Τι δεν ξέρετε τον Άλκη; Αλήθεια;;; Ας σας τον γνωρίσω λοιπόν.
Ο Άλκης είναι ένα εξάχρονο αγόρι που θα πάει πρώτη δημοτικού. Του αρέσουν τα παραμύθια τόσο πολύ που όλο το καλοκαίρι τα διάβαζε! Κάθε μέρα από ένα. Και δεν έχει ιδιαίτερες προτιμήσεις, τα διαβάζει όλα, όποιο τραβήξει από τη βιβλιοθήκη του, αλλά και από τη βιβλιοθήκη της αδερφής του!
Το τελευταίο παραμύθι που διάβασε αναφερόταν σε νεράιδες, ξωτικά, μαγικά ραβδιά και φίλτρα. Δεν το κατάλαβε και πολύ, γιατί δεν είχε διαβάσει κάτι παρόμοιο ξανά. Είχε και άγνωστες λέξεις, αλλά ρώτησε την Κρυσταλία, την αδερφή του, που είναι δύο χρόνια μεγαλύτερη και τα ξέρει όλα. Αφού του τις εξήγησε η αδερφή του, είχε ανοίξει ένας καινούριος ορίζοντας μπροστά του, εξίσου εντυπωσιακός με τους ιππότες και τα ξίφη που διάβαζε παλιότερα.
Ο Άλκης λοιπόν πήγε την πρώτη μέρα στο σχολείο και ανυπομονούσε να μάθει ποια δασκάλα ή ποιον δάσκαλο θα είχε. Ήθελε τόσο πολύ να ξεκινήσει το σχολείο για να μάθει να διαβάζει και να ξέρει όλα αυτά που ήξερε και η αδερφή του. Μπήκε από τους πρώτους στην τάξη και κάθισε μαζί με τον φίλο του, τον Μανώλη.
Μεγάλη οχλαγωγία στην τάξη, ψουψού από εδώ ψουψού από εκεί, γλώσσα δεν έβαζαν μέσα τους. Σε λίγη ώρα άνοιξε η πόρτα. Όλα τα παιδιά σταμάτησαν και ακούστηκαν μόνο βήματα. Η διευθύντρια – την ήξερε ο Άλκης από την αδερφή του – φορώντας το αυστηρό ταγιέρ και τα τακούνια της πήγε προς την έδρα. Τακ τακ τα τακούνια, τακ τακ και η καρδούλα του Άλκη. «Λες να μην έχουμε καινούρια δασκάλα και να έχουμε τη διευθύντρια;» σκεφτόταν ο Άλκης και δεν του άρεσε καθόλου αυτή η σκέψη.
«Αγαπητά μου παιδιά, έχω τη χαρά να σας συστήσω την καινούρια σας δασκάλα, την κυρία Σουνάρ Αναντολού!»
Και μπαίνει μέσα μια δασκάλα ψηλή με μακριά μαύρα μαλλιά και τεράστια μαύρα μάτια. Αλλά αυτό που ήταν το πιο ωραίο πάνω της ήταν το υπέροχο χαμόγελό της.
«Καλημέρα» είπε χαμογελαστή. Πνιχτές καλημέρες ακούστηκαν από διάφορες γωνιές της τάξης. Μια αμηχανία ήταν διάχυτη παντού κι έτσι η διευθύντρια έφυγε για να τους αφήσει να γνωριστούν.
«Τι όνομα είναι αυτό μωρέ;» είπε χαμηλόφωνα ο Άλκης στον Μανώλη.
«Πού να ξέρω; Ούτε που το θυμάμαι, έπρεπε να το γράψουμε την ώρα που το είπε!» απάντησε ο Μανώλης.
Η κυρία Σουνάρ ξεκίνησε να μιλάει και να εξηγεί στα παιδιά πως θα δουλέψουν αυτήν τη σχολική χρονιά. Ο Άλκης όμως την επεξεργαζόταν και δεν άκουσε ούτε λέξη από αυτά που είπε. Ήταν γενικά όλο το υπόλοιπο πρωινό αρκετά αφηρημένος και σκεπτικός. Όταν χτύπησε το κουδούνι της λήξης σηκώθηκε και έφυγε από τους πρώτους, ιδιαίτερα ανακουφισμένος.
Φτάνοντας στο σπίτι του τον περίμενε όλο χαρά η μαμά του για να μάθει τις εντυπώσεις του από την πρώτη μέρα στο σχολείο. Της φάνηκε κάπως απογοητευμένος και τον ρώτησε:
«Άλκη μου, όλα καλά σήμερα; μήπως κουράστηκες;»«Όχι μαμά, πώς να κουραστώ; Δεν κάναμε κάτι ιδιαίτερο σήμερα.»
«Ναι αλλά δεν φαίνεσαι χαρούμενος!»
«Δεν ξέρω μαμά, είμαι λίγο μπερδεμένος.»
«Ποιο είναι το πρόβλημά σου αγόρι μου;»
«Η κυρία…»
Ξαφνιάστηκε η μαμά του!
«Τι εννοείς παιδί μου η κυρία; Συνέβη κάτι; Εμένα μια χαρά μου φάνηκε. Νέα, χαμογελαστή. Τι πρόβλημα υπάρχει;»
«Μα μαμά, δεν είδες;»
«Τι να δω βρε Άλκη; Μίλα επιτέλους ξεκάθαρα για να συνεννοηθούμε. Με μπερδεύεις και δεν καταλαβαίνω.»
«Μαμά είναι μαύρη!!!Η κυρία δεν θυμάμαι πώς την λένε είναι μαύρη… δεν είναι σαν κι εμάς.»
Επικράτησε ησυχία για λίγα λεπτά. Την σιωπή έσπασε η μαμά, η οποία προσπαθούσε να χωνέψει αυτό που της είχε πει ο γιος της.
«Και γιατί παιδί μου είναι αυτό πρόβλημα; Το θέμα είναι να είναι καλή και να σας αγαπάει, να σας μαθαίνει διάφορα πράγματα. Αν ήταν σαν κι εμάς όπως λες ποια θα ήταν η διαφορά;»
Ο Άλκης δεν απάντησε. Δεν ήξερε τι να απαντήσει! Του φαινόταν λογικό αυτό που έλεγε η μαμά του, αλλά πάλι έβρισκε περίεργο το γεγονός ότι η δασκάλα του ήταν διαφορετικής εθνικότητας.
Την επόμενη μέρα στο σχολείο πήγε με επιφύλαξη. Η κυρία Σουνάρ βρισκόταν ήδη εκεί, χαμογελαστή και με ανοιχτή την αγκαλιά της για τους μαθητές της. Ο Άλκης δεν ήθελε να τον αγκαλιάσει κι έτσι βρήκε μια αφορμή και ξέφυγε. Όση ώρα τους παρέδιδε μάθημα την παρατηρούσε και σκεφτόταν τα λόγια της μαμάς του. Δεν θα είχε καμία διαφορά αν η κυρία Σουνάρ ήταν λευκή… πάλι θα είχε το ίδιο υπέροχο χαμόγελο και θα άνοιγε τα χέρια της για να αγκαλιάσει όποιον μαθητή το ήθελε. Πάλι θα μιλούσε με τον ίδιο ενθουσιασμό για τα μαθήματα και θα γελούσε με τα παιδιά.
Κι έτσι ο Άλκης κάθε μέρα που περνούσε ένιωθε όλο και πιο καλά με την δασκάλα του κι άφηνε τον εαυτό του ελεύθερο να μιλήσει και να κάνει πολλά πράγματα μέσα στην τάξη. Και ήταν μεγάλη η χαρά της δασκάλας που τον έβλεπε να συμμετέχει όλο και πιο πολύ και αντιλαμβανόταν ότι ο μικρός μαθητής της είχε αρχίσει να την αποδέχεται.
Πέρασε λοιπόν μια ολόκληρη χρονιά που βοήθησε τον Άλκη κι άλλους συμμαθητές του να καταλάβουν πως όσο διαφορετικοί φαινόμαστε, τόσο ίδιοι μπορεί ουσιαστικά να είμαστε. Κι ο φίλος μας ο Άλκης την αγάπησε πολύ την κυρία Σουνάρ και ήθελε για το τέλος της σχολικής χρονιάς να της κάνει ένα δώρο. Έβαλε λοιπόν το μυαλουδάκι του να δουλέψει και σκεφτόταν τι θα μπορούσε να εντυπωσιάσει την κυρία του. Ρώτησε τη μαμά και την αδερφή του, αλλά δεν τον ικανοποίησε καμία γνώμη.
Αλλά ξαφνικά του ήρθε μια ιδέα, μια φοβερή ιδέα στο μυαλό και έβαλε τα δυνατά του για να την πραγματοποιήσει. Δούλεψε όλη νύχτα κι ας είχαν πονέσει τα μάτια του και κουτούλαγε. Όταν επιτέλους το τελείωσε ήταν τόσο ευτυχισμένος που δεν τον ένοιαζε καθόλου το γεγονός ότι ήταν άυπνος.
Φτάνοντας στο σχολείο έτρεξε πρώτος στην τάξη για να βρει την κυρία Σουνάρ μόνη της. Την ξάφνιασε έτσι όπως μπήκε μέσα και της έδωσε ένα πακέτο με πολύ ωραίο περιτύλιγμα. Του έδωσε ένα μεγάλο φιλί και τον αγκάλιασε σφιχτά! Αμέσως άρχισε να ξετυλίγει το δώρο της και όταν το έπιασε στα χέρια της δάκρυσε.
«Είναι το αγαπημένο μου παραμύθι από τα παιδικά μου χρόνια. Και το έχεις ζωγραφίσει κιόλας. Γιατί όμως;»
«Κυρία αυτό το παραμύθι το διάβασα πριν ξεκινήσουν τα σχολεία, το είχα πάρει από τη βιβλιοθήκη της αδερφής μου. Στην αρχή δεν μου πολυάρεσε που είχε νεράιδες και μαγικά και τέτοια πράγματα, αλλά μετά μου θύμιζε εσάς,δεν ξέρω γιατί. Και θυμάμαι που μας είπατε κάποια στιγμή ότι σας άρεσε πολύ. Απλά σκέφτηκα να το κάνω λίγο διαφορετικό και να πάρετε εσείς τη θέση της νεράιδας. Έτσι αποφάσισα να βάψω τη νεράιδα με μαύρο χρώμα και να της βάλω μαύρα μακριά μαλλιά και μεγάλα μάτια. Νομίζω ότι σας μοιάζει.»
Όση ώρα μιλούσε ο Άλκης η κυρία του προσπαθούσε να συγκρατήσει τα δάκρυά της. Δεν τα κατάφερνε όμως, αλλά δεν πειράζει γιατί ήταν δάκρυα χαράς. Ήταν τόσο περήφανη για όλους τους μαθητές της, μα για τον Άλκη ήταν λίγο παραπάνω. Γιατί αυτό το παιδί μίλησε στην ψυχή της. Γιατί η ίδια με τον χαρακτήρα και τις πράξεις της του έδειξε ότι το χρώμα δεν έχει σημασία· ότι η διαφορετικότητα είναι κάτι θετικό και δημιουργικό συνάμα!
Και το πιο σημαντικό απ’όλα είναι ότι ο Άλκης μεγαλώνοντας θυμόταν πάντα με αγάπη κι ευγνωμοσύνη την πρώτη του δασκάλα, την κυρία Σουνάρ. Και πάντα πίστευε μέσα του ότι υπάρχουν οι νεράιδες… απλά είναι στο χέρι μας να τις ανακαλύψουμε!
Δέκα απλές συμβουλές για την τελευταία βδομάδα πριν τις Πανελλαδικές…
Για έναν (συνεπή) υποψήφιο η τελευταία εβδομάδα πριν την έναρξη των Πανελλαδικών μπορεί να χαρακτηριστεί και ως εβδομάδα των Παθών…..
Όχι….δεν πρέπει να επιτρέψετε στον εαυτό σας να βιώσει την τελευταία αυτή βδομάδα ως «εβδομάδα μαρτυρίου». Αντίθετα, θα πρέπει να αισθάνεστε ανακούφιση και αισιοδοξία…η σχολική ζωή τελειώνει κι η φοιτητική αρχίζει…
Εδώ μπορείτε να διαβάσετε μερικές απλές συμβουλές, καρποί πολύχρονης πείρας, για να διαχειριστείτε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τον εαυτό σας την τελευταία βδομάδα πριν τις Πανελλαδικές…
Ας αρχίσουμε λοιπόν …
Όχι εξοντωτικό διάβασμα…κι όχι ξενύχτια στο διάβασμα….ειδικά για τους μαθητές που ξενυχτούσαν διαβάζοντας, θα πρέπει να ρυθμίσουν το βιολογικό τους ρολόι, ώστε να αποδίδουν τα μέγιστα τις πρωινές ώρες – πρωί γράφουμε εξετάσεις κι όχι μετά τις 2 μετά τα μεσάνυχτα… Κοιμόμαστε νωρίς και ξυπνάμε νωρίς…Να θυμόμαστε ότι η σωματική κόπωση επιδρά αρνητικά στην ψυχολογία μας…
Μέσα σε μια βδομάδα είναι σχεδόν αδύνατο να βγάλουμε όλη την ύλη….οπότε επικεντρωνόμαστε σε όσα δεν ξέρουμε καλά…πάντα με την καθοδήγηση των καθηγητών μας…προτιμούμε το επιλεκτικό διάβασμα…
Πολύ σημαντικό είναι διαβάσουμε τα διαγωνίσματα που γράψαμε, τις εκθέσεις, τις ασκήσεις κτλ….για να δούμε που κάναμε λάθη….
Η μαμά, ο μπαμπάς, η γιαγιά, ο θείος, ο ξάδερφος, ο φίλος, ο σκύλος ή γάτος μας είναι λογικό ή πιθανό να αγχώνονται …ίσως περισσότερο από εμάς που δίνουμε εξετάσεις…εμείς δεν επιτρέπουμε να μας μεταδώσουν το άγχος τους…
Δεν υπάρχουν SOS θέματα….δεν υπάρχουν SOS θέματα….δεν υπάρχουν SOS θέματα…..όποιος διακινεί πληροφορίες ότι ξέρει τι θα πέσει στις πανελλαδικές, είτε είναι ανόητος είτε το κάνει για να μας βλάψει αγχώνοντάς μας…Οτιδήποτε υπάρχει στην ύλη είναι το ίδιο πιθανό να πέσει στις εξετάσεις…
Αν κάποια στιγμή μας κυριεύει το άγχος…η καλύτερη επιλογή είναι να κάνουμε ένα μικρό διάλειμμα από το διάβασμα…και να κάνουμε ένα σύντομο περίπατο κατά προτίμηση παρέα με κάποιο προσφιλές πρόσωπο που μας βοηθά να αποβάλουμε το άγχος….Κάνουμε πάντα θετικές σκέψεις – συντροφιά μας είναι η αισιοδοξία και η ελπίδα…
Προσέχουμε τη διατροφή μας….πρέπει να τρεφόμαστε ισορροπημένα…να αποφεύγονται, για παράδειγμα, οι πολλοί καφέδες…
Αποβάλλουμε σκέψεις όπως : «δεν θα γράψω τίποτα», «αν δεν γράψω καλά, είμαι αποτυχημένος», «θα βάλλουν δύσκολα και δεν θα γράψω καλά». Όλες αυτές οι σκέψεις είναι αποτελέσματα του άγχους – δεν έχουν λογική – και γι’ αυτό πρέπει να τις αποβάλλουμε….Οι σκέψεις μας θα πρέπει να είναι : «θα βγάλω τον καλύτερο εαυτό μου στις εξετάσεις», «θα προσπαθήσω για το καλύτερο», «έχω προετοιμαστεί, για να απαντήσω σε όλα τα θέματα, όσο δύσκολα κι αν είναι»…
Κλείνουμε τα αυτιά μας σε όλες τις «προβλέψεις» και τις «εκτιμήσεις» που διακινούνται στα ΜΜΕ και κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης…κανείς δεν ξέρει αν τα θέματα θα είναι πιο δύσκολα ή πιο εύκολα (εξάλλου κι αυτό σχετικό είναι)…η διαδικασία επιλογής θεμάτων από την εξεταστική επιτροπή είναι πολύπλοκη διαδικασία και τέτοιου είδους εκτιμήσεις είναι παρακινδυνευμένες….
Το Υπουργείο Παιδείας εδώ και δεκαετίες έχει αποδείξει ότι οι πανελλαδικές εξετάσεις είναι αδιάβλητες και αξιόπιστες – ένας από τους ελάχιστους θεσμούς στην πατρίδα μας που εμπνέει τόσο κύρος και αξιοπιστία. Αυτό σημαίνει ότι εκ νέου κλείνουμε τα αυτιά μας σε διαδόσεις ή δημοσιεύματα που αποσκοπούν να πλήξουν την αξιοπιστία των εξετάσεων…Οι πανελλαδικές εξετάσεις διεξάγονται με απόλυτη επιτυχία (παρά τα λάθη που κατά καιρούς έχουν γίνει) εδώ και αρκετές δεκαετίες…
Να θυμάστε παιδιά….οι πανελλαδικές είναι εξετάσεις εισαγωγής στο πανεπιστήμιο…τίποτα παραπάνω και τίποτα λιγότερο…
Ούτε το μέλλον σας ούτε η ζωή σας κρίνεται…
Ζούμε σε ανοιχτές κοινωνίες που δίνουν πολλές δυνατότητες και ευκαιρίες….έχουμε όλη τη ζωή μπροστά μας να υλοποιήσουμε τα όνειρά μας….
Η ζωή δεν αρχίζει ούτε τελειώνει με τις πανελλαδικές…
Υ.Γ. Εγκάρδιες ευχές για καλή επιτυχία και δικαίωση των κόπων σας!
Κωνσταντίνος Μπατσιόλας
Γαλλία 1920. Στο δημοτικό σχολείο του Bar-sur-Loup διορίζεται ένας δάσκαλος διαφορετικός. Ζητά από τα παιδιά να μην σηκώνονται κατά την προσέλευση του μέσα στην τάξη, και τον αργοπορημένο Τιτέν δεν τον τιμώρησε, ως είθισται. Ο μικρός Τιτέν βρήκε ένα άρρωστο περιστέρι (ο Ζεντεόν), πάνω σε ένα πηγάδι και ήθελε να το βοηθήσει να ζήσει. Ο Σελεστέν αντιλήφθηκε αμέσως την αγάπη του παιδιού αυτού για τα ζώα και τη φύση.
Λίγες μέρες αργότερα και ενώ τα παιδιά είχαν αρχίσει να εκτιμούν τη διάθεση του δασκάλου τους να διαφοροποιήσει το μάθημα και να έρθει πιο κοντά τους, εκείνος ένιωθε πώς κάτι έλειπε. ‘Ενιωθε πώς η εκπαιδευτική διαδικασία δεν τραβούσε το ενδιαφέρον των παιδιών. Άλλα μιλούσαν, άλλα τους έπαιρνε ο ύπνος και άλλα κοιτούσαν το ταβάνι.
Προσπαθώντας να συνειδητοποιήσει τι ήταν αυτό που έλειπε, άρχισε να παρατηρεί τα παιδιά κατά τη διάρκεια του διαλείμματος. Οι κινήσεις και οι συναναστροφές τους ήταν αυτές που τον οδήγησαν να καταλήξει σε μερικά συμπεράσματα, τα οποία και εκμυστηρεύτηκε στον διευθυντή του σχολείου του.
“Τα σχολικά βιβλία..Πώς περιμένετε να ενδιαφερθούν τα παιδιά για αυτά, όταν εγώ τα βρίσκω βαρετά;
Η αφετηρία είναι πάντα η έδρα, τίποτα δεν προέρχεται από εκείνα. Και αυτό τους προκαλεί πλήξη. “
Αυτό που θα έπρεπε να κάνουμε είναι να εντάξουμε την ώρα του διαλείμματος στην τάξη.
-Με την πόρτα ορθάνοιχτη
-Ναι. Έτσι αν έμεναν μέσα, θα καταφέραμε να αποδείξουμε ότι αυτό που κάνουν τους ενδιαφέρει.
Αυτές ήταν μερικές από τις σκέψεις που έκανε σχετικά με την πεπατημένη εκπαιδευτική διαδικασία που ακολουθούσε.
Αμέσως μετά άλλαξε τη διάταξη των θρανίων. Τα παιδιά γίναν ομάδες των τεσσάρων και μιλούσαν για θέματα που τους ενδιέφεραν.
Πλέον τα παιδιά δεν αντιμετώπιζαν το γράψιμο και το διάβασμα ως ένα μέσο για να παπαγαλίσεις όλα εκείνα τα δυσνόητα βιβλία, αλλά μέσο για να δημιουργήσει ο μαθητής αυτό που εκείνος θέλει να πει. Ακόμα και ο μικρός Τιτέν, που βαριόταν να γράψει, ενθουσιάστηκε όταν του πρότεινε ο δάσκαλος του να φτιάξει ένα βιβλίο με τις περιπέτειες του Ζεντεόν.
Σταδιακά μπήκε ο τυπογράφος και, έτσι, το σχολείο τύπωνε εφημερίδες με κείμενα των παιδιών. Κείμενα τα οποία τα παιδιά μετά τα παρουσίαζαν ως ομάδα. Κατόπιν, εισήγαγε τον κινηματογράφο καθώς πίστευε πώς είναι πηγή αισθητικής καλλιέργειας, επικοινωνίας και πηγή παιδείας.
Ουσιαστικά ο Φρενέ δεν ακολούθησε καμία παιδαγωγική θεωρία και κανένα παιδαγωγικό μοντέλο, γιατί κανένα από αυτά δεν είχε ως αφετηρία το παιδί αλλά το βιβλίο και το δάσκαλο. Το ζητούμενο για τον Φρενέ ήταν η αναβάθμιση του ρόλου του παιδιού στην τάξη. Δεν επεδίωκε την εφαρμογή ενός δασκαλοκεντρικού μοντέλου διδασκαλίας.
Κατά τη γνώμη του, η ελεύθερη έκφραση των παιδιών εντός και εκτός τάξης αποτελούσε το κλειδί για την ανακάλυψη της γνώσης.
Σε αντίθεση με τους δασκάλους εκείνης της εποχής (αλλά και της σημερινής), δεν επεδίωκε την πειθαρχία και το σεβασμό λόγω κύρους.
Δεν χρησιμοποίησε την τιμωρία, αλλά τον διάλογο.
Δεν τους ανάγκασε να αναλύουν τις απόψεις τους για την παγκοσμιοποίηση γράφοντας, αλλά τους βοήθησε να χρησιμοποιήσουν τη γραφή για να εκφράσουν αυτά που ήθελαν. Αυτά που τους προβλημάτισαν. Αυτά που ήθελαν να διαβάσουν.
Η εισαγωγή του τυπογραφείου και η έκδοση εφημερίδας με δικά τους άρθρα τους αποτέλεσε το κλειδί στην πνευματική και κριτική σκέψη τους.
Ο γραπτός λόγος ήταν πλέον το μέσο και όχι ο σκοπός. Ήταν το μέσο εκείνο που τους επέτρεψε να εκφραστούν και να διαβάσουν τα κείμενα τους τυπωμένα. Όχι όμως μόνο αυτοί αλλά και οι γνωστοί τους.
Η ελεύθερη έκφραση, η αισθητική καλλιέργεια, η δημοκρατία των μαθητικών κοινοτήτων ήταν κινήσεις ριζοσπαστικές για εκείνη την εποχή. Μια εποχή, που αν και δύσκολη πολιτικά, έδωσε το ερέθισμα στους παιδαγωγούς εκείνης της περιόδου να καινοτομήσουν.
Η διαφορά της παιδαγωγικής Φρενε, σε αντίθεση με τις άλλες, έγκειται στον ίδιο τον Φρενε. Αντιλήφθηκε έγκαιρα το πρόβλημα και βρήκε τη λύση ξεκινώντας από τη βάση του. Η βάση του προβλήματος ήταν η σχέση ανάμεσα στο βιβλίο και στο παιδί. Για την ακρίβεια η σχέση ανάμεσα στη γνώση και στο μαθητή.
Όταν ολα βρίσκονται εκεί μπροστά σου, μέσα σε λίγες σελίδες αχρωμες, γραμμενα με λέξεις δυσνόητες, με ιδέες δύσκολες πώς να σε ελκύει;
Όταν φοβάσαι να μιλήσεις, να εκφραστείς μέσα στην τάξη σου πώς θα αγαπήσεις την εκπαιδευτική διαδικασία;
Όταν απουσιάζει το κίνητρο για τον μαθητή απουσιάζει και για το δάσκαλο και αντίστροφα.
Αν ο δάσκαλος βαριέται το βιβλίο, το βαριέται και ο μαθητής.
Αν όμως δάσκαλε προσπαθήσεις να καινοτομήσεις; Να βγεις από την πεπατημένη;
Μην σκεφτείς το πώς και τις συνέπειες.
Αν θέλεις υπάρχει και ο τροπος. Θα τον ανακαλύψεις….που; Στο παιδί!
Το παιδί οφείλει να είναι το κέντρο της τάξης και εσύ αρωγός στην προσπάθεια του να ανακαλύψει την προσωπικότητα του, τα ταλέντα του και τις ευαισθησίες του.
Και αποτελεί μεγάλη έκπληξη το γεγονός πώς το ιδιο το Υπουργείο Παιδείας ζήτησε δημόσια να συμμετέχουν οι καθηγητές σε διάλογο για το πώς θα μπορούσε να εφαρμοσθεί η παιδαγωγική Φρενέ στο ελληνικό σχολείο.
Πράγματι η εν λόγω πρωτοβουλία αποτελεί μια ελπιδοφόρα κίνηση του Υπουργείου που δείχνει διάθεση να αλλάξει το υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα.
Όμως η μετατροπή του παθητικού δέκτη σε ενεργητικό μπορεί να αποβεί μοιραία. Όχι για το παιδί μα για την κοινωνία την ίδια.
Φανταστείτε ένα παιδί να μπορεί να εκφράζεται ελεύθερα; Να μην παπαγαλίζει; Να έχει ελεύθερη σκέψη; Να κρίνει και να αποφασίζει μόνο του για τον εαυτό του;
Άραγε η ελληνική κοινωνία είναι έτοιμη για τέτοιες αλλαγές τώρα; Είναι έτοιμη να αποδεχθεί και να στηρίξει τέτοιες κινήσεις;‘Η θα επαναλάβει τα λάθη του παρελθόντος; Τότε που κατηγόρησε τον Δελμούζο, τον Κουντουρά και τον Γληνό; Ήταν παιδαγωγοί που προσπάθησαν να εκσυγχρονίσουν το ελληνικό σχολείο εφαρμόζοντας παρόμοιες πρακτικές.
Και ο δάσκαλος είναι ικανός να αφήσει το βιβλίο, να ξεχάσει καθε θεωρία μάθησης και να δράσει ανεξάρτητα;
Άραγε μπορείς να γίνεις ο δάσκαλος που θα αφήσει τα παιδιά να ονειρεύονται;
Και τελικά πόση δόση καινοτομίας μπορεί να αντέξει το ελληνικό δημόσιο σχολείο;
Ευαγγελία Τζιάκα
Είναι γνωστό ότι η Κωνσταντινούπολη, το κέντρο του Μεσαιωνικού Ελληνισμού και πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας υπέστη δύο αλώσεις. Η πρώτη ήταν το 1204 από τους Σταυροφόρους και η δεύτερη το 1453 από τους Οθωμανούς Τούρκους.
Όλοι γνωρίζουμε ότι με την Άλωση του 1453 κατέρρευσε οριστικά ο μεσαιωνικός ελληνισμός και εισήλθαμε στη μακρόχρονη περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας, η οποία έληξε το 1821 με το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης. Για την Άλωση του 1204 έχω πρόσφατα εκτενώς αναφερθεί με άρθρο στην «Πηγή Παιδείας». Γι’αυτό με το παρόν άρθρο δεν θα επεκταθώ στα γεγονότα αυτά. Θα θυμίσω μόνο ότι η Κωνσταντινούπολη υπέστη μια εκτεταμένη λεληλασία και ότι η Λατινοκρατία στην Πόλη διήρκησε μέχρι το 1261 όταν ο Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγος (1261-1281)την ανακατέλαβε.
Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία έχει πρόσκαιρα ανασυσταθεί. Όμως, δεν θυμίζει σε τίποτα από την παλιά δόξα και δύναμη. Είναι ένα μικρό κράτος χωρίς πόρους, χωρίς στρατιωτική δύναμη και με σοβαρά οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα. Πρόσκαιρη δύναμη αποκτά κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής του από τον Μιχαήλ Η Παλαιολόγο αλλά κι αυτή γρήγορα εξανεμίζεται. Ο μεσαιωνικός ελληνισμός έχει πλέον παρακμάσει. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία του 14ου και 15ου αιώνα δεν θυμίζει σε τίποτε την άλλοτε κραταιά αυτοκρατορία του Βυζαντίου. Παρά τις τιτάνιες προσπάθειες το Βυζαντινό κράτος δεν θα μπορέσει να ανακτήσει την απολεσθείσα δύναμη και αίγλη. Οι εμφύλιοι πόλεμοι είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτής της περιόδου : οι διεκδικητές του θρόνου συγκρούονται συνεχώς μεταξύ τους, καλώντας συχνά και την ξένη βοήθεια. Οι Βενετοί και οι Γενουάτες ελέγχουν το εμπόριο, και η βυζαντινή εξουσία κατά καιρούς τούς παραχωρεί ισχυρά προνόμια. Μέσα σε συνθήκες εμφυλίου πολέμου τον 14ο αιώνα οι Τούρκοι για να βοηθήσουν κυρίως τον Ιωάννη Στ΄ Καντακουζηνό περνούν στην Ευρώπη και το 1354 καταλαμβάνουν την Καλλίπολη. Σε λιγότερο από 100 χρόνια θα έχουν κατακτήσει το μεγαλύτερο μέρος της Βαλκανικής Χερσονήσου. Σέρβοι, Βούλγαροι, Τούρκοι, Βενετοί, Γενουάτες και Βυζαντινοί συγκρούονται αδιάλειπτα. Νικητές αδιαμφισβήτητοι αναδεικνύονται οι Τούρκοι.
Έτσι, η Άλωση του 1453 μπορεί να θεωρηθεί ένα νομοτελειακό γεγονός. Το 1430 η Θεσσαλονίκη πέφτει οριστικά στα χέρια των Τούρκων. Η Βυζαντινή επικράτεια πλέον περιορίζεται στην Κωνσταντινούπολη με τη γύρω περιοχή και το Μωριά. Όταν ο Μωάμεθ αρχίζει την πολιορκία της, έχει απέναντί του λιγοστούς υπερασπιστές με επικεφαλής τον τελευταίο Βυζαντινό Αυτοκράτορα, τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο. Αρχές Απριλίου του 1453 οι Τούρκοι εμφανίζονται μπροστά στα τείχη της Πόλης και αρχίζουν την πολιορκία. Παρατάσσουν ένα στράτευμα περίπου 100.000 στρατιωτών και είναι εξοπλισμένοι με τεράστια κανόνια, ικανά να γκρεμίσουν τα απόρθητα τείχη της Βασιλεύουσας. Παράλληλα ο τουρκικός στόλος αποκλείει την Πόλη και από τη θάλασσα. Από την άλλη οι υπερασπιστές της Πόλης είναι ελάχιστοι, περίπου 7.000.
Μετά από σκληρή πολιορκία και φονικές μάχες στις 29 Μαΐου 1453 ο Μωάμεθ και οι Γενίτσαροί του κατορθώνουν να κυριεύσουν την Πόλη. Όμως, βρίσκουν μια πόλη εγκαταλελειμμένη σε μεγάλο μέρος της. Πάραυτα η λεηλασία κρατά 3 μέρες. Ο Μωάμεθ αμέσως μετά την Άλωση, αντικρίζοντας μια κατεστραμμένη πόλη-φάντασμα, δίνει κίνητρα να κατοικηθεί εκ νέου και να ξαναζωντανέψει. Παράλληλα στον πατριαρχικό θρόνο ανεβαίνει ο Γεννάδιος Β΄, κατά κόσμον Γεώργιος Σχολάριος, ισχυρή προσωπικότητα των ανθενωτικών• ο Μωάμεθ παραχωρεί ειδικά προνόμια στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία γίνεται ο προστάτης όλων των Ορθοδόξων λαών που ζουν μέσα στα όρια της αχανούς πλέον Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Λίγα χρόνια μετά οι Τούρκοι θα κατακτήσουν και τις τελευταίες εστίες ελευθερίας του ελληνισμού : το 1460 θα καταλάβουν το Μυστρά και το 1461 την Τραπεζούντα.
Αν όμως κοιτάξουμε τα πράγματα με μεγαλύτερη ψυχραιμία, θα διαπιστώσουμε ότι η Άλωση του 1204 ίσως είναι πιο σημαντική από την Άλωση του 1453. Το 1204 έχουμε την αρχή του τέλους του Βυζαντίου, ενώ το 1453 το οριστικό πλήγμα. Το 1204 οι Σταυροφόροι βρήκαν μια πλούσια και ακμαία Πόλη (η οποία αριθμούσε αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους), ενώ Το 1453 οι Τούρκοι μια παρηκμασμένη και φτωχή πόλη. Ό,τι ξεκίνησαν το 1204 οι Σταυροφόροι, το ολοκλήρωσαν το 1453 οι Τούρκοι. Παρά τα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα του Βυζαντίου το 12ου αιώνα, το κράτος παρέμενε ισχυρό, ενώ η Κωνσταντινούπολη ήταν μια πόλη με αμύθητα πλούτη. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει για το Βυζάντιο μετά την Άλωση του 1204. Οι άγριες λεηλασίες των Σταυροφόρων και οι διωγμοί δεν επέτρεψαν στο Βυζάντιο να ορθοποδήσει. Με την Άλωση του 1204 ο Ελληνισμός γνωρίζει ένα βαθύτατο διχασμό : ενωτικοί εναντίον ανθενωτικών, δηλαδή μεταξύ αυτών που υποστήριζαν την ένωση της Ορθόδοξης και Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και ουσιαστικά την υποταγή στον Πάπα, και αυτών που ανθίσταντο σθεναρά σε τέτοιο ενδεχόμενο. Οι Σταυροφόροι στη θέση του Βυζαντίου εγκαθίδρυσαν ένα πλήθος κρατιδίων, φεουδαρχικού χαρακτήρα, που καταδυνάστευαν τους ντόπιους πληθυσμούς. Αντίθετα, οι Οθωμανοί εδραίωσαν μια πολυεθνική και πολυθρησκευτική αυτοκρατορία. Μέσα στα πλαίσια του Οθωμανικού κράτους και παρά τις αρίφνητες σφαγές, ταπεινώσεις, εξανδραποδισμούς και βίαιους εξισλαμισμούς ο ελληνισμός μπόρεσε να ορθοποδήσει, να αναπτυχθεί οικονομικά και πνευματικά (18ος αιώνας) και το 1821 να διεκδικήσει την εθνική του ανεξαρτησία. Τέλος, θεωρείται ότι η Άλωση του 1204 σηματοδοτεί τη γένεση του Νέου Ελληνισμού.
Ο ελληνικός λαός βέβαια θρήνησε την πτώση της Κωνσταντινούπολης στους Τούρκους με τη δημοτική μουσική, την παράδοση και τους θρύλους. Ο μαρμαρωμένος βασιλιάς και άλλοι θρύλοι συντρόφευαν τους υπόδουλους Έλληνες στους αιώνες της τουρκοκρατίας και εξέτρεφαν τις ελπίδες τους για την αναγέννηση του ελληνισμού.
Για αιώνες ο υπόδουλος ελληνισμός παρηγορήθηκε με την γνωστή απόληξη του δημοτικού τραγουδιού:
«Σώπα, κυρά Δέσποινα, μην κλαίεις, μη δακρύζεις•
Πάλε με χρόνους με καιρούς, πάλε δικά σου είναι»
Η σύνταξη του παρόντος άρθρου για την «Πηγή Παιδείας» στηρίχθηκε αφενός σε παλαιότερο άρθρο μου για την άλωση της Πόλης στο περιοδικό “Ελληνικό Παρατηρητήριο” (τεύχος 67, Μάιος-Ιούλιος 2013) και αφετέρου στις ομιλίες μου για το ίδιο θέμα στο Συνεδριακό Κέντρο της Σίνδου στις 29 Μαΐου 2011 και 26 Μαΐου 2013 ως προσκεκλημένος από το Λαογραφικό Σύλλογο Σίνδου “Ο Ρόδακας”.
Γνωρίζω συχνά νέους ανθρώπους 20 με 25 ετών που έρχονται στο γραφείο με ψυχική ταλαιπωρία και ανεκπλήρωτες ανάγκες που συνήθως οδηγούν σε μελαγχολία αλλά και σε θλίψη. Αυτό που μου κάνει εντύπωση είναι η ωριμότητα στην σκέψη τους και ταυτόχρονα ο φόβος του να δουν την ψυχή τους.
Είναι περίεργο για τα αυτιά μου να ακούω τόσο νέους ανθρώπους να μπορούν να δουν τον “πυρήνα” των δυσκολιών τους, να δίνουν την ερμηνεία τους αλλά να μην μπορούν να αναγνωρίσουν και να βιώσουν το “χρώμα” του συναισθήματος τους. Είναι λιγότερο επώδυνος ο δρόμος των αμυντικών μηχανισμών της εκλογίκευσης, της απώθησης και της μετάθεσης αλλά δυστυχώς δεν αφήνει την ψυχή να υπάρχει. Απλά να υπάρχει.
Πάντα ζητάω να γνωρίσω και τους γονείς για να ολοκληρωθεί η εικόνα μέσα στην δική μου αντίληψη. Και πάλι συναντώ ένα κοινό σημείο. Οι περισσότεροι γονείς είναι άνθρωποι που θέλησαν να μεγαλώσουν παιδιά ” σκληραγωγημένα” για να μπορούν να ανταπεξέλθουν στις δυσκολίες της ζωής”.
Αλλά ίσως θα έπρεπε να αναλογιστούμε ότι, ο μόνος τρόπος για να μπορεί ένας άνθρωπος να ανταπεξέλθει στις δυσκολίες της ζωής είναι να μπορεί να διαχειρίζεται την Ματαίωση και μόνος τρόπος είναι ο ακόλουθος :να εσωτερικεύσει τις μορφές των δύο βασικών ανθρώπων στην ζωή του ( γονείς) με την αίσθηση της εκπλήρωσης των ψυχικών αναγκών και όχι τον κατακερματισμό τους. Δεν χρειάζεται να προσπαθούμε να σκληραγωγήσουμε και να καταπιέσουμε παιδικές ψυχές για να απαλυνθούμε από τους δικούς φόβους. Η πρόληψη εμπεριέχει αγάπη, αλήθεια και τόλμη.
Και ας μην ξεχνάμε ότι:
Η αρχή της αίσθησης του εαυτού στο παιδί είναι αποτέλεσμα δύο παραγόντων : της εσωτερίκευσης των πιο βασικών μορφών στην ζωή του ( γονείς) και των συναισθημάτων που γεννιούνται και εγκαθιδρύονται μέσα από την αλληλεπίδραση του με τους γονείς. Ας είμαστε προσεχτικοί απέναντι τους. Ο τρόπος που “βλέπουμε” τον εαυτό μας πηγάζει από τα συναισθήματα που μας δημιουργήθηκαν μέσα από την “ματιά” των γονιών μας. Τα παιδιά δεν χρειάζονται τόσο εμένα ως Σύμμαχο αλλά εσάς, τους γονείς.
3 Μαΐου 2017, 12.30 μμ, Βασιλίσσης Όλγας, Θεσσαλονίκη. «Ώρα που βρήκα να κατέβω κέντρο και εγώ», σιγομουρμουράω και κοιτάζω αγχωμένη το ρολόι, γιατί είμαι σίγουρη πως πάλι θα καθυστερήσω στο ραντεβού μου. «Τείνει να γίνει και η συμπρωτεύουσα ζούγκλα σα και την Αθήνα με την εγκληματικότητα και το κυκλοφοριακό κομφούζιο που κυριαρχούν», επισημαίνει μια κυρία στο λεωφορείο, που βρίσκομαι, στη διπλανή της.
Κάθε φορά στη Βασιλ. Όλγας η ίδια ιστορία. Κορναρίσματα, φασαρία και το καυσαέριο να σε πνίγει. Για φαντάσου… Εδώ που κάποτε έρχονταν οι Θεσσαλονικείς, για να πάρουν καθαρό αέρα, να χαλαρώσουν και να διοργανώσουν δεξιώσεις για την ελίτ της πόλης στις εντυπωσιακές βίλες τους. Αυτές που στον 20ο αιώνα γκρεμίστηκαν, για να κτιστούν άχαρες πολυκατοικίες που κρύβουν τον ήλιο. Τα εναπομείναντα οικοδομικά αριστουργήματα που κατάφεραν να νικήσουν όχι μόνο το χρόνο, αλλά και τις διαθέσεις της πολεοδομίας, αποτελούν σήμερα απομεινάρι της Μπελ Επόκ στη Θεσσαλονίκη (19ος αιώνας).
Οι βίλες αυτές δεν είναι απλώς αξιοθέατα ή αρχιτεκτονικά κομψοτεχνήματα. Είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας της πόλης, άρρηκτα συνδεδεμένες με το παρελθόν της Θεσσαλονίκης και των ανθρώπων της. Άλλες από αυτές κατεδαφίστηκαν ή εγκαταλείφθηκαν στη φθορά του χρόνου και των ανθρώπων, ενώ άλλες αναπαλαιώθηκαν και συντηρούνται μέχρι σήμερα φιλοξενώντας εκθέσεις, δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς της πόλης στο εσωτερικό τους. Η Βασιλίσσης Όλγας ονομαζόταν κάποτε συνοικία των «Εξοχών» ή των «Πύργων» λόγω του χαρακτήρα ημιμόνιμης κατοικίας της, αλλά και την ύπαρξη αγροτικών εκτάσεων. Βίλα Αλλατίνι(όπου στεγάζεται σήμερα η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας), Τζεμποργά (πρώην ιταλικό προξενείο στη Βασιλ. Όλγας 20), Μορντώχ(συμβολή οδών Βασιλ. Όλγας και 25ης Μαρτίου), καθώς και άλλες βίλες συνιστούν αντιπροσωπευτικές ψηφίδες του πολυπολιτισμικού ψηφιδωτού της Θεσσαλονίκης.
Ενδεικτικά, θα αναφερθούμε στη ρομαντική ιστορία της Casa Bianca, στη διατηρητέα επιβλητική βίλα του Μεχμέτ Καπαντζή και στην ιστορία της εγκαταλελειμμένης βίλας Χιρς.
Βίλα ή Κάζα Μπιάνκα:
Στη συμβολή των οδών Βασιλίσσης Όλγας και Θεμιστοκλή Σοφούλη, η Βίλα Μπιάνκα συνιστά αδιαμφισβήτητα ένα αρχιτεκτονικό κόσμημα, που κρύβει, όμως, στο εσωτερικό του μια ερωτική ιστορία που συγκλόνισε στην εποχή της. Ο θυελλώδης έρωτας δύο νέων άνθησε στο οίκημα αυτό δύο αιώνες πριν, συγκεκριμένα το 1914.
Σε σχέδια του Ιταλού αρχιτέκτονα, Πιέτρο Αριγκόνι, η βίλα ολοκληρώθηκε τη διετία 1911-1913, ύστερα από παραγγελία του ιταλοεβραίου βιομηχάνου, Ντίνο Φερνάντεζ Ντίαζ, ο οποίος και δώρισε το οίκημα στην Ελβετίδα σύζυγό του, Bianca Meyer. Σκοπεύοντας να εγκατασταθεί με την οικογένειά του στην έπαυλη, ο Ντίαζ απαίτησε όλες τις ανέσεις, για αυτό και το οίκημα εκτός από τους απαραίτητους χώρους διέθετε γραφείο, δωμάτια υπηρετικού προσωπικού, βιβλιοθήκη, ευρύχωρες βεράντες.
Τον Οκτώβριο του 1912, όταν απελευθερώνεται η πόλη, η κόρη του Φερνάντεζ, Aline, γνωρίζει και ερωτεύεται κεραυνοβόλα τον υπασπιστή του διοικητή της 7ης μεραρχίας, Σπύρο Αλιμπέρτη. Το ειδύλλιο δεν αργεί να προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις εκ μέρους της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης, καθώς ερωτικοί δεσμοί μεταξύ Xριστιανών και Eβραίων θεωρούνταν ανεπίτρεπτοι. Τελικά, οι δύο νέοι μην αντέχοντας τις πιέσεις και την κοινωνική κατακραυγή αποφάσισαν να «κλεφτούν» και να αφήσουν πίσω τους οικογένεια και Θεσσαλονίκη. Στις 8 Μαρτίου του 1914, η τοπική εφημερίδα «Το Φως» αναφέρει ότι η Aline προφασιζόμενη επίσκεψη σε φιλικό σπίτι της οικογένειας συναντά τελικά τον Αλιμπέρτη και μεταβαίνουν στην αποβάθρα, από όπου και αναχωρούν για Χαλκίδα.
Οι δύο νέοι, ωστόσο, πέτυχαν αργότερα τη συγκατάθεση του πατέρα της Aline και έτσι η ιστορία έλαβε αίσιο τέλος. Κατά τη γερμανική κατοχή η οικογένεια Φερνάντεζ κατέφυγε στην Ιταλία. Σήμερα, η Βίλα Μπιάνκα διατηρεί την αίγλη της στεγάζοντας τη Δημοτική Πινακοθήκη.
Βίλα Μεχμέτ Καπαντζή:
Κτισμένη και αυτή από τον Πιέτρο Αριγκόνι, η βίλα Καπαντζή ανεγέρθη την πρώτη πενταετία του 1890 και αποτέλεσε την κατοικία της οικογένειας Καπαντζή μέχρι και την ανταλλαγή πληθυσμών. Το οίκημα γνωρίζει την ενδοξότερη περίοδό του το 1917, όταν εγκαθίσταται σε αυτό ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ως επικεφαλής της Προσωρινής Κυβέρνησης και μέλος της επαναστατικής Τριανδρίας (Βενιζέλος- Δαγκλής- Κουντουριώτης) σε μια κρίσιμη για την Ελλάδα περίοδο. Λίγα χρόνια μετά το κτίριο θα φιλοξενήσει στους χώρους του πρόσφυγες, ενώ από το 1933 μέχρι και το 1972 θα στεγάζεται εκεί το Ε’ Γυμνάσιο Αρρένων. Η Εθνική Τράπεζα, στην ιδιοκτησία της οποίας και περιήλθε η Βίλα, αποφασίζει την αποκατάσταση του κτιρίου, που ολοκληρώθηκε το 1989.
Το τριώροφο μεγαλοπρεπές οίκημα, που είναι έντονα επηρεασμένο από την αρχιτεκτονική των χωρών της Κεντρικής Ευρώπης, στεγάζει σήμερα το πολιτιστικό κέντρο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ).
Βίλα Χιρς:
Η βίλα Μπενί Φερνάντεζ ή Βίλα Χιρς δεν έλαχε, δυστυχώς, της ίδιας μοίρας με τις αποκατεστημένες βίλες Μπιάνκα και Καπαντζή. Στο νούμερο 144 της Βασιλ. Όλγας, η άλλοτε μεγαλοπρεπής έπαυλη Χιρς στέκει παρατημένη φέροντας μια ιστορία θλίψης και φρικαλεότητας. Κτίστηκε και αυτή από τον Αριγκόνι γύρω στα 1900, ωστόσο, δε φιλοξένησε μόνο οικογένειες ή πολιτιστικούς θεσμούς στο εσωτερικό της, αλλά την ίδια την Γκεστάπο επί γερμανικής κατοχής.Εκτός από την Γκεστάπο, εγκαταστάθηκε εκεί και η κύρια αρχή ασφαλείας του ναζιστικού καθεστώτος, Sipo- SD με αρχηγό της τον ειδεχθέστερο ναζιστή εγκληματία, Ρέινχαρντ Χάιντριχ. Δεδομένου το ότι εκατοντάδες αντιστασιακοί βασανίστηκαν μέσα στη βίλα, άνθρωποι μέχρι και σήμερα μαρτυρούν πως ορισμένα βράδια ακούγονται ακόμη ουρλιαχτά και κραυγές πόνου από τους Έλληνες που βασάνιζε η Γκεστάπο! Το κτίσμα σήμερα βρίσκεται, δυστυχώς, υπό κατάρρευση, ενώ η μοναδική του χρήση τον τελευταίο αιώνα ήταν ως κατάστημα χριστουγεννιάτικων ειδών!
Σύμφωνα με διεθνή έρευνα, που έγινε το 2009 για το περιοδικό «Νew Scientist», σχεδόν οι μισοί Έλληνες αμφισβητούν την εξελικτική θεωρία του Δαρβίνου. Το εντυπωσιακό είναι ότι από όλες τις χώρες όπου διεξήχθη η έρευνα, η Ελλάδα ξεπερνά σε επίπεδα αποδοχής της εξελικτικής θεωρίας μόνο τις ΗΠΑ. Και αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι η επιστημονική κοινότητα έχει αποδεχθεί την ορθότητα της θεωρίας αυτής και ότι η Ορθόδοξη αλλά και η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία με επίσημες ανακοινώσεις τους τη θεωρούν συμβατή με τη χριστιανική πίστη.
Επίσης ένα πολύ μεγάλο ποσοστό Ελλήνων- ευτυχώς για μας δεν έχει γίνει ακόμα έρευνα- πιστεύει σε παραφυσικά και παρα-επιστημονικά φαινόμενα όπως : στα φαντάσματα, στις θεωρίες συνωμοσίας, στα μάγια, στη γρουσουζιά, την γλωσσοφαγιά και το κακό μάτι, στα σημαδιακά όνειρα, στην επίδραση των άστρων, στην πρόβλεψη των μελλούμενων(π.χ χαρτομαντεία, καφεμαντεία) και πάρα πολλά άλλα.
Γιατί τα αναφέρω όλα αυτά; Αναρωτιέμαι πως γίνεται να κυριαρχεί ο ανορθολογισμός σε μια χώρα σαν την Ελλάδα ενώ ταυτόχρονα κατέχει στην Ευρωπαϊκή Ένωση ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά φοίτησης στις υψηλότερες βαθμίδες εκπαίδευσης;
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΓΣΕΕ το 2012 το 51,5% των νέων ηλικίας 20 ετών φοιτούσε σε κάποια ανώτατη σχολή(ΑΕΙ), ενώ αν υπολογίσουμε και τις ανώτερες σχολές (ΤΕΙ) το ποσοστό φτάνει περίπου στο 67%. Φυσικά το ποσοστό αυτό θα μεγαλώσει και άλλο αν συνυπολογίσουμε και τα ελληνόπουλα που φοιτούν σε σχολές του εξωτερικού καθώς και εκείνα που σπουδάζουν σε ιδιωτικά κολλέγια που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας.
Η παραπάνω αντίθεση πιστεύω είναι ενδεικτική ότι στη χώρα μας μπορεί να έχουμε πλεόνασμα εκπαίδευσης αλλά έχουμε και έλλειμμα Παιδείας. Το μεγάλο όμως ερώτημα είναι αν αυτό το πλεόνασμα εκπαίδευσης είναι μια από τις αιτίες που δημιουργούν το έλλειμμα Παιδείας; Το κείμενο αυτό θα προσπαθήσει να απαντήσει.
Άλλο εκπαίδευση και άλλο Παιδεία
Συνηθίζουμε στη χώρα μας να συγχέουμε τις έννοιες: την εκπαίδευση με την Παιδεία. Συνήθως μάλιστα τις ταυτίζουμε. Όπως ταυτίζουμε την εγγραμματοσύνη με τη μόρφωση.Πρόκειται όμως για έννοιες με κοινό περιεχόμενο; Αδιαμφισβήτητα όχι.
Η εκπαίδευση είναι ο τρόπος απόκτησης γνώσεων περιορισμένου εύρους και βάθους που παρέχονται, ως επί το πλείστον, από τα εκπαιδευτικά ιδρύματα ( σχολεία, πανεπιστήμια , σχολές κ.α.). Αφορά την παροχή εφοδίων και ανάπτυξη δεξιοτήτων με σκοπό κυρίως την επαγγελματική πορεία του ατόμου.
Παιδεία είναι η διαδρομή απόκτησης ολιστικής ωριμότητας που δεν είναι μόνο γνωστική αλλά και πνευματική, συναισθηματική, συμπεριφοριστική και τελικά πολιτική. Είναι δηλαδή η γενικότερη καλλιέργεια της προσωπικότητας που προέρχεται από πολλές πηγές και από ένα σύνολο εμπειριών και ενδιαφερόντων. Σαφώς δεν είναι μόνο αποτέλεσμα σχολικής και πανεπιστημιακής μόρφωσης αλλά μπορείς να την αντλήσεις από παντού ,(πέρα από το σχολείο),από την οικογένεια ,τους φίλους, από μια καλή συζήτηση, από τις τέχνες ,από ένα βιβλίο ,από ένα πίνακα , από ένα τραγούδι, μια ταινία ή ένα θέατρο και από ένα σωρό άλλα. Ενώ με την εκπαίδευση μπορείς να βελτιώσεις τις ικανότητες και τις δεξιότητές σου σε συγκεκριμένα αντικείμενα, με την Παιδεία γίνεσαι καλύτερος άνθρωπος.
Η μορφωσιολατρεία γεννάει α-παιδεία
Αν παρατηρήσουμε τι επικρατεί σήμερα στην ελληνική κοινωνία θα διαπιστώσουμε ότι ενώ η εκπαίδευση είναι βασική προτεραιότητα της ελληνικής οικογένειας (ουσιαστικά πρόκειται για αμόκ) δεν συμβαίνει κάτι ανάλογο και για την Παιδεία.
ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΠΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΙΣΤΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΚΑΝΟΥΝ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΗ
Ας παρατηρήσουμε τον μέσο Έλληνα μαθητή. Αλήθεια πόσο συνυφασμένη με Παιδεία είναι η παντελής στράγγιση του χρόνου του και ο αφανισμός της παιδικότητάς του; Καθημερινά μετά την πρωινή σχολική εκπαίδευση ακολουθεί μια δεύτερη βάρδια έχοντας πάρει πολλή «δουλειά για το σπίτι». Επιπροσθέτως θεωρείται δεδομένο ότι θα πρέπει να έχει και εξωσχολική βοήθεια. Το πιο παράδοξο είναι ότι αυτή την εξωσχολική βοήθεια την λαμβάνουν κυρίως οι πολύ καλοί μαθητές δηλαδή αυτοί που κανονικά δεν θα έπρεπε να την έχουν ανάγκη. Άλλο παράδοξο είναι το γεγονός ότι είμαστε διεθνείς πρωταθλητές στο κυνήγι πιστοποιητικών προσόντων. Τα παιδιά πρέπει να πάρουν πτυχίο από τουλάχιστον δύο ξένες γλώσσες. Πρέπει να είμαστε η μόνη χώρα στον κόσμο με τόσους κατόχους διδακτικής επάρκειας της Αγγλικής γλώσσας (Proficiency) και μάλιστα στην ηλικία 15-16 ετών. Πόσο σουρεαλισμό φανερώνει το γεγονός ότι μεγάλο ποσοστό των παιδιών της χώρας έχουν τα προσόντα να διδάξουν επαγγελματικά Αγγλικά; Οι Έλληνες μαθητές εκπαιδεύονται σχεδόν όλη μέρα και για πάρα πολλά χρόνια. Μάλιστα, στις μέρες μας, πλέον θεωρείται δεδομένο ότι εκπαίδευση δεν σταματά όπως παλιά στο Πανεπιστήμιο αλλά με την απόκτηση Master ή Διδακτορικού και μετά 2ου Διδακτορικού και πάει λέγοντας. Φυσικά αυτό το ασταμάτητο κυνήγι «χαρτιών» δεν γίνεται για την ικανοποίηση ενδιαφερόντων ή ονείρων αλλά για την απόκτηση προσόντων που ίσως χρειαστούν στο μέλλον για καλύτερη επαγγελματική αποκατάσταση. Έτσι λοιπόν ένα πολύ μεγάλο μέρος των οικογενειακών προϋπολογισμών πηγαίνει στην ιδιωτική εκπαίδευση (ιδιωτικά εκπαιδευτήρια, φροντιστήρια γενικής εκπαίδευσης , φροντιστήρια ξένων γλωσσών, ιδιωτικά ΙΕΚ, ιδιωτικά Κολλέγια, σχολές, δίδακτρα μεταπτυχιακών κ.ά.). Δυστυχώς έχουμε περάσει στα παιδιά μας να αποζητούν μόνο την εκείνες τις γνώσεις που μπορούν να τους φανούν χρήσιμες και να υποτιμούν την πραγματική και ανιδιοτελή Γνώση.
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ : ΟΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΑΝΤΩΝ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ
Το περίσσευμα εκπαίδευσης φαίνεται και στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε το φίλτρο εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, τις Πανελλαδικές ή Πανελλήνιες εξετάσεις. Ακόμα και από τον τίτλο καταλαβαίνεις την υπερβολή. Λες και είναι οι εξετάσεις πάντων των Ελλήνων. Στο τέλος κάθε σχολικής χρονιάς μεγάλο μέρος της κοινωνίας ζει και αναπνέει για τις εξετάσεις αυτές. Φοράμε όλοι τα καλά μας για να παρακολουθήσουμε τη μεγάλη μονομαχία με μονομάχους τα παιδιά μας ελπίζοντας ότι το δικό μας παιδί θα βγει ζωντανό από την αρένα. Και οι επίσημοι υψηλά ιστάμενοι με περίσσεια υποκρισίας εύχονται «καλή επιτυχία σε όλους τους μαθητές» λες και είναι δυνατόν να συμβεί κάτι τέτοιο σε ένα τόσο σκληρό διαγωνισμό.
Πρόκειται για μια εντελώς απάνθρωπη διαδικασία, μια βαριά ασθένεια του εκπαιδευτικού μας συστήματος που ποτέ καμία κυβέρνηση μέχρι σήμερα δεν είχε την τόλμη να τα βάλει μαζί της. Και καμία δεν είχε ποτέ το θάρρος να πει καθαρά ότι η ανάγκη ύπαρξης των πανελλαδικών εξετάσεων είναι μια τεχνητή ανάγκη η οποία έχει διατηρηθεί για οικονομικούς λόγους, σε καμία περίπτωση για παιδαγωγικούς.Ότι δυστυχώς μεγάλο μέρος των εκπαιδευτικών στράφηκε προς τα εκεί για να βγάλει το ψωμί του. Εκπαιδευτικοί που εργάζονται σε φροντιστήρια ή παραδίδουν ιδιαίτερα μαθήματα προετοιμάζοντας υποψηφίους Πανελλαδικών εξετάσεων. Φυσικά και πρέπει να λάβουμε υπόψη μας τους χιλιάδες εκπαιδευτικούς που εργάζονται εκτός δημοσίου σχολείου αλλά δεν γίνεται να συνεχίσουμε άλλο να βασανίζουμε τα παιδιά μας αλλά και να διαλύουμε τα σχολεία μας για χάρη των Πανελλαδικών εξετάσεων. Εκτός εάν θεωρούμε φυσιολογικά φαινόμενα τα εξής : τις μεταιχμιακές διαταραχές λόγω άγχους που βιώνουν οι μαθητές της Γ΄ Λυκείου, την πλήρη απαξίωση που νιώθουν για τα μαθήματα εντός σχολείου στις τελευταίες τάξεις του Λυκείου , την οικονομική αφαίμαξη των νοικοκυριών καθώς και το γεγονός ότι οι σχολικές αίθουσες αδειάζουν κάθε Απρίλη και Μάιο για να μπορέσουν οι υποψήφιοι να βρουν παραπάνω χρόνο να κάνουν επαναλήψεις;
Αν είχαμε στη χώρα μας εκπαίδευση που καλλιεργεί την Παιδεία τα πράγματα θα μπορούσαν να ήταν τελείως διαφορετικά. Καταρχάς δεν θα χρειαζόταν να κάνουν ενισχυτική διδασκαλία( φροντιστήριο) όλοι οι μαθητές συμπεριλαμβανομένων και των αρίστων. Θα έκαναν υποχρεωτική ενισχυτική διδασκαλία στο σχολείο μόνοι οι αδύναμοι μαθητές , όπως γίνεται σε κάποιες προηγμένες εκπαιδευτικά χώρες, σε ζώνες μετά το πέρας του πρωινού μαθήματος.Αυτή λοιπόν θα ήταν μια επαγγελματική λύση για χιλιάδες αδιόριστους συναδέλφους μας που θα μπορούσαν να εργάζονται παρέχοντας ενισχυτική διδασκαλία στο σχολείο ενώ σήμερα είναι αναγκασμένοι να στρέφονται σε άλλους χώρους εκτός δημόσιας εκπαίδευσης για να επιβιώσουν. Με αυτόν τον τρόπο θα επανερχόταν στις πραγματικές διαστάσεις το φαινόμενο που βιώνουμε σήμερα όπου το επικουρικό έχει αντικαταστήσει το κύριο δηλαδή η φροντιστηριακή βοήθεια έχει αντικαταστήσει την σχολική εκπαίδευση.Μια άλλη διέξοδος θα ήταν αν λειτουργούσαν όπως πρέπει οι δομές ειδικής αγωγής. Αυτά όμως συμβαίνουν δυστυχώς μόνο σε χώρες που θεωρούν την εκπαίδευση μέρος της Παιδείας και όχι μέρος της οικονομίας.
Η υποχρηματοδότηση της εκπαίδευσης είναι η βασικότερη αιτία της υποβάθμισής . Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat (2015) η Ελλάδα βρίσκεται και τυπικά πλέον στην τελευταία θέση στην Ευρώπη για δαπάνες στην εκπαίδευση.
Για τον αντίλογο που θα ισχυριστεί ως συνήθως «μα αφού δεν υπάρχουν χρήματα»η απάντηση είναι ότι « ακόμα και όταν πριν μερικά χρόνια υπήρχαν χρήματα τι κάναμε;»
Ένας άλλος αντίλογος θα πει ότι «οι Πανελλαδικές εξετάσεις είναι ένας καλός τρόπος αξιολόγησης γιατί είναι αδιάβλητες». Όντως το μόνο που έχουν να περηφανευτούν είναι ότι είναι αδιάβλητες. Αλλά και τι σημαίνει αυτό αλήθεια; Και μια κλήρωση θα μπορούσε να είναι αδιάβλητη. Πέρα όμως από το αδιάβλητο οι εξετάσεις αυτές δεν έχουν κανένα άλλο από τα κύρια χαρακτηριστικά μιας καλής αξιολόγησης :
1) Δεν έχουν Εγκυρότητα αφού δεν αξιολογούν την ικανότητα της κριτικής σκέψης και της βαθύτερης εννοιολογικής κατανόησης παρά αξιολογούν την ικανότητα απομνημόνευσης και μίμησης. Είναι τόσο τυποποιημένα τα θέματα των εξετάσεων που δεν απαιτείται καμία ικανότητα σαν τις παραπάνω για να έχει κάποιος μαθητής καλή επίδοση. Το μόνο που χρειάζεται είναι να έχει απαντήσει σε χιλιάδες ερωτήσεις και να έχει λύσει χιλιάδες ασκήσεις ώστε την ώρα της εξέτασης να βρεθεί μπροστά σε ίδια ή παρόμοια θέματα. Δηλαδή ουσιαστικά μιλάμε για μια άκρως τυποποιημένη προετοιμασία που έχει σκοπό την επιτυχή αντιμετώπιση επίσης άκρως τυποποιημένων θεμάτων εξετάσεων.
2) Δεν έχουν Αντικειμενικότητα: Μια αξιολόγηση χαρακτηρίζεται αντικειμενική όταν δεν επηρεάζεται από άσχετους, ως προς την αξία του εξεταζομένου παράγοντες πράγμα που σημαίνει ότι όλοι οι εξεταζόμενοι έχουν τις ίδιες ευκαιρίες. Και ρωτάω λοιπόν πως μπορούμε να μιλάμε για ίδιες ευκαιρίες όταν υπάρχουν μαθητές που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα για φροντιστήριο;
Όταν η εκπαίδευση από σκοπός Παιδείας γίνεται αυτοσκοπός
Αν η εκπαίδευση διαπνεόταν από το πνεύμα της Παιδείας δεν θα είχε τυχοδιωκτικόχαρακτήρα όπως έχει σήμερα στη χώρα μας όπου τα κίνητρα είναι ο ανταγωνισμός, ο ατομικισμός και η αναρρίχηση εις βάρος των άλλων. Βλέπετε η Παιδεία κάνει τον άνθρωπο να επιδιώκει και παλεύει για την βελτίωση και των υπολοίπων συνανθρώπων του και όχι να αγωνιά και να μεθοδεύει τη δική του μόνο ευημερία.Πάρτε για παράδειγμα την αγαπημένη έκφραση των Ελλήνων για την επαγγελματική επιτυχία : Λέμε «ο τάδε πρόκοψε» και εννοούμε ότι ανήλθε οικονομικά ή σε κάποιο αξίωμα. Η αξία της εκπαίδευσης είναι συνήθως ανταλλάξιμη γι’ αυτό και ακολουθεί συνταγές ατομικής ωφέλειας ενώ η Παιδεία στοχεύει στην όξυνση του βλέμματος και στο φωτισμό των οριζόντων για την πολιτισμική βελτίωση του συνόλου. Και αν απορούμε πως γίνεται να μην επικρατεί συνολική ευημερία σε μια χώρα σαν την Ελλάδα που οι πολίτες της έχουν ως μέγιστη προτεραιότητα την εκπαίδευσή τους, η απάντηση είναι προφανής : όταν η εκπαίδευση είναι ένα είδος ατομικού πρωταθλητισμού που δεν στοχεύει στο κοινό καλό, τότε πως αλήθεια περιμένουμε αυτό να επιτευχθεί;Πρέπει πρώτα να συνειδητοποιήσουμε ότι η ατομική ευημερία προϋποθέτει τη συλλογική ευημερία και αυτό είναι θέμα Παιδείας.
Στο βάθος τους όλα όσα μας αφορούν είναι θέματα Παιδείας. Τα περισσότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε ως πολίτες αυτής της χώρας θα είχαν πιο εύκολη λύση εάν δίναμε την αξία που της αρμόζει στην Παιδεία και δεν την υποβαθμίζαμε τόσο, ταυτίζοντάς την με μια, χωρίς Παιδεία, εκπαίδευση. Η υπερβολική δόση εκπαίδευσης βλάπτει σοβαρά την Παιδεία αφού η ποιότητα χάνεται μέσα στην ποσότητα . Αντί η εκπαίδευση να έχει σαν απώτερο σκοπό την υπηρέτηση της Παιδείας έχει γίνει αυτοσκοπός.
Είναι παρήγορο και ελπιδοφόρο το ότι η Ελληνική οικογένεια καταφέρνει να διαθέτει πολλά θετικά χαρακτηριστικά ακόμη, παρ’ όλες τις ελλείψεις που τη χαρακτηρίζουν. Πώς άραγε γίνεται αυτό είναι άξιο μελέτης.Πώς γίνεται να παρέχονται ταυτόχρονα τόσα πολλά ενώ λείπουν τόσα άλλα;Ίσως το μεγαλείο της φυλής μας είναι να μεγαλοποιεί και να ελαχιστοποιεί ταχυδακτυλουργικά συνθήκες και καταστάσεις ακριβώς τη στιγμή που το χρειάζεται. Ας δούμε κάποιες ελλείψεις λοιπόν με την βεβαιότητα ότι μόλις ο Έλληνας αντιληφθεί (αλλά πραγματικά αντιληφθεί) την έλλειψη ή τη πληθώρα, σπεύδει να την ισορροπήσει. Μαζί με την βεβαιότητα ας καταθέσουμε και την πίστη μας με μεγάλα κοιτάσματα ελπίδας για το ζητούμενο.
Αυτό που πρώτα-πρώτα λείπει από την ελληνική οικογένεια σε ένα μεγάλο ποσοστό είναι οι γονείς. Είτε γιατί επιβάλλεται, είτε γιατί καθιερώθηκε και οι δύο γονείς βρίσκονται εκτός σπιτιού πολλές ώρες (αν είναι ακόμη τυχεροί και έχουν δουλειά!). Οι ώρες αυτές καλύπτονται από τους γονείς των γονιών, από αλλοδαπές γυναίκες και από Παιδικούς Σταθμούς. Εν τέλει τα παιδιά και ιδιαίτερα τα μικρά παιδιά περνούν πολύ λίγο χρόνο με τους γονείς τους. Αν θελήσουμε να είμαστε και ειλικρινείς θα πούμε ακόμη πως αυτός ο περιορισμένος χρόνος δεν είναι συχνά και ποιοτικός.
Έλλειψη χρόνου και ποιοτικής απασχόλησης λοιπόν και μεταξύ γονιών – παιδιών και μεταξύ συντρόφων.
Μια ακόμη εξαιρετικά σημαντική απουσία από την ατμόσφαιρα της ελληνικής οικογένειας θα λέγαμε πως είναι εκείνη της χαράς. Τα Ελληνικά σπίτια βάλλονται συχνά από έναν μιμητισμό που οδηγεί σε ανόητα πολλές δραστηριότητες που και τον οικογενειακό προϋπολογισμό απομυζούν και στερούν από τα μέλη της οικογένειας τη χαρά της συνύπαρξης των μελών της ή ακόμη και το απλό παιχνίδι. Όλοι τρέχουν μικροί και μεγάλοι να προλάβουν τις υποχρεώσεις που τους επιβάλλονται κατά κύριο λόγο από τους ίδιους. Ιδιαίτερα στα αστικά κέντρα, βρίσκονται κάτω από την μάστιγα του προγραμματισμού των υποχρεώσεων και αν κανείς ξεφύγει από αυτόν, καταρρέει όλο το οικοδόμημα του «πρέπει». Αυτό το «πρέπει» που οδηγεί την ατμόσφαιρα του ελληνικού σπιτιού να είναι πολύ μακριά από τη συνθήκη της χαράς. Λες και κάποιος επέβαλε στη μέση ελληνική οικογένεια να οργανωθεί γύρω από την παιδεία, την παραπαιδεία και τις εξωσχολικές δραστηριότητες με σκοπό τη συλλογή εμπειριών και γνώσεων που έχουν ως αποτέλεσμα το ακριβώς αντίθετο από το ζητούμενο. Ενώ η οικογένεια χρειάζεται να λειτουργεί ως δικλείδα ασφάλειας, χαλάρωσης, θαλπωρής ισορροπίας και χαράς συχνά συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Τα μέλη της βιάζονται να απομακρυνθούν από αυτήν και να βρεθούν μέσα σε άλλες ομάδες, όπως εκείνες των φίλων, των συναδέλφων, των συμμαθητών και άλλων (συχνά ανομολόγητων προσωπικών σχέσεων) για να βιώσουν τη χαρά. Είναι λυπηρό και ολέθριο. Ίσως ένα από τα καλά της κρίσης να είναι και το ότι μας στερεί τη δυνατότητα όλων αυτών των δήθεν επιβεβλημένων εξωτερικών δραστηριοτήτων.
Η έλλειψη επικοινωνίας επίσης είναι μία πολύ γνωστή συνθήκη των ελληνικών οικογενειών. Συχνά επειδή μιλάμε πολύ, νομίζουμε ότι επικοινωνούμε. Δεν είναι βέβαια αλήθεια αυτό. Η ουσιαστική επικοινωνία είναι μόνο η επικοινωνία των συναισθημάτων, πράγμα που σε πολλές οικογένειες γίνεται μονομερώς, ελάχιστα ή καθόλου. Αν ρωτήσεις ένα μέσο Έλληνα «τι νοιώθει» η απάντηση που θα πάρεις θα είναι μια ασαφής θετική ή αρνητική περιγραφή της σκέψης του και όχι των συναισθημάτων του. Δεν γνωρίζουμε λέξεις που περιγράφουν συναισθήματα. Αρκούμαστε, δε, σε εκφράσεις του συρμού αποφεύγοντας εσκεμμένα να πάρουμε θέση.
H έλλειψη του εστιασμού στα θετικά θα λέγαμε ότι είναι επίσης σημαντικό και καίριο θέμα. Με το να εστιαζόμαστε στα αρνητικά με στόχο να τα εξαλείψουμε καταφέρνουμε το ακριβώς αντίθετο. Θα ήταν εξαιρετική βοήθεια σε πολλά θέματά μας να καταφέρουμε να εστιαζόμαστε στο τι έχουμε και όχι στο αντίθετό του.
Και τέλος θα ήταν χρήσιμο να τονίσουμε και την έλλειψη αποφυγής της σύγκρουσης. Συχνά σε πολλά ελληνικά σπίτια η σύγκρουση είναι μια μόνιμη τακτική. Ο ανταγωνισμός και η αντιπαράθεση γίνεται το κύριο θέμα μεταξύ του ζευγαριού ή μεταξύ γονιών παιδιών ή αδελφών. Αν αποφεύγαμε τη σύγκρουση απλώς, χωρίς καμία περιστροφή, απλώς την αποφεύγαμε, πολλά θα είχε να απολαύσει ο μέσος έλληνας.
Βασική και καίρια επίσης έλλειψη είναι και η απομάκρυνση από το «Είμαι» που πάει παρέα με την τεράστια πλάνη της δήθεν ικανοποίησης από το «Έχω». Μάστιγα των υλιστικών χρόνων που περνά η δυτική κοινωνία και που ιδιαίτερα σε χαλεπούς καιρούς όπως οι καιροί των οικονομικών κρίσεων, έρχεται να συνδράμει την ψυχική ανισορροπία και την κατάθλιψη. Πολλές σύγχρονες οικογένειες αποζητούν στη συλλογή, αντικειμένων, τίτλων, γνώσεων και σε σωρεία άλλων υλικών κατά το πλείστον στοιχείων, την πολυπόθητη ευτυχία. Η ευτυχία όμως δεν συγκαταλέγεται σε είδος μετρήσιμο.Ή υπάρχει ή δεν υπάρχει και δεν εξαρτάται από υλικούς παράγοντες. Εξαρτάται καθαρά από μη υλικούς που οφείλονται σε εσωτερικές αυτογνωσιακές διαδικασίες. Αυτό είναι επίσης κάτι που λείπει. Η διάθεση για διερεύνηση λεπτότερων εννοιών. Λες και ο μέσος Έλληνας λειτουργεί σε ένα απολύτως επιφανειακό επίπεδο και το βαθύτερό του γίγνεσθαι μένει στα αζήτητα. Η διερεύνηση του εσωτερικού μας κόσμου εμφανίζεται μέσα από ανάγκες πυρόσβεσης και όχι σαν ευκαιρία προσωπικής εξέλιξης. Η επίσκεψη σε έναν ψυχολόγο ας πούμε γίνεται ακόμη αρκετά ενοχικά, αν γίνει. Συχνά οι φιλοσοφίες που προσεγγίζουν τη ζωή με μια πιο διερευνητική ματιά και έχουν μια πιο εναλλακτική θεώρηση αντιμετωπίζονται ακόμη ως τσαρλατανισμός.
Αυτό από το οποίο κυρίως πάσχει η Ελληνική οικογένεια είναι η έλλειψη σεβασμού στην αυτονόμηση του άλλου. Οι γονείς συνήθως προσφέρουν χρήματα, χρόνο, λύσεις, και όλων των ειδών τις παροχές επιθυμώντας όμως κατά βάθος να ελέγξουν, να καθοδηγήσουν, να κατευθύνουν προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση. Πολύ συχνά η υπερπροστασία και η υπερ-παροχή είναι σε τέτοιο βαθμό που μοιάζει σαν να μην δημιουργείται μια καινούρια οικογένεια όταν ένα μέλος της ενηλικιωνόμενο αποχωρεί από την κοινή στέγη για να δημιουργήσει τη δική του. Λες και η Ελληνική οικογένεια δεν διαφοροποιείται ποτέ. Αυτό είναι ρομαντικό και ωραίο όταν το παρατηρείς από μια σκοπιά, ολέθριο και καταστροφικό από μια άλλη.
Εν τέλει αν η διάκριση και η ισορροπία μας χαρακτήριζαν ως λαό πολλά θα είχαμε να απολαύσουμε και ως μέλη του μικρόκοσμου της οικογένειάς μας και της ευρύτερης κοινωνίας. Αδικαιολόγητα πολλά συναισθήματα μειονεξίας και χαμηλής αυτοεκτίμησης που ενίοτε εκφράζονται και ως αλαζονεία, μας ταλαιπωρούν σαν λαό και αυτό είναι που χρειάζεται να υπερβούμε. Γνωρίζοντας τους εαυτούς μας βαθύτερα, καλύτερα, θα έχουμε μια διαυγέστερη άποψη για μας, για τους άλλους, για τη ζωή με αποτελέσματα που θα λειτουργήσουν αθροιστικά πάνω στα λειτουργικά χαρακτηριστικά που αναμφισβήτητα διαθέτουμε και είναι πολλά.
Από την Πόλη στη Σμύρνη (1453-1922) Μια αφηγηματική και μουσική εκδήλωση ζωντανεύει την πορεία του ελληνισμού από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης στις 29 Μαΐου 1453 ως και την καταστροφή της Σμύρνης και του μικρασιατικού ελληνισμού το 1922. Η πορεία του ελληνισμού τους πέντε αυτούς αιώνες θα ξεδιπλωθεί στους θεατές με την ιστορική αφήγηση και τη μουσική. Η εκδήλωση πραγματοποιείται στη Χαλάστρα για δεύτερη συνεχή χρονιά και εμπνευστής της είναι ο Δημήτρης Μάρκος. Διοργάνωση : η χορωδία παίδων & ενηλίκων «A Cappella» και το «Kampaniasports» Τόπος : Μυγδόνειο Αθλητικό Κέντρο (κλειστό γυμναστήριο) στη Χαλάστρα Θεσσαλονίκης Χρόνος : Κυριακή 28 Μαΐου Ώρα : 8.00 μ.μ.
Η χορωδία «A Cappella» με χοράρχη τον Δημήτρη Μάρκο
Ομιλία -αφήγηση : Κωνσταντίνος Μπατσιόλας
Η εκδήλωση πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Δήμου Δέλτα
Οι συντελεστές της εκδήλωσης εκφράζουν τις θερμές ευχαριστίες προς όλους τους χορηγούς χωρίς τη συνδρομή των οποίων θα ήταν αδύνατη η διοργάνωση της εκδήλωσης
Το εκπαιδευτικό σύστημα στοχεύει, θεωρητικά, στην καλλιέργεια, στη μόρφωση και στη διαμόρφωση των μελλοντικών πολιτών αυτού του κόσμου οι οποίοι μπορούν να εγγυηθούν ότι θα συνεχίσουμε να ζούμε μια ζωή με δημοκρατία, ισότητα και άρση των διακρίσεων. Αυτό που το εκπαιδευτικό σύστημα συνήθως πετυχαίνει όμως είναι η κατηγοριοποίηση των μαθητών σε επιμελείς και μη, σε χαρισματικούς και μη, γεγονός που δεν είναι μόνο αντιφατικό, καθώς από τη μια λέμε ότι εκπαίδευση εξομαλύνει τις διαφορές και από την άλλη το σύστημα από μόνο του δημιουργεί διάφορες μεταξύ των μαθητών, αλλά είναι και η μεγαλύτερη προδοσία που μπορεί να γίνει στη νέα γενιά η οποία μέσα από την εκπαίδευση διαμορφώνει το σύστημα αξιών της.
Μπορεί σε κάθε χώρα και σε κάθε τόπο ο τρόπος που ένα σχολείο επιβάλλει την τάξη να διαφέρει, είναι όμως γεγονός ότι τα σχολεία παντού θα έπρεπε να θεωρούνται τόπος προστασίας των παιδιών και προώθησης της γνώσης και της παιδείας. Πέραν τούτου, το σχολείο θα έπρεπε να είναι ένα μέρος που αγκαλιάζει τα παιδιά που για τους δικούς τους λόγους έχουν «προβληματική συμπεριφορά».
Παρόλα αυτά στο εκπαιδευτικό πλαίσιο η προβληματική συμπεριφορά δεν αντιμετωπίζεται με μια εκπαιδευτική πράξη αλλά με μια τιμωρία σαν να πρόκειται ο δάσκαλος ή ο διευθυντής να σωφρονίσει με σκληρά μέτρα ανήλικους παραβάτες. Αυτό όχι μόνο δεν πετυχαίνει τη βελτίωση των μαθητών αλλά οδηγεί ένα μέρος των μαθητών στο λάθος δρόμο, στο δρόμο δηλαδή για μελλοντικές «παράνομες» πράξεις που τους φέρνουν αντιμέτωπους με το νόμο (Miguel &Gargano, 2017). Φυσικά δεν είναι πολύ δύσκολο να υποθέσει κάποιος ότι κάτι τέτοιο δεν θα έχει θετικά αποτελέσματα στην κοινωνία, αλλά έχει βρεθεί ότι οι μαθητές που αποβάλλονται και που τιμωρούνται σκληρά για τις συμπεριφορές τους στο σχολείο έχουν περισσότερες πιθανότητες να αντιμετωπίσουν προβλήματα με το νόμο και να φυλακιστούν (Zwerger & Khalilah 2016).
Όπως ο Girouxεπισημαίνει, τα σχολεία είναι χώροι που «παράγουν» τιμωρίες και προκαλούν φόβο. Επιπλέον οι τιμωρίες είναι επιλεκτικές, με τις περισσότερες από αυτές να απευθύνονται σε παιδιά από συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες. Αντί να κοιτάξουμε τις κοινωνικές ανάγκες που έχουν αυτά τα παιδιά και να δούμε τα παραπτώματά τους ως μια ευκαιρία να τους διδάξουμε κάτι, τα παραπτώματα αντιμετωπίζονται ως αξιόποινες πράξεις (TheFreeThoughtProject, 2015).
Διαλογισμός και ενσυνειδητότητα στην εκπαίδευση
Πέρα από ορισμένες παιδαγωγικές μεθόδους που μπορεί να εφαρμόζουν ορισμένοι εκπαιδευτικοί, λόγω της μεγάλης ανάγκης για μια μέθοδο που δείχνει ευαισθησία στις ανάγκες των παιδιών και στοχεύει στην ενδυνάμωση και όχι στην τιμωρία τους έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια προγράμματα διαλογισμού και ενσυνειδητότητας, κυρίως ενσυνείδητου διαλογισμού για τα σχολεία.
Σχολεία που έχουν εφαρμόσει την τεχνική του διαλογισμού αντί της τιμωρίας μέσα σε πολύ σύντομο διάστημα έχουν δει μεγάλη βελτίωση στη συμπεριφορά των μαθητών και όχι μόνο. Σε ένα δημοτικό σχολείο της δυτικής Βαλτιμόρης ξεκίνησε πριν 2 χρόνια ένα πρόγραμμα που επιχειρεί να προσφέρει ολιστική εκπαίδευση στους μαθητές, δημιουργώντας ένα δωμάτιο για ενσυνείδητες στιγμές. Μέσα στον πρώτο χρόνο παρατηρήθηκαν μηδενικές αποβολές και θετικές αλλαγές στην ζωή των παιδιών στο σπίτι, σύμφωνα με τον Vibes.
Η ενσυνειδητότητα δεν είναι μόνο διαλογισμός και ο διαλογισμός δεν είναι μόνο ενσυνείδητος. Η ενσυνειδητότητα είναι μια πρακτική που συνήθως σχετίζεται με το διαλογισμό αλλά όχι απαραίτητα. Επίσης ο διαλογισμός μπορεί να πάρει διάφορες μορφές, μια από τις οποίες είναι και ο ενσυνείδητος διαλογισμός. Συνήθως η ενσυνειδητότητα που γίνεται μέσα στα πλαίσια ενός οργανωμένου προγράμματος παίρνει τη μορφή διαλογισμού (επίσημη εξάσκηση στην ενσυνειδητότητα) ενώ υπάρχει και η πρακτική της ενσυνειδητότητας που μπορεί να συμβαίνει οπουδήποτε και οποτεδήποτε μέσα στη ζωή μας (ανεπίσημη εξάσκηση ενσυνειδητότητας), ειδικά εφόσον εξασκηθούμε σε αυτό. Το ζητούμενο είναι να πετυχαίνουμε την ενσυνειδητότητα πάντα στη ζωή μας και όχι μόνο όταν κάνουμε διαλογισμό.
Για την εξάσκηση της ενσυνειδητότητας δεν χρειάζεται να είναι κάποιος απαραίτητα σε κατάσταση διαλογισμού ούτε χρειάζεται ειδικός εξοπλισμός και ειδική στάση του σώματος. Το άτομο σε ένα ήρεμο μέρος μπορεί αν αφιερώσει χρόνο στον εαυτό του για να αφοσιωθεί στο τι νιώθει εκείνη τη στιγμή χωρίς να κάνει κάποια κριτική στον εαυτό του ή τους άλλους. Εάν εμφανίζονται σκέψεις κριτικής το άτομο προσπαθεί να της αφήσει να περάσουν ώστε να επικεντρωθεί ξανά στο τώρα. Από την άλλη πλευρά ο διαλογισμός εστιάζει κυρίως στην αναπνοή. Το άτομο ακολουθώντας την αναπνοή και παρατηρώντας την μπορεί να παρατηρήσει την κατάσταση στην οποία βρίσκεται στην παρούσα στιγμή. Οι όποιοι αντιπερισπασμοίξεπερνούνται ώστε το άτομο να αφοσιωθεί ξανά στην αναπνοή του(Mindfuln.d.).
Βασικό στοιχείο του διαλογισμού κάθε είδους είναι η έμφαση που το άτομο δίνει στο παρόν. Έτσι τα παιδιά αντί για μια τιμωρία που δεν έχει κυριολεκτικά κανένα εκπαιδευτικό όφελος πέρα από την εκπαίδευση στο φόβο, το παιδί έχει το χρόνο να σκεφτεί τι συμβαίνει, που οφείλεται η συμπεριφορά του. Το παιδί έχει χρόνο να ηρεμήσει, να σκεφτεί τη συμπεριφορά του, να κατανοήσει ότι συμπεριφορά και τα συναισθήματα του έχουν μια βαθύτερη αιτία από την προφανή και να απαλλαγεί από τα αρνητικά του συναισθήματα. Το δεύτερο βασικό στοιχείο του διαλογισμού είναι ότι τα παιδιά χρειάζονται τη συγχώρεση, να τα συγχωρήσουν οι άλλοι αλλά και να συγχωρήσουν αυτά τον εαυτό τους, και μια ευκαιρία να επανορθώσουν. Έτσι λοιπόν το σχολείο περνάει από την ανταποδοτική δικαιοσύνη στην αποκαταστατική δικαιοσύνη.
Μέσα από τον ενσυνείδητο διαλογισμό το παιδί μπορεί να αποκτήσει κατανόηση του τι του συμβαίνει από στιγμή σε στιγμή και πώς να είναι πραγματικά παρόν στις εμπειρίες του. Καθισμένο αναπαυτικά και προσπαθώντας να είναι εκεί στο παρόν, το παιδί μπορεί να μάθει πώς να γλιτώνει από τις δυσάρεστες καταστάσεις όχι με το να τις αποφεύγει αλλά με το να τις διαχειρίζεται. Το παιδί πρέπει να μάθει να αντιμετωπίζει και να εξετάζει, να αξιολογεί τις δύσκολες καταστάσεις, οι οποίες είναι φυσικό να υπάρχουν γιατί είναι κομμάτι της ζωής.
Στη χώρα μας τα προγράμματα ενσυνειδητότητας και ενσυνείδητου διαλογισμού μπορεί να απουσιάζουν, στο εξωτερικό ωστόσο υπάρχουν πολλοί οργανισμοί που συντονισμένα και με επιστημονικότητα προσπαθούν να εντάξουν την ενσυνειδητότητα σε σχολεία της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (ΑΜΕn.d.).Η αποτελεσματικότητα της ενσυνειδητότητας έχει βρεθεί μέσω ερευνών σε πολλούς τομείς. Η ένταξη τέτοιων προγραμμάτων και πρακτικών μπορεί να βελτιώσει θεαματικά την πολύπλευρη ανάπτυξη των παιδιών, την εκπαιδευτική πράξη και τη μάθηση. Για παράδειγμα βελτιώνεται:
Η προσοχή
Η εκτελεστική λειτουργία (οργάνωση, σχεδιασμός, μνήμη εργασίας, έλεγχος των παρορμήσεων)
Η υπερδραστηριότητα και η παρορμητικότητα
Η αντιμετώπιση του θυμού και τα προβλήματα διαγωγής
Η συναισθηματική ρύθμιση
Η φροντίδα προς τους άλλους
Η κοινωνική προσαρμογή και οι κοινωνικές δεξιότητες
Η διαχείριση του άγχους και του σχολικού άγχους
Η αυτό- αποδοχή, η αυτό- πεποίθηση, η χαλάρωση
Ηποιότητατουύπνου
Μέσα στο σχολικό περιβάλλον η ενσυνειδητότητα μπορεί να εμφανίζεται είτε άμεσα, με τη δημιουργία ενός προγράμματος εκμάθησης ενσυνειδητότητας για τους μαθητές, είτε έμμεσα, με τους εκπαιδευτικούς να υιοθετούν και να εξασκούν την πρακτική της ενσυνειδητότητας σε προσωπικό επίπεδο και να την εφαρμόζουν μέσα στη σχολική καθημερινότητα. Φυσικά και τα δύο αυτά σενάρια μπορούν να συνυπάρχουν. Για να ενσωματωθεί η ενσυνειδητότητα στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα είναι απαραίτητο να ακολουθηθεί κυρίως η έμμεση εισαγωγή της στην εκπαιδευτική πράξη, μέσω των εκπαιδευτικών. Τα προγράμματα που στοχεύουν στην εκπαίδευση των εκπαιδευτικών βασίζονται στο σκεπτικό ότι όταν οι δάσκαλοι είναι εκπαιδευμένοι να ασκούν την ενσυνείδητη πρακτική και να έχουν την αντίστοιχη συμπεριφορά ενσωματώνουν αυτή την πρακτική στην εκπαιδευτική τους διαδικασία. Μια τέτοια προσέγγιση έχει θετική επίδραση και σε όλο το φάσμα της ζωής τους(Meiklejohnetal. 2012).
Μπορεί να μιλάμε κυρίως για τον τρόπο που το σχολείο αντιμετωπίζει ένα μαθητή αλλά δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε ότι το σχολείο μπορεί να είναι τεράστιος παράγοντας στρες για τους εκπαιδευτικούς επίσης, πλήττοντας έτσι και την εκπαιδευτική τους ικανότητα. Ο σύγχρονος εκπαιδευτικός καλείται να ανταπεξέλθει σε πρωτοφανείς απαιτήσεις (Jennings, 2009), φροντίζοντας για την διδασκαλία του εκπαιδευτικού υλικού, το περιβάλλον, την εξέλιξη των μαθητών, την σχέση του με τους μαθητές και τους γονείς και όλα τα προβλήματα που μπορεί να προκύπτουν, χωρίς να έχει όμως απαραίτητα τα εφόδια και την εκπαίδευση για όλα αυτά. Κάτι τέτοιο δεν είναι περίεργο, αφού μέχρι στιγμής υπάρχουν ελάχιστες αποτελεσματικές λύσεις στο στρες που οι εκπαιδευτικοί βιώνουν (Poulinetal. 2008).
Οι εκπαιδευτικοί έχουν ανάγκη από μοντέρνους και αποτελεσματικούς τρόπους ενίσχυσης ώστε να αυξήσουν την ανθεκτικότητα τους. Η ενσυνειδητότητα έχει πολλαπλά ψυχολογικά και σωματικά οφέλη για αυτούς, καθώς το στρες μειώνεται και προκαλούνται αλλαγές στη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου. Η ενσυνειδητότητα επιδρά στις περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την εκτελεστική λειτουργία και τη ρύθμιση της συμπεριφοράς κα των συναισθημάτων. Πολλές γνωστικές ικανότητες όπως η επίλυση προβλημάτων, η προσοχή, ο σχεδιασμός, η εργαζόμενη μνήμη και ο έλεγχος των πράξεων μπορούν να βελτιωθούν (Chan,Shum,Toulopoulou& Chen, 2008).
Μέσα από την ενσυνειδητότητα οι εκπαιδευτικοί μπορούν να βελτιώσουν την ευεξία, την ικανότητα να ελέγχουν τη συμπεριφορά στην τάξη, την υποστηρικτική σχέση με τους μαθητές τους και την αίσθηση αυτό- αποτελεσματικότητας τους ως προς την παροχή εκπαίδευσης.
Σε έρευνα βρέθηκε πως ακόμα και η δίμηνη εκπαίδευση στη μείωση του στρες βάσει ενσυνειδητότητας είναι ικανή να αυξήσει την ευεξία και το ανοσοποιητικό και την εγκεφαλική δραστηριότητα που ευθύνεται για τα θετικά συναισθήματα, να μειώσει το στρες και την εγκεφαλική δραστηριότητα που ευθύνεται για τα αρνητικά συναισθήματα (Davidsonetal. 2003).
Σύμφωνα με έρευνες που μελέτησαν την επίδραση της εκπαίδευσης στην ενσυνειδητότητα στη ζωή των δασκάλων εντόπισαν αυξημένα επίπεδα ενσυνειδητότητας, σωματικής υγείας και πολύ βελτιωμένη αίσθηση εκπαιδευτικής αυτό- αποτελεσματικότητας(Poulinetal. 2008.Poulin 2009).
Σε άλλη έρευνα εντοπίστηκε πως μέσα από την ενσυνειδητότητα οι εκπαιδευτικοί είναι πιο υποστηρικτικοί μέσα στην τάξη, πιο ικανοί να διαχειριστούν την τάξη ακόμα και αν είναι ήδη έμπειροι εκπαιδευτικοί, να διατηρήσουν καλές σχέσεις με τους μαθητές τους (Jenningsetal. 2011).
Για να ενσωματωθεί πραγματικά η ενσυνειδητότητα στην εκπαίδευση και στη συμπεριφορά των παιδιών οι δάσκαλοι έχουν το βασικό ρόλο ο οποίος θα πρέπει να είναι και παραδειγματικός. Μπορεί οι δάσκαλοι να είναι εκπαιδευμένοι και να έχουν μάθει συγκεκριμένες τεχνικές όμως τα οφέλη στη μαθητική κοινότητα θα έρθουν όταν οι δάσκαλοι πράγματι είναι σε θέση να εφαρμόσουν και να ενσωματώσουν τις ενσυνείδητες πρακτικές τους στην τάξη. Αυτό φυσικά αποτελεί εντέλει όφελος για όλους όσους εμπλέκονται με την εκπαίδευση.
Η ενσυνειδητότητα και ο ενσυνείδητος διαλογισμός αποτελεί μια καλή, αποτελεσματική και οικονομική λύση στην αντιμετώπιση των προβλημάτων των παιδιών. Τα παιδιά που μαθαίνουν να εφαρμόζουν μια τέτοια προσέγγιση βιώνουν μια θετική αλλαγή στην συναισθηματική, συμπεριφορική, σωματική τους ανάπτυξη που σταδιακά γίνεται τρόπος ζωής. Το σχολείο που εφαρμόζει τέτοιες πρακτικές είναι ένα σχολείο που δίνει χώρο στην ανατροφοδότηση, τη συγχώρεση, τη λήψη πρωτοβουλιών από τα παιδιά. Είναι ένα σχολείο που διδάσκει στους μαθητές όχι να μην κάνουν λάθη επειδή θα τιμωρηθούν αλλά το να μαθαίνουν από τα λάθη τους.
Οι μαθητές μαθαίνουν να δημιουργούν συνδέσεις μεταξύ όσων συμβαίνων μέσα τους και εκτός τους, εστιάζοντας στο τώρα με μια αντικειμενική ματιά. Η πρακτική της ενσυνειδητότητας μπορεί να είναι είτε επίσημη είτε ανεπίσημη (ως μια τυπική άσκηση ή ως τρόπος ζωής). Ο συνδυασμός αυτός ενισχύει την ικανότητα των παιδιών να συνδέουν τιςεμπειρίες τους και να καθορίζουν τον τρόπο που θα διαχειριστούν την κάθε κατάσταση. Μαθαίνουν να διαχειρίζονται τα συναισθήματα, να τα ρυθμίζουν και να τα εκφράζουν. Η προσοχή των παιδιών ρυθμίζεται καλύτερα αφού τα παιδιά εξασκούνται στο να εστιάζουν, να παραμένουν εστιασμένα και να αποσύρουν την προσοχή τους από ένα ερέθισμα. Όπως και τα αποτελέσματα έχουν δείξει, είναι μια πολύ αποτελεσματική και λειτουργική αντιμετώπιση της προβληματικής συμπεριφοράς στην εκπαίδευση.
Στην πράξη
Για να εφαρμοστεί ένα πρόγραμμα στο σχολείο πρέπει καταρχάς όλοι οι αρμόδιοι να συμφωνήσουν ως προς το τι να περιλαμβάνει ένα πρόγραμμα ανάλογα με τις ανάγκες των παιδιών και ως προς το τι είναι αυτό που τελικά θα μετρηθεί για να διαπιστωθεί η επιτυχία του προγράμματος. Ένα τέτοιο πρόγραμμα δεν είναι στατικό. Απαιτεί διαρκή εξέλιξη, βελτίωση των πρακτικών όσο και των επαγγελματιών που τα διδάσκουν και τα εποπτεύουν. Για να έχει εξέλιξη ένα πρόγραμμα πρέπει οι αρμόδιοι να το υποστηρίξουν πάρα τις όποιες αλλαγές προκύψουν στο σχολείο, στην εκπαιδευτική πολιτική, στα άτομα τα οποία παίρνουν τις αποφάσεις, προτείνουν αλλαγές, θέτουν προτεραιότητες και κανονίζουν τα οικονομικά ζητήματα (Meiklejohnetal. 2012).
Μηλοβιανού Αφροδίτη
AME (n.d). Mindfulness in Education: the Foundation for Teaching and Learning. http://www.mindfuleducation.org/
Chan, R. C. K., Shum, D., Toulopoulou, T., & Chen, E. Y. H. (2008). “Assessment of executive functions: Review of instruments and identification of critical issues”. Archives of Clinical Neuropsychology, 23(2), 201–216.
Jennings, P. A. (2011). Promoting teachers’ social and emotional competencies to support performance and reduce burnout. In A. Cohan & A. Honigsfeld (Eds.), Breaking the mold of pre-service and inservice teacher education: Innovative and successful practices for the 21st century (pp. 133–143). New York: Rowman & Littlefield.
Jennings, P. A., Snowberg, K. E., Coccia, M. A., & Greenberg, M. T. (2011). Improving classroom learning environments by cultivating awareness and resilience in education (CARE): Results of two pilot studies. Journal of ClassroomInteraction, 46(1), 37–48
Meiklejohn, J. et al. (2012). Integrating mindfulness training into K-12 education: fostering the resilience of teachers and students. Mindfulness, 1. http://www.mindfuleducation.org/wp–content/uploads/2015/01/IMEK-12-ARTICLE–IN–JOURNAL–MINDFULNESS–ONLINE–VERSION-1.pdf
Mindful (n.d). Getting Started with Mindfulness. You have questions about mindfulness and meditation. Mindful has the answers.https://www.mindful.org/meditation/mindfulness-getting-started/
Poulin, P. A. (2009). Mindfulness-based wellness education: A longitudinal evaluation with students in initial teacher education. Unpublished doctoral dissertation. University of Toronto, Canada.
Poulin, P. A., Mackenzie, C. S., Soloway, G., & Karayolas, E. (2008). Mindfulness training as an evidenced-based approach to reducing stress and promoting well-being among human services professionals. International Journal of Health Promotion and Education, 46, 35–43.
The Free Thought Project (2105). How US Public Schools Have Come to Increasingly Resemble Prisons Instead of Learning Centers. http://thefreethoughtproject.com/public–schools–increasinglyresemble–prisons–learning–centers/#EoBuGBko33cAwbdr.99
Vibes, John (n.d.). An Elementary School has Kids Meditate Instead of Punishing Them and the Results are Profound. http://thefreethoughtproject.com/school-sending-children-meditate/
Zwerger, N., & Khalilah, B. (2016). Fostering an Anti-bias Culture in the Classroom and beyond. Paper presented at the National Partners in Education Access (NPEA) 2016 Conference Session, Baltimore, USA.
Χρησιμοποιούμε cookies για να διασφαλίσουμε ότι σας παρέχουμε την καλύτερη εμπειρία στην ιστοσελίδα μας. Συνεχίζοντας την περιήγηση στον ιστότοπο, αποδέχεστε τη χρήση cookies.
Βίλα Μεχμέτ Καπαντζή:
