιά, αλλά και στο οικογενειακό και κοινωνικό τους περιβάλλον…Και επειδή οι πανελλαδικές πλησιάζουν, ας πούμε δύο κουβέντες για το άγχος!
Τι είναι το άγχος;
Το άγχος είναι δημιουργικό και σας προστατεύει. Σας προκαλεί όρεξη για δουλειά, μελέτη, σκέψη και καλύτερα αποτελέσματα. Σας προστατεύει από τα δυσάρεστα αποτελέσματα που μπορεί να έχει μια πράξη που δεν κάνατε. Για παράδειγμα το άγχος για να περάσετε στη σχολή που θέλετε σας δίνει κίνητρο να μελετάτε καθημερινά. Άρα, το άγχος του από μόνο του δεν είναι κάτι το τρομερό και το καταστροφικό! Μπορούμε, λοιπόν, να το μετατρέψουμε σε δημιουργική δύναμη.
Μπορεί το άγχος να μας επηρεάσει αρνητικά;
Σαφώς το άγχος μπορεί να μας βλάψει ποικιλοτρόπως, αν δεν το χαλιναγωγούμε και μας ελέγχει αυτό.
Πότε λοιπόν το άγχος γίνεται επικίνδυνο;
Το υπερβολικό και παράλογο άγχος είναι καταστροφικό για όλα τα επίπεδα στη ζωή σας : εκπαιδευτικό, κοινωνικό, προσωπικό, οικογενειακό, αλλά και στην υγεία σωματική και ψυχική.
Πότε αγχωνόμαστε υπερβολικά;
Όταν ανησυχούμε για τα πάντα
Όταν έχουμε μη ρεαλιστικούς στόχους και θέλουμε να τους πετύχουμε
Όταν δεν έχουμε προετοιμαστεί επαρκώς
Όταν έχουμε προηγούμενες άσχημες εμπειρίες
Όταν γινόμαστε τελειομανείς
Όταν αντιμετωπίζουμε και άλλα προβλήματα ταυτόχρονα (π.χ. κοινωνική πίεση)
Διαμάχες με συγγενείς, φίλους, γνωστούς, συμμαθητές
Προβλήματα υγείας (πόνος στο στομάχι, σφίξιμο, πίεση, πονοκέφαλος)· Κακή διατροφή
Αύξηση επιβλαβών συνηθειών, υπερβολικό κάπνισμα, κατάχρηση ουσιών ακόμα και
κατάχρηση βιταμινών
Υπάρχουν τρόποι να ελέγξω το άγχος;
Σαφώς! Τίποτε δεν είναι ακατόρθωτο αν υπάρχει θέληση, επιμονή, υπομονή, μέθοδος και σωστή οργάνωση. Αρχικά, πρέπει να βρεθεί η πηγή του άγχους! Γι’αυτό θέτουμε μερικά απλά ερωτήματα στον εαυτό μας, για να εντοπίσουμε τι είναι ακριβώς αυτό που μας αγχώνει (γιατί δεν μας αγχώνουν γενικά και αόριστα οι πανελλαδικές, αλλά συγκεκριμένα ζητήματα που σχετίζονται με τις πανελλαδικές).
Κάντε ένα διάλογο με τον εαυτό σας και σκεφτείτε :
Διαβάζω αρκετά;
Αφήνω κενά;
Έχω ένα ρεαλιστικό πλάνο για την πορεία μου;
Τι θέλω πραγματικά;
Μπορώ και θέλω όντως να περάσω σε μια συγκεκριμένη σχολή;
Υπάρχουν άνθρωποι και πράγματα που με αγχώνουν;
Υπάρχουν άνθρωποι και πράγματα που με χαλαρώνουν και με βοηθούν να φτάσω το στόχο μου;
Έπειτα…δημιουργείστε ρεαλιστικό πλάνο και στόχους. Να είστε δίκαιοι με τον εαυτό σας Κάνετε αυτό που μπορεί να σας κάνει ευτυχισμένους. Προστατέψτε την υγεία σας και ξεκουραστείτε. Απολαύστε ουσιαστικό χρόνο.
Περάστε τον χρόνο σας δημιοργικά και αποφύγετε την υπερβολική χρήση κινητού/ υπολογιστή/ κοινωνικών μέσων που κουράζουν το σώμα και το μυαλό σας και συχνά σας κρατούν καθηλωμένους για ώρες.
Τραφείτε σωστά.
Πως οργανώνω την επανάληψη;
Η σωστή οργάνωση της επανάληψης είναι κομβικό σημείο για την κααπολέμηση του άγχους. Πάντα σε συνεννοήση με τον καθηγητή του εκάστοτε μαθήματος, προσπαθώ να διαβάζω με στόχους : συγκεκριμένα κομμάτια της ύλης μέσα σε ένα συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο όχι όμως ασφυκτικό.
Οπότε : κάνουμε ρεαλιστικό πλάνο για επανάληψη
επικεντρωνόμαστε στα ουσιώδη
προσπαθούμε να καλύψουμε κενά
οργανώνουμε το υλικό μας
βεβαιωνόμαστε ότι έχουμε δεν θέματα των προηγουμένων ετών κι έτσι ξέρουμε το βαθμό δυσκολίας
κάθε βδομάδα ή κάθε 3-4 μέρες θέτουμε ξεκάθαρους στόχους για το διάβασμα και ελέγχουμε αν τους πετύχαμε.
Το ποιοτικό διάβασμα!
Πάντα να θυμάστε ότι είναι καλό να διαβάζετε με σύστημα. Δεν έχει νόημα να διαβάζετε ασταμάτητα χωρίς διάλειμμα, γιατί η συγκέντρωση σας είναι χαμηλή. Μια περίοδος ουσιαστικού διαβάσματος 3 ωρών είναι αρκετή κάθε φορά. Κάνετε απαραίτητα και χαλαρωτικά διαλείμματα!!! Κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων κινηθείτε! Η καθιστική ζωή κάνει κακό στο σώμα και το πνεύμα σας
Αν κάπου δείτει ότι «κολλάτε» και δεν μπορείτε να το μάθετε ή να το λύσετε…αφήστε το στην άκρη για λίγο, κάντε διάλειμμα και επιχειρήστε να το μάθετε ή λύσετε με καθαρό μυαλό πιο μετά ή και άλλη μέρα!
Καλό θα είναι να έχετε ένα τετράδιο που εκεί θα συγκεντρώνετε τις απορίες σας και τα σημεία που σας δυσκολεύουν.
Δεν είναι κακό να δοκιμάζετε διαφορετικούς τρόπους εκμάθησης και να τους συνδυάζετε-η αντιγραφή πολλές φορές βοηθά στην απομνημόνευση.
Επιστρατεύστε τον μπαμπά, τη μαμά, τον αδερφή ή την αδερφή ΄(ή όποιον άλλον ζωντανό οργανισμό μπορεί…) για να κρατήσει το βιβλίο
Να ξέρετε όμως παιδια ότι εσείς ξέρετε τον εαυτό σας καλύτερα από τον καθένα…γι’αυτό εσείς μόνοι σας θα βρείτε τους πιο αποδοτικούς τρόπους διαβάσματος! Σ’αυτό ίσως να μην υπάρχει «χρυσός κανόνας»!
Ελέγχω το σώμα μου, για να ελέγξω το άγχος
Μάθετε να αναπνέετε σωστά. Το άγχος προκαλεί αλλαγές στην αναπνοή οι οποίες οδηγούν στον πανικό.
Φάτε ελαφρά και υγιεινά. Η τροφή είναι το καύσιμο του εγκεφάλου σας. Αν φάτε βαριά δεν θα μπορείτε να συγκεντρωθείτε.
Μην καπνίζετε υπερβολικά. Το κάπνισμα προκαλεί αρρυθμίες και δυσκολεύει τη συγκέντρωση. Καταστρέφει όλα τα συστατικά που χρειάζεται για να μείνετε υγιείς σωματικά και ψυχικά.
Σταματήστε να διαβάζετε τουλάχιστον 30 λεπτά πριν κοιμηθείτε. Βοηθήστε το σώμα σας να προετοιμαστεί για έναν καταπληκτικό, αναζωογονητικό ύπνο.
Κάνετε παρέα με άτομα που σας εμψυχώνουν και σας βοηθούν να μείνετε ψύχραιμοι και συγκεντρωμένοι…Αποφύγετε όποιον σας αγχώνει!
Τι είναι οι Πανελλαδικές;
Οι Πανελλαδικές δεν είναι ούτε η αρχή ούτε το τέλος της ζωής των ανθρώπων!
Δεν αποδεικνύετε τίποτα σε κανέναν! Η αξία σας ως άνθρωποι δεν μετριέται με τους βαθμούς των εξετάσεων! Κανείς δεν θα σας αγαπήσει, γιατί γράψετε 19 ή 20 στη φυσική ή στα μαθηματικά, και κανείς δεν θα σας μισήσει, γιατί γράψατε 8 ή 10! Μας αγαπούν και μας θέλουν στη ζωή τους οι άλλοι άνθρωποι, γι’ αυτό που είμαστε κι όχι γι’ αυτό που γράψαμε στις πανελλαδικές.
Ο άνθρωπος δεν κρίνεται από ένα βαθμό. Βρείτε τη σχολή που σας κάνει ευτυχισμένους. Συζητείστε με τους γονείς σας για τις δυνατότητες που έχετε ως οικογένεια πολύ πριν τις εξετάσεις, ώστε να έχετε ένα ρεαλιστικό πλάνο. Ζούμε σε δύσκολους καιρούς και πλέον δεν υπάρχουν επαγγέλματα που δεν εξασφαλίζουν την επαγγελματική αποκατάσταση. Ακόμα και αν υπάρχουν, δεν είναι κατάλληλα για όλους.
Το λάθος επάγγελμα μπορεί να μας κάνει δυστυχισμένους. Αν ένα επάγγελμα έχει οικονομική αποκατάσταση, αλλά δεν ταιριάζει σε εσάς, δεν θα προσφέρει και οικονομική αποκατάσταση σε εσάς εφόσον δεν θα μπορείτε να προσφέρετε τα μέγιστα. Βρείτε το καλύτερο κίνητρο για την επιτυχία: κυνηγείστε αυτό που πραγματικά θέλετε εσείς! Όταν έχετε ένα όνειρο μπορείτε να κάνετε όλες τις απαραίτητες θυσίες και να επιμείνετε!
Και να θυμάστε : δίνετε εξετάσεις για να περάσετε σε μια σχολή εσείς…όχι οι γονείς σας! Αγωνίζεστε για να υλοποιήσετε τα δικά σας όνειρα και τις φιλοδοξίες και όχι των γονιών σας! Η ζωή είναι δική σας!
Η συναισθηματική ζωή αποτελεί μια από τις σημαντικότερες πλευρές της ανθρώπινης προσωπικότητας και συνδέεται άμεσα με όλους τους τομείς της ψυχικής ανάπτυξης. Στα πλαίσια των σύγχρονων επιστημονικών κατευθύνσεων για την κοινωνικό-συναισθηαμτική ανάπτυξη του παιδιού έχουν διατυπωθεί ποικίλες θεωρητικές ερμηνείες και έχουν γίνει εκτεταμένες ερευνητικές μελέτες.
Μεταξύ άλλων υπάρχουν η θεωρία της Συμπεριφοράς (J. Watson), η Αναλυτική Ψυχολογία (C. Jung), η Ατομική Ψυχολογία (A. Adler), η Βιοκοινωνική Θεωρία του E. Erikson, η Γενετική – Γνωστική θεωρία του J. Piaget κλπ. Επιλέχθηκαν, λοιπόν, δύο θεωρίες για να διαπιστωθεί ο τρόπος με τον οποίο επιτελείται θεωρητικά η κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού.
Σύμφωνα με τη γνωστική αναπτυξιακή θεωρία του J. Piaget η κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού επιτελείται ως συνέπεια των διαδοχικών αλλαγών που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της γνωστικής – νοητικής του ανάπτυξης. Είναι, λοιπόν, δύο δρόμοι παράλληλοι. Η συγκεκριμένη θεωρητική θέση εστιάζει κυρίως στην αντίληψη του κοινωνικού κόσμου εκ μέρους του παιδιού και επιχειρεί να εξηγήσει τον τρόπο με τον οποίο το παιδί προσλαμβάνει και ερμηνεύει τις προσπάθειες που κάνουν οι γονείς για την κοινωνικοποίηση του.
Για παράδειγμα, ένα παιδί που βρίσκεται στην ηλικία των τριών ετών (προσυλλογιστικό στάδιο) λαμβάνει υπόψη μόνο την δική του οπτική. Οι γονείς υπάρχουν για να καλύπτουν και να ικανοποιούν τις επιθυμίες των παιδιών. Επίσης, σε ένα παιδί που βρίσκεται στο αισθησιοκινητικό στάδιο, είναι δηλαδή βρέφος, ο γονέας είναι απλά ένα άθροισμα εικόνων, ήχων και οσμών.
Η συγκεκριμένη θεωρία επικεντρώνεται στον εγωκεντρισμό της σκέψης του μικρού παιδιού, γεγονός που έχει αναθεωρηθεί τα τελευταία χρόνια.
Εν αντιθέσει, η πολιτισμική – ιστορική θεωρία του Vygotsky αναφέρει ότι η κοινωνική αλληλεπίδραση προηγείται της γνωστικής ανάπτυξης. Οι γνωστικές ικανότητες δεν είναι ούτε εσωτερικές ούτε ατομικές (αντίθετα με ότι ανέφερε ο Piaget) αλλά μορφοποιούνται και δομούνται σε αλληλεπίδραση με το κοινωνικό περιβάλλον πριν εσωτερικευθούν από το παιδί (ενδοπροσωπικό περιβάλλον).
Η συνείδηση και η γνώση είναι το τελικό αποτέλεσμα της κοινωνικοποίησης και της κοινωνικής συμπεριφοράς. Τα παιδιά δεν μεγαλώνουν απομονωμένα αλλά αναπτύσσονται μέσα σε κοινωνικοπολιτισμικά πλαίσια. Η κοινωνικοποίηση διαμεσολαβείται σε ένα πρώτο επίπεδο από την ιστορία, τον πολιτισμό και τη γλώσσα, ενώ σε ένα δεύτερο από την επικοινωνία μεταξύ των ατόμων. Η κοινωνικοποίηση, σύμφωνα με τη θεωρία του Vygotsky δεν απαιτεί μια τυπική δομή. Τα παιδιά μπορούν να αναπτύξουν νέες ζώνες επικείμενης ανάπτυξης (ΖΕΑ – Vygotsky) μέσα από το αυθόρμητο και ελεύθερο παιχνίδι.
Κοινό, λοιπόν, σημείο των θεωριών είναι ο ρόλος που διαδραματίζει η αλληλεπίδραση (άσχετα αν είναι πρωτεύουν ή δευτερεύον), αλλά και ο ρόλος των γονεών.
Μενελία Τόλογλου
Κακαβούλης Α. (1997), Συναισθηματική Ανάπτυξη και Αγωγή, Ιδιωτική Έκδοση, Αθήνα
«Δεν αντέχω να είμαι συνέχεια στη μέση. Ο ένας κατηγορεί τον άλλο και προσπαθεί να με πάρει με το μέρος του. Μα εγώ αγαπώ και τους δύο.» Ή «Με χρησιμοποιούν συνέχεια… Αντί να μιλήσουν μεταξύ τους, βάζουν εμένα να μεταφέρω αυτό που θέλουν… Πες στη μαμά αυτό… Πες στο μπαμπά εκείνο…» Αυτά είναι μερικά από τα παράπονα ενός παιδιού που βιώνει μια τέτοια κατάσταση.
Πολλά τα λάθη που γίνονται… Θα ήθελα να αναφέρω κάποια από αυτά.
Ένα λάθος είναι να μην αφήνει ο γονιός που έχει την κηδεμονία να βλέπει το παιδί τον άλλο τις ημέρες που δικαιούται, βρίσκοντας διάφορες δικαιολογίες. Συνήθως, αυτό γίνεται γιατί υπάρχει ο φόβος ότι ο άλλος γονιός θα προσπαθήσει να επηρεάσει το παιδί και να το πάρει με το μέρος του. Από φόβο, λοιπόν, μην χάσει το παιδί προβαίνει σε ενέργειες που μπορεί να αποφέρουν το αντίθετο αποτέλεσμα. Μην ξεχνάμε ότι το παιδί θέλει να βλέπει και τον άλλο γονιό. Εμποδίζοντάς το εντείνουμε μια ήδη δυσάρεστη κατάσταση.
Ένα άλλο λάθος που γίνεται είναι να προσπαθεί ο γονιός να εξαγοράσει την προτίμηση του παιδιού. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να τάζει στο παιδί ότι θα του αγοράσει διάφορα πράγματα που τα επιθυμεί, ότι θα το πάει σε μέρη που του αρέσουν. Μπορεί ακόμα να του υπόσχεται ότι θα είναι ελεύθερο να κάνει ότι θέλει, και δε θα το καταπιέζει… Και το παιχνίδι της διεκδίκησης καλά κρατεί.
Άλλο ένα λάθος είναι να μιλάει ο ένας γονιός άσχημα για τον άλλο μπροστά στο παιδί ή να αφήνει άλλους, στενούς συγγενείς π.χ. παππού, γιαγιά, θεία, θείο να κάνουν κάτι ανάλογο. Αν έχουν να πουν κάτι να το κάνουν κάποια άλλη στιγμή, αλλού. Το παιδί πληγώνεται να ακούει να μιλάνε άσχημα για τους γονείς του.
Ένα ακόμη λάθος που γίνεται σε αυτές τις περιπτώσεις: Κάποιοι γονείς αντιμετωπίζουν τον ψυχολόγο του παιδιού σα δικαστή, που πρέπει να διαλέξει πλευρά, να πάρει το μέρος του ενός ή του άλλου, και όχι σαν ένα άνθρωπο που είναι εκεί για να βοηθήσει. Και αντί να του μιλήσουν με κάθε ειλικρίνεια για τα πιθανά λάθη που κάνουν οι ίδιοι, μιλάνε για τα λάθη που κάνει ο άλλος.
Όταν ο ψυχολόγος τους επισημαίνει κάποια παράπονα που έχει το παιδί, αυτό που κάνουν ορισμένοι είναι να βγάλουν την ουρά τους απ’ έξω. «Όχι εγώ δεν το πιέζω το παιδί.. Ο άλλος το κάνει…». Η άρνηση όμως δε βοηθάει. Είπαμε, ο ψυχολόγος είναι εκεί για να βοηθήσει και όχι να υποστηρίξει τον έναν ή τον άλλο γονιό.
Μιλήστε ελεύθερα για τα πιθανά λάθη που κάνετε και μπορεί να επηρεάζουν το παιδί. Στόχος είναι η επίλυση του προβλήματος, για το καλό όλων και πρώτα απ’ όλα του παιδιού και της ψυχικής του υγείας.
Κανένας δε μπορεί να αμφισβητήσει ότι οι γονείς αγαπάνε τα παιδιά τους. Ο θυμός και ο εγωισμός, όμως, τυφλώνουν και οδηγούν σε ενέργειες που μπορεί να πληγώνουν άτομα που δε θέλουμε, όπως είναι τα παιδιά στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Μη βάζετε το παιδί στη δυσάρεστη θέση να διαλέξει. Το παιδί αγαπάει και έχει ανάγκη και τους δυο γονείς, ανεξάρτητα από το αν ζουν μαζί ή όχι. Αν συνεχίσετε το σκληρό παιχνίδι της διεκδίκησης, οι πληγές που θα δημιουργηθούν στο παιδί θα είναι ανεπανόρθωτες.
Σκεφτείτε πως μπορεί να αισθάνεται ένα παιδί που για χρόνια βρίσκεται δια πυρός και σιδήρου.Θλίψη, πίεση, θυμός και αγανάκτηση, ανασφάλεια και πολλά άλλα. Ανάμεσα στ’ άλλα, ενδέχεται να νιώθει και ενοχή ότι το ίδιο ευθύνεται για το χωρισμό των γονιών του. Είναι συνηθισμένο κάποια παιδιά να έχουν τη λανθασμένη εντύπωση ότι αυτά φταίνε για το διαζύγιο. Το βάρος ασήκωτο. Βοηθήστε το να απαλλαγεί από τις ενοχές του. Εξηγήστε του ότι ποτέ δε φταίνε τα παιδιά για το χωρισμό των γονιών τους.
Εστιάστε στο παιδί. Αφήστε το να μιλήσει ελεύθερα για τα συναισθήματά του. Ρωτήστε το αν έχει κάποιο παράπονο από εσάς. Αν επισημάνει κάποιο λάθος παραδεχτείτε το και προσπαθήστε να το διορθώσετε.
Συνοπτικά… Μην κατηγορείτε εσείς ή άλλοι συγγενείς μπροστά στο παιδί τον άλλο γονιό. Μην το χρησιμοποιείτε ως ενδιάμεσο για να μεταφέρετε τα μηνύματά σας στον άλλο. Μην προσπαθείτε να εξαγοράσετε την αγάπη του και την προτίμησή του κατά τη διεκδίκηση της κηδεμονίας. Μην προσπαθήσετε να το εμποδίσετε να βλέπει ή να το ξεκόψετε από τον άλλο γονιό.
Τέλος, εκτός του ότι θα πρέπει να το πάτε το παιδί σε κάποιον ειδικό, ώστε να μπορέσει να αντιμετωπίσει αυτή τη δύσκολη κατάσταση, θα πρέπει να κάνετε και κάτι ακόμα. Απευθυνθείτε εσείς οι ίδιοι σε κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας, γιατί σίγουρα ένας χωρισμός δημιουργεί άσχημα συναισθήματα που πρέπει να αναγνωριστούν, να εκφραστούν και να διευθετηθούν προκειμένου να ενεργήσουμε σωστά. Εξάλλου, κάθε χωρισμός είναι κι ένας μικρός θάνατος. Έτσι δε λένε; Προσπαθήστε, λοιπόν, σκληρά για το καλό όλων.
Θα το χετε προσέξει και εσείς: Κάνετε μάθημα και πετυχαίνετε συνήθως τα αγόρια ( διότι πάντα εμείς καρφωνόμαστε, κακά τα ψέμματα…) να «χάνονται». Κοιτάνε έξω από το παράθυρο, τα πουλάκια που πετούν, τα σύννεφα που τρέχουν, συνήθως μπορεί να σιγοψυθιρίζουν και κανένα τραγούδι, άμα είναι Bruno Mars, καταλαβαίνεις τι σταθμό ακούνε. Άμα είναι Γονίδης και Τερλέγκας, καταλαβαίνεις δύο φορές.
Και μετά αρχίζουν τα «δεν έκανα την άσκηση, δεν κοίταξα την σελίδα, δεν ξέρω πού είναι το βιβλίο», μετά βρίσκουν το βιβλίο, ανοίγεις το βιβλίο να δεις καμιά άσκηση, και βλέπεις ζωγραφιές όλων των ειδών. Οκ, λες και πας παρακάτω. Και συνειδητοποιείς σαν καθηγητής ή σαν καθηγήτρια, όταν βάλεις όλα τα κομμάτια του παζλ, στη σειρά, πως το καμάρι ( γιατί συνήθως, όπως είπαμε και πριν, εμείς καρφωνόμαστε πρώτοι…) έχουμε κάτι πεταλούδες στο στομάχι, γιατί μας αρέσει η συμμαθήτρια από το σχολείο, ή η γειτόνισσα από την διπλανή πολυκατοικία, ή η μεγαλύτερη σε ηλικία συμμαθήτρια στο φροντιστήριο.
Και αν το πει μόνος του, σε μας, αυτό είναι δύο φορές καλό, κατά την γνώμη μου πάντα έτσι; ( που λένε και στα αθλητικά ραδιόφωνα…). Γιατί το παιδί εμπιστεύεται. Και γιατί, κακά τα ψέμματα, αυτά τα πράγματα στην μαμά και στον μπαμπά, ε δεν τα λέμε και εύκολα.
Και τι γίνεται; Τι κάνουμε; Όλα καλά; Εγώ θα πω τα δικά μου. Εσείς είστε ευπρόσδεκτοι να προσέθεσετε τα δικά σας. Στο κάτω κάτω δεν είμαστε το «θέσφατον», το «δόγμα δογμάτων», ούτε απευθυνόμαστε στην εποχή των Πουριτανών, ό,τι λέμε να θεωρείται Ευαγγέλιο και οι υπόλοιποι απλά να ακολουθούν.
Η σχέση μεταξύ μαθητή και καθηγητή είναι ξεχωριστή, από την πλευρά του μαθητή. Άρα, όταν ο μαθητής νιώθει την ανάγκη να πει τέτοιου είδους πράγματα στον καθηγητή του, το κάνει γιατί νιώθει άνετα μαζί του. Αυτό δεν σημαίνει πως αυτομάτως ό,τι μας λέει ο μαθητής, πάμε εμείς και τα λέμε χαρτί και καλαμάρι στους γονείς. Χρειάζεται μια διακριτικότητα, ένα τακτ, και μια φινέτσα. Δεν είναι απόλυτο αυτό που θα πω, αλλά κυρίως τα παιδιά του γυμνασίου είναι αυτά που «καρφώνονται» περισσότερο, και αυτό είναι φυσιολογικό: Η εφηβεία που βαρά τις πύλες, οι αλλαγές στο σώμα, στη φωνή, προκαλούν αλλαγές. Από την άλλη μεριά δείτε και αυτό: Πλέον τα παιδιά έχουν διαφορετική σωματοδομή από εμάς τους σαραντάρηδες ( κοντά -σιμά, μην το δέσουμε και κόμπο…) και επειδή μεγαλώνουν πιο γρήγορα, και οι αλλαγές είναι πιο έντονες και πιο φανερές.
Οπότε είναι καλύτερο να πούμε και εμείς τις δικές μας εμπειρίες. «Μα, δεν είμαστε ψυχολόγοι. Και θα λέω στον καθένα τα δικά μου;», λέει η αντίθετη άποψη. Καταρχάς δεν είπα να κάνεις το μάθημα εκπομπή της Σίας Λιαροπούλου, ή το «Πάμε Πακέτο» με την Βίκυ. Αλλά δύο κουβέντες μπορεί ο καθένας να πει. Με τον δικό του τρόπο, με την δική του λογική. Όμορφα και πολιτισμένα. Στο κάτω κάτω μπορεί να το ενσωματώσει μέσα στο μάθημα. Είναι ωραίες και αυτές οι συζητήσεις οι διαφορετικές, σαν την άνοιξη, που από μόνη της φέρνει το διαφορετικό.
Κτισμένη στις δύο πλευρές του Κεράτιου κόλπου, στην νότια είσοδο του Βοσπόρου, η Κωνσταντινούπολη αποτελεί την μοναδική πόλη σε ολόκληρο τον κόσμο που βρίσκεται σε δύο ηπείρους, την Ευρώπη και την Ασία. Όταν εγκαινιάστηκε από τον Μέγα Κωνσταντίνο το 330 μ.Χ με την ονομασία Nova Roma (ελλ. Νέα Ρώμη) και το όραμα να εξελιχθεί σε νέα πρωτεύουσα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, κανείς δε φανταζόταν πως η πόλη αυτή έμελλε να γίνει το κέντρο μιας νέας αυτοκρατορίας και κοιτίδα ενός διαφορετικού πολιτισμού, του βυζαντινού. Η Κωνσταντινούπολη αποτέλεσε για αιώνες το ισχυρότερο εμπορικό και οικονομικό κέντρο της εποχής, αλλά και σημείο συνάντησης διαφορετικών εθνοτήτων και πολιτισμών. Αυτόν ακριβώς τον κοσμοπολίτικο, γοητευτικό χαρακτήρα της διατηρεί μέχρι και σήμερα.
Η “δικιά μας Πόλη”, Instabul για τον τουρκικό της πληθυσμό, έχει ακόμη μνημεία και πολιτισμικά στοιχεία που αναπόφευκτα μαρτυρούν την αίγλη που γνώρισε ως λίκνο του βυζαντινού πολιτισμού αιώνες πριν. Παρά την επιμονή εθνικιστών να “σβήσουν” τα ίχνη της ιστορίας της πόλης, μνημεία απαράμιλλου κάλλους και ανυπολόγιστης σημασίας για τον παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά, όπως η Αγία Σοφία, αδιαμφισβήτητα θα φανερώνουν το χριστιανικό και βυζαντινό χαρακτήρα της.
Ο πρώτος ναός της Αγίας Σοφίας θεμελιώθηκε, καταρχάς, από τον Μέγα Κωνσταντίνο και ολοκληρώθηκε επί Κωνστάντιου το 360 μΧ. Την εποχή του Αρκαδίου, ωστόσο, πυρπολείται, για να κτισθεί εκ νέου από τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο τον Β’. Η μοίρα και αυτού του νέου ναού ήταν να πυρποληθεί κατά τη Στάση του Νίκα. Ο μεγαλοπρεπής ναός, όπως διασώζεται και σήμερα, ανεγέρθη τελικά από τον Ιουστινιανό το 532 και τα εγκαίνια του πραγματοποιήθηκαν τελικά στις 27 Δεκεμβρίου του 537. Για την περαίωση του ναού, εργάστηκαν αδιάκοπα 10.000 τεχνίτες και δαπανήθηκαν 320.000 λίρες (περίπου 120.000.000 ευρώ). Η εκκλησία ξεχώριζε για τον πλούσιο εσωτερικό διάκοσμό της και τα εξαίσια ψηφιδωτά, τα οποία, όμως καταστράφηκαν σε μεγάλο βαθμό λόγω φυσικής φθοράς, αλλά κυρίως βανδαλισμών.
Σε σχέδια των Ανθέμιου και Ισίδωρου, η Αγία Σοφία αποτέλεσε από τότε και μέχρι την άλωση της Πόλης από τους Οθωμανούς, το 1453, το κέντρο του ελληνισμού και της ορθοδοξίας. Εκεί ο λαός γιόρτασε τους θριάμβους της βυζαντινής αυτοκρατορίας, προσευχήθηκε για να ζητήσει σωτηρία, όταν η Πόλη κινδύνευε. Η τελευταία λειτουργία που τελέστηκε στην Αγία Σοφία ήταν στις 28 Μαΐου του 1453, λίγες ώρες πριν η Πόλη πέσει στα χέρια των Οθωμανών. Εκεί ο αυτοκρατόρας Κωνσταντίνος ο ΙΑ’ εκφώνησε και τον τελευταίο του λόγο, όπου και απευθυνόμενος στο λαό, είπε:”Αυτοί έχουν πλήθος όπλα και στρατό και ιππικό, αλλά εμείς έχουμε πίστη στο όνομα του Κυρίου και σωτήρα και, δεύτερον, τα χέρια μας και τη δύναμή μας, που μας χάρισε η θεία πρόνοια.[…] Φανταστείτε πως παίρνετε μέρος σε κυνήγι αγριόχοιρων, για να καταλάβουν οι ασεβείς ότι δεν αντιμάχονται με ζώα χωρίς λογική, όπως είναι αυτοί, αλλά με άρχοντες, και αφέντες τους, και απογόνους των Ελλήνων και των Ρωμαίων”.
Την Τρίτη που ξημέρωσε, η Πόλη είχε γίνει πια τουρκική και εξακολουθεί να είναι μέχρι σήμερα. Στοιχεία οθωμανικού πολιτισμού αναμεμειγμένα με στοιχεία ελληνικά είναι ίσως ο λόγος που η Κωνσταντινούπολη φέρει ομορφιά απαράμιλλη και αποπνέει ένα μυστήριο που την καθιστά πόλο έλξης για επισκέπτες από ολόκληρο τον κόσμο. Η περιήγηση στην Κωνσταντινούπολη συνιστά ένα μαγικό ταξίδι στην ιστορία και τον πολιτισμό. Ο επισκέπτης γοητεύεται από την πολύβουη φύση της Πόλης με τους μικροπωλητές και τα υπαίθρια παζάρια να την κατακλύζουν, καλείται να δοκιμάσει ντοντουρμά και μπακλαβά, να παρακολουθήσει δρώμενα με δερβίσηδες και τον γνωστό χορό της κοιλιάς και στο τέλος να φύγει από την Πόλη με τις καλύτερες εντυπώσεις και την ελπίδα ότι θα επιστρέψει πάλι σε αυτό το μαγικό μέρος στα παράλια του Γαλατά.
Μια φορά και ένα καιρό σε ένα μεγάλο και γεμάτο από όλων των ειδών τα ζώα δάσος ζούσε μαζί με την οικογένειά του ο Χάρης το μυρμήγκι.
Στην πιο μεγάλη μυρμηγκοφωλιά που έχετε δει ποτέ σας, με εκατοντάδες χιλιάδες μυρμήγκια να δουλεύουν όλη μέρα από την Ανατολή μέχρι την Δύση του ηλίου.
Για να τα πάρουμε όμως τα πράγματα λίγο από την αρχή. Σε κάθε σωστή και καλοκαρδισμένη μυρμηγκοφωλιά το κάθε μυρμήγκι αναλαμβάνει μία συγκεκριμένη δουλειά. Άλλο είναι υπεύθυνο για το μέτρημα της αποθήκης ώστε να ξέρει η βασίλισσα της αποικίας την ποσότητα τροφής, άλλο είναι εργάτης και κουβαλάει τροφή, άλλο ελέγχει το εξωτερικό της φωλιάς για τυχόν εχθρούς και άλλο φροντίζει για το καθημερινό φαγητό της αποικίας.
Κανένα δεν παραπονιέται και κανένα δεν κουράζεται. Όλα εργάζονται αδιάκοπα από το πρωί μέχρι το βράδυ, και μόνο τότε γυρίζουν κουρασμένα μέσα στις τρύπες τους για να πουν με την οικογένεια τους τα νέα της ημέρας και να ξεκουραστούν. Χρόνο για φιλίες και βόλτες δεν έχουν, εκτός από τις μεγάλες γιορτές της φυλής τους, όπου εκεί συγκεντρώνονται όλοι μαζί και γλεντάνε με την ψυχή τους, γι αυτό και με τα υπόλοιπα ζώα του δάσους έχουν τυπικές σχέσεις.
Έτσι λοιπόν και η οικογένεια του Χάρη η οποία αποτελείται από 12 μέλη δουλεύει και αυτή αδιάκοπα για να μπορέσει να είναι σωστή απέναντι στις υποχρεώσεις της αποικίας. Όμως ο Χάρης νιώθει ότι ο ίδιος θέλει κάτι διαφορετικό, κάτι που να τον κάνει να αισθάνεται όμορφα. Αλλά τι; Τι θα ήταν αυτό που θα τον έκανε να τα νιώσει όλα αυτά;
Μια μέρα λοιπόν ήταν μέρα αργίας για την αποικία και κανένας δεν δούλευε. Όλοι ήταν στις επάλξεις για την προετοιμασία της μεγάλης γιορτής και το απόγευμα όλα ήταν έτοιμα. Όλοι συγκεντρώθηκαν στο μεγάλο αμφιθέατρο και περίμεναν να ξεκινήσει η γιορτή. Και ξαφνικά τα φώτα έσβησαν και η μαγεία άρχισε, ένα μπαλέτο βγήκε στην σκηνή και χόρεψε τόσο όμορφα που ο Χάρης μαγεύτηκε. Παρακολουθούσε τις χορευτικές τους κινήσεις και ένιωθε και ο ίδιος πως ήθελε να σηκωθεί και να χορέψει μαζί τους. Τελειώνοντας η γιορτή και περνώντας οι μέρες δεν μπορούσε να βγάλει αυτή την όμορφη παράσταση από το μυαλό του. Σκεφτόταν πως αυτό ήθελε να κάνει, αυτό ήταν που αναζητούσε τόσο καιρό. Αλλά πως θα το έλεγε στους γονείς του ότι δεν θα ακολουθούσε αυτό που είχαν ονειρευτεί γι αυτόν; Να γίνει δηλαδή κ αυτός άλλος ένας καλοκουρδισμένος εργάτης για το καλό της αποικίας του;
Έπρεπε να φανεί δυνατός. Έτσι λοιπόν ένα βράδυ αφού όλοι ήταν μαζεμένοι γύρω από το τραπέζι τους ανακοίνωσε την απόφαση του. « Μαμά, μπαμπά και καλά μου αδέρφια θέλω να σας ανακοινώσω μία απόφαση που έχω πάρει ύστερα από πολλή σκέψη»
Του απαντάει ο μπαμπάς του με ήρεμη φωνή. «Πες μας Χάρη μου τι συμβαίνει;»
Στραβοκαταπίνοντας παίρνει κουράγιο και λέει «Βρήκα τι θέλω να κάνω στην ζωή μου, Θέλω να γίνω χορευτής»
Για μερικά λεπτά κανένας δεν μιλούσε. Όλοι κοιτάζονταν μεταξύ τους, ώσπου ξέσπασαν σε δυνατά γέλια μην μπορώντας να πιστέψουν πως είναι αλήθεια.
Χάρης « Το ξέρω πως δεν συμφωνείτε, τους λέει, με αυτή μου την απόφαση μα είναι το όνειρο μου και θέλω να το κυνηγήσω»
Μπαμπάς: « Χάρη μου καταλαβαίνω πως είσαι ενθουσιασμένος αλλά αυτό για το οποίο μου μιλάς δεν γίνεται. Κανένα μυρμήγκι δεν έχει γίνει ποτέ χορευτής, μόνο οι πεταλούδες που είναι τόσο εντυπωσιακά ζώα με πολύχρωμα φτερά μπορούν να γίνουν. Γι αυτό σε παρακαλώ να συγκεντρωθείς και να αφήσεις αυτά τα όνειρα».
Ο Χάρης ήξερε πως ότι κ αν έλεγε ήταν μάταιο έφυγε από το τραπέζι με τα μάτια του γεμάτα δάκρυα και μην ξέροντας τι να κάνει για να τους αλλάξει γνώμη. Όλο το βράδυ δεν κοιμήθηκε, σκεφτόταν τι θα μπορούσε να κάνει για να κάνει το όνειρο του πραγματικότητα. Να το σκάσει; Ίσως, ναι αυτό θα ταν μια καλή λύση να το σκάσει και να πάει να βρει την σχολή χορού του κου Πεταλούδα του καλύτερου χορευτή που είχε υπάρξει ποτέ.
Έτσι το επόμενο βράδυ όταν όλοι πια κοιμούνταν βαριά ξεγλίστρησε από την φωλιά του και βρέθηκε έξω στο μεγάλο και σκοτεινό δάσος. Οι θόρυβοι του δάσους ήταν τόσο τρομακτικοί και δυνατοί που νόμιζε ότι κάποιο μεγαλύτερο ζώο θα τον κατασπαράξει. Ευτυχώς βρήκε ένα μεγάλο λουλούδι και κρύφτηκε κάτω από το φύλλωμα του μέχρι να ξημερώσει.
Το επόμενο πρωί με το πρώτο φως του ήλιου ο Χάρης βρέθηκε έξω από την πόρτα του κου Πεταλούδα, δίστασε για μια στιγμή αλλά τελικά βρήκε το θάρρος και χτύπησε το κουδούνι. Δεν του άνοιξε όμως κανείς γιατί μέσα από το μικρό δεντρόσπιτο ακουγόταν δυνατή μελωδική μουσική σαν κάποιος να έπαιζε στο πιάνο. Μιας ο Χάρης συνειδητοποίησε πως η πόρτα ήταν ανοιχτή, την έσπρωξε και μπήκε. Και τι να δει; Τον ΚΟ Πεταλούδα να παίζει πιάνο και μερικές χορεύτριες πεταλούδες να λικνίζονται με τον ρυθμό της μουσικής. Ο χορός τους ήταν καθηλωτικός. Τα φτερά τους τόσο πολύχρωμα και φωτεινά και τα κορμιά τους τόσο αέρινα και καλογυμνασμένα. Τελικά μήπως είχε δίκιο ο μπαμπάς του; Μήπως έκανε μόνο για εργάτης; Πάνω εκεί που ήταν αφημένος στις σκέψεις του ακούει μια φωνή να του λέει. «Καλημέρα πως θα μπορούσα να σε βοηθήσω;» Ήταν ο κος Πεταλούδας που είχε σταματήσει την πρόβα του.
Ο Χάρης κόμπιασε δεν ήξερε τι να πει. Με τρεμάμενη φωνή είπε «Θέλω να γίνω χορευτής»
Όλοι έμειναν άναυδη, κάποιοι μάλιστα άρχισαν να γελάνε κιόλας μόνο ο κος Πεταλούδας τον κοιτούσε πολύ σοβαρά.
Κος Πεταλούδας: «Και γιατί θες να γίνεις χορευτής;»
Χάρης: «Γιατί πιστεύω πως αυτό έχω γεννηθεί να κάνω»
Κος Πεταλούδας: «Ωραία λοιπόν δεν φτάνει παρά να μας το αποδείξεις», είπε και άρχισε να παίζει πάλι πιάνο.
Ο Χάρης σάστισε δεν ήξερε τι να κάνει. Nα αρχίσει να τρέχει πίσω στην φωλιά ή να μείνει εκεί να το παλέψει; Και η απάντηση ήρθε από μόνη της. Τα πόδια του και όλο του το σώμα άρχισε να κινείται με τέτοια χάρη και ευκολία σαν να το κάνει χρόνια όλο αυτό. Ήταν πραγματικά σαν να έχει φτερά. Όλοι όσο γέλαγαν πριν μαζί του είχαν μείνει έκθαμβοι από την χάρη και την αρμονία των κινήσεών του. Ήταν πραγματικά ένας γεννημένος χορευτής.
Όταν τελείωσε το τραγούδι ο Χάρης ένιωσε ξαφνικά σαν να πετάει. Δεν το πίστευε ούτε ο ίδιος ότι τα είχε καταφέρει. Είχε ξεπεράσει όλους τους φόβους του και τα εμπόδια και παρά την άρνηση όλων τα είχε καταφέρει να το παλέψει ακόμη κ αν ο Κος Πεταλούδας του έλεγε ότι ήταν ο χειρότερος χορευτής. Όμως έγινε ακριβώς το αντίθετο. Ο Κος Πεταλούδας σηκώθηκε και το αγκάλιασε «Μπράβο αγόρι μου του είπε, αν και μυρμήγκι δεν περίμενα ποτέ μου να έχεις ένα τέτοιο κρυμμένο ταλέντο μέσα σου. Πιστεύω πως θα γίνεις ένας από τους καλύτερους χορευτές όλων των εποχών, ξεκινάς από αύριο κιόλας εντατικά μαθήματα μαζί μου και θα είσαι και ένας από τους βασικούς μου χορευτές σε όλες τις παραστάσεις μου.»
O Χάρης απλά ένιωθε πως ονειρευόταν. Δεν πίστευε στα αυτιά του. Έπρεπε να το φωνάξει σε όλο τον κόσμο. Δεν άντεχε. Η τόση χαρά τον έπνιγε, έπρεπε να το πει στην οικογένειά του. Ωχ! Η οικογένειά του, δεν υπήρχε περίπτωση να τον αφήσουν να το κάνει. Αμέσως το προσωπάκι του σκοτείνιασε πάλι. Βλέποντάς τον ο κος Πεταλούδας κατάλαβε πως κάτι τον απασχολεί. «Τι έχεις Χάρη μου; Δεν χαίρεσαι;»
Χάρης: «Φυσικά και χαίρομαι, αλλά να ξέρετε η οικογένεια μου δεν συμφωνεί με αυτή μου την απόφαση»
Κος Πεταλούδας: «Μην αγχώνεσαι θα πάμε μαζί να τους βρούμε και είμαι σίγουρος πως θα τους αλλάξω γνώμη»
Και έτσι κ έγινε. Φτάνοντας λοιπόν στην μυρμηγκοφωλιά κατάλαβε πως κάτι δεν πάει καλά. Όλα τα μυρμήγκια ήταν ανάστατα και έτρεχαν αριστερά και δεξιά. Όταν κάποια στιγμή ένα από τα αδερφιά του τον βλέπει και αρχίζει να φωνάζει «Επέστρεψε, επέστρεψε» Αυτόν έψαχναν: Γι αυτόν έκαναν έτσι σκέφτηκε: Τελικά πρέπει να τον αγαπούσαν πολύ.
Οι δύο του γονείς γεμάτοι χαρά και συγκίνηση έτρεξαν και τον αγκάλιασαν. «Γιατί μας τρόμαξες έτσι καλέ μου;» Του είπε η μητέρα του με τα μάτια της γεμάτα δάκρυα.
«Μητέρα συγχώρεσε με, δεν ήθελα να σας στεναχωρήσω αλλά θέλω να κάνω κάτι που θα με κάνει πραγματικά ευτυχισμένο και θα το κάνω με χαρά, όχι σαν αγγαρεία.»Και αμέσως παίρνει ο Κος Πεταλούδας τον λόγο. «Κύριε και κυρία χαίρομαι ιδιαιτέρως που σας γνωρίζω θα ήθελα να σας πω πως ο γιος σας είναι ένα έμφυτο ταλέντο και θα ήθελα αν δεν έχετε και εσείς αντίρρηση να το αναλάβω προσωπικά και να τον κάνω πρώτο χορευτή μου.» Οι γονείς του δεν μπορούσαν να κάνουν κάτι άλλο από το να δεχτούν, παρόλα τα όνειρα που είχαν κάνει αυτοί έπρεπε να σεβαστούν την αγάπη του παιδιού τους.
Μετά από λίγους μήνες όλοι στην μυρμηγκοφωλιά ήταν για ακόμη μια φορά μαζεμένοι στο αμφιθέατρο. Αυτή την φορά όχι για κάποια γιορτή τους, αλλά για να δουν πρώτη φορά τον Χάρη να χορεύει μπροστά σε κοινό. Όλοι περίμεναν με μεγάλη αγωνία, ώσπου η κουρτίνα της σκηνής ανοίξε και εμφανίστηκε ο Χάρης. Ήταν πραγματικά συγκλονιστικός. Ήταν σαν να πέταγε. Οι κινήσεις του αέρινες και μαγευτικές. Κανένας δεν μπορούσε να πιστέψει ότι ήταν αυτός. Η συγκίνηση στα μάτια των γονιών του ήταν εμφανής.
Τελικά είχαν κάνει ένα μικρό λαμπερό αστεράκι. «Δεν είναι κακό να κυνηγάς τα όνειρά σου» είπε η μαμά του Χάρη και ο μπαμπάς του πλημμυρισμένος από συγκίνηση καμάρωνε τον γιό του και συμφώνησε.
Το μοντέλο της υπαίθριας εκπαίδευσης ως σύγχρονη τάση στην παιδαγωγική είναι ευρέως διαδεδομένο στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης και στη Σκανδιναβία. Στην Ελλάδα, ωστόσο, οι άνθρωποι που εφαρμόζουν αυτήν την προσέγγιση είναι «μεμονωμένοι». Για αυτόν ακριβώς το λόγο είναι ευτυχές να βρίσκεσαι σε έναν τόπο όπου ενώνει ανθρώπους με διαφορετικές καταβολές που μοιράζονται όμως ένα κοινό: την αγάπη για τη φύση και τη μάθηση που λαμβάνει χώρα σε αυτήν. Έτσι, τον Ιούλιο του 2016 βρεθήκαμε δεκαπέντε άτομα στο Ελπιδοχώρι, ένα μέρος, που όπως μας προϊδεάζει το όνομά του, μας γεμίζει ελπίδα και όνειρα.
«The world as a living and creative classroom», ο τίτλος του σεμιναρίου.
Και κάπως έτσι ξεκίνησαν όλα και μπήκαμε σε έναν κόσμο όπου κάθε σκέψη και κάθε έγνοια της καθημερινότητας για λίγες μέρες «ξεχάστηκαν». Από τη πρώτη κιόλας στιγμή, ήταν σαν να πατήσαμε ένα κουμπί και να βρεθήκαμε έτη φωτός μακριά από όλα.
Σεμινάρια σαν κι αυτά ενώνουν τους συμμετέχοντες και είναι σαν να τους γνωρίζεις χρόνια και ας τους ξέρεις λίγα μόνο εικοσιτετράωρα. Έπειτα, είναι κι η φύση που παίζει το ρόλο της. Ο καυτός ήλιος του καλοκαιριού, ο ίσκιος της βελανιδιάς, δέντρο σπάνιο, υπεραιωνόβιο, δίνει το δικό του στίγμα στο Ελπιδοχώρι, που μας σκέπαζε κι έδινε καταφύγιο στους επισκέπτες, οι μυρωδιές από θυμάρι και βασιλικό και οι γεύσεις από τα φαγητά της κυρίας Αναστασίας να σου γεμίζουν τον ουρανίσκο και να νιώθεις πως τρως σε περιζήτητο εστιατόριο. Όλες οι αισθήσεις σε υπερδιέγερση.
Και σε αυτές τις συνθήκες εμείς μεγαλουργούσαμε. Γίναμε φωτογράφοι, ξεναγοί, αρχιτέκτονες, ποιητές, μαθηματικοί, ηθοποιοί, πολέμαρχοι, ακόμη και ρομπότ! Κάθε μάθημα έχει τη θέση του στη φύση και όλοι οι γνωστικοί τομείς μπορούν να αναπτυχθούν υπό τις καταλληλότερες συνθήκες αφού η φύση από μόνη της προσφέρει πληθώρα ερεθισμάτων και υλικών. Αποτελεί πηγή έμπνευσης και δημιουργίας.Όλα αυτά υπό τη σκέπη της θεωρίας, μιας θεωρίας που βρίσκει τις ρίζες της στην αρχαία Ελλάδα μα και στη Σουηδία και στη Γερμανία… Η ανάγκη των ανθρώπων για επαφή με τη φύση δεν γνωρίζει γεωγραφικά και χρονικά όρια. Κι όλα αυτά τα γνώριζαν πολύ καλά οι εκπαιδεύτριές μας, Eva και Άννα, που μας συνόδευαν σε αυτό το ταξίδι άλλοτε έχοντας ηγετικό ρόλο, δείχνοντας το δρόμο κι άλλοτε ως παρατηρητές, μας κοιτούσαν να χαράσσουμε τις δικές μας πορείες στα χνάρια που εκείνες μας έδειξαν και που ενώθηκαν με τις δικές μας εμπειρίες και γνώσεις και γίναμε ένα (ή και πολλά).
Οι μέρες κύλησαν γρήγορα, οι δρόμοι μας χωρίστηκαν μα όσα μοιραστήκαμε μας ενώνουν, κι ακόμα πιο πολλά. Κοινά όνειρα και κοινές επιδιώξεις. Μια υπόσχεση: να ξανασυναντηθούμε, κι ένας στόχος: να παρασύρουμε μαζί μας όποιον τυχερό θελήσει να γίνει κομμάτι αυτού και όλοι μαζί, σαν ρυάκι που κυλά και γίνεται ποτάμι, να φέρουμε μια νέα πνοή στην εκπαίδευση. Ραντεβού, λοιπόν κι αυτό το καλοκαίρι στο Ελπιδοχώρι, να ανταλλάξουμε νέες ιδέες κι εμπειρίες!
Τα τελευταία χρόνια ακούμε σχεδόν καθημερινά τον όρο εκπαιδευτική μεταρρύθμιση από τον εκάστοτε υπουργό Παιδείας.
Μιά από τις γνήσιες ,ωστόσο μεταβολές-μεταρρυθμίσεις που τάραξαν τα λιμνάζοντα ύδατα της εποχής σημειώθηκε ακριβώς εκατό χρόνια πριν, το 1917 από την …τριανδρία Γληνού-Δελμούζου-Τριανταφυλλίδη.
Αν και δεν είναι εύκολο να αποτυπωθούν σε λίγες σειρές το μέγεθος και η σπουδαιότητα του συγκεκριμένου εγχειρήματος θα προσπαθήσω όσο το δυνατον παραστατικότερα να αναδείξω τις σημαντικότερες πτυχές του.
Το ιστορικό πλαίσιο της περιόδου 1914-1918 σε εγχώριο αλλά και σε διεθνές επίπεδο απότελεσε ορόσημο για την κατανόηση των αλλάγων που επιχειρήθηκαν στο εκπαιδευτικό μας σύστημα. Έτσι συναντούμε τον βασικό υπεύθυνο για την σύνταξη των εκπαιδευτικών νομοσχεδιων του 1913, Δημήτρη Γληνό στη Θεσσαλονίκη ,όπου ο Ελευθέριος Βενιζέλος είχε σχηματίσει την περίφημη προσωρινή κυβέρνηση μετά το κίνημα της Δημοκρατικής Άμυνας (1916).
Ο ίδιος ,μάλιστα, ο Βενιζέλος προχωρά στο διορισμό του Γληνού ως προέδρου του τριμελούς εκπαιδευτικού συμβουλίου. Ο Γληνός συμβάλλει καίρια τότε στον προσδιορισμό του περιεχομένου και της κατεύθυνσης της εκπαιδευτικής πολιτικής της προσωρινής κυβέρνησης. Την ίδια περίοδο συντάσσει ο ίδιος την εισήγηση και το ιστορικό διάταγμα 2585 “περι διδακτικών βιβλίων” (11.5.1917) που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 30.5.2017.
Όπως όριζε το άρθρο 5 του συγκεκριμένου διατάγματος,χαρακτηριστικά, για να εγκριθεί διδακτικό βιβλίο στο Δημοτικό Σχολείο απαιτείται να είναι “οσο το δυνατόν απλούν και σαφές κατά την γλώσσαν και το ύφος. Τα δε δια τας τέσσαρας πρώτας τάξεις των δημοτικών σχολείων προοριζόμενα αναγνωστικά, ως και τα βιβλία των αριθμητικών ασκήσεων δια την γ’,δ’ ,ε’ και στ’ τάξιν των αυτών σχολείων οφείλουσι να είναι γεγραμμένα εις την κοινήν ομιλουμένην (δημοτικήν) γλώσσαν απηλλαγμένην παντός αρχαϊσμού ή ιδιωτισμού”.
Το διάταγμα αυτό αποτελεί ουσιαστικά τη ληξιαρχική πράξη γέννησης του κρατικού δημοτικισμού.Όταν λοιπόν η κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης, με τη στήριξη των στρατευμάτων της Αντάντ (Entente) επιστρέφει και εγκαθίσταται στην Αθήνα, στις αρχές Ιουνίου 2017, ο Βενιζέλος έχει ήδη διορίσει το Γληνό γενικό γραμματέα του υπουργείου Παιδείας και ο νέος υπουργός τροποποιεί με απόφασή του τη σύνθεση του υπάρχοντος Εκπαιδευτικού Συμβουλίου.
Μέ έναν νέο θεσμό , των Ανωτέρων Εποπτών της Δημοτικής Εκπαίδευσης δίνεται η ευκαιρία στους Δελμούζο και Τριανταφυλλίδη να βάλουν τη σφραγίδα τους στη φυσιογνωμία της εκπαίδευσης. Με τον τρόπο αυτό ο Εκπαιδευτικός Όμιλος ( Γληνός, Δελμούζος και Τριανταφυλλίδης) εισέρχονται αποφασιστικά στο κράτος και ο χαρακτήρας της νέας μεταρρύθμισης δομείται πια με βάση τις γλωσσικές,παιδαγωγικές και ιδεολογικές κατευθύνσεις των ηγετών του.
Πάντως πριν το διορισμό των Δελμούζου και Τριανταφυλλίδη ως Ανωτέρων Εποπτών το Εκπαιδευτικό Συμβούλιο είχε εγκρίνει τα έξι πρώτα διδακτικά βιβλία της μεταρρύθμισης ( τρία Αλφαβητάρια και τρία Αναγνωστικά για τις δυο πρώτες τάξεις του Δημοτικού Σχολείου Αντίστοιχα).
Πιθανότατα οι συγγραφείς τους έσπευσαν αμέσως μετά το διάταγμα της Θεσσαλονίκης να συντάξουν ή να μεταγράψουν στη δημοτική γλώσσα τα βιβλία τους με τη βεβαιότητα ότι η δημοτική γλώσσα θα αποτελούσε και στην Αθήνα τη μορφή της σχολικής γλώσσας.
Η γλωσσική μορφή στην οποία συντάχθηκαν αυτά τα βιβλία φαίνεται με βάση τα ελάχιστα δείγματα που διασώθηκαν πως δεν ήταν σύμφωνη με τον γλωσσικό τύπο της”κοινής δημοτικής” με βάση τις πεποιθήσεις των Εποπτών και το υπόδειγμα που είχε παλιότερα προταθεί από τον Εκπαιδευτικό Όμιλο. Για το λόγο αυτό ο Τριανταφυλλίδης μετά το διορισμό του παρέλαβε τα βιβλία που είχαν ήδη εγκριθεί και τα διόρθωσε μόνο γλωσσικά δίνοντας σε αυτά γραμματική ενότητα σύμφωνα με το πανελλήνιο γλωσσικό αίσθημα, τον κοινό τύπο που διαμορφώθηκε στη σύγχρονη λογοτεχνία και τις πρακτικές ανάγκες της κοινωνίας και του σχολείου. Ήταν πια φανερό ότι η σχολική γλώσσα των αναγνωστικών απείχε από την λεγόμενη “Ψυχαρική ορθοδοξία”.
Οι προγραμματικές ιδέες για τη γλώσσα και το περιεχόμενο των αλφαβηταρίων και των αναγνωστικών της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης αποτυπώνονται φανερά στο πρακτικό της λεγόμενης “Επιτροπείας προς σύνταξιν αναγνωστικών βιβλίων του Δημοτικού Σχολείου και εξειδικεύτηκαν στη συγγραφή και έκδοση του κρατικού αναγνωστικού ,”Τα ψηλά βουνά” και του επίσης κρατικού Αλφαβηταρίου γνωστού ως “Αλφαβητάρι με τον ήλιο”, το 1919.
Πρέπει πάντως να επισημάνουμε οτι ο “τύπος της νέας σχολικής γλώσσας με ενότητα γραμματική και με σύστημα ορθογραφικό παρουσιάστηκε αναλυτικά στην έκδοση των δυο “γραμματικών οδηγιών”: Η Γραμματική Διδασκαλία των τριών πρώτων τάξεων του Δημοτικού Σχολείου (1919) και η Γλωσσική Διδασκαλία της Δ’ τάξεως του Δημοτικού Σχολείου (1920)
Όπως ανέφερε ο ίδιος ο Τριανταφυλλίδης “Γλώσσα σημαίνει γραμματική, σύστημα κανόνων και αν θέλουμε να καταρτίσουμε κοινή γραπτή γλώσσα πρέπει να τη θεμελιώσουμε σε κριτήρια αντικειμενικά”.Οι οδηγίες ,λοπόν που αναφέραμε παραπάνω, αποτέλεσαν μια συνοπτική εκδοχή του “γραμματικού τύπου της σχολικής γλώσσας” που θα ολοκληρωθεί με την προεδρία του Τριανταφυλλίδη στην έκδοση της μεγάλης Νεοελληνικής Γραμματικής ( της δημοτικής) το 1941.
Κλείνοντας και με..την ελπίδα οτι δεν κουράσαμε το αναγνωστικό μας κοινο αξίζει τον κόπο να παραθέσουμε και τα λόγια ενός από τους στυλοβάτες της μεταρρύθμισης αυτης, του Δελμούζου: Να κοιτάξουμε τα συμφέροντα όλων των κοινωνικών τάξεων και όχι μονάχα λίγων προνομιούχων με πνεύμα αληθινά φιλελεύθερο και δημοκρατικό”.
Μπορεί μια ομάδα γονέων και παιδαγωγών να πάρει στα χέρια της το όραμα για ένα σχολείο, όπου τα παιδιά έρχονται σε επαφή με το «καλό»,το «ωραίο» και το «αληθινό»και να το κάνει πραγματικότητα στην Αθήνα του 2017; Η ομάδα του Τριανεμιού απαντάει: «Αν όχι εμείς ποιος; Αν όχι τώρα πότε;».
Δύσκολα μπορεί να πιάσει κανείς το νήμα ακριβώς από την αρχή του, αφού οι φωνές τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν για μια παιδαγωγική που να βοηθάει τα παιδιά να αναπτυχθούν με υγεία και να βρουν τη θέση τους στο σύγχρονο κόσμο. Μέσα από αυτές τις φωνές δυνάμωσε και η φωνή ενός σχολείου που ήθελε να γεννηθεί, ενώ οι εμπνευστές του Τριανεμιού συναντήθηκαν «σαν να είχαν ραντεβού»,με μια ώθηση που δεν περιορίζεται στο σχολείο: «Το σχολείο που οραματιζόμαστε είναι ένα ζωντανό κοινωνικό κύτταρο. Θέλουμε ένα σχολείο ελεύθερο και συνεργατικό, ευήκοο και γελαστό, έναν τόπο όπου η παιδαγωγική σέβεται τη διαφορετικότητα, καλλιεργεί την ελεύθερη βούληση και προετοιμάζει την αυτογνωσία, με έμφαση στο παιχνίδι και τη ζεστασιά́, την αδελφοσύνη και την αυτάρκεια, τις τέχνες και την οικοτεχνία, το τρίπτυχο“χέρια-καρδιά-νους”, για ανθρώπους ελεύθερους, αυτόφωτους, επινοητικούς και δοτικούς, με γονείς και δάσκαλους συμμέτοχους, θεληματικούς και ενεργούς. Θέλουμε,όμως, και μια τέτοια κοινωνία!».
Το Τριανέμι βρήκε τη στέγη του στη γειτονιά του Αμαρουσίου κι έχει βάλει πλώρη να στεγάσει ένα σχολικό οργανισμό, με μεγάλο κήπο και παρτέρια, με ξύλινα παιχνίδια, πατώματα και θρανία, με ζωντανά χρώματα, δέντρα, ζαρζαβατικά και πολύ ήλιο. Εκεί, σχεδιάζει να υλοποιήσει μια παιδαγωγική με έντονη και καθημερινή την παρουσία της τέχνης, της χειροτεχνίας, της αφήγησης, του παιχνιδιού και της κίνησης–βλέποντας τις ιδέες σαν σπόρους που μεγαλώνουν μαζί με το παιδί– θέλει να καλλιεργήσει τη χαρά για τη μάθηση και να επιτρέψει μια ειλικρινή σχέση με τη ζωή και τον κόσμο.
Το Τριανέμι εμπνέεται από την παράδοση των σχολείων Waldorf-Steiner και καλείται να φέρει την καρδιά της παιδαγωγικής αυτής σε δυναμική συνομιλία με τα Ελληνικά Αναλυτικά προγράμματα, έργο που έχει κινητοποιήσει την ομάδα των παιδαγωγών και έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη των γονέων.
Η ιδρυτική ομάδα του Τριανεμιού δεναναζητάναδημιουργήσειένα«εναλλακτικό»σχολείο, αλλάένασχολείοπουθα λειτουργήσει ως θερμοκήπιο ιδεών, σχέσεων και παιδαγωγικών πρακτικών με ευρύτερη εφαρμογή στην εκπαίδευση και στην πραγματική ζωή. Το σχολείο θα λειτουργήσει από τοΣεπτέμβριο του 2017 με προνήπιο, νηπιαγωγείο, και Α’-Δ’ τάξεις Δημοτικού.Οι τάξεις του έχουν αρχίσει να γεμίζουν με παιδιά,ενώ συνεχίζει να αναζητά τις οικογένειες που θα γίνουν συνοδοιπόροιστο όραμά του.
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Κάποια βασικά στοιχεία για το ιδιαίτερο χρώμα του σχολείου:
Η αφήγηση ιστοριών έχει κυρίαρχο ρόλο στην καθημερινή διδακτική: τα παιδιά του Δημοτικού αντιλαμβάνονται τον κόσμο μέσα από εικόνες, ενώ η φαντασία είναι μια ποιότητα – κλειδί για την ενεργή σχέση τους με τη μάθηση.
Η Τέχνη (μουσική, ζωγραφική, γλυπτική, κίνηση) και η χειροτεχνία (πλέξιμο, κηπουρική, ξυλουργική, πηλός, κεραμική)πλαισιώνουν σε καθημερινή βάση την παιδαγωγική πράξη. Με τον τρόπο αυτό, το παιδί εισέρχεται με τα χέρια, το σώμα, το συναίσθημα και τη σκέψη στη γνωστική διαδικασία κι αναπτύσσεται ο εγκέφαλός του, ενώ ταυτόχρονα δυναμώνει τη θέλησή του, καλλιεργεί την εγρήγορσή του, την αυτοπειθαρχία και την εργατικότητά του και συνειδητοποιεί τη μοναδικότητά του.
Lessismore. Επιδιώκεται να μην υπερφορτώνονται τα παιδιά με ερεθίσματα που τους δημιουργούν ένταση, να τους δίνεται ο αναγκαίος χώρος και χρόνος να παίξουν, να δράσουν και να εκφραστούν, με σεβασμό στον ρυθμό του κάθε παιδιού. Επιπλέον, η ατμόσφαιρα της τάξης έχει καθημερινά στιγμές τελετουργίας, μικρές στιγμές μακαριότητας, που αφήνουν την ψυχή του παιδιού να αναπνεύσει.
Όχι οθόνες!Αφετηρία συνιστά το παιδαγωγικό ζήτημα σχετικά με το ποιες ικανότητες και σε ποια ηλικία χρειάζεται να τις αναπτύξει έναπαιδί, ώστε να μπορεί να χειριστεί την τεχνολογία με ελευθερία. Για όλες τις τάξεις του Δημοτικού, η έκθεση στις οθόνες είναι πολύ περιορισμένη κι ελεγχόμενη και ως βασικό μέσο διδασκαλίας χρησιμοποιείται ο μαυροπίνακας.
Χρησιμοποιούμε cookies για να διασφαλίσουμε ότι σας παρέχουμε την καλύτερη εμπειρία στην ιστοσελίδα μας. Συνεχίζοντας την περιήγηση στον ιστότοπο, αποδέχεστε τη χρήση cookies.