Μόρφωση. Μια λέξη τόσο απλή που τη χρησιμοποιούμε στο καθημερινό μας λεξιλόγιο και είμαστε σίγουροι ότι κατανοούμε ακριβώς τι σημαίνει. Μήπως τελικά δεν είναι όμως και τόσο απλή όσο νομίζουμε; Μήπως είναι μια πολύ πιο σύνθετη έννοια στην οποία δεν δίνουμε τελικά την πρέπουσα βαρύτητα;

Ας ξεκινήσουμε με την ετυμολογία της λέξης όμως, όπως δίνεται στο προσφιλές μας Bικιλεξικό:

μόρφωση < ελληνιστική κοινή μόρφωσις < μορφόω, δίνω μορφή ( > μορφώνω)
Συνεπώς, η μόρφωση συνεπάγεται του να δώσει κανείς μορφή σε κάτι, έννοια δανεισμένη από το χώρο της τέχνης, όπου δίνεται μορφή στο υλικό. Ωραία ως εδώ. Σε τί όμως δίνουμε μορφή μέσω της μόρφωσης; Μα σε τί άλλο; Στο μυαλό και την ψυχή του επί μορφώσει ατόμου.
Η έννοια λοιπόν αυτή είναι πολύ πιο σύνθετη απ’όσο φανταζόμαστε όταν λέμε: «Χάνει τον έλεγχο καμμιά φορά, αλλά είναι πολύ μορφωμένος» ή «Απορώ πώς σε εξαπάτησε… Μορφωμένος άνθρωπος…» ή τέλος «Κρίμα που έχει τόση έπαρση…Και όμως είναι τόσο μορφωμένος!». Και τελικά, μήπως τα παραπάνω είναι σχήματα οξύμωρα;

Σύμφωνα με το Σωκράτη, μορφωμένος είναι ο πολύπλευρα καλλιεργημένος άνθρωπος. Είναι εκείνος που όχι απλά διαθέτει γνώσεις, αλλά που κατ’αρχήν έχει αυτοέλεγχο. Ο άνθρωπος που δεν επαίρεται και δεν ενδίδει ανεξέλεγκτα σε απολαύσεις. Ακόμα, ο άνθρωπος που έχει αυτοκυριαρχία και δεν αφήνεται να καταβληθεί από την αποτυχία. Ύστερα, ο άνθρωπος που φέρεται με έντιμο τρόπο στους γύρω του και τέλος ο άνθρωπος εκείνος που αντιμετωπίζει τους ανθρώπους καλοπροαίρετα, ακόμα κι αν δεν του είναι συμπαθείς.

Με βάση τα παραπάνω λοιπόν, ένας άνθρωπος που χάνει τον έλεγχο, εξαπατά ή είναι επηρμένος δε μπορεί να θεωρείται μορφωμένος. Κι όμως στην καθημερινότητά μας το ξεχνάμε αυτό. Θεωρούμε μορφωμένο ένα άτομο που έχει βαθιά γνώση συγκεκριμένου αντικειμένου, πράγμα που τελικά δεν υποδεικνύει παρά στο στο ελάχιστο τη «μόρφωσή» του.
Προσωπικά έχω γνωρίσει άτομα με τα τυπικά προσόντα για να θεωρηθούν μορφωμένα, τα οποία όμως δεν είχαν καλλιεργήσει τις υπόλοιπες πτυχές που απαιτούνται για να είναι πραγματικά τέτοια. Αντίθετα, άνθρωποι με μηδαμινή θεωρητική μόρφωση μου έδειξαν τι σημαίνει καλλιέργεια πνεύματος, αυτοέλεγχος, αυτοκυριαρχία, γενναιοδωρία σε ύλη και ψυχή, καλοσύνη και συμπάθεια.

Καταλήγω λοιπόν στην ερώτηση: μήπως θα έπρεπε να επενδύσουμε περισσότερο ως κράτος και ως έθνος, αλλά και ως παγκόσμια κοινότητα εν γένει, στη μόρφωση με την ευρύτερη έννοια; Μήπως πρέπει, παράλληλα με τη θεωρία να μιλήσουμε και με πράξεις στις νέες γενιές; Είναι αρκετό να διδάσκουμε για παράδειγμα τις ολέθριες συνέπειες των δυο Παγκοσμίων Πολέμων και την ίδια στιγμή να οδεύουμε σε έναν τρίτο; Είναι λογικό να μιλάμε για τις κτηνωδίες των πολέμων τη στιγμή που μαίνονται σε αναρίθμητες χώρες της Ανατολής πόλεμοι που καταστρέφουν πόλεις, πολιτισμούς, αφήνουν πίσω νεκρούς κάθε ηλικίας; Δεν θα ήταν σοφότερο να διδάσκουμε μέσω του παραδείγματος;

 Με τα παραπάνω, σαφώς και δεν επιδιώκω την υποτίμηση της θεωρητικής γνώσης. Σαφώς και πρέπει να διδάσκεται κι εκείνη, καθώς το κενό της αναπληρώνουν πολλές φορές ιδέες επικίνδυνες και επιχειρήματα ανυπόστατα και αβάσιμα. Το θέμα είναι παράλληλα με την καλλιέργειά της να υπάρχει και αντίστοιχη καλλιέργεια της ψυχής, η οποία θα οδηγήσει ιδανικά σε έναν κόσμο καλύτερο, πιο φωτεινό. Γιατί τελικά, τί φωτίζει τις ψυχές μας; Άνθρωποι ευγενείς, καλλιεργημένοι, καλοπροαίρετοι, συνετοί και ταπεινοί. Άνθρωποι έτοιμοι να μας ανοίξουν την καρδιά τους και το μυαλό τους και να μοιραστούν μαζί μας τις όποιες γνώσεις τους, καθώς και να ακούσουν με διαλλακτικότητα τις δικές μας σκέψεις και ιδέες. Έναν τέτοιο κόσμο ονειρευόμαστε πολλοί και επενδύοντας στη μόρφωση θα το πετύχουμε!
Ειρήνη Μαρκιανού

«Αν δεν υπάρχει έρωτας μες στην εκπαίδευση δεν υπάρχει εκπαίδευση» (Κορνήλιος Καστοριάδης)

Η Μάθηση επιτυγχάνεται με την αγάπη για τη γνώση και όχι με την καλή επίδοση

Προτείνω στους συναδέλφους εκπαιδευτικούς να κάνουν την εξής έρευνα μέσα στην τάξη: να ζητήσουν από τους άριστους σε επίδοση μαθητές να καταγράψουν ανώνυμα το πως αισθάνονται για το μάθημα που τους διδάσκουν (π.χ τη φυσική ή τα αρχαία) και ποιο είναι το κίνητρό τους για να έχουν καλή επίδοση σε αυτό.
Είμαι σίγουρος ότι θα εκπλαγούν από τις απαντήσεις. Ελάχιστοι μαθητές θα δηλώσουν ότι ο λόγος που είναι καλοί σε ένα μάθημα είναι γιατί τους ενδιαφέρει πραγματικά αυτό το μάθημα.

Αυτό που ίσως δεν έχει ποτέ περάσει από το μυαλό μας, είναι ότι μπορεί ένας μαθητής να είναι αποδοτικός σε ένα μάθημα και ταυτόχρονα να μην βρίσκει κανένα ενδιαφέρον για αυτό ή ακόμα και να το απεχθάνεται. Ότι μπορεί να γράφει άριστα στις εξετάσεις ή να λύνει πολύ δύσκολες ασκήσεις αλλά να μην έχει κατανοήσει κατά βάθος το μάθημα αυτό. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η απόδοση ενός μαθητή σε ένα μάθημα αξιολογείται με βάση την επιτυχία του σε απόλυτα τυποποιημένες δοκιμασίες και τεστ που πιστοποιούν κατά πόσο ο μαθητής εφαρμόζει πιστά τα όσα του έδειξε ο εκπαιδευτικός. Δηλαδή κατά πόσο ο μαθητής έχει καταφέρει να γίνει αντίγραφο του καθηγητή του. Δεν πιστοποιούν όμως το μέγεθος της εμβάθυνσής του στο μάθημα αυτό. Και φυσικά δεν πιστοποιούν και τα αισθήματά του απέναντι σε αυτό.
Η καλλιέργεια της αγάπης για το μάθημα θέλει χρόνο και στην αρχή τουλάχιστον επειδή στηρίζεται στην ανακάλυψη της γνώσης από τους μαθητές και στο ρίσκο που αυτοί παίρνουν σημαίνει πολλά λάθη εκ μέρους τους. Όσον αφορά τα αποτελέσματα στην επίδοσή τους και αυτά χρειάζονται χρόνο και επιμονή αλλά πάντα μια τέτοια επένδυση αποζημιώνει στο τέλος.

Και αλήθεια πως μπορεί ένας μαθητής να αγαπήσει ένα μάθημα και την ίδια την γνώση; Μόνο αν ο εκπαιδευτικός φέρει τον μαθητή σε επαφή με τη γνώση χωρίς να παραγνωρίζει το γεγονός ότι πρόκειται για ένα παιδί με όλα όσα η παιδικότητά του υποδηλώνει. Δηλαδή ότι του αρέσει η περιπέτεια ,το μυστήριο ,το παιχνίδι , να ανακαλύπτει και το κυριότερο ότι δεν του αρέσει καθόλου να του υποδεικνύουν συνέχεια τι να κάνει. Είναι νομίζω φανερό ότι τα παιδιά που φτάνουν σε σημείο να αγαπήσουν την ίδια την γνώση μελλοντικά έχουν και τις μεγαλύτερες πιθανότητες να αξιοποιήσουν δημιουργικά αυτή τη γνώση και όχι μόνο να την χρησιμοποιούν για να περνάνε εξετάσεις. Δεν είναι παράλογο το γεγονός ότι πολλοί μαθητές επιτυγχάνουν υψηλές βαθμολογίες στην έκθεση έχοντας διαβάσει ελάχιστα ή και καθόλου λογοτεχνικά βιβλία;
Είναι τραγικό πάντως το ότι αντί να μαθαίνουμε τα παιδιά να σκέφτονται, να αναζητούν και να αγαπάνε τη γνώση, το μόνο που ζητάμε από αυτά είναι ακρίβεια και ταχύτητα απάντησης σε τυποποιημένες και αποσπασματικές ερωτήσεις και ασκήσεις. Και είναι ακόμα τραγικότερο το ότι οι μαθητές μας έχουν ταυτίσει τη γνώση μόνο με οτιδήποτε μπορεί να αποτελέσει θέμα στις εξετάσεις.

Η Μάθηση έρχεται μέσω «μετάνοιας» του ίδιου του μαθητή και όχι μέσω «τιμωρίας» του μαθητή από τον εκπαιδευτικό
Ο πιο ενδιαφέρων ορισμός για την έννοια της Μάθησης, κατά τη γνώμη μου, είναι εκείνος του Αμερικανού πανεπιστημιακού Peter Senge ο οποίος αναφέρει ότι η μάθηση είναι ένα είδος «μετάνοιας». Τι εννοεί ο Senge; Κατά τη γνώμη μου, εννοεί ότι ο άνθρωπος μαθαίνει όταν αναγνωρίσει ότι η προηγούμενη γνώση του για ένα θέμα ήτανε λάθος ή ελλιπής και αποφασίσει να την αντικαταστήσει ή πλαισιώσει με μια νέα γνώση για την οποία πείστηκε ότι είναι ορθότερη ή πληρέστερη. Με άλλα λόγια η μάθηση είναι ελεύθερη επιλογή του μαθητή μετά από «μετάνοια» και όχι κάτι που εξαναγκάστηκε να κάνει. Όμως για να φτάσει ένας μαθητής στο σημείο να «μετανοήσει» πρέπει πρωτίστως να έχει δικαίωμα στο λάθος. Συνήθως όμως κάθε λάθος του μαθητή «πληρώνεται» είτε με μείωση του βαθμού ή με την απόρριψη που νιώθει ο μαθητής που έκανε το λάθος αφού ο εκπαιδευτικός προστρέχει να τον διορθώσει, να του πει το σωστό ή να δώσει το λόγο σε ένα άλλο μαθητή. Αυτό πέρα από την απόρριψη που νιώθει ο μαθητής τον κάνει να αντιστέκεται στη νέα γνώση που προσπαθεί κάποιος να του επιβάλλει. Μόνο η παιδαγωγική αξιοποίηση του λάθους μπορεί να οδηγήσει στη «μετάνοια» και ως εκ τούτου σε εθελούσια μάθηση. Η Μάθηση λοιπόν έρχεται μέσω «μετάνοιας» του ίδιου του μαθητή και όχι μέσω «τιμωρίας» του μαθητή από τον εκπαιδευτικό.

Η Μάθηση είναι πράξη αμφισβήτησης κάθε αυθεντίας, ακόμα και του ίδιου του δασκάλου
Η πραγματική μάθηση είναι κείνη που βοηθά τους μαθητές να γίνουν η καλύτερη εκδοχή του δικού τους εαυτού όμως και όχι κάποιου άλλου πρότυπου εαυτού που τους πλασάρεται. Που απελευθερώνει τους μαθητές από κάθε φόβο ,από κάθε δόγμα , και τους επιτρέπει την αμφισβήτηση κάθε αυθεντίας και κάθε εξουσίας. Ακόμα και του ίδιου του δασκάλου τους. Κυρίως του δασκάλου τους. Αντί να συμβαίνει αυτό όμως έχουμε την πλήρη εξάρτηση και την πλήρη υποταγή των μαθητών στην αυθεντία του δασκάλου.

Όπως κατά την εφηβεία τα παιδιά για να ωριμάσουν είναι απαραίτητο να απορρίψουν το μέχρι τότε ρόλο των γονέων τους, διεκδικώντας έναν πιο ισότιμο με αυτούς ρόλο, έτσι και οι μαθητές πρέπει να απορρίψουν την αυθεντία του δασκάλου τους για να διεκδικήσουν μόνοι τους τη γνώση, με το δάσκαλο σε ένα εντελώς διαφορετικό ρόλο: δίπλα τους και όχι από πάνω τους. Ας φανταστούμε δύο ανθρώπους να προχωράνε μαζί : ένα παιδί και τον εκπαιδευτικό. Στην αρχή, όσο το παιδί είναι μικρό ο εκπαιδευτικός ίσως χρειάζεται να κρατάει τον μαθητή από το χέρι και να τον καθοδηγεί. Όσο όμως το παιδί μεγαλώνει ο εκπαιδευτικός οφείλει να επιδιώκει κάτι που ενδεχομένως ακούγεται παράλογο: την αυτοκατάργησή του. Τελικά δηλαδή να φτάσει και στο σημείο να είναι τελείως αχρείαστος όσον αφορά την παροχή γνώσης στο μαθητή. Βέβαια μιλάμε για ιδανικές καταστάσεις τις οποίες όμως οφείλουμε να τις έχουμε κατά νου ώστε, τουλάχιστον, να μην κινούμαστε προς την αντίθετη κατεύθυνση ,πράγμα που δυστυχώς συμβαίνει στην εκπαίδευση στη χώρα μας, όπου ο εκπαιδευτικός έχει τον απόλυτο πρωταγωνιστικό ρόλο και οι μαθητές είναι απλοί θεατές στη διαδικασία της μάθησης.

Για τη Μάθηση απαιτείται πρωτίστως γενική παιδεία, αλλά όταν ανακαλύπτονται κλίσεις και ταλέντα πρέπει να ενισχύονται
Το εκπαιδευτικό μας σύστημα πάσχει από γνωσιοκεντρισμό, δηλαδή είναι προσκολλημένο στη παροχή αποσπασματικών γνώσεων και πληροφοριών. Όμως άλλο πράγμα είναι η γνώσεις και άλλο η Γνώση. Το όλον της Γνώσης εξανεμίζεται όταν κονιορτοποιείται.
Επίσης , όσο περισσότερο προσπαθούμε να στοιβάξουμε το μυαλό των μαθητών με γνώσεις τόσο μένουν οι καρδιές τους άδειες. Αυτός ο υποβιβασμός της σημασίας των συναισθημάτων στη διαδικασία της μάθησης γεννά εύλογα ερωτηματικά. Και τι αλήθεια μπορεί να καλλιεργήσει τον συναισθηματικό κόσμο των μαθητών στο σχολείο; Χωρίς αμφιβολία, ένα βασικό στοιχείο είναι οι Τέχνες. Όση ανάγκη έχουν οι μαθητές τις γνώσεις άλλη τόση ανάγκη έχουν τις Τέχνες. Ο Νίτσε έλεγε ότι «για να μην καταστραφούμε από τη γνώση, έχουμε την τέχνη». Όμως παρόλα αυτά έχει επικρατήσει ένα είδος κοινωνικού στερεότυπου που θεωρεί ότι το σχολείο πρέπει να γνωρίζει στους μαθητές μόνο τις επιστήμες και ότι την τέχνη ,τη μουσική ,το θέατρο, τον χορό, τα εικαστικά, την άθληση μπορούν να την αναζητήσουν οι μαθητές στην κοινωνία, δηλαδή εξωσχολικά, αφού αυτά δεν είναι για όλους. Επίσης ένας άλλος στερεοτυπικός λόγος που προβάλλεται είναι ότι αυτά είναι περιττά αφού δεν οδηγούν σε επάγγελμα. Και όπως όλα τα στερεοτυπικά μοτίβα έτσι και τούτο είναι αυθαίρετο: γιατί αν το σκεπτικό λέει ότι στο σχολείο δεν κάνουν όλοι π.χ χορό γιατί ελάχιστοι θα γίνουν χορευτές, με το ίδιο σκεπτικό θα πρέπει να ερωτηθούμε «γιατί τότε κάνουν όλοι π.χ φυσική αφού ελάχιστοι επίσης θα γίνουν φυσικοί»;

Κατά τη γνώμη μου, όλοι οι μαθητές στο σχολείο, πρέπει να τα κάνουν όλα. Και να τα δοκιμάζουν όλα. Και αν κάποιος έχει μια ιδιαίτερη κλίση κάπου, αυτή πρέπει να επισημαίνεται και να καλλιεργείται ακόμα περισσότερο. Φανταστείτε π.χ μόνο σε πόσους «μουσικούς» δεν τους δόθηκε ποτέ η ευκαιρία να ανακαλύψουν ποτέ τους το ταλέντο τους, πόσοι «ζωγράφοι» και «ηθοποιοί» δεν μάθανε ποτέ το χάρισμα που είχαν, και πόσα «μαθηματικά μυαλά» αναγκάστηκαν να θυσιάσουν την ικανότητά τους στο βωμό της επιτυχίας τους στις εξετάσεις, λύνοντας ξανά και ξανά τυποποιημένες ασκήσεις.

Η Μάθηση δεν επιτρέπεται να ωθεί μαθητές σε «μαθημένη ανημπόρια»
Ποια είναι η ιδιαιτερότητα που έχει ο άνθρωπος σε σχέση με υπόλοιπα έμβια όντα; Μπορεί να συνεργάζεται. Εκεί ακριβώς έχει στηρίξει όλη αυτή την ανάπτυξη του πολιτισμού του. Αντί το σχολείο να καλλιεργεί αυτή του την ιδιότητα κάνει το ακριβώς αντίθετο. Τον μαθαίνει πώς να ανταγωνίζεται τους άλλους. Τον μπολιάζει στον ατομικισμό και στον αριβισμό. Και όσο για εκείνους τους μαθητές που δυσκολεύονται να ακολουθήσουν το ρυθμό των άλλων τους τσακίζει την αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση κολλώντας τους από μια ταμπέλα του αδύναμου ή κακού μαθητή που αναγόμενη στο μέλλον μπορεί να μετατραπεί σε «επαγγελματικά ανίκανος και αποτυχημένος». Λίγοι ξεφεύγουν από αυτή την αυτοεκπληρούμενη προφητεία.

Υπάρχει μια έννοια που παρόλο που είναι συγκεκριμένη μαθησιακή διαταραχή εγώ θα τολμήσω να την χρησιμοποιήσω συμβολικά. Λέγεται «μαθημένη ανημπόρια» (learned helplessness) και σχετίζεται με την άμεση πεποίθηση πολλών μαθητών ότι «δεν είμαι ικανός να κάνω κάτι γιατί δεν είμαι αρκετά καλός, έξυπνος, ταλαντούχος». Όπως είναι φυσικό τα παιδιά αυτά παραιτούνται από την προσπάθεια και έχουν χαμηλή επίδοση και αυτοπεποίθηση. Όσοι από εσάς είστε εκπαιδευτικοί σίγουρα θα έχετε συναντήσει πάρα πολλά τέτοια παιδιά που «τα έχει πάρει από κάτω» και αδυνατούν να ακολουθήσουν τα άλλα. Αν μιλήσετε με μερικά από αυτά θα σας πουν το ίδιο πράγμα με άλλα λόγια: ότι δεν τα καταφέρνουν στα μαθήματα. Αμέσως θα νιώσετε την ματαίωσή τους και την χαμηλή τους αυτοεκτίμηση. Αυτά είναι τα «παιδιά καρυδότσουφλα» που το σχολείο σαν ποτάμι τα παρασέρνει από εδώ και από εκεί μέχρι να ξεβραστούν σε κάποια όχθη χωρίς ποτέ κανείς να νοιαστεί ή να ασχοληθεί. Είναι αυτονόητο ότι αυτά τα παιδιά χρειάζονται εξατομικευμένη ενίσχυση ,τουλάχιστον για κάποιο διάστημα. Ότι χρειάζονται βοήθεια και εκτός τάξης ,αλλά δυστυχώς στη χώρα μας έχουμε σχεδόν καταργήσει το θεσμό της ενισχυτικής διδασκαλίας. Όμως ένα εκπαιδευτικό σύστημα που δεν φροντίζει ,πριν από όλα, τους αδύναμους δεν μπορεί να αναφέρεται σε ίσες ευκαιρίες μάθησης. Το σχολείο λοιπόν οφείλει ,όχι μόνο να δίνει σε όλους ίσες ευκαιρίες αλλά και πολλές δεύτερες ευκαιρίες.

Τελικά πρέπει να αναρωτηθούμε τι θέλουμε πρωτίστως για τους μαθητές μας; Καλές επιδόσεις ή αγάπη για τη γνώση; Στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα έχουμε ξεκάθαρη στάση υπέρ των επιδόσεων ως μοναδικό κίνητρο μάθησης. Δυστυχώς έτσι όπως είναι δομημένο το εκπαιδευτικό μας σύστημα η καλλιέργεια της αγάπης για τη γνώση είναι αντιστρόφως ανάλογη με την επίδοση. Το ιδανικό θα ήταν να είχαμε καλές επιδόσεις με πρωτεύον κίνητρο την αγάπη για τη γνώση. Τουλάχιστον ας κινηθούμε προς τα εκεί, έτσι για αρχή.

Δημήτρης Τσιριγώτης. Φυσικός
http://dimitristsirigotis.blogspot.gr/

Με ρωτάνε συχνά τι είναι το Ελπιδοχώρι και εγώ σπεύδω να απαριθμήσω με κάθε λεπτομέρεια τι είναι, τι με έκανε να το σκεφτώ και να το υλοποιήσω, πόσα έχουν γίνει εκεί, και πόσα μπορούν να γίνουν. Πάντα την ίδια ιστορία. Πάντα με την ίδια σειρά. Είναι η πρώτη φορά που θα τολμήσω να αρχίσω όχι απ’ την αρχή αλλά από το τέλος.

Μέσα Ιουλίου ολοκληρώθηκε μια από τις βασικές δράσεις στο Ελπιδοχώρι η Ελπιοδο-Κατασκήνωση 2016. Είχε προηγηθεί εκείνη του 2015 με μεγάλη επιτυχία αλλά ήταν μια πιλοτική δράση που σίγουρα θα πετύχαινε  με τόσο ενθουσιασμό. Η φετινή όμως; 10 μητέρες και 17 παιδιά βρέθηκαν εκεί για 10 μέρες. Έζησαν, έπαιξαν, έφαγαν, κοιμήθηκαν, έψαξαν μέσα τους την αλήθεια, αλληλεπέδρασαν και έφυγαν αφήνοντας σκέψεις σαν τις παρακάτω στο βιβλίο των επισκεπτών. Ήρθαν άγνωστοι μεταξύ τους και έφυγαν στενοί φίλοι ενήλικες και παιδιά.

«Στο Ελπιδοχώρι ζήσαμε εγώ και ο γιός μου την αλληλεγγύη, την ομαδικότητα, την καλή θέληση, τον γνήσιο ενθουσιασμό, το απίστευτο φαγητό και άλλα πολλά. Σας ευχαριστώ καλή αντάμωση του χρόνου.» – Δέσποινα

«Ένας ευλογημένος τόπος πλημμυρισμένος με θετική ενέργεια. Μια οικογένεια που μου έμαθε την αλληλεγγύη, την συγχώρεση, την ισορροπία. Σας ευχαριστώ.» – Χριστιάνα

«Για μια δεύτερη φορά ήταν μια συναρπαστική εμπειρία! Γέμισαν οι μπαταρίες μου και φεύγω με χαρά και ελπίδα. Απόλαυσα τα πάντα, τις δραστηριότητες, το φαγητό, την έμπνευση, τη δημιουργικότητα, το δόσιμο στο κάθετι. Καλή συνέχεια σ’ αυτό το όνειρο ζωής και καλή αντάμωση.» – Χαρά

«Ελπίδα, συγκίνηση, σύνδεση, αγάπη, αφθονία. Υπέροχες στιγμές με ανθρώπους που έγιναν φίλοι και μοιράσματα ζωής. Αληθινές στιγμές με τα παιδιά μας και τους εαυτούς μας σ’ ένα πανέμορφο φυσικό περιβάλλον προστατευμένο από παντού. Μια ανοιχτή αγκαλιά, με ενθάρρυνση και αποδοχή. Ένα έχω να πω: Ευγνωμοσύνη!» – Σοφία

Για την οικονομία του χώρου θα μείνουμε σ’ αυτές τις λίγες μαρτυρίες….

Ναι λοιπόν το Ελπιδοχώρι είναι όλα αυτά! Είναι ένα όραμα ζωής μιας Οικογενειακής Συμβούλου που τα τελευταία 20 χρόνια ακούει τα προβλήματα της Ελληνικής Οικογένειας και βοηθά όσο είναι δυνατόν στη λύση τους. Είναι ένα κτήμα εκτάσεως 31 στρεμμάτων 130χλμ από την Αθήνα, στην Αργολική γη κοντά στις Μυκήνες, και στο Ναύπλιο. Στο κτήμα αυτό έχουν γίνει κάποιες απλές κατασκευές από άχυρο και πυλό για να μπορούν να τονίσουν πως το ωραίο δεν είναι απαραίτητα ακριβό. Έχει αιωνόβια ελαιόδενδρά του δίνουν τον αγνό καρπό τους. Πανάρχαια διατηρητέα πουρνάρια του χαρίζουν τη σκιά τους παραμένοντας καταπράσινα χειμώνα καλοκαίρι. Μία 400 ετών βελανιδιά του χαρίζει άπλετη σκιά για δράσεις γύρω της και περιμένει να κατασκευαστεί ένα δενδρόσπιτο πάνω της για να λέει τα μυστικά της σε όποιον την διανυκτερεύει σ’ αυτό. Έχουν φυτευτεί 50 οπωροφόρα δένδρα για να μπορούμε να φτιάχνουμε τις δικές μας μαρμελάδες και οι λαχανόκηποι με εποχιακά κηπευτικά φροντίζουν τη διατροφή μας. Δεν λείπουν μερικές κυψέλες για την παραγωγή μελιού μιας και συνορεύουμε με ένα δάσος που είναι γεμάτο μελισσοκομικά βότανα και φυτά. Το επόμενο βήμα είναι, σύντομα το Ελπιδοχώρι να καμαρώνει για τον παραδειγματικό βοτανόκηπο του Ιπποκράτη. Το κτήμα βασίζεται στην δική του παραγωγή ενέργειας από τον ήλιο και στοχεύει στην παραδειγματική χρήση χωρίς σπατάλες, νερού, ενέργειας και τροφής, δίνοντας έμφαση και στην ανακύκλωση.

Μέσα σ’ αυτόν τον μικρόκοσμο οργανώνονται μικρής και μεγαλύτερης διάρκειας συναντήσεις ομάδων γονιών-παιδιών και υλοποιούνται δρώμενα με γνώμονα την προσωπική ανάπτυξη και την βελτίωση της σχέσης μέσα στην οικογένεια. Δημιουργείται ένα μοντέλο που εύκολα μπορεί να το κρατήσει κανείς φεύγοντας. Καινούργιες συνήθειες εντυπώνονται στα παιδιά, μα και στις μαμάδες. Μας εκπλήσσει κάθε φορά το πόσο έτοιμα είναι τα παιδιά και πόσο ανέτοιμες αλλά πρόθυμες οι μαμάδες!

Είναι ένας χώρος που μπορεί κανείς να βιώσει ένα δείγμα διαβίωσης που θυμίζει, γειτονιά, μια μεγάλη οικογένεια ή ένα μικρό χωριό, πράγμα που σιγά σιγά αλλοιώνεται στη μνήμη των μεγάλων και δεν εγγράφεται στη μνήμη των μικρών. Ένας χώρος που τα παιδιά παίζουν ως αργά τη νύχτα απλά παραδοσιακά παιχνίδια στη φύση και οι γονείς ήσυχοι χαλαρώνουν επικοινωνώντας με ομοίους τους. Ένας χώρος που δεν επιθυμεί την τεχνολογία τουλάχιστον στα χέρια των παιδιών για τις λίγες μέρες που βρίσκονται κοντά μας και κάνει ότι μπορεί γι’ αυτό. Δύσκολο πάντως το εγχείρημα. Πάντα κάποιος μικρός ξεκλέβει τη ματιά μας και παίζει με το κινητό του παρ’ όλες τις υποσχέσεις. Ψάχνουμε τρόπους για να εμπνεύσουμε την ευταξία ώστε να μην χρειάζεται να επιβάλλουμε την πειθαρχία. Δεν είναι εύκολο. Η κοινωνία όλη έχει μάθει την επιβολή εμείς αγωνιζόμαστε να εμπνεύσουμε τη συνέπεια.

Το Ελπιδοχώρι είναι αυτό που λείπει από κάθε ελληνικό σπίτι. Ο καθένας μπορεί να εντοπίσει εύκολα το τι λείπει από το δικό του σπιτικό. Λείπει συχνά η χαρά, λείπει η απλότητα, η ανεμελιά, το παιχνίδι, η ενθάρρυνση, το απλό και νόστιμο μαγειρεμένο με αγάπη φαγητό, η αγάπη για τη φύση, η φροντίδα για το περιβάλλον, οι ισότιμες με αμοιβαίο σεβασμό σχέσεις, η ανάληψη ευθύνης, η καλή πρόθεση. Αντίθετα αναπτύσσεται απειλητικά η μοναξιά, ο ανταγωνισμός, η λεκτική και σωματική κακοποίηση, η υπερπροστασία, ο αγώνας για υπεροχή γνωσιακά ή υλικά, το άπιαστο όνειρο για κάτι περισσότερο, κάτι καλύτερο, κάτι μεγαλύτερο, η έλλειψη επικοινωνίας, ο θυμός, ο φόβος και η ενοχή.

Εμείς στο Ελπιδοχώρι θέλουμε να ξαναανάψουμε την σπίθα της Ελπίδας. Θέλουμε να πιστεύουμε πως κάθε σπίτι μπορεί να γίνει ένα μικρό Ελπιδοχώρι, αρκεί να το θελήσουμε και να αγωνιστούμε γι’ αυτό. Αυτό προσπαθούμε με ειδικά διαμορφωμένα κάθε φορά προγράμματα που δημιουργούνται από μια ομάδα ειδικών της Ψυχικής Υγείας, Δασκάλων, Εκπαιδευτών και την βοήθεια της Ειδικής Ιπποθεραπεύτριας και των αλόγων μας. Ο επισκέπτης μπορεί να ζήσει λίγες μέρες σε σκηνή ή στο κατασκευασμένο από αχυρόμπαλες πυλό και ξύλο καταφύγιό μας, να φάει εξαιρετικό χορτοφαγικό φαγητό, ψωμάκι ζυμωμένο ακόμη και από τον ίδιο και ψημένο στον ξυλόφουρνο, να πάρει μέρος σε αμέτρητες δράσεις με εργαλείο την εικαστική θεραπευτική τέχνη και άλλες τεχνικές που εμψυχώνουν και εκπαιδεύουν, ενημερώνουν και διασκεδάζουν, να συμμετέχει σε ομάδες συμβουλευτικής για γονείς και διερεύνησης του εαυτού και να περπατήσει αν ο καιρός το επιτρέπει στο μονοπάτι που οδηγεί κατευθείαν στον Αρχαιολογικό χώρο των Μυκηνών. Στόχος να αντιληφθεί τον εαυτό του και τον άλλον, τις ανάγκες, τις επιθυμίες και τις προσδοκίες του, τις πεποιθήσεις του και πως αυτές επιδρούν στη καθημερινότητά του και όλα αυτά παίζοντας ομαδικά. Παράδοση, Περιβάλλον, Πολιτισμός, Προσωπική ανάπτυξη είναι ο στόχος του βιώματος αυτού.

Ερατώ Χατζημιχαλάκη – Οικογενειακή Σύμβουλος

www.allazo.gr / www.elpidohori.gr