Οι περισσότεροι άνθρωποι σήμερα γνωρίζουν το νομοθετικό πλαίσιο που ίσχυε παλαιότερα και κατά το οποίο για να γίνει κανείς δωρητής οργάνων έπρεπε ο ίδιος ή η οικογένειά του, να έχουν συμπληρώσει μια αίτηση στην οποία παραχωρούσαν την άδειά τους. Ωστόσο, σήμερα αυτό νομοθετικά έχει αλλάξει, όπως εξήγησε στο live της Πηγής Παιδείας και στη συντάκτρια Βαλέρια Σιβούδη ο Πρόεδρος του Συλλόγου Εθελοντών Αιμοδοτών Αλεξανδρούπολης κ. Αναστάσιος Κοντακίδης.

Έτσι λοιπόν, ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι με το νέο σύστημα δωρητών οργάνων είμαστε όλοι δωρητές από γεννησιμιού μας και δε χρειάζεται να κάνουμε εγγραφή. Παρόλα αυτά η οικογένεια δίνει την άδεια για λήψη οργάνων από τον θανόντα.

Παράλληλα τονίζει ότι θα ήταν σώφρον όσο είμαστε εν ζωή να ενημερώσουμε τα μέλη της οικογένειάς μας για την επιθυμία μας, αν δηλαδή θέλουμε ή όχι να δωρίσουμε τα όργανά μας μετά θάνατον. Αυτό ισχύει για όλες τις ηλικίες. Ο Πρόεδρος ενημερώνει επίσης ότι το παλαιό Μητρώο Δωρητών και οι αντίστοιχες κάρτες δότη δεν είναι πλέον σε ισχύ και σε περίπτωση που κάποιος επιθυμεί να παραμείνει Δωρητής Οργάνων και Ιστών θα πρέπει να εγγραφεί στο νέο Μητρώο Δωρητών.

Δείτε ξανά ΕΔΩ το live της Πηγής Παιδείας.

Ο έρωτας είναι μία έννοια λεπτή και ιδιαίτερη. Ανά τα χρόνια πολλοί ήταν αυτοί που έψαχναν να βρουν τι εστί έρωτας ή τι εστί αγάπη. Πολλές φορές, οι έννοιες αυτές ταυτίζονται μεταξύ τους, δεδομένου ότι σε πολλές γλώσσες του κόσμου δεν υπάρχει διαφορετική λέξη για κάθε έννοια ξεχωριστά. Στην ελληνική παράδοση, η αγάπη διαφοροποιείται από τον έρωτα ήδη από την αρχαιότητα. Με τον έρωτα ασχολήθηκαν κυρίως οι λυρικοί ποιητές. Για παράδειγμα, η Σαπφώ περιπλέκει στα ποιήματά της τον έρωτα με φιλοσοφικές σκέψεις και ανησυχίες, ενώ ο Ανακρέων μονίμως προβληματίζεται για το πάθος που αναδύεται από το ερωτικό συναίσθημα και τον οίνο.

Το συναίσθημα του έρωτα συνέχισε για χρόνια να αποτελεί κεντρικό θέμα σε διάφορες μορφές της λογοτεχνίας, όπως η ποίηση ή το μυθιστόρημα. Στη Νεοελληνική Λογοτεχνία πληθώρα λογοτεχνών ασχολήθηκε με το συγκεκριμένο θέμα από διαφορικές σκοπιές και με διαφορετικές προσεγγίσεις. Ο καθένας ξεχωριστά προσεγγίζει τον έρωτα με έναν δικό του τρόπο, ενώ ταυτόχρονα τον συνδέει με δικά του βιώματα και σκέψεις.

Για τις ανάγκες του παρόντος άρθρου επιλέχθηκαν μόλις πέντε λόγιοι -τέσσερις άντρες και μία γυναίκα-  για ένα σύντομο ταξίδι στον ερωτισμό της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας.

Χριστιανόπουλος Ντίνος.

Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος (πραγματικό όνομα: Κωνσταντίνος Δημητριάδης) γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Αποφοίτησε από το τμήμα Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, όπου και ανακηρύχθηκε διδάκτορας μετά από χρόνια. Ασχολήθηκε με τη μετάφραση, την έρευνα, τη λαογραφία, αλλά και με τις εκδόσεις. Ο ίδιος έχει συγγράψει ποιήματα, διηγήματα αλλά και δοκίμια.

Έγινε γνωστός μέσα από τα έργα του στα οποία υπάρχει πλούσιο το στοιχείο της μοναξιάς και της ταπείνωσης που προέρχονται από το ερωτικό πάθος, αλλά και το εφήμερο της ομοφυλοφιλικής σχέσης. Αξίζει να διαβάσει κανείς μόνο ένα απόσπασμα για να κατανοήσει τη βαθύτητα των συναισθημάτων που ξεχειλίζει από τους στίχους του:

Το κορμί και το σαράκι.

…

το γατί μου

δε χορταίνει μόνο με χάδια

θέλει και φαΐ

το κορμί μου

δε χορταίνει μόνο με φαΐ

θέλει κα χάδια

απ᾿ όλα τα αφηρημένα ουσιαστικά

πειράζει να εξαιρέσουμε τη μοναξιά;

αφαίρεσε τη νύχτα απ᾿ τα μάτια σου –

πώς να παλέψω μόνος με τους δυό σας;

…

Ελύτης Οδυσσέας.

Ο Οδυσσέας Ελύτης (πραγματικό όνομα: Οδυσσέας Αλεπουδέλης) γεννήθηκε το 1911 στο Ηράκλειο της Κρήτης. Υπήρξε ο σημαντικότερος ποιητής της γενιάς του 1930. Μάλιστα, το 1960 βραβεύτηκε με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης, ενώ το 1979 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του στη Νομική Αθηνών συμμετείχε σε δράσεις της «Ιδεοκρατικής Φιλοσοφικής Ομάδας». Ο ίδιος είχε πει για τον εαυτό του πως από τη μία πλευρά ήταν ο τελευταίος της γενιάς του ’30, ενώ από την άλλη ο πρώτος που δεχόταν τις επιδράσεις ενός νέου κινήματος: του μοντερνισμού.

Όσον αφορά το στοιχείο του έρωτα, ο Ελύτης ξεχωρίζει διότι στα έργα του εμπλέκει το ερωτικό στοιχείο με την οργιαστική φύση και το αιγαιοπελαγίτικο φως της Ελλάδας. Το «Μονόγραμμα», αλλά και «Τα Ρω του Έρωτα» είναι τα κατεξοχήν ερωτικά του έργα.

Μονόγραμμα.

(απόσπασμα)

Μες στη μέση της θάλασσας

από το μόνο θέλημα της αγάπης, μ ’ακούς.

Ανεβάσαμε ολόκληρο νησί, μ’ ακούς.

Άκου, ποιος μιλάει στα νερά και ποιος κλαίει, ακούς;

Είμαι εγώ που φωνάζω κι είμαι εγώ που κλαίω, μ’ ακούς;

Σ’ αγαπάω, σ’ αγαπάω, μ’ ακούς;

Για σένα έχω μιλήσει σε καιρούς παλιούς

και γιατί, λέει, να μέλει κοντά σου να ’ρθω.

Που δεν θέλω αγάπη αλλά θέλω τον αέρα που αναπνέεις

και για σένα κανείς δεν είχε ακούσει.

Μόνη να περιμένω που θα πρωτοφανείς

σαν από μια εικόνα καταστραμμένη.

Εμπειρίκος Αντρέας.

Ο Αντρέας Εμπειρίκος γεννήθηκε το 1901 στη Ρουμανία, αλλά αργότερα μετακόμισε στην Ελλάδα. Σπούδασε φιλοσοφία και αγγλική φιλολογία στην Αθήνα και στο Λονδίνο. Συγκαταλέχθηκε μεταξύ των υπερρεαλιστών και ασχολήθηκε με την ψυχανάλυση. Υπήρξε ποιητής της γενιάς του 1930, ενώ με το έργο του «Υψικάμινος» εισήγαγε στη χώρα μας τον υπερρεαλισμό.

Δέχθηκε κριτική για την ελευθεροστομία του και για το ερωτικό στοιχείο των δημιουργημάτων του. Το μυθιστόρημά του «Μέγας Ανατολικός», που χαρακτηρίζεται ως ερωτογράφημα, προκάλεσε αντιδράσεις στο ελληνικό κοινό που δεν ήταν έτοιμο για κάτι τέτοιο. Στο έργο του «Γραπτά ή Προσωπική Μυθολογία» το στοιχείο του έρωτα συνυπάρχει με το ελληνιστικό ρομάντζο αλλά και τον βυζαντινό ερωτικό ιπποτισμό. Ο Αντρέας Εμπειρίκος ήταν υποστηρικτής μιας νέας, ερωτικής κι ελεύθερης πραγματικότητας.   

Χειμερινά σταφύλια

Tης πήραν τα παιγνίδια και τον εραστή της. Έσκυψε λοιπόν το κεφάλι και παρ’ ολίγον να πεθάνη. Mα τα δεκατρία ριζικά της σαν τα δεκατέσσερά της χρόνια εσπάθισαν την φευγαλέα συμφορά. Kανείς δεν μίλησε. Kανείς δεν έτρεξε να την προστατεύση κατά των υπερποντίων καρχαριών που την είχαν ήδη ματιάξει όπως ματιάζει η μυίγα ένα διαμάντι μια χώρα μαγεμένη. K’ έτσι ξεχάστηκε ανηλεώς αυτή η ιστορία όπως συμβαίνει κάθε φορά που ξεχνιέται από τον δασοφύλακα το αστροπελέκι του στο δάσος.

Καβάφης Κωνσταντίνος.

Ο Κων/νος Καβάφης γεννήθηκε και έζησε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Το ποιητικό του έργο έχει μεταφραστεί σε πληθώρα γλωσσών, ενώ η απήχησή του στο εξωτερικό είναι μεγάλη μέχρι και σήμερα. Ο ίδιος χώριζε τα ποιήματά του σε τρεις κατηγορίες ανάλογα με τη  θεματική τους: ιστορικά, αισθησιακά και φιλοσοφικά. Οι σκέψεις του και οι απορίες για τη ζωή, τον άνθρωπο και τα συναισθήματα που συνοδεύουν τις ανθρώπινες πράξεις είναι διάχυτες στο έργο του.

Στα ερωτικά του ποιήματα κυριαρχεί η ανάμνηση και η νοσταλγία. Πολλά από τα ποιήματά του αναφέρονται μάλιστα στον ομοφυλοφιλικό έρωτα. Η γραφή του επικεντρώνεται στο παρελθόν και σε έρωτας πραγματικούς ή φανταστικούς.

Έρωτος άκουσμα

Στοῦ δυνατοῦ ἔρωτος τὸ ἄκουσμα τρέμε καὶ συγκινήσου

σὰν αἰσθητής. Ὅμως, εὐτυχισμένος,

θυμήσου πόσα ἡ φαντασία σου σ΄ἔπλασσεν∙ αὐτὰ

πρῶτα∙ κ΄ἔπειτα τ΄ἄλλα – πιὸ μικρά – ποὺ στὴν ζωὴ σου

ἐπέρασες κι΄ἀπόλαυσες, τ΄ἀληθινότερα κι΄ἁπτά. –

Ἀπὸ τοὺς τέτοιους ἔρωτες δὲν ἤσουν στερημένος.

Δημουλά Κική.

Η Κική Δημουλά ήταν Ελληνίδα ποιήτρια. Μόλις δεκαεννέα ετών πραγματοποίησε την πρώτη της εμφάνιση στο λογοτεχνικό κόσμο με τεράστια επιτυχία. Η ίδια αποτέλεσε τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Η ποίησή της έχει μεγάλη απήχηση στο ευρύ κοινό συμπεριλαμβανομένων των νεαρών ηλικιών. Στο έργο της διαφαίνεται η καβαφική της έμπνευση, ενώ αυτό που κερδίζει τον αναγνώστη είναι ο εικονοπλαστικός χαρακτήρας των ποιημάτων.

Στα ποιήματά της, το ερωτικό στοιχείο περιπλέκεται με έννοιες όπως η μνήμη, η λήθη, η νοσταλγία, η απουσία, η φθορά… Στα ποιήματά της επίσης, παρατηρείται μια σκόπιμη συντακτική αμέλεια, αλλά και επαναλήψεις.

Ο πληθυντικός αριθμός

(απόσπασμα)

Ὁ ἔρωτας,

ὄνομα οὐσιαστικόν,

πολὺ οὐσιαστικόν,

ἑνικοῦ ἀριθμοῦ,

γένους οὔτε θηλυκοῦ, οὔτε ἀρσενικοῦ,

γένους ἀνυπεράσπιστου.

Πληθυντικὸς ἀριθμὸς

οἱ ἀνυπεράσπιστοι ἔρωτες.

…

Ἡ μνήμη,

κύριο ὄνομα τῶν θλίψεων,

ἑνικοῦ ἀριθμοῦ

μόνον ἑνικοῦ ἀριθμοῦ

καὶ ἄκλιτη.

Ἡ μνήμη, ἡ μνήμη, ἡ μνήμη.

Πηγές: sansimera.gr, el.wikipedia.org, Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας.

Ο παππούς και η γιαγιά γνωρίστηκαν πριν από 74 χρόνια και είναι ακόμα μαζί. Στην ερώτηση μου, αν όταν την γνώρισε ένιωσε ότι θα την παντρευτεί μου απάντησε, «Ε, αυτό είναι το αμάρτημα μου!».

Η γιαγιά, πιο περιγραφική στα λόγια της είπε: «Με έκανε να τον θέλω γιατί ήταν σοβαρός και τίμιος, και όταν χορεύαμε τανγκό με κρατούσε σε απόσταση και πάντα με υπερασπιζόταν. Πρώτα ήρθε η συμπάθεια γιατί με σεβάστηκε και μετά η αγάπη. Η αγάπη είναι κάτι που στεριώνει μέσα σου και δεν φεύγει, γιατί έχει χτιστεί με αγνά υλικά, τον σεβασμό και την κατανόηση».

«Την αγαπάω ακόμα» λέει ο παππούς. «Και γω τον αγαπάω» αποκρίνεται η γιαγιά. Εκείνος είναι 94 και εκείνη 93.

«Αν αύριο δεν ζούσατε, τι θα θέλατε να πείτε ο ένας στο άλλον;», τους ρώτησα. Κατευθείαν ο παππούς μου απαντά: «Ότι μια γυναίκα αγάπησα και δεν μπορώ να την ξεχάσω». Η γιαγιά κουνώντας καταφατικά το κεφάλι τον συμπληρώνει: «Καλά ότι τον αγαπάω το ξέρει. Ότι τον αγάπησα και τον αγαπώ και δεν λογάριασα τίποτα».

«Τι θα συμβουλεύατε ένα νέο ζευγάρι που αντιμετωπίζει δυσκολίες, π.χ. οικονομικές, για να αντέξει στο πέρασμα του χρόνου;». «Να αποφασίζουν από κοινού» απαντά ο παππούς. «Υπομονή, αλληλοκατανόηση και σεβασμό» απαντάει η γιαγιά.

Η εικόνα αυτή των δύο αγαπημένων μου ανθρώπων στην τρίτη πια ηλικία της ζωής τους, μου είναι πολύ οικεία από όσο θυμάμαι τον εαυτό μου. Είναι μια εικόνα που εμπεριέχει πολύ αγάπη και συντροφικότητα. Μια εικόνα που αποδεικνύει έμπρακτα, ότι αυτό που οι περισσότεροι άνθρωποι θέλουν, μια αγάπη δηλαδή που να κρατάει για πάντα, υπάρχει!

Είναι δύσκολο, μάλλον όχι τόσο συνηθισμένο, αλλά είναι εφικτό, συμβαίνει. Όταν πια το δέρμα έχει γεράσει και έχει κάνει ρυτίδες, όταν δεν ακούς πια και τόσο καλά, όταν έχεις κουραστεί, τότε είναι που φαίνεται πραγματικά αν η σχέση μεταξύ δύο ανθρώπων έχει βασιστεί πάνω στην αγάπη ή στον συμβιβασμό. Φαίνεται από τον τρόπο που μιλάς στον άλλον, από τον τρόπο που κάθεσαι δίπλα του στον καναπέ να δείτε μαζί τηλεόραση.

Φαίνεται και δεν χρειάζεται να ειπωθεί κάτι ιδιαίτερο. Όπως αναφέρεται στο βιβλίο «Η σιωπηλή γλώσσα των συναισθημάτων» στις μακροχρόνιες σχέσεις, ένα άγγιγμα ή ένα κλέισιμο του ματιού μπορεί να σημαίνει πολλά και συχνά αντικαθιστά πολλά λεκτικά ή μη λεκτικά στοιχεία. Για αυτό και τα παλιά ζευγάρια σε σύγκριση με τις νέες σχέσεις δεν φαίνεται να εκδηλώνουν πολλές κινήσεις τρυφέροτητας, παρόλου που τα συναισθήματα που μοιράζονται είναι πολλές φορές, ιδιαίτερα ισχυρά.

ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΤΣΑΝΗ

Ε.Παπαδάκη-Μιχαηλίδη, «Η σιωπηλή γλώσσα των συναισθημάτων», Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα,