Σε προηγούμενο άρθρο με τίτλο “Εκβιασμοί Απειλές” μία μητέρα έθεσε ερώτημα και προκάλεσε ένα καινούργιο άρθρο. Την ευχαριστώ για την ευκαιρία που μου έδωσε να πω κι άλλα πάνω στο θέμα. Δυστυχώς μένω στο να αναλύσω την πρότασή της και όχι σε πρόταση λύσης. Ας γίνει κατανοητό πως αν η ανάλυση της πρότασής της χρειάστηκε 2 σελίδες η ορθή απάντηση στο θέμα χρειάζεται ένα κεφάλαιο βιβλίου. Σιγά σιγά λοιπόν και με αγάπη ας δούμε μερικές ακόμη απροσεξίες που κάνουμε εμείς οι γονείς.
«Άγγελε τελείωνε γιατί δεν μας βλέπω να προλαβαίνουμε το κολυμβητήριο πάλι». (το ‘χω πει άπειρες φορές πάντως …οχι εκβιαστικά αλλά έντονα και από απόγνωση) Πόσες φορές μια μάνα έχει πει όχι εκβιαστικά αλλά έντονα και από απόγνωση κάτι τέτοιο; Άπειρες θα ήταν η απάντηση. Πόσες φορές έπιασε τόπο και το παιδί ανταποκρίθηκε και έκανε το ποθούμενο θα ρωτήσω. Καμία! Όποιος μπορεί να το διαψεύσει θα χαρώ να τον ακούσω.Δεν θα ασχοληθούμε εδώ γιατί η μητέρα αισθάνεται απόγνωση, αυτό άπτεται αυτογνωσίας και όχι Συμβουλευτικής γονέων. Ας μην ξεχνάμε βέβαια πως για να είναι κανείς υπεύθυνος γονιός χρειάζεται πρώτα να είναι υπεύθυνος άνθρωπος άρα έχει ευθύνη έναντι του εαυτού του οφείλει να αναγνωρίζει τα συναισθήματά του και τα μεν λειτουργικά να τα διαφυλάττει και να τα ενισχύει τα δε μη λειτουργικά πρώτα για το δικό του καλό και έπειτα για το καλό όσων επηρεάζονται να τα μετατρέπει συντομότατα σε λειτουργικά.
Για να δούμε τώρα τι κρύβεται πίσω απ’ αυτή την πρόταση που λέγεται με απείρως καλή πρόθεση απ’ τη μητέρα. Στόχος της να βοηθήσει το παιδί της να γίνει συνεπέστερο, να γίνει αποτελεσματικότερο, να γίνει υπεύθυνο. Αχ όμως ενώ ο στόχος της είναι αυτός πετυχαίνει το ακριβώς αντίθετο.
Πρώτον καλή μου μητέρα ότι κι αν πεις έχοντας παράλληλα απόγνωση να ξέρεις εκ προοιμίου ότι «τόχασες». Πάει τέλειωσε δεν πρόκειται να γίνει. Η απόγνωση ήδη είναι χαραγμένη στη γλώσσα του σώματός σου, μπορεί και στην αύρα σου! Αμφιβάλεις πως το παιδί σου μπορεί και να είναι σε θέση να ξέρει το συναίσθημά σου πριν ακόμη μιλήσεις; Ε! αν αμφιβάλλεις σταμάτα. Είναι περισσότερο από βέβαιο. Άρα το παίρνω απ΄ την αρχή και λέω. Επειδή το παιδί καταλαβαίνει το συναίσθημα της μητέρας έχει ήδη αντιληφθεί ότι δεν είναι σε απόλυτη συμφωνία μαζί του άρα έχει ήδη μπει σε άμυνα. Ότι και να πει η μητέρα έχοντας το συναίσθημα της απόγνωσης έχει πάρει τη κατηφόρα προς το ασυνείδητο του παιδιού γιατί δεν αντέχει την απόρριψη που αισθάνεται άρα έχει κατεβάσει ρολά. Δεν ακούει δεν βλέπει, δεν αντιλαμβάνεται και εξαρτάται από το μέγεθος του ανταγωνισμού στο οποίο βρίσκεται η σχέση, η αλληλεπίδραση που θα έχει. Μπορεί απλά να την αγνοήσει, μπορεί όμως να μπει και στη μάχη για δύναμη. Στην πρώτη περίπτωση απλά θα «την γράψει» ή ίσως και να σκεφτεί (ωχ πάλι έβαλε τη κακή της φάτσα ας κάνω πως δεν ακούω) και απολύτως συνειδητά θα συνεχίσει να αργεί. Στη δεύτερη περίπτωση επειδή ήδη είναι θυμωμένο για άλλους λόγους όχι μόνο θα «την γράψει» αλλά θα κάνει ακόμη πιο αργά γιατί απλά θέλει να την θυμώσει για να εξισορροπήσει μέσα του τον δικό του θυμό ώστε ίσως και να φανεί ο δυνατός στα μάτια του και στα μάτια της (είπαμε μάχη για δύναμη όχι αστεία …)
Πάμε παρακάτω τώρα και μία μία λέξη.
«Άγγελε» Όταν η μάνα προφέρει το όνομα του παιδιού έχοντας ήδη απόγνωση έχει άλλη χροιά η φωνή της. Άλλο το «Άγγελέ μου» ή το «Αγγελάκο» ή το υποκοριστικό που χρησιμοποιεί όταν εκδηλώνει την αγάπη της και άλλο το επιτακτικό «Άγγελε» που προφέρει όντας σε απόγνωση.
«τελείωνε»: Προστακτική φωνή! Άρα εντολή! Άρα αμέσως μπαίνει η ανισότητα και η έλλειψη σεβασμού στο προσκήνιο. Ανισότητα γιατί μόνο ο δυνατός, ο από πάνω, το αφεντικό μπορεί να προστάζει. Από μόνο του αυτό σε μια ισότιμη σχέση όπως οφείλει να είναι η σχέση μάνας γιού (είπα ισότιμη δεν είπα ίση να μην παρεξηγηθούν τα λόγια μου παρακαλώ) από μόνη της λοιπόν η συνθήκη της προσταγής δημιουργεί έλλειψη σεβασμού. Δεν νομίζω πως χρειάζεται να πω άλλα ο καθένας μας είναι σε θέση να αντιληφθεί τι γίνεται μέσα του όταν οι άλλοι τον προστάζουν.
«γιατί δεν μας βλέπω» : Ειρωνικό, απορριπτικό και ταυτόχρονα επικριτικό σχόλιο. Λυπάμαι μάνα που διαβάζεις δεν φταις! Κανείς δεν σου το έμαθε. Αγωνίζεσαι με μεθόδους της προϊστορίας να μεγαλώσεις τούτες τις καινούργιες ψυχές που σε πουλούν και σε αγοράζουν πριν ακόμη αντιληφθείς εσύ τι αντιλαμβάνονται αυτά. Αιτιολογώ λοιπόν. Είναι ειρωνικό γιατί αυτό το «μας» έχει μια ταύτιση που το παιδί αντιλαμβάνεται πως δεν έχει αλήθεια μέσα της. Γνωρίζει ότι το κολυμβητήριο είναι δική του υπόθεση και όχι της μητέρας. Άρα το «μας» μπαίνει για να μην ειπωθεί το «σε» γιατί τότε θα φαίνεται η μομφή που εμπεριέχει. Άρα ξέρει ότι η μάνα χρησιμοποιεί το «μας» για να γλυκάνει το χάπι που έτσι κι αλλιώς είναι πικρό. Το παιδί ξέρει ότι ήδη τον έχεις πιάσει να μην είναι σωστός. Αισθάνεται λοιπόν την απόρριψη έτσι κι αλλιώς. Γίνεται δε επικριτικό γιατί όπως είπα ενέχει μέσα μομφή καλυμμένη με χρυσόσκονη άρα τον κοροϊδεύεις κιόλας.
«προλαβαίνουμε» πρώτο πληθυντικό! Ως μέντορας και προπονητής ζωής ο γονιός οφείλει να δώσει στο παιδί του την κατάλληλη παιδία για να αντιληφθεί ότι η ανάληψη ευθύνης είναι το πρώτο και κύριο μέλημα του υπεύθυνου ανθρώπου. Όταν λοιπόν η μητέρα χρησιμοποιεί ένα ρήμα στο πρώτο πληθυντικό ενώ το ορθό είναι το πρώτο ενικό ενισχύεται ακριβώς το αντίθετο από εκείνο που χρειάζεται. Το πρώτο πληθυντικό στην περίπτωση αυτή μοιράζει την ευθύνη και στους δύο. Γιατί όμως η ευθύνη είναι της μητέρας; Να δεχτώ ότι η ευθύνη της μητέρας είναι να το μεταφέρει προς το προορισμό γιατί ίσως χρειάζεται το παιδί συνοδεία για ασφάλεια και για τη μεταφορά αυτή καθ’ εαυτή. Αυτό που επιζητούμε λοιπόν είναι δύο υπεύθυνοι άνθρωποι που συναντιούνται στην πόρτα την ώρα της αναχώρησης. Πόσο μακριά είναι αυτή η εικόνα από την καθημερινότητα της ελληνικής οικογένειας; Αυτό δεν οφείλεται όμως στα παιδιά οφείλεται στους γονείς. Οι γονείς δεν είναι κατάλληλα εκπαιδευμένοι. Προκαλώ τους γονείς. Κάθε φορά που χρησιμοποιείτε πρώτο πληθυντικό αναρωτηθείτε γιατί το κάνετε. Να σας πω; Γιατί θέλετε να ελέγχετε! Διαβάζουμε, τρώμε, προλαβαίνουμε, κάνουμε μπάνιο, πλένουμε τα δόντια μας ….. για αναλογιστείτε; Γιατί το λέτε; Ο έλεγχος είναι πίσω από κάθε ενέργεια του μέσου γονιού. Και αν τώρα που διαβάζεις αυτές τις γραμμές το αμφισβητείς έχεις έναν παραπάνω λόγο για να πιστέψεις ότι το κάνεις. Μεγάλη ιστορία ο έλεγχος. Θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία όμως. Έλεγχος και ελευθερία δεν πάνε μαζί. Συνεχίζουμε λοιπόν να μεγαλώνουμε ανελεύθερους ανθρώπους από ελεγκτικούς γονείς.
Και ερχόμαστε στο «πάλι»! Ωχ αυτό το «πάλι»! Απλά ας αναλογιστούμε τι παθαίνουμε εμείς όταν το ακούμε. Λέει ας πούμε η φίλη: «πάλι άργησες στο ραντεβού μας» ο σύζυγος: «πάλι δεν πήρες ψωμί». Ή για να δούμε και την άλλη πλευρά. Λέει αυτή τη φορά η φίλη: «πάλι με βοήθησες». Ή ο σύζυγος «πάλι με σκέφτηκες». Η λέξη «πάλι» λοιπόν δίνει έμφαση σε κάτι και το κάνει καλύτερο ή χειρότερο. Όταν το χρησιμοποιούμε για να τονίσουμε κάτι μη λειτουργικό το κάνουμε να φαίνεται πολύ χειρότερο απ’ ότι είναι άρα ο άλλος εισπράττει ματαίωση, απόρριψη και επίκριση. Αυτό θέλουμε;
Είμαι σίγουρη πως κανένας γονιός δεν θέλει να κάνει ότι κάνει. Το κάνει γιατί έτσι έχει εκπαιδευτεί, έτσι έχει συνηθίσει και επειδή το κάνουν οι περισσότεροι κανείς δεν προσέχει τη διαφορά. Βρισκόμαστε κάποιοι ειδικοί πού και που, που τονίζουμε τις κρυμμένες αλήθειες και ή φαινόμαστε γραφικοί, ή απειλητικοί, ή πολύ σωστοί άρα απρόσιτοι. Τίποτε απ’ αυτά δεν ισχύει και οι ειδικοί κάνουμε παρόμοια λάθη και δεν έχει γεννηθεί ο γονιός που δεν θα κάνει λάθος. Το θέμα μας είναι να κάνουμε τα μεγάλα λάθη μικρότερα και τα πολλά λιγότερα. Αυτό καλή μου μητέρα που διαβάζεις γίνεται μόνο με εκπαίδευση, θέληση, διάβασμα, παρακολούθηση ομάδων, ενασχόληση και θέτοντας ως προτεραιότητα όχι τις υλικές μόνο υποχρεώσεις του γονιού αλλά τις άϋλες που είναι πολλές και σπουδαιότερες. Ας είναι το μπλουζάκι ασιδέρωτο. Ας πάει το παιδί στο σχολείο με τα ίδια ρούχα. Ας μην αφήσουμε όμως ασιδέρωτη και καταρρακωμένη την ψυχούλα του ή να κάνουμε τα ίδια λάθη ξανά και ξανά υποσχόμενοι στον εαυτό μας ότι μια κάποια μέρα θα τα καταφέρουμε να μην φωνάζουμε, να μην επικρίνουμε, να μην αποθαρρύνουμε, να μην συμβιβαζόμαστε στη δική μας ζωή, να μην γινόμαστε το παράδειγμα που δεν θέλουμε. Αν το καταλαβαίνουμε ότι το κάνουμε είμαστε σε καλό δρόμο. Αν δεν το καταλαβαίνουμε όμως, έχουμε πρόβλημα. Και ναι έχουμε πρόβλημα! Και αυτό οφείλεται πρωτίστως στην κοινωνία, μετέπειτα στην εκπαίδευση και οπωσδήποτε στην οικογένεια. Λυπάμαι αλλά ναι έχουμε πρόβλημα ως κοινωνία.
Η ζωή μας απαιτεί να έχουμε γύρω μας ένα η περισσότερα πρότυπα γύρω μας. Είναι απαραίτητο ώστε να έχουμε αναφορές και να επωφελούμαστε από μια υγιή έμπνευση. Ένα άτομο αναπτύσσεται αρμονικά όταν μπορεί να εμπνέεται από τα προτερήματα των άλλων. Έτσι ,τα παιδιά έχουν ανάγκη να διακρίνουν στους γονείς τους τα προτερήματα που θα μπορέσουν να μιμηθούν. Τα πρότυπα είναι αυτά που μας βοηθούν να γίνουμε το πρόσωπο που θέλουμε να είμαστε. Το να επιλέξουμε, όμως, ένα πρότυπο από τον περίγυρο μας ή από τους διάσημους δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Οι άνθρωποι της οικογένειας μας είναι τα πρώτα πρότυπα που συναντάμε και δεν περιορίζονται μόνο στον μπαμπά και στη μαμά αλλά αφορά και στον υπόλοιπο οικογενειακό κύκλο. Ο οικογενειακός κύκλος μας κατασκευάζει το πρώτο στρώμα της προσωπικότητας μας , μας δίνει τον ορισμό της κοινωνικοποίησης και μας μαθαίνει να έχουμε ένα πρόγραμμα στη ζωή μας .Υπάρχουν φορές που μας κάνει να νιώθουμε καλά και άλλες να δυσανασχετούμε. Το σίγουρο είναι ότι ασκεί την επιρροή του επάνω μας. Και μάλιστα αυτή η επιρροή είναι μεγάλη μιας και αποτελεί το πρώτο μας πρότυπο.
Ευτυχώς όμως ο κύκλος διευρύνεται και εσωκλείει τους φίλους μας, το σχολείο την γειτονιά μας γενικότερα την κοινωνία μας. Έτσι βρισκόμαστε σε επαφή με διαφορετικές προσωπικότητες που εννοείται πως δεν είμαστε με όλους αυτούς φίλοι αλλά τους παρατηρούμε πως ζουν. Ο τρόπος που δρουν στην καθημερινότητα τους(σπουδές, ελεύθερος χρόνος), που μιλάνε, που σκέφτονται αποτελούν πρότυπα ζωής.
Ο κύκλος κλείνει με την επιρροή των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Τα μέσα δεν μεταδίδουν μόνο πληροφορίες αλλά έχουν την δύναμη να κατασκευάζουν πρότυπα. Εξιδανικεύουν πρόσωπα που δρουν με αθέμιτα μέσα και δεν έχουν κάνει κάτι αξιόλογο. Αυτό είναι το μαύρο σημείο που επισκιάζει την έννοια του προτύπου διότι χειραγωγεί και κατευθύνει τους νέους σε μη δημιουργικά μονοπάτια και τους απομακρύνει από αξίες και ιδανικά. Ευτυχώς όμως προβάλλουν και προσωπικότητες που ξεχωρίζουν, αγωνίζονται για το συλλογικό καλό και οι πράξεις τους αποτελούν πρότυπα. Έτσι, με βάση την προσφορά τους στην ανθρωπότητα, διαλέξαμε τις παρακάτω προσωπικότητες.
Πάμπλο Πινέδα (Pablo Pineda): Ο 34χρονος Ισπανός που είναι ο πρώτος πτυχιούχος πανεπιστημίου στην Ευρώπη που έχει σύνδρομο Down. Από 7 χρόνων ενημερώθηκε για τον ορισμό της γενετικής του συνδρόμου Down. Παραδέχεται ότι πέρασε δύσκολες φάσεις κυρίως στην εφηβεία αλλά ποτέ δεν το έβαλε κάτω. Όνειρό του να γίνει δάσκαλος το οποίο θα πραγματοποιηθεί πολύ σύντομα αφού θα δώσει εξετάσεις για να πάρει την άδεια άσκησης επαγγέλματος. Στην ερώτηση αν κάποιος είχε τη δύναμη να τον απαλλάξει από το σύνδρομο Down απαντά πως « έχοντας αυτό το σύνδρομο κατάφερε να γίνει καλύτερος άνθρωπος και να βοηθά τον κόσμο».
Ζυλιέν: Πρόσφυγας το 2011, αριστούχος το 2015.Θύμα ενός αιματηρού εμφύλιου πολέμου συνελήφθη στην Ορεστιάδα, κλείστηκε στη φυλακή, αφέθηκε ελεύθερος και περιπλανήθηκε στους δρόμους της Αθήνας για να καταλήξει με 18.500 μόρια, χωρίς φροντιστήρια, πρώτος στο ΑΕΙ Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Πειραιά. Θα ήθελε κάποια στιγμή να κάνει διδακτορικό, με σκοπό να γίνει μια μέρα χρήσιμος άνθρωπος για την κοινωνία.
Malala Yousafzai: Η 14χρονη μαθήτρια από το Πακιστάν πυροβολήθηκε στο κεφάλι από οπαδούς των Taliban, ενώ επέστρεφε από το σχολείο της. Αιτία της επίθεσης, ήταν η απόφασή της να συνεχίσει να παρακολουθεί μαθήματα στο σχολείο που ο πατέρας της δίδασκε, παρά την απαγόρευση των Taliban , οι οποίοι προσπαθούν να αποκλείσουν τα κορίτσια στο Πακιστάν από την εκπαίδευση. Έγινε σύμβολο αντίστασης κατά της βίας των Taliban και φωτεινό παράδειγμα για την υπεράσπιση του δικαιώματος των γυναικών στην εκπαίδευση.
Ειρήνη Αϊνδιλή: Η Ολυμπιονίκης που κατέκτησε το χάλκινο μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Sydney με την Εθνική Ομάδα της ρυθμικής γυμναστικής. Δεκάδες μετάλλια, διακρίσεις αλλά ο σημαντικότερος αγώνας της ήταν όταν βρέθηκε αντιμέτωπη με την βουλιμία. Σε συνέντευξη της δήλωσε πως αν δεν σταματούσε. O γιατρός της είχε δώσει μόνο τρεις μήνες ζωής. Για μια ακόμη φορά στάθηκε νικήτρια και σήμερα είναι φοιτήτρια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο ενώ από το 2011 έχει δημιουργήσει το δικό της σωματείο ρυθμικής γυμναστικής.
Νίκος Λυγερός: Ένας ο άνθρωπος φαινόμενο με 189 IQ που συγκαταλέγεται στους 50 πιο έξυπνους του κόσμου! Ένας πολυπράγμων ερευνητής. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι είναι καθηγητής μαθηματικών, πληροφορικής, κυβερνητικής, επιστημολογίας, γλωσσολογίας, βιοηθικής διδάσκει στα Πανεπιστήμια της Λυών, της Αθήνας και της Θράκης και στην Πολυτεχνική Σχολή Ξάνθης. Είναι στρατηγικός σύμβουλος και καθηγητής γεωστρατηγικής στην Αστυνομική Ακαδημία και στις Σχολή Εθνικής Άμυνας στην Ελλάδα. Είναι συγγραφέας, σκηνοθέτης και πολλά άλλα. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένας σύγχρονος σοφό που αφετηρία κάθε εγχειρήματος του είναι ο άνθρωπος. Όπως ο ίδιος αναφέρει “ ανθρωπότητα δεν είναι το σύνολο των ανθρώπων αλλά η ομάδα των συνανθρώπων “, ” υπάρχουμε μέσα από το συνυπάρχουμε” και αναφέρει για την κοινωνία ότι ” δίνει οδηγίες, διαταγές, συμβάσεις, συνθήκες , νόμους, αρχές ενώ η ανθρωπότητα δίνει αξίες, υπερβάσεις, χατίρια, θαύματα, αδιανόητα “. Διακρίνεται για τη σεμνότητα του την οποία μπορείτε να ανακαλύψετε στις συνεντεύξεις που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο.
Το συμπέρασμα που βγαίνει από τις παραπάνω προσωπικότητες είναι ότι πρότυπο δε γεννιέσαι αλλά γίνεσαι αρκεί να έχεις την ανάγκη να εξελίσσεσαι και την ικανότητα να φιλτράρεις τις επιρροές που δέχεσαι. Τα λαμπρά πρότυπα πάντα θα υπάρχουν και θα σφραγίζουν με κερί τα αυτιά μας για να μας προστατεύσουν από τα πρότυπα-Σειρήνες που καραδοκούν.
Ποιος άραγε; Ποιος; Έμαθε στην Ελληνίδα μάνα πως το εργαλείο της για συνεργασία είναι ο εκβιασμός, η απειλή, ο εξαναγκασμός ; Πόσο έχει χοντρύνει το πετσί μας και δεν καταλαβαίνουμε;
Η ώρα είναι δύο το μεσημέρι όταν μπαίνω για μερικά γρήγορα ψώνια στο μινι μαρκετ της γειτονιάς μου. Αφού παίρνω τα πράγματα που ήθελα συνομιλώ με την καταστηματάρχη για λίγο. Με την άκρη του ματιού της κοιτά επίμονα πίσω μου και γυρίζω να δω τι κοιτάει.
Ταυτόχρονα την ακούω να λέει «Μαρία τέλειωνε γιατί δεν θα πας στο κολυμβητήριο» .Γυρίζω και βλέπω το κοριτσάκι της. Μαθητριούλα της Β Δημοτικού καθισμένη στο γραφείο της μαμάς να προσπαθεί να κάνει τα μαθήματά της. Η μαμά προφανώς είχε δει πως χαζεύει και σπεύδει να την απειλήσει. Χωρίς άλλο πρόλογο της λέω «Της αρέσει πολύ της Μαρίας το κολυμβητήριο ε;»Ναι μου λέει πού το ξέρετε; «Μα εσείς μόλις το είπατε» της απαντώ «Το είπα; Πότε το είπα» «Το είπατε και πολύ ξεκάθαρα κιόλας» «Το είπατε απειλώντας και εκβιάζοντας τη Μαρία να κάνει κάτι που δεν θέλει γιατί αλλιώς θα της στερήσετε κάτι που θέλει» Με κοίταξε έκπληκτη και μόνον επειδή με εκτιμά δεν με έβρισε παρά εξακολουθώντας να με κοιτά χωρίς να καταλαβαίνει με λέει. «Μα δεν την εκβιάζω χρησιμοποιώ το Κολυμβητήριο για επιβράβευση»
Πόσο λανθασμένα τα έχουμε βάλει μέσα στο κεφάλι μας! Πέρασε τουλάχιστον μισή ώρα μαζί της για να την κάνω να καταλάβει πως αυτό που κάνει δεν είναι επιβράβευση. Λειτουργεί αρνητικά μέσα στο παιδί, δεν είναι εφαλτήριο για προσπάθεια παρά μόνο για θυμό και ανταγωνισμό. Δεν είναι εργαλείο εκπαίδευσης αλλά τούτη η μέθοδος μας πάει πίσω σε αναχρονιστικές συνθήκες όπου ο ανώτερος έχει το δικαίωμα να λειτουργεί σαν ο παντογνώστης που αποφασίζει πότε κάποιος είναι καλός και τον αμείβει και πότε είναι κακός και τον τιμωρεί.
Πόσες γενιές μεγάλωσαν με τη μέθοδο αυτή! Όλες δυστυχώς! Και συνεχίζουμε εν έτη 2015 να εκπαιδεύουμε τα παιδιά μας με τη μέθοδο του καρώτου. Στο παράδειγμά μας το καρώτο είναι το κολυμβητήριο. Η καημένη η Μαρία μόλις άρχισαν τα Σχολεία έχει το Κολυμβητήριο να της θυμίζει λίγη απ’ την ανεμελιά του καλοκαιριού και τη χαρά του παιχνιδιού και της ελευθερίας (αν και δεν είναι και ακριβώς έτσι μιας και στα περισσότερα κολυμβητήρια προσπαθούν για επιδόσεις λες και προπονούν Ολυμπιονίκες) και η μάνα αντί να αναζητά λόγους να συνοδεύσει το παιδί της στη χαρά, στο παιχνίδι, στην ανεμελιά, στην ελευθερία, χρησιμοποιεί την καλύτερη στιγμή της μέρας για καρώτο. Αν τρέξεις θα το πιάσεις. Αν όχι ούψ την πάτησες. Εσύ φταις ας πρόσεχες. Τι γίνεται μέσα στη ψυχή αυτού του 7χρονου παιδιού; Γιατί να αγαπήσει το Σχολείο; Γιατί να αγαπήσει τη μάθηση; Γιατί να μην είναι θυμωμένο που τα διαβάσματα θα γίνουν αιτία να μην απολαύσει αυτή την μόνη ώρα της χαράς που του έμεινε να του θυμίζει πως είναι παιδί;
Και ας γυρίσουμε πίσω στα λεγόμενα της μαμάς «Μα δεν την εκβιάζω χρησιμοποιώ το κολυμβητήριο σαν επιβράβευση»! Και ποιος είπε αγαπητή μου μαμά και μαμάδες όλου του ελληνικού τρελοκομείου ότι το παιδί σας είναι σκυλάκι ή μαϊμουδάκι που θα καταφέρετε να το κάνετε να λειτουργήσει έτσι ώστε να πάρει το μπισκοτάκι ή τη καραμέλα; Ποιος σας είπε πως το παιδί, ναι το 7χρονο παιδί δεν αντιλαμβάνεται μέσα βαθιά στην ύπαρξή του πως η συμπεριφορά αυτή είναι ανταγωνιστική και το μόνο που θα καταφέρει είναι να φέρει στην επιφάνεια τη ματαίωση και τη μειονεξία; Πότε αυτά θα γίνουν αυτονόητα όχι για τους ειδικούς αλλά για την πλειονότητα των γονιών και των εκπαιδευτικών; Μόνον όταν τα πληροφορηθούμε, τα αντιληφθούμε, τα κατανοήσουμε και θελήσουμε να κάνουμε την αλλαγή.
Η κουβέντα βέβαια συνεχίστηκε και οι απορίες της μαμάς ήταν μεγάλες. Και «πώς θα την κάνω να διαβάσει;» Σε κάθε λέξη άλλη σύναψη μέσα στον εγκέφαλό μου δημιουργούσε την ανάγκη για επέμβαση και πληροφόρηση. Να την «κάνω» να διαβάσει; Ποιος είπε στον Έλληνα γονιό πως είναι υποχρέωσή του το διάβασμα του παιδιού του και μάλιστα πως πρέπει «να το κάνει» να θέλει. Εκείνο το ωραίο λογοπαίγνιο που λέει «Θέλω να θες αλλά να θες που θες» στο μεγαλείο του. Είναι πολλές οι φορές που το λέω περιμένοντας τον άλλον να γελάσει με εκείνο το γέλιο της αναγνώρισης πως ωχ τον τσάκωσαν να κάνει κάτι που δεν βοηθά και εκείνος με κοιτά με μάτια αγελαδινά πιστεύοντας πως απλά είπα αυτό που χρειαζόταν να ειπωθεί γιατί «ναι» έτσι είναι αυτό είναι το σωστό «Να θέλει που θέλει».
Ούτε λόγος βέβαια για επιλογές, για συνέπειες, για σεβασμό στο χρόνο του άλλου, για αποδοχή και κατανόηση πως είναι φυσικό να μην αρέσει στο 7χρονο 4 μέρες μετά την ανεμελιά να πρέπει να θέλει να γράφει ανούσιες αντιγραφές και ανόητες φωτοτυπίες. Πότε θα μάθει άραγε και το εκπαιδευτικό μας σύστημα πως η δουλειά στο σπίτι στο 7χρονο είναι μόνο απειλή ή τιμωρία ή καταναγκαστικά έργα και δεν είναι καθόλου ευχάριστη ενασχόληση ας είμαστε σίγουρη φυσικά πως παρασάγκας απέχει απ’ την πραγματική μάθηση.
Και αν θέλαμε θα συνεχίζαμε τον διάλογο αυτόν καταμεσήμερο ημέρα Πέμπτη 4 μέρες μετά που άνοιξαν τα Σχολεία. Και που να σφίξουν οι υποχρεώσεις; Και πού να αρχίσουν και τα Αγγλικά και τα Μπαλέτα και τα Σκάκια και ποιος ξέρει τι άλλο. Ευτυχώς που ήρθε και η κρίση και δεν έχουμε λεφτά να δώσουμε κι άλλες ευκαιρίες στα παιδιά. Να φορτώσουμε κι άλλο το πρόγραμμά τους και να τα σταματήσουμε από κάθε δράση παιχνιδιού και μετά να πούμε και εκείνο το παροιμιώδες. «Το νου σου στο παιχνίδι εσύ….» Λες και είναι λάθος. Λες και είναι κακό το παιδί να είναι παιδί. Αχ πόσα ακόμη έχουμε να πούμε και να μάθουμε για να τολμήσουμε να κάνουμε τα μεγάλα λάθη μικρότερα. Αχ πόσα ακόμη θα συμβούν για να καταλάβουμε πως ναι χρησιμοποιούμαι απίστευτη βία στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών μας και μετά ανησυχούμε για τη βία στα Σχολεία και κάνουμε συνέδρια και μελέτες για το πού οφείλεται η ανάπτυξη της βίας. Στο ότι αναπτύσσεται μέσα μας και γύρω μας δεν το βλέπουμε, το παίρνουμε χαμπάρι όταν την δούμε να κορυφώνεται από μεμονωμένα ακραία γεγονότα, χωρίς να συνειδητοποιούμε πως συντελούμε με αυτούς τους μικρούς και άσημους κατά τη γνώμη μας εκβιασμούς. Έχουμε δρόμο ως κοινωνία. Έχουμε δρόμο ως είδος. Αλλά θα τα καταφέρουμε γιατί θέλουμε, γιατί μπορούμε και γιατί μαθαίνουμε γρήγορα. Και έτσι να γίνει!
Παιδιά με ειδικές ανάγκες. Παιδιά που έχουν πρόβλημα στη όραση την ακοή, την κινητικότητα, το λόγο και την επικοινωνία, τη νόηση (νοητική υστέρηση). Παιδιά με αυξημένες ανάγκες σε επίπεδο φροντίδας λόγω των αδυναμιών τους, αλλά και παρεξηγημένα παιδιά. Γιατί παρεξηγημένα; Γιατί αποτελούν μια μερίδα του πληθυσμού άγνωστη για τον περισσότερο κόσμο. Γνωρίζουμε βέβαια την ύπαρξή τους, αλλά δε γνωρίζουμε καθόλου σε βάθος το πως λειτουργούν αυτά τα παιδιά. Και εξαιτίας αυτής της άγνοιάς μας, επηρεάζεται σημαντικά και η συμπεριφορά μας απέναντί τους. Οι γονείς αυτών των παιδιών έχουν, ανάμεσα στις άλλες δυσκολίες , να αντιμετωπίσουν και τις αντιδράσεις του κόσμου κάθε φορά που κυκλοφορούν στο δρόμο. Οίκτος, φόβος, επιφυλακτικότητα είναι μερικά από τα συναισθήματα που εγείρονται όταν έρχεται κάποιος για πρώτη φορά σε επαφή μαζί τους. Κάποιοι τα κοιτάζουν σα να ήρθαν από άλλο πλανήτη. Πολλές φορές έχω ακούσει φράσεις του τύπου : «Δεν μπορώ… πιάνεται η ψυχή μου όταν τα βλέπω», « Δε θα μπορούσα ποτέ να δουλέψω με τέτοια παιδιά… πώς αντέχουν αυτοί που το κάνουν;»…
Δε θα πω ψέματα. Κι εγώ όταν ήμουνα μικρότερη είχα ανάλογες αντιδράσεις. Κάθε φορά που έβλεπα έναν άνθρωπο με ειδικές ανάγκες ένιωθα ένα σφίξιμο στο στομάχι, λύπηση, επιφυλακτικότητα απέναντι σε κάτι που ήταν άγνωστο σε μένα. Η οπτική που έβλεπα τα πράγματα άρχισε να αλλάζει όταν άρχισα να μαθαίνω πράγματα πάνω στο θέμα. Η ριζική αλλαγή έγινε, όμως, όταν ήρθα σε άμεση επαφή με αυτά τα άτομα μέσω της δουλειάς μου. Το κλειδί, λοιπόν, για να αλλάξει η στάση του κόσμου απέναντί τους είναι η ενημέρωση, η εξοικείωση και άμεση επαφή. Έχουν δημιουργηθεί διάφορες δομές ( ειδικά σχολεία, ιδρύματα κτλ.) προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες αυτών των παιδιών και να τα βοηθήσουμε να αναπτυχθούν, να εξελιχθούν, να γίνουν πιο λειτουργικά. Κι αυτό είναι καλό. Από την άλλη, όμως, έχει γίνει κι ένα κακό. Έχει χαθεί η δυνατότητα της καθημερινής συνδιαλλαγής και αλληλεπίδρασης αυτών των ανθρώπων με τον υπόλοιπο πληθυσμό. Υπάρχει, δηλαδή, ένα είδος διαχωρισμού και απομόνωσης που μόνο κακό κάνει. Μόνο η άμεση επικοινωνία και η εξοικείωση μπορεί να επιφέρει αλλαγές στον τρόπο αντιμετώπισης των ανθρώπων με ειδικές ανάγκες. Και βέβαια χρειάζεται περισσότερη πληροφόρηση και η ανάπτυξη ενός μοντέλου παιδείας που ενημερώνει για τη διαφορετικότητα και σέβεται τη διαφορετικότητα. Το ζητούμενο άλλωστε είναι να ενσωματωθούν αυτά τα παιδιά στην κοινωνία και όχι να αποτελούν ένα ξεχωριστό κομμάτι της.
Ουσιαστικά, εκείνο που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι τα παιδιά με ειδικές ανάγκες είναι ΠΑΙΔΙΑ. Οι άνθρωποι με αναπηρία είναι ΑΝΘΡΩΠΟΙ. Δεν είναι εξωγήινοι. Δεν ανήκουν σε κάποιο ιδιαίτερο είδος. Είναι σαν κι εσένα και σαν κι εμένα. Η διαφορά μας έγκειται στο ότι έχουν κάποιες ανάγκες διαφορετικές από τις δικές μας. Ξεχνάμε, όμως, το εξής. Κάθε άνθρωπος έχει τις δικές του ιδιαίτερες ανάγκες, γιατί κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός και ξεχωριστός. Το ότι κάποιοι έχουν πιο αυξημένες και ιδιαίτερες ανάγκες δε σημαίνει ότι υστερούν σε κάτι ή ότι είναι λιγότερο άνθρωποι. Μπορούν να πετύχουν πράγματα στη ζωή τους, όπως όλοι μας, αν τους δώσουμε την ευκαιρία (π.χ. HelenKeller, Beethoven). Ακόμα, όμως, κι αν δεν επιτύχουν τίποτα από αυτά στα οποία δίνουμε εμείς αξία, πάλι δεν υπολείπονται σε κάτι. Το σίγουρο είναι ότι τα παιδιά με ειδικές ανάγκες έχουν, όπως όλοι μας, ανάγκη από καλοσύνη, φροντίδα, στοργή, σεβασμό, επικοινωνία, αγάπη. Ειδικά αγάπη… Θέλουν να λάβουν αγάπη, αλλά και να προσφέρουν αγάπη. Και πιστέψτε με έχουν πολλή αγάπη μέσα τους. Ενδεχομένως να μη μπορούν να την εκφράσουν με τον τρόπο που ξέρουμε (π.χ. αυτιστικά παιδιά), αλλά υπάρχει και είναι έτοιμα να σας την προσφέρουν απλόχερα. Αν βάλετε στην άκρη τις προκαταλήψεις σας και το φόβο απέναντι στο άγνωστο και πλησιάσετε ένα τέτοιο παιδί, θα καταλάβετε τι εννοώ. Κάντε το και δε θα χάσετε.
<< Η ποίηση δεν είναι μόνο ταλέντο, δεν είναι μονάχα άσκηση, συνειδητοποίηση και γνώση, απέραντη γνώση όλης της παγκόσμιας ποίησης από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερα, αλλά, ταυτόχρονα και βιώματα. Τα προσωπικά βιώματα, τα οποία αυτά είναι που ξυπνούν και τις δυνάμεις μας και που αναπτύσσουν την ευαισθησία μας. Αυτή όλη η ευαισθησία πολιτογραφείται στη νόηση και αυτή είναι το μεγάλο αποθησαύρισμα ολόκληρης της ζωής ενός καλλιτέχνη. Λοιπόν, τον ίδιο, τον ευνόησε η τύχη να έχει τρομακτικά βιώματα, να γνωρίσει θανάτους, να γνωρίσει την τρέλα από κοντά, τόσο του πατέρα του όσο και της αδερφής του, να είναι ταυτόχρονα ο ένας και ο άλλος. Τα αποτελέσματα αυτών των βιωμάτων και οι διεργασίες τους μέσα του, αυτά έχουν αποτυπωθεί σε ολόκληρο το έργο του, όχι σαν προσωπικές πείρες, αλλά καλλιτεχνικά, αντικειμενοποιημένα.>>
Τι θα μπορούσε να πρωτοπεί κανείς για έναν από τους μεγαλύτερους ποιητές της Ελλάδας, μα και συνολικότερα της ανθρωπότητας, αναγνωρισμένο από όλο τον κόσμο, τον Γιάννη Ρίτσο;
Γεννημένος το 1909 ήταν το τελευταίο παιδί της οικογένειας Ρίτσου. Ο πατέρας του Ελευθέριος Ρίτσος υπήρξε μεγαλοκτηματίας της εποχής και βασιλόφρων. Είχε συναναστροφές με τον κλήρο και ήταν ουσιαστικά αγράμματος, καθώς είχε τελειώσει μονάχα το δημοτικό. Η μητέρα του Ρίτσου, Ελευθερία Βουζαναρά, κόρη πλούσιων εμπόρων από το Γύθειο. Οι δυο τους παντρεύτηκαν, μα σύντομα άρχισαν να μην τα πηγαίνουν καλά, μιας και ο πατέρας του ήταν μανιώδης χαρτοπαίχτης και γυναικάς. Η οικογένεια απέκτησε τέσσερα παιδιά, με τον ποιητή να αποτελεί το στερνοπούλι.
Ο Γιάννης Ρίτσος από την παιδική του ηλικία έλαβε πολύ αγάπη από την μητέρα του και την γιαγιά του. ΄Οντας ακόμα νέος άρχισε να ζωγραφίζει και να παίζει πιάνο αλλά και να γράφει τους πρώτους του στίχους. Το 1917 η οικογένειά του δέχτηκε το πρώτο της οικονομικό πλήγμα: με απόφαση της κυβέρνησης του Ε. Βενιζέλου απαλλοτριώθηκαν τσιφλίκια ή δόθηκαν σε ακτήμονες. Η οικογένεια του τα έχασε όλα.
Τα επόμενα χρόνια αντιμετώπισε διάφορα προβλήματα υγείας των αδερφών του, καθώς, επίσης και με την αδερφή του Λούλα, με την οποία δέθηκε πολύ. Το 1925, τα δυο αδέρφια μετακομίζουν στην Αθήνα. Εργάζεται αρχικά, ως δαχτυλογράφος. Εκεί άρχισε να διαβάζει ποίηση: Παλαμά, Σικελιανό κ.ά. Λίγο αργότερα προσβάλλεται από φυματίωση και εισέρχεται στο σανατόριο << Σωτηρία>>. Εκεί μένει για τρία ολόκληρα χρόνια. Θα έρθει σε επαφή με διάφορους αριστερούς και συνδικαλιστές, όπως και με τη νεαρή ποιήτρια Μαρία Πολυδούρη, με την οποία ανταλλάσουν ποιήματα.
Ο ίδιος ο ποιητής την εποχή αυτή θα ακολουθήσει το επάγγελμα του χορευτή και του ηθοποιού σε ένα θέατρο στην Κυψέλη, με τη διάσημη Ζωζώ Νταλμάς. Το 1934 γίνεται μέλος του ΚΚΕ, στο οποίο παρέμεινε μέχρι το θάνατό του. Το 1934 εκδόθηκε η πρώτη του ποιητική συλλογή Τρακτέρ, ενώ άρχισε να δημοσιεύει και στο Ριζοσπάστη στη στήλη << Γράμματα για το Μέτωπο>>. Το Μάιο του 1936 είχαν κορυφωθεί οι εργατικές κινητοποιήσεις στη Θεσσαλονίκη και η μεγάλη απεργία και η διαδήλωση των καπνεργατών πνίγεται στο αίμα από την κυβέρνηση του Ι.Μεταξά, με συνολικά 12 νεκρούς ανάμεσα στους οποίους και ο 25χρονος αυτοκινητιστής Τάσος Τούσης. Ο Ριζοσπάστης την επομένη δημοσιεύει την φωτογραφία του νεκρού νεαρού και την μητέρα του να σπαράζει πάνω από τη σορό, γεγονός το οποίο συγκλονίζει τον ποιητή και τον εμπνέει, για να εκδόσει τον Μάιο του 1936 τον Επιτάφιο. Ο Ρίτσος ολοκληρώνει τα 14 πρώτα ποιήματά του σε 10.000 αντίτυπα, από το << Λαικό Βιβλιοπωλείο>>, τα οποία πουλήθηκαν όλα, εκτός από 250, τα οποία και κάηκαν μετά την εγκαθίδρυση της δικτατορίας του Ι.Μεταξά την 4η Αυγούστου του 1936.
Μεγάλη η γκάμα των ποιητικών του συλλογών γράφοντας αρχικά, σε παραδοσιακή στιχουργική και αργότερα σε ελεύθερο στίχο: Μια πυγολαμπίδα φωτίζει τη νύχτα, Εαρινή συμφωνία, Το τραγούδι της αδερφής μου, η Ρωμιοσύνη, η Κυρά των Αμπελιών, ο Άνθρωπος με το Γαρύφαλλο, όπου αργότερα κυκλοφόρησε με σκίτσο του Μπελογιάννη και του Πάμπλο Πικάσο, η Σονάτα του Σεληνόφωτος με την οποία λαμβάνει το Α΄Κρατικό Βραβείο Ποίησης και από εκεί ξεκινάει και η διεθνής του αναγνώριση, Κιγκλίδωμα, Καπνισμένο τσουκάλι, Αγρυπνία, Ελένη, προς μνήμη του θανάτου της αδερφής του Νίνας, το Γίνεσθαι, μέσα στο οποίο θα συμπεριλαμβάνονται το Κωδωνοστάσιο και η Γραγκάντα, Το φως που καίει, Τρακτέρ,ο Ξένος και ο Λύχνος των φτωχών και ταπεινών κ.ά Επίσης, ασχολήθηκε και με τη συγγραφή της παιδικής ποίησης. Γύρω στο 1960, ο μουσικοσυνθέτης Μίκης Θεοδωράκης μελοποιεί 4 ποιήματα, από την ποιητική του συλλογή Επιταφίου, με τη φωνή του Γ.Μπιθικώτση. Το 1953 κυκλοφορούν οι μεταφράσεις του ποιητή ποιημάτων του Ναζίμ Χικμέτ. Υπήρξε μέλος της Ένωσης Λογοτεχνών και έπαιξε και στο Βασιλικό Θέατρο, όπου και γνώρισε το Μάνο Κατράκη.
Λόγω της πολιτικής του ιδεολογίας βίωσε πολλές εξορίες και κακουχίες, σε διάφορες ταραγμένες εποχές της ελληνικής κοινωνίας. Η Μακρόνησος, ο Αι-Στράτης, η Λήμνος αποτελούν τους τόπους εξορίας του. Αυτά τα γεγονότα αποτέλεσαν κίνητρα της ποίησής του, όπως και κίνητρα για να φιλοτεχνήσει έργα τέχνης. Τα έργα του τα έβαλε σε μπουκάλια όπου και τα έθαψε, ώστε να τα σώσει ο Μάνος Κατράκης. Στη δικτατορία του 1964, μεταφέρθηκε στη Γυάρο και αργότερα στη Λέρο και το Παρθένι. Σ αυτήν την περίοδο συλλαμβάνεται και η γυναίκα του Φαλίτσα. Το 1973 αποτελεί τιμώμενο πρόσωπο, στο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης του Λονδίνου. Ακόμη, βραβεύτηκε το 1975 με το διεθνές βραβείο Γκεόργκ- Δημητρώφ, της Βουλγαρίας και το 1977 με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης Λένιγκραντ της Ρωσίας. Απέκτησε μια κόρη, την Έρη Ρίτσου. Την τελευταία του πνοή την άφησε στην Αθήνα, την 11η Νοεμβρίου 1990, με ανέκδοτες αρκετές ποιητικές συλλογές του.
Η ποίησή του μπορεί να χαρακτηριστεί βιωματική, μιας και τα βιώματα του αποτελούσαν την κύρια πηγή έμπνευσής του. Αποτελεί καταγραφή των ιστορικών γεγονότων του αιώνα που διένυε. Ένα χρονικό από εγερτήρια άσματα, ύμνους ηρώων, ελεγεία. Το ίδιο το εσωτερικό οδοιπορικό του ποιητή αποτύπωνε μέρα με τη μέρα σαφέστατα ή υπαινικτικά τη θέση του ποιητή απέναντι στη βία του καθεστώτος, τις νοοτροπίες, τη συμβατική ηθική και τους ιδεολογικούς πειθαναγκασμούς. Ανυψώνει την αλήθεια του μέσα από τα προσωπεία που φορά και τις δάνειες φωνές του. Σε όλο του το έργο, τον συνοδεύουν οι εμπειρίες της ζωής του. Εμπειρίες βαθιά συνυφασμένες με τους αγώνες του λαού του και με τους αγώνες των λαών του κόσμου, για ελευθερία και κοινωνική δικαιοσύνη.
Η ποίηση, λοιπόν, του Γιάννη Ρίτσου πηγάζει από το παρόν της ζωής. Είναι βιωματική και άρρηκτα συνυφασμένη με τους αγώνες, με τους κόπους, τους μόχθους του ελληνικού λαού, ο οποίος διψά και πασχίζει αδιάκοπα για ελευθερία και κοινωνική δικαιοσύνη και είναι διαρκώς επίκαιρη.
Πλούσιο το λεξιλόγιό του, όσο και οι γνώσεις του, μπορούσε να πείθει, χωρίς να υψώνει τη φωνή του. Ήταν ένας άνθρωπος ήρεμος, σεμνός, και αξιαγάπητος. Η γραφή του πολυποίκιλη, με κέντρο πάντα τον άνθρωπο και κατ’ επέκταση τον αγωνιζόμενο λαό. Γράφει με τις ατελείωτες υφολογικές του μεταμορφώσεις, με την εύθραυστη ευαισθησία του, με την πολύ λεπτή ,αλλά και πολύ βαθιά του συγκίνηση, με την άγρια αποφαστικότητά του, με την καθημερινή του άσκηση στα ακραία σύνορα του αγώνα για ζωή και θάνατο. Για εξανθρωπισμό. Η ποιητική εικόνα του Ρίτσου ανάβει το λύχνο του λαού, γιατί τον έχει δίπλα του.
Ο Γιάννης Ρίτσος αποτελεί για τον ελληνικό λαό ένα μεγάλο ναρκαλιευτή. Ψάχνοντας, μέσα στα γραπτά και προφορικά του λόγια, βρίσκονται πλήθος από φωτεινοί σηματοδότες , που δείχνουν το δρόμο: << Όμως εσύ στο πείσμα της βροχής και των ανέμων, επιμένεις…κάτι ν’ αφήσεις για τους επερχόμενους>>, <<Αυτά που χάθηκαν ,αυτά που δεν ήρθαν μην τα κλαις. Αυτά που τα΄ χες και δεν τα’ δωσες κλάφ΄τα…>> ,<< Η Ζωή ,[ η Ποίηση ] είναι μια μάχη σώμα με σώμα με το θάνατο. Όχι, μόνο το φυσικό, αλλά και με όλες τις μορφές του κοινωνικού θανάτου.>> Τον καλούσε ο πόθος τον ίδιο τον ποιητή, από τα πρώτα του βήματα, να ανακαλύψει και να συναντηθεί με την <<ομοιότητα >> των ανθρώπων. Η << ομοιότητα>>, λοιπόν αρχίζει να διαφαίνεται, όσο μειώνονται και εξασθενίζουν οι ταξικές διαφορές. Όσο συμπιέζεται προς το κοινωνικό περιθώριο, προς τον αγώνα της επιβίωσης. Είναι μεγάλη, λοιπόν, η συμβολή του Γιάννη Ρίτσου και αγγίζει ακόμη πιο βαθιά την εποχή μας, μιας και με τη ζωή και το έργο του, μας κληροδότησε και μας έκανε τόσο γοητευτική και τόσο οικεία την ουσία της << Ομοιότητας>> και του Ανθρωπισμού, ώστε να αισθανόμαστε, ότι δεν χρειάζεται, παρά ένα μόνο αποφασιστικό άλμα για να τα συναντήσουμε στη ζωή μας.
Εν κατακλείδι, όσες σελίδες και αν γεμίσουνε με μελάνι, δεν είναι αρκετές , για να καταγράψουν, να προβάλλουν, να υμνήσουν, να δείξουν το απίστευτα έμφυτο ταλέντο του, που σε συνδυασμό με την ακεραιότητα, τη δυναμικότητα και την επαναστατικότητα του χαρακτήρα του, τον καθιέρωσαν , σ΄έναν από τους μεγαλύτερους ποιητές της χώρας μας και μαζί με τον Σεφέρη και τον Ελύτη, αποτελούν το τρίπτυχο της ιδανικής και λαμπρής γενιάς του ’30.Ας κρατήσουμε ενδεικτικά φυλαγμένα στην καρδιά μας κάποιους από τους τελευταίους στίχους του ποιητή, που έγραψε, πλησιάζοντας στο τέρμα του βίου του, από το πεζό απόσπασμα Εικονοστάσιο ανωνύμων αγίων:<< Το άφταιγο: ΄΄Ε, τι να γίνει; Άνθρωποι είμαστε. Και συχνά τα απογεύματα με πλημμυρίζει μια ήσυχη, παρηγορητική, μελαγχολική συγνώμη για όλους και για όλα/ και για μένα,[…]και ματώνει ο ήλιος στη δύση, και λάμπουν οι λάσπες του δρόμου στα παλιά χρόνια,/και γω λέω μέσα μου,/με πρώιμη παιδική σοφία και το ξέρω ευχάριστα μέσα μου,/και λέω τώρα πάλι μέσα μου κρυφά-δεν το λέω στους άλλους-λέω: κανένας, μα κανένας δε φταίει σε τίποτα’, κι αυτό το άφταιγο επιπλέει πάνω απ΄τους λιγοστεμένους κάπως βραδινούς θορύβους, πάνω απ’τα λεωφορεία με το σκόλασμα των προλετάριων,[…] επιπλέει στη Σταδίου, στην Πανεπιστημίου και πιότερο στην Παπαναστασίου εκείνο το άφταιγο ‘παραπονιάρικο’ κι αυτό, ψηλά στους φανοστάτες.
Αξίζει να αναρωτηθεί κανείς στη σημερινή εποχή τι είναι φιλία και αν τελικά υπάρχει όντως μια φιλία αληθινή, πραγματική που να αντέχει στο χρόνο. Από όπου και να το πιάσεις το θέμα είναι μεγάλο και πολλές φορές πονεμένο, είτε έχει να κάνει με παιδική φιλία, είτε με εφηβική ή ενήλικη.
Νομίζω πως δεν υπάρχει ο χρυσός κανόνας και οι «δέκα τρόποι να αποκτήσουμε αληθινούς φίλους». Εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και σίγουρα έχει να κάνει και με τις δύο πλευρές. Αν εξετάσουμε και το γεγονός ότι πολλοί ενήλικες έχουν και οι ίδιοι τα θέματά τους με τους φίλους τους, είναι μάλλον δύσκολο να μάθουμε στα παιδιά μας τρόπους για να βρουν φίλους.
Σε μικρή ηλικία μπορούμε να μιλήσουμε μαζί τους και να τους εξηγήσουμε την έννοια της φιλίας. Πρέπει φυσικά να είμαστε ξεκάθαροι απέναντί τους και να τα βοηθήσουμε να κατανοήσουν τη διαφορά μεταξύ της φιλίας και της απλής συνύπαρξης με τον άλλον. Σε μεγαλύτερη ηλικία πρέπει να έχουμε καταφέρει να αναπτύξουμε καλές σχέσεις με τα παιδιά μας για να μας εμπιστεύονται και να μας εκμυστηρεύονται τα προβλήματά τους.
Από την βρεφική τους κιόλας ηλικία τα μικρά μας δείχνουν μια προτίμηση σε κάποια παιδιά και σε κάποια άλλα όχι. Είναι σωστό λοιπόν να τα αφήσουμε να κάνουν τις επιλογές τους βοηθώντας τα απλώς να ξεκαθαρίσουν πως νιώθουν μέσα τους. Μεγαλώνοντας σίγουρα οι προτιμήσεις αυτές αλλάζουν αλλά μπορεί να παραμείνουν και ίδιες. Μπαίνοντας και στο σχολικό περιβάλλον δέχονται άλλα ερεθίσματα και ίσως αλλάζουν τα ενδιαφέροντά τους, οπότε στρέφονται σε άλλα παιδιά με τα ίδια ενδιαφέροντα. Όταν δε έρχεται και η εφηβεία εκεί αλλάζουν πολλά πράγματα στη ζωή τους και οι φίλοι είναι πολλές φορές πιο σημαντικοί και από την οικογένεια.
Βέβαια πλέον υπάρχουν και οι εικονικές φιλίες οπότε και η θέση των γονέων είναι δύσκολη και απαιτούνται προσεκτικοί χειρισμοί. Έχει χαθεί κατά κάποιον τρόπο η πραγματική φιλία και τα παιδιά ικανοποιούνται με τους πλασματικούς φίλους. Ένας υπολογιστής, ένα κινητό, μια τηλεόραση έχουν γίνει οι φίλοι των παιδιών μας δυστυχώς. Μικρά παιδιά αντί να βγουν να παίξουν στις πλατείες με τα άλλα παιδιά, κάθονται μπροστά από την οθόνη και περνούν ωραία. Μεγαλύτερα παιδιά κλείνονται στο σπίτι για να παίξουν με τα ηλεκτρονικά τους παιχνίδια ή να πλοηγηθούν στο διαδίκτυο. Οι φίλοι πλέον δεν συνομιλούν μεταξύ τους κοιτάζοντας ο ένας τον άλλον, αλλά μέσα από μία οθόνη κινητού ή υπολογιστή. Όλα τα δημοφιλή μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν δώσει τη λύση κι έτσι όλα (σχεδόν) μπορούν να συμβούν χωρίς να είσαι δίπλα στον άλλον.
Εδώ λοιπόν εμείς ως γονείς οφείλουμε να θωρακίσουμε το παιδί μας ώστε να έχει αποκτήσει αυτοεκτίμηση. Να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της ζωής και να μπορέσει να επιλέξει και τους φίλους που του αξίζουν. Φίλους πραγματικούς. Φίλους που γνώρισε σε ένα γήπεδο, σε ένα πάρκο.. Φίλους με τους οποίους θα μοιράζεται αληθινές στιγμές χαράς και παιχνιδιού και όχι εικονικές. Ας γίνουμε οι ίδιοι πρότυπα για τα παιδιά μας. Οφείλουμε να εξηγήσουμε ότι δεν μπορεί να θέλει να γίνεται πάντα το δικό του και ότι πρέπει να υποχωρεί κάποιες φορές για να ικανοποιήσει και τα θέλω των φίλων του. Πρέπει να του δείξουμε ότι υπάρχουν δικαιώματα τόσο δικά μας όσο και των άλλων και δεν είναι σωστό να τα παραβιάζουμε. Να σέβεται τον εαυτό του αλλά και τους άλλους γύρω του. Ας αφήσουμε κι εμείς τα κινητά και τους υπολογιστές κι ας ασχοληθούμε περισσότερο με τα παιδιά μας. Το πιο σημαντικό όμως για μένα είναι να τα μάθουμε να λένε τη γνώμη τους με οποιοδήποτε κόστος και φυσικά με ωραίο τρόπο. Να τα μάθουμε να εξωτερικεύουν τα συναισθήματά τους και να μην κρύβονται για να είναι αρεστοί στην παρέα. Η πλειοψηφία των ανθρώπων θα ήθελε να περιτριγυρίζεται από αληθινούς φίλους που λένε την αλήθεια ακόμη κι αν είναι πικρή, παρά από κόλακες.
Και το πιο αληθινό μάθημα για τα παιδιά μας θα είναι εμείς οι ίδιοι να έχουμε καλούς, πραγματικούς, ειλικρινείς φίλους για να τους δείξουμε και στην πράξη «Τι είναι φιλία»!
Και να ο νέος άνθρωπος στην εξέλιξή του! Tο νήπιο αντιλαμβάνεται πια, το «εγώ» και το «οι άλλοι». Συχνά τούτο το «οι άλλοι» δεν είναι και πολύ σαφές. Είναι η μητέρα; Είναι ο πατέρας; Είναι κάποιο αδελφάκι, ίσως και κάποιος άλλος ενήλικας (γιαγιά, γυναίκα που το φροντίζει); Είναι όλοι αυτοί! Σιγά σιγά αναφύεται μέσα στη συνείδηση του μικρού παιδιού αυτή η ασαφής ιδέα «οι άλλοι». Σύντομα όμως το νήπιο συμπεραίνει πως η συναισθηματική του κατάσταση εξαρτάται -και πολύ μάλιστα- από το πώς φέρονται, πώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και με το ίδιο αυτοί «οι άλλοι». Εξαιρετικός παρατηρητής μα κακός ερμηνευτής όπως είναι, αντιλαμβάνεται πολλά, συμπεραίνει ακόμη περισσότερα και καταγράφει τα πάντα. Άτακτα ή δομημένα δεν έχει σημασία. Αρχίζει πάντως να αντιλαμβάνεται τον εαυτό του και τον κόσμο μέσα από τις αντιδράσεις των άλλων. Έχει αρχίσει ήδη η διαμόρφωση της ιδιωτικής του λογικής. Και όλα αυτά εκεί γύρω στα 3!!! Οι ενήλικες γύρω του από άγνοια, δεν αντιλαμβάνονται πόσο καταλυτικές είναι οι συμπεριφορές τους στις εγγραφές του εκκολαπτόμενου ανθρώπου. Τι ευθύνη για όποιον ανέλαβε συνειδητά να μεγαλώσει ένα παιδί! Πόσο ανεύθυνα γίνεται τούτο ως ακόμα στις μέρες μας!
Γνωρίζουμε περίτρανα πως ένας τρίχρονος νους δεν διαθέτει τις δυνατότητες εκείνες που θα το οδηγήσουν σε ορθά συμπεράσματα. Γνωρίζουμε ακόμη πως η ανάγκη του νηπίου είναι να ανήκει και να νοιώθει σημαντικό. Έχουμε αρχίσει να αντιλαμβανόμαστε επίσης (όσοι το ψάχνουμε και λίγο παραπέρα) πως έχει εξαιρετικά αναπτυγμένη την διαίσθησή του. Λες (και γιατί «λες» και να μην είναι έτσι δηλαδή;) πως είναι ανοιχτή η επικοινωνία με το Θείο. Λες και αντιλαμβάνεται πίσω από τις συμπεριφορές, την αλήθεια. Βαθιά κρυμμένα μυστικά στα μύχια της ψυχοσύνθεσης του ενήλικα (πατέρα, μητέρα κλπ) γίνονται αντιληπτά από κάποια άγνωστη αίσθηση του παιδιού. Αν ξέραμε πόσο σημαντικά είναι τα πρώτα 5-6 χρόνια του παιδιού δεν θα τα αναλώναμε όπως τα αναλώνουμε. Δεν θα τα κάναμε όλα στην τύχη. Δεν θα κάναμε ότι κάνουν οι πολλοί. Δεν θα κάναμε αυτά που κάνανε οι γονείς μας ή τα ακριβώς αντίθετα. Θα μαθητεύαμε ασταμάτητα και έτσι θα γινόμαστε καλύτεροι γονείς, καλύτεροι άνθρωποι και ίσως φτιάχναμε μια καλύτερη κοινωνία. Είναι λεπτές οι ισορροπίες και άπειρες οι λεπτομέρειες που διαμορφώνουν τον άνθρωπο. Κανείς δεν είναι απόλυτα ψυχικά υγιής. Όλοι λίγο ή πολύ τη χρειαζόμαστε τη θεραπεία μας.
Ας δούμε ένα παράδειγμα για να αντιληφθούμε το πώς οι κρυμμένες κατά τους ενήλικες συμπεριφορές επηρεάζουν τη ζωή ενός παιδιού και αργότερα ενήλικα για να αντιληφθούμε ακόμη καλύτερα το τι κάνουν οι φανερές που είναι πάμπολλες και καταστροφικές.
Έχουμε έναν ενήλικα που τον ταλαιπωρεί η μεγάλη αμφισβήτηση που έχει για τα πάντα. Γνωρίζει πως η αμφισβήτηση είναι η βάση της εξέλιξης, μα ταυτόχρονα είναι και τροχοπέδη. Ως τροχοπέδη τη βιώνει λοιπόν. Βασανίζεται γιατί αμφισβητεί ό,τι προκύψει στη σφαίρα της αντίληψής του και αυτό τον αφήνει άλλοτε στάσιμο, άλλοτε καλπάζοντα, άλλοτε δυστυχή, άλλοτε θυμωμένο και άλλοτε βαθιά προβληματισμένο. Αγωνίζεται να την απαλείψει αλλά αδυνατεί. Αγωνίζεται να την αποδεχτεί και ούτε. Προσπαθεί να την υπερβεί και δεν τα καταφέρνει. Στην αναζήτηση για λύση, έρχεται σε επαφή με ειδικούς και ακούει πως η αμφισβήτησή του οφείλεται στο ότι δεν θέλει να εναντιωθεί στις θέσεις του πατέρα του. Κοινώς όποτε διαπιστώνει πως η θέση του μπορεί να είναι διαφορετική από εκείνη του πατέρα του δυστυχεί, γιατί φοβάται πως αν την οικειοποιηθεί, δεν θα έχει την έγκρισή του. Αντί να τολμήσει χρησιμοποιεί την αμφισβήτηση ώστε να μη δράσει και παρ’ όλα αυτά δεν είναι ευτυχής. Επειδή ο πατέρας δεν είναι πια στη ζωή και ο ενήλικας δηλώνει ότι είχε εξαιρετική σχέση μαζί του, αμφισβητεί (για άλλη μια φορά) τη θέση του ειδικού και παραμένει με τις δυσκολίες του. Σιγά σιγά εργαζόμενος ψυχοθεραπευτικά θυμάται πως είχε ακούσει ότι η μητέρα του δεν ήταν καθόλου χαρούμενη όταν έμαθε πως ήταν έγκυος και ο πατέρας την έπεισε για τη συνέχιση της εγκυμοσύνης. Ανακάλεσε ακόμη πως η μητέρα πριν φύγει του ζήτησε συγνώμη, αναγνωρίζοντας το λάθος που θα είχε κάνει αν είχε σταματήσει την κύηση. Άρα ήταν βέβαιο!
Είναι γνωστό πως κατά την περίοδο της διερεύνησης του εαυτού πολλά θαύματα γίνονται και έτσι ο ενήλικας θυμάται κάτι που είχε κρύψει βαθιά μέσα στο υποσυνείδητό του. Ως παιδί ένοιωθε πως το μόνο του στήριγμα ήταν ο πατέρας και πως η μητέρα είχε μια φανερή αδυναμία να εκφράσει το συναίσθημά της άρα είχε βγάλει το συμπέρασμα πως δεν τον αγαπά. Να τονίσουμε εδώ μια λεπτομέρεια. Μιλάμε για μια καθόλα φυσιολογική οικογένεια που δεν έχει ακραίες συμπεριφορές ή συνθήκες. Ένας τρίτος θα τη χαρακτήριζε ιδανική. Μπορούμε να φανταστούμε τι γίνεται στις περισσότερες οικογένειες που δεν είναι ούτε φαινομενικά ούτε ουσιαστικά στη γκάμα του φυσιολογικού. Έτσι λοιπόν σε πρώιμα χρόνια εγκαθιστά την πεποίθηση πως αν ξεφύγει από την έγκριση του πατέρα θα μείνει μόνος άρα θα είναι ευάλωτος. Άρχισε να χαράζει! Εδώ ήταν η αρχή του τέλους για την αμφισβήτηση. Ο ενήλικας της ιστορίας μας μόλις αντιλαμβάνεται ότι ο φόβος πως ο πατέρας θα δυσαρεστηθεί αν έχει μια διαφορετική από εκείνον επιλογή είναι μια πεποίθηση που κατέγραψε στα 3 ή 4 του χρόνια και μπορεί τώρα πια να την αλλάξει γιατί δεν κινδυνεύει να χαθεί νοιώθει να αποκαθίσταται μέσα του η αλήθεια. Η δική του αλήθεια. Όχι η αλήθεια του πατέρα. Σωστή ή λανθασμένη δεν έχει καμία σημασία. Το σημαντικό είναι πως τώρα ξέρει πως είναι ελεύθερος να πράξει όπως η δική του συνείδηση του υπαγορεύει και ας κάνει και λάθος. Δεν έχει να λογοδοτήσει σε κανέναν και κανείς δεν θα δυσαρεστηθεί από τη λάθος επιλογή του ίσως μόνο ο ίδιος. Πόσος χαμένος χρόνος! Πόση πάλη εσωτερική και εξωτερική! Δεν είναι κρίμα; Δεν είναι τεράστια απώλεια δυναμικού και ενέργειας; Δεν είναι καλύτερα να αρχίσουμε άμεσα την εκπαίδευσή μας στο ρόλο του γονιού!
Αν οι γονείς ήξεραν τίποτα δεν θα είχε εξελιχθεί έτσι. Ας δούμε τώρα το τραγικό. Αν η κρυφή κι ανομολόγητη δυσαρμονία της μητέρας κατά την κύηση και η περιορισμένη έκφραση συναισθήματός της αργότερα που οφειλόταν σε αίτια της δικής της διαπαιδαγώγησης οδήγησε αυτόν τον ενήλικα στην ταύτιση με τον πατέρα και την απόλυτη ταλαιπωρία του από την αμφισβήτηση για μεγάλο μέρος της ενήλικης ζωής του, τι να πούμε για όλα εκείνα τα χειριστικά τερτίπια κατά τη διάρκεια του μεγαλώματος του παιδιού που ολοφάνερα τονίζουν. «Κάντο για να σ’ αγαπώ» ή «Αν το κάνεις δεν θα σ’ αγαπώ». Πόσα τέτοια φανερά και κρυμμένα χρησιμοποιούμαι στην καθημερινότητα με στόχο την προσωπική ικανοποίηση!
Πόσοι γονείς αντιλαμβάνονται πως μεγαλώνουν τα παιδιά τους έτσι ώστε να ικανοποιούν τις δικές τους ανάγκες, τις δικές τους προσδοκίες, ισοπεδώνοντας την ιδιαιτερότητα του παιδιού; Πόσοι γονείς αλήθεια, είναι εκείνοι που αντιλαμβάνονται πως «το παιδί σου δεν είναι παιδί σου, είναι γυιός ή κόρη της ζωής» και ο στόχος σου είναι να το διευκολύνεις να αντιληφθεί τι ικανοποιεί το ίδιο ώστε να το φθάσει όσο πιο γρήγορα γίνεται και όχι τι ικανοποιεί εκείνους.
Πόσοι γονείς αντιλαμβάνονται πως μεγαλώνουμε τα παιδιά μας με στόχο να δημιουργήσουν γύρω τους μια σταθερότητα, μια μονιμότητα αν είναι δυνατόν μια σιγουριά για όλα. Τις σχέσεις, το επάγγελμα, την κατοικία, τη φιλία, την υγεία, την πίστη κλπ κλπ κλπ. Ενώ το υγιές θα ήταν να τα μεγαλώνουμε με την βεβαιότητα πως όλα αλλάζουν συνεχώς και τίποτα δεν είναι σταθερό στη ζωή και είναι ουτοπικό να ψάχνεις τη σταθερότητα.
Είναι γεγονός πως ο μέσος Έλληνας γονιός στο μεγάλο του ποσοστό, θεωρεί πως είναι καθήκον του να οδηγήσει το παιδί του να φτιάξει μια ζωή που θα του εξασφαλίσει μια μόνιμη δουλειά, μια μόνιμη σχέση και μια μόνιμη ιδιόκτητη κατοικία. Σωστά; Αυτό είναι το μεταπολεμικό μοντέλο και δυστυχώς σε μεγάλο ποσοστό δεν έχει αλλάξει ακόμη. Πασχίζει λοιπόν γι’ αυτό ενώ είναι κάτι απολύτως ενάντιο στην εξέλιξη. Γιατί ένα παιδί να ξέρει στα 17 του χρόνια που καλείται να επιλέξει τι θα του αρέσει να κάνει στα 40; Γιατί θα πρέπει να μείνει με τον σύντροφο που επέλεξε σε πρώιμα χρόνια αν δεν άλλαξαν και οι δύο ταυτόχρονα και δεν είναι πια ευτυχισμένοι στο γάμο τους; Γιατί θα πρέπει να μείνει στο οικογενειακό τριώροφο με τα κλειδιά έξω απ’ τη πόρτα στην πόλη που ζουν οι γονείς; Γιατί θα πρέπει να ακολουθήσει το στημένο ίσως επάγγελμα του πατέρα; Γιατί θα πρέπει να σπουδάσει αυτό που θεωρείται πως θα είναι επιτυχές κατά την κρίση των γονιών του; Πολλά τα γιατί και πολλές οι δεσμεύσεις που καταιγιστικά απαιτούμε έμμεσα ή άμεσα από τα παιδιά μας.
Καιρός να τολμήσουμε οι γονείς να επιτρέψουμε στα παιδιά μας να κάνουν αυτό που εκείνα επιθυμούν ενισχύοντας την αυτοεκτίμησή τους τόσο που να μπορούν να επιλέγουν και να επιτρέπουν στους εαυτούς τους να αλλάζουν γνώμη. Ναι τίποτα δεν είναι σίγουρο στις μέρες μας και δεν ήταν ποτέ εδώ που τα λέμε. Εμείς χτίζαμε τις πεποιθήσεις μας έτσι, ώστε να το κάνουμε να φαίνεται ή να γίνει σταθερό πάση θυσία. Ε! λοιπόν οι θυσίες ήταν πολλές. Φτάνει! Μας οδήγησαν εδώ που μας οδήγησαν. Ας τολμήσουμε να καταφέρουμε να οδηγήσουμε τους νέους ανθρώπους να αναλάβουν τις ευθύνες τους με τη βεβαιότητα ότι θα είμαστε όσο το θέλει το θέλημα της μοίρας εκεί γύρω, όχι για να δίνουμε τη λύση, αλλά για να ενισχύουμε, να ενθαρρύνουμε, να υποστηρίζουμε και χωρίς καμία αμφιβολία να περνάμε το μήνυμα. «Εγώ που σε ξέρω καλύτερα απ’ τον καθένα γιατί είμαι ο γεννήτορας σου, ξέρω ότι μπορείς να υπερβείς κι αυτό το εμπόδιο, ξέρω ότι ξέρεις εσύ για σένα ποιο είναι το καλύτερο κι εγώ είμαι εδώ αποδεχόμενος ότι επιλέξεις γιατί ξέρω πως αυτό θέλει η ψυχή σου για σένα κι αν κάνεις λάθος ξέρω ότι θα προσπαθήσεις και τελικά θα τα καταφέρεις. Σε εμπιστεύομαι»! Ας αναρωτηθεί ο κάθε γονιός που τυχαίνει να διαβάζει αυτό το κείμενο. Μπορεί να πει κάτι τέτοιο; Αν όχι, είναι βέβαιο ότι μπορεί να βρει τον τρόπο. Αρκεί να νοιώσει την αλήθεια του. Μόλις την νοιώσει θα καταφέρει να απαρνηθεί μύριες όσες καλά χτισμένες πεποιθήσεις που τον οδήγησαν στο να μην είναι αυτό το αυτονόητο. Όλοι μα όλοι μπορούμε να πάμε στο δρόμο της Αρετής. Αρκεί να το θελήσουμε!
Ένα πανάρχαιο τερτίπι για την πρόκληση ενδιαφέροντος είναι η αμοιβή, το δέλεαρ, το καρώτο. Αυτή η πανανθρώπινη χειριστική συμπεριφορά έχει πάρει εξέχουσα θέση στα εργαλεία της διαπαιδαγώγησης. Γονείς αμείβουν τα παιδιά τους, για να κάνουν τα μαθήματά τους, για να συμμετέχουν σε κάποια δουλειά, για να συνεργαστούν, για να συμπεριφερθούν με καλό τρόπο, και η λίστα είναι ατέλειωτη.
Στα μάτια των πολλών φαντάζει τόσο σωστή μέθοδος που αν καταφέρεις να κινητοποιήσεις κάποιον να αντιληφθεί το αντίθετο, έχεις κερδίσει το μισό δρόμο προς τον αποκλεισμό της. Και λέω το μισό γιατί είναι τόσο συνηθισμένη η μέθοδος τόσο εδραιωμένη μέσα στο σύστημα των πεποιθήσεών μας που φαντάζει σαν η μοναδική αλήθεια. Το ακόμη τραγικότερο είναι ότι υπάρχει σε τέτοια πληθώρα και την συναντάς τόσο βαθιά κρυμμένη μέσα στον τρόπο επικοινωνίας γονιών παιδιών που τις περισσότερες φορές δεν γίνεται καν αντιληπτή. Ακόμη και το χαμόγελο ή το στραβομουτσούνιασμα του γονιού ως αντίδραση σε κάποια εργασία μπορεί να είναι ή να χαρακτηρίζεται ως αμοιβή και τις περισσότερες φορές δεν φαίνεται σαν να είναι, αλλά ΕΙΝΑΙ. Είναι μια φαρδιά πλατιά αμοιβή η οποία φαντάζει σαν επιβράβευση και εμείς ως γονείς κοιμόμαστε ήσυχοι γιατί κάναμε το καθήκον μας.
Όταν αμείβω ένα παιδί για να κάνει αυτό που είναι υποχρεωμένο να κάνει, να ξέρω ότι δεν το σέβομαι, δεν του καλλιεργώ την αυτοεκτίμησή του, του μειώνω την αυτοπεποίθησή του, του ενισχύω το «έχω» αγνοώντας το «είμαι», , αλλά ίσως να το κάνω να κάνει αυτό που θέλω. Για πόσο είναι το ερώτημα. Για όσο διαρκεί η ικανοποίηση από την αμοιβή θα είναι δυστυχώς η απάντηση. Όλη ξέρουμε ότι η αμοιβή έχει αύξουσα πορεία και πολύ σύντομα η σοκολάτα στο 7χρονο γίνεται αυτοκίνητο στον 20 χρονο.
Φτάνει! Πατέρα, Μάνα, σταμάτα να φέρεσαι στο παιδί σου σαν να είναι σκυλάκι σε εκπαίδευση. Είναι άνθρωπος, έχει νοημοσύνη (από πολύ νωρίς διαθέτει κριτική σκέψη), μπορεί και ξέρει να αποφασίζει το καλύτερο για τον εαυτό του αρκεί κάποιος να του το δείξει. Όταν του δείχνουμε το λάθος δρόμο γιατί θέλουμε να φθάσει στο σωστό προορισμό; Είναι αλήθεια πως ο σωστός δρόμος εκείνος που δεν περιλαμβάνει την εύκολη λύση της αμοιβής είναι πιο χρονοβόρος και πολύπλοκος. Θέλει το γονιό να γνωρίζει να στοχεύει στο καλύτερο του παιδιού του και να έχει και τη δύναμη να το πράξει. Δεν είναι εύκολα όλα τούτα. Δεν είπε κανείς πως γονιός γεννιέσαι. Γίνεσαι όμως. Αν θέλουμε να οδηγήσουμε την κοινωνία μας σε ένα επόμενο στάδιο θα χρειαστεί να θέσουμε καινούργιες προτεραιότητες. Θα χρειαστεί να οργανώσουμε τη ζωή μας λίγο διαφορετικά. Δεν είπε κανείς πως είναι εύκολο. Το ερώτημα είναι θέλουμε ένα καλύτερο αύριο γι’ αυτά τα παιδιά που σήμερα μεγαλώνουμε; Ε! χρειάζεται να κάνουμε το μερίδιο που μας αναλογεί. Να ασχοληθούμε λίγο περισσότερο με τον σπουδαιότερο ρόλο που μας καλεί η ζωή να παίξουμε. Τον ρόλο του γονιού. Νομίζω πως τον έχουμε αφήσει στον αυτόματο. Ναι αλλά ο αυτόματος έχει προγραμματιστεί από άλλους πιλότους. Εμείς το δικό μας αεροπλάνο πού θα το πάμε εκεί που πάνε όλα ή ο προορισμός μας θέλουμε να είναι πιο δελεαστικός και πιο υψηλού στόχου. Νομίζω πως όλοι θα επιλέξουμε το δεύτερο. Δουλειά λοιπόν γιατί αλλιώς καταλήγουμε να μεγαλώνουμε ανθρώπους Τιμωρημένους από τις Αμοιβές τους!!!
Ποιός από εμάς κατά την διάρκεια της παιδικής μας ηλικίας δεν έχει δει ή δεν έχει διαβάσει την Φρουτοπία;
Αυτή την υπέροχη σειρά κόμικ που περιμέναμε με αγωνία να βγει το επόμενο επεισόδιο ώστε να μάθουμε τις νέες περιπέτειες του Πίκου Απίκου;
Αυτού του δαιμόνιου ρεπόρτερ, ο οποίος προσπαθεί να λύσει το μυστήριο της εξαφάνισης όλων των μανάβηδων από την Φρουτοπία, αλλά και των φρούτων που κάνουν την επανάσταση τους μετά και την απελευθέρωση τους από τα δεσμά τους;
Ο Ευγένιος Τριβιζάς θα μπορούσε με μεγάλη ευκολία να χαρακτηριστεί ο Αίσωπος την νέας εποχής. Μέσα από τα παραμύθια του αλλά και τα θεατρικά του περνάει αλληγορικά μηνύματα με τα οποία αφυπνίζει την συνείδηση αλλά και την φαντασία μικρών και μεγάλων όπως άλλωστε και ο Αίσωπος.
Η φαντασία του δημιουργεί έναν τέτοιο ονειρικό κόσμο που δεν σου δίνει ούτε το ελάχιστο ψήγμα ότι αυτό που βλέπεις ή διαβάζεις δεν υπάρχει και στην πραγματικότητα. Γιατί για τον Τριβιζά όλα γύρω μας είναι ζωντανά, κάπου κρυμμένη υπάρχει η φρουτοπία που ακόμη ψάχνει τον μανάβη της. Η Little Emily, το καινούριο του παραμύθι το οποίο αποτελεί το πρώτο του e-book και βραβεύτηκε ως το καλύτερο διαδραστικό βιβλίο της χρονιάς, παλεύει ακόμη να κερδίσει τον κακό μάγο Μουτζουρώνα που θέλει να αφανίσει το χρώμα από παντού.
Όπως έχει πει και ο ίδιος ο Τριβιζάς σε μια πρόσφατη συνέντευξή του πηγή έμπνευσής του είναι ακόμα και τα πιο ασήμαντα αντικείμενα. Αντικείμενα που περνάνε πολλές φορές απαρατήρητα, όπως ένα καλαμάκι πορτοκαλάδας, ένα ξυλάκι παγωτού, ένα χρυσόχαρτο από σοκολατάκι, ένα καμένο σπίρτο ή ένα κοτσάνι πετροκέρασου. Δεν μένει στα τετριμμένα στοιχεία των παραμυθιών με τις νεράιδες, τους μάγους και τις πριγκίπισσες. Προσπαθεί να μας δώσει να καταλάβουμε ότι τα πάντα γύρω μας είναι πηγή έμπνευσης και πως δεν μπορούμε να θεωρούμε τίποτα ασήμαντο ή μηδαμινό. Αυτό για τα παιδιά αποτελεί το μεγαλύτερο μάθημα. Να μάθουν, μεγαλώνοντας, να αποδέχονται το διαφορετικό. Να συναναστραφούν και να κάνουν παρέα μαζί του..
Είναι πολύ σημαντικό στις εποχές που διανύουμε να υπάρχουν τέτοιοι συγγραφείς για να μας δίνουν το φωτεινό παράδειγμα της προόδου ώστε και οι επόμενες γενιές να πορευθούν με ακλόνητες αξίες στην διαμόρφωση μιας πιο δίκαιης κοινωνίας. Ας μην ξεχνάμε πως αν είχαμε όλοι την αθωότητα και την καθαρή σκέψη ενός παιδιού όλα θα ήταν διαφορετικά. Σίγουρα ο Ευγένιος Τριβιζάς μαζί με άλλους διακεκριμένους συγγραφείς είναι από τους φανατικούς οπαδούς αυτής της διατήρησης.
«Στόχος του εκπαιδευτικού συστήματος δεν πρέπει να είναι τόσο η γνώση, όσο το να καλλιεργήσουμε τη φαντασία». -Ευγένιος Τριβιζάς
Οι Παραολυμπιακοί αγώνες βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη στο Ρίο της Βραζιλίας, και τα πάμε αρκετά καλά είναι η αλήθεια. Συνήθως τα πάμε καλά, είναι καλή η συγκομιδή μας. Όμως είχαμε και τον χαμό της εβδομάδας που μας πέρασε με τις δηλώσεις που έκανε ο Αρτέμης Σώρρας.
Δεν θα μπω στην διαδικασία να σχολιάσω τις δηλώσεις του, άλλωστε τι είναι ο Αρτέμης Σώρρας για να σχολιάσει κανείς τα λεγόμενά του; Υπάρχει όμως μια αφορμή για ένα γενικότερο σχόλιο γύρω από τους Παραολυμπιακούς, την χρησιμότητά τους, και την ουσία τους.
Αρκετοί αθλητές των Παραολυμπιακών έχουν εξ ορισμού προβλήματα αρτιμέλειας. Αυτό το ξέραμε και από πριν. Τι είναι αυτό όμως που τους εμποδίζει να αθλούνται; Γιατί θα πρέπει να υπάρχει σώνει και καλά διάκριση ως προς την ενασχόλησή τους με τον αθλητισμό, ως προς την προσήλωσή τους στον πρωταθλητισμό, και ως προς την επιβράβευσή τους με ένα μετάλλιο. Δεν έχω αντιληφθεί πλήρως τον λόγο που θα πρέπει αυτό να προκαλεί αποτροπιασμό, ή αηδία.
Αναρωτιέμαι αν η ευαισθησία μας εξαντλείται μόνο στη φράση “δεν έχει σημασία τι φύλο είσαι, αρκεί που είσαι άνθρωπος”. Οι αθλητές των παραολυμπιακών θα πρέπει να θεωριστούν εξόριστοι και απόβλητοι εξ ορισμού επειδή δεν αντιπροσωπεύουν την αρτιμέλεια και την αρμονία; Δεν το αντιλαμβάνομαι πλήρως.
Ούτε επίσης εύκολα αντιλαμβάνομαι την άποψη που θεωρεί πως όλα αυτά γίνονται για λόγους μάρκετινγκ. Ας μας πούνε λοιπόν τι θα πρέπει να γίνει. Θα ήταν σωστό να επιστρέψουν οι αθλητές στο ερασιτεχνικό επίπεδο λέει μια άλλη άποψη. Αρα πάλι η διάκριση στο επίκεντρο.
Θα μπορούσε να πει κανείς αρκετά λόγια, αλλά νομίζω πως θα χάσει την ουσία. Η παιδεία που θα πρέπει να έχουμε δεν σηκώνει διακρίσεις. Από την ώρα που υπάρχει μια φιλοδοξία για άσκηση, για πρωταθλητισμό, η δυνατότητα θα πρέπει να παρέχεται χωρίς περαιτέρω κουβέντες. Στο κάτω κάτω, αν είναι να μιλάμε για ευαισθησίες, για ανοιχτά μυαλά, για πρόοδο της κοινωνίας, ε, διάολε, όλα αυτά δεν θα πρέπει να εξαντλούνται μόνο στο κρεβάτι μας. Υπάρχει ευτυχώς και ζωή πέρα από αυτό. Όποιος ασχολείται με τον αθλητισμό είναι άξιος επαίνου, γιατί εξασκεί το μυαλό του. Και είναι πολύ σωστή η κουβέντα που είπε πρόσφατα ο Κώστας Βουτσάς: ” Αν κάθεσαι σπίτι, σε επισκέπτεται η άνοια, η πίεση, η ανιαρή κατάσταση, και άλλα πράγματα που αρχίζουν από άλφα…”. Δεν είναι λίγο πράγμα ένας άνθρωπος να ξεπερνά το όποιο σωματικό του πρόβλημα, και να εξασκείται, να δουλεύει, και να πετυχαίνει στον αθλητισμό.
Χρησιμοποιούμε cookies για να διασφαλίσουμε ότι σας παρέχουμε την καλύτερη εμπειρία στην ιστοσελίδα μας. Συνεχίζοντας την περιήγηση στον ιστότοπο, αποδέχεστε τη χρήση cookies.