Ένας γάμος ενώνει δύο βασίλεια, όμως πολύ σύντομα η χαρά της γιορτής θα μετατραπεί σε βαριά θλίψη.
Όταν ο βασιλιάς Ιξίωνας παραβιάζει τον νόμο του Ξένιου Διός και σκοτώνει τον πεθερό του, τότε από κυρίαρχος γίνεται κυνηγημένος. Ο μεγαλόψυχος Δίας επιλέγει να τον βοηθήσει, χωρίς όμως να γνωρίζει ότι η ματαιοδοξία του δεν έσβησε ποτέ.
Πώς ένας κοινός θνητός μπορεί να τα βάλει με τους θεούς; Πού μπορεί να τον οδηγήσει η αλαζονεία του;
O Πέτρος Σοφιανίδης μιλάει στην εκπομπή της Πηγής Παιδείας για το νέο του βιβλίο “Μαίανδρος- Το Βουνό των Κενταύρων που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Φυλάτος.
Μέρες Φεστιβάλ Κινηματογράφου ζει η Θεσσαλονίκη, και όπως είπε και ο φοβερός και τρομερός Μπάμπης Μπατμανίδης: «Επιτέλους και ένα φεστιβάλ με κασκόλ, γιατί σε λίγο θα ξεχνούσαμε και αυτά που ξέρουμε». Οι συζητήσεις που δίνουν και παίρνουν έχουν ως αφορμή δύο γεγονότα: Τον «Θάνατο του Ιερού Ελαφιού», του Γιώργου Λάνθιμου σε σενάριο δικό του και του Ευθύμη Φιλίππου, και το δεύτερο οι γνώμες που ανταλλάχτηκαν στην πρεμιέρα του «Love me not» του Αλέξανδρου Αβρανά. Και όλα αυτά, καταλήγουν σε μια συζήτηση που ανακατεύει κάπου μακριά, τον Θόδωρο Αγγελόπουλο, τον Κώστα Γαβρά, τον Μιχάλη Κακογιάννη και τον Παντελή Βούλγαρη.
Πάμε λοιπόν από την αρχή: Υπάρχει μια συζήτηση σύγκρισης μεταξύ όλων αυτών των ονομάτων. Ο Λάνθιμος, λένε πολλοί, τους έχει υπερβεί όλους αυτούς και πηγαίνει ολοταχώς να κατακτήσει τον κόσμο, κινηματογραφικά μιλώντας. Ο λόγος είναι προφανής: Δείχνει με τις δύο υποψηφιότητές που έχει πάρει να έχει κερδίσει την αναγνώριση, εκεί όπου την έχασε ο Αγγελόπουλος. Η διαφορά βέβαια έχει να κάνει με το γεγονός πως ο Αγγελόπουλος έκανε (αλλά δεν το λένε πολλοί), αυστηρά «ελληνικές» ταινίες. Τα θέματά του ήταν εντελώς ελληνικά, ( εμφύλιος, ΚΚΕ, και τα σχετικά), απλά ο τρόπος της έκφρασης ήταν αυτός που ξένιζε πάντα, και η κινηματογράφηση αυτής. Άλλωστε, ακόμα και ο Πέτρος Μάρκαρης, συχνός επιμελητής των σεναρίων του Αγγελόπουλου έχει πει πως « εγώ του τα έλεγα συχνά: Θόδωρε, ευτυχώς που έχεις και εμάς, να φροντίζουμε τα επιεικώς μέτρια σενάριά σου».
Ναι, αλλά ο Λάνθιμος λένε πως είναι «άρρωστος ή αρρωστημένος» στην κινηματογραφική έκφραση. Δεν θα το λεγα. Άλλωστε ο σουρεαλισμός, αγαπημένος τρόπος έκφρασης του Λάνθιμου, ενέχει το στοιχείο της υπερβολής, και αυτό φαίνεται καλύτερα στον «Αστακό». Βέβαια, οι ταινίες του έχουν ακόμα κάτι το ανολοκλήρωτο: Υποψηφιότητα για μοντάζ ο Γιώργος Μαυροψαρίδης, υποψηφιότητα για σενάριο ο Λάνθιμος με τον Φιλίππου, τσιμπάει κάτι από δω και από εκεί, αλλά όλοι δέχονται πως ακόμα τελείως ολοκληρωμένη ταινία δεν έχουνε δει.
Από την άλλη μεριά, ο Βούλγαρης είναι σαφώς πιο συγκροτημένος καλλιτεχνικά από τον Λάνθιμο, και σε αυτό «φταίει» η Φίνος Φιλμ. Άν την έχεις μάθει την δουλειά στο μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της χώρας, ή Τσιώλης θα είσαι, ή Βούλγαρης, τα δύο ονόματα που ακόμα μετά από 50 χρόνια μπορούν να προκαλέσουν συζήτηση. Με το «Τελευταίο Σημείωμα», ο Βούλγαρης απέδειξε για μια ακόμα φορά το ότι μπορεί να κάνει κινηματογράφο με νόημα, ουσία, και ψυχή.
Πιο κοντά στον Μιχάλη Κακογιάννη είναι ο Λάνθιμος. Όπως ο μεγάλος Κύπριος, έτσι και ο Λάνθιμος, αφού έκανε εδώ τις προσπάθειές του, και… τα βίντεοκλιπ του, πλέον έχει φύγει έξω. Όπως έφυγε νωρίτερα ο Ντένης Ηλιάδης, όπως και ο Αβρανάς, όπως θα φύγει ο κάθε σκηνοθέτης που με συγκρότηση, επαγγελματισμό και τύχη, θα αντιμετωπίζει το Σινεμά. Η τύχη είναι αυτό που δεν είχε κατά την γνώμη μου ο Βούλγαρης νωρίτερα από τις «Νύφες», ειδικά με τα «Πέτρινα Χρόνια», ίσως την καλύτερη ταινία του μαζί με την «Μικρά Αγγλία».
Στην κορυφή βέβαια στέκεται ο Κώστας Γαβράς. Ο Έλληνας που πήγε για σπουδές στην Γαλλία και έγινε ένας από τους σημαντικότερους κινηματογραφιστές παγκοσμίως, είτε κάνοντας την ιστορία του Γρηγόρη Λαμπράκη, από το βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού, είτε κάνοντας τον «Αγνοούμενο» με τον Τζακ Λέμον, ή το «Mad City» με τον Τζον Τραβόλτα και τον Ντάστιν Χόφμαν, ο Γαβράς δίνει πάντα τον τόνο του πολιτικού σινεμά, αυτού που δύσκολα μπορούν να αγγίξουν άλλοι ίσως και περισσότερο ταλαντούχοι από τον Γαβρά.
Άρα, για να το συνοψίσουμε: Ο παλιός είναι σίγουρα αλλιώς: Γαβράς και Βούλγαρης. Ο νέος είναι ωραίος γιατί φαίνεται πως αγγίζει θάλασσες που δύσκολα φτάνουν άλλοι ( Λάνθιμος). Η αποδοχή είναι κάτι σχετικό, κανένας, ειδικά Έλληνας, δεν είναι προφήτης στον τόπο του. Πόσο μάλλον όταν όλοι σχεδόν οι μεγάλοι σκηνοθέτες, ειδικά οι εμπορικοί, φάγανε κράξιμο στην εποχή τους, απίστευτο και με λύσσα. Ο καιρός τους δικαίωσε. Όπως επίσης και τον Αγγελόπουλο που στο τέλος το πράγμα γύρισε τούμπα: Οι φίλοι του τον άδειαζαν, οι εχθροί του τον αναγνώρισαν. Και το παιχνίδι δε σταματά ποτέ. Ούτε και οι συζητήσεις στην φτωχομάνα, με κάθε αφορμή και αιτία.
Υ.Γ. Κάπου από το βάθος ακούγεται το εξής: Ναι, αλλά με τον J.K. Simmons, ένας συνεργάστηκε μετά το Όσκαρ του. Χριστόφορε Θεέ, πάρε την ΠΑΕ…
Αφορμή για το άρθρο μου αυτό είναι τα 10 χρόνια Πανελλήνιου Ταυτόχρονου Δημόσιου Θηλασμού,μιας εκδήλωσης που διοργανώνεται τα τελευταία χρόνια μέσω των εθελοντικών ομάδων υποστήριξης μητρικού θηλασμού και μητρότητας. Οι προετοιμασίες για τον ταυτόχρονο με έκαναν να γυρίσω το χρόνο πίσω και να θυμηθώ τη γέννηση της πρώτης μου κόρης που σηματοδότησε ένα υπέροχο ταξίδι θηλασμού και μητρότητας.
Πριν μείνω έγκυος δεν είχα ιδέα για τη σημασία του μητρικού θηλασμού όχι μόνο για την σωματική ανάπτυξη του παιδιού αλλά και για την πνευματική του.Για να το πω απλά δεν ήξερα τίποτα! Όταν λοιπόν έμαθα για την εγκυμοσύνη ξεκίνησα να ψάχνομαι για πληροφορίες από παντού. Γνωστές, φίλες και φίλοι, γιατροί, άνθρωποι του στενού περιβάλλοντος, άρθρα στο διαδίκτυο με πληροφόρησαν για όλο αυτό που επρόκειτο να συμβεί.
Αλλά όχι δεν ήταν τόσο απλό…
Βομβαρδισμένη από ένα σωρό χρήσιμες και άχρηστες πληροφορίες έπρεπε να τα βάλω όλα σε μια τάξη. Τότε ήταν που βρήκα στον χώρο του Facebook την εθελοντική ομάδα υποστήριξης θηλασμού της Αττικής. Δειλά στην αρχή, με μεγαλύτερη τόλμη στη συνέχεια κατέβασα όλα τα αρχεία, διάβασα συζητήσεις, συμμετείχα σε μερικές και ένιωθα ότι ήμουν έτοιμη να το αντιμετωπίσω.
Και έφτασε η ώρα…
Και τελικά δεν ήμουν καθόλου έτοιμη για όλο αυτό που με περίμενε. Τα συναισθήματα είναι κυριολεκτικά απερίγραπτα, γιατί αν δεν το ζήσεις δεν μπορείς να το καταλάβεις ούτε καν να το συλλάβει ο εγκέφαλός σου! Είναι μια ζωή που περιμένει εσένα για να την βοηθήσεις να ζήσει, κρέμεται από σένα και πιστεύω ακράδαντα ότι αρχικά τουλάχιστον είναι η προέκτασή σου. Του δίνεις τροφή από σένα, του δίνεις το πολυτιμότερο αγαθό που είναι «φτιαγμένο» αποκλειστικά για το μωρό σου. Χωρίς φανφάρες και πολλά λόγια του δίνεις το ΓΑΛΑ σου.
Το ταξίδι λοιπόν αυτό του θηλασμού κράτησε για 14 μήνες και μου φάνηκε λίγο. Θεώρησα πως κάτι λάθος έχω κάνει, πως κάτι πήγε στραβά και δεν ήθελε το μωρό μου άλλο γάλα από μένα. Αλλά σεβάστηκα την επιθυμία της και δεν το συνεχίσαμε. Συνέχισα να ενημερώνομαι και να ψάχνω για μελέτες και έρευνες απλά από περιέργεια και ίσως αν μου χρειαζόταν στο μέλλον!
Και έρχεται η 2η εγκυμοσύνη για να «ταράξει τα νερά», να με κάνει να αναθεωρήσω ιδέες και θεωρίες και γενικά να με μεταμορφώσει κυριολεκτικά σ’έναν άλλο άνθρωπο.
Ήμουν έτοιμη να αντιμετωπίσω όλες τις δυσκολίες, είτε αυτές είχαν να κάνουν με το μωρό είτε με τον περίγυρο.
Διάβασα λοιπόν ακόμη περισσότερο, ρώτησα πολλά περισσότερα σε σχέση με την πρώτη φορά που πήγαινα στα χαμένα, ακολούθησα το ένστικτό μου και ήμουν σε εγρήγορση για να διορθώνω γρήγορα τα λάθη μου. Δεν άφησα το περιθώριο σε κανέναν να παρεισφρήσει στη σχέση μου με το μωρό και να μου πει τις λεγόμενες «καλοπροαίρετες» συμβουλές του.
Και ξέρεις ποιο είναι το περίεργο;
Ότι ήμουν σίγουρη πως τα κάνω όλα όπως πρέπει. Δεν γράφω όλα σωστά, γιατί σε τέτοιες περιπτώσεις είναι σχετικό το σωστό ή το λάθος και πολύ υποκειμενικές αυτές οι καταστάσεις. Αλλά εγώ σαν Ειρήνη ένιωθα καλά με τον εαυτό μου!
Πέρασε λοιπόν ο καιρός και η μικρή μεγάλωνε και ξεκίνησαν τα κλασικά ερωτήματα…
Μα πόσο καιρό ακόμα θα θηλάζεις;
Δεν καταλαβαίνεις ότι δεν του προσφέρεις κάτι πλέον;
Δεν κουράστηκες ακόμη;
Γιατί δεν του δίνεις φρέσκο γάλα;
Και άλλου τέτοιου είδους ερωτήματα και σχολιασμοί που πολλές φορές με έβγαλαν εκτός εαυτού και αρκετές φορές ήθελα απλά να φωνάξω «ΑΦΗΣΤΕ ΜΕ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΣΤΗΝ ΗΣΥΧΙΑ ΜΟΥ!».
Πόσες φορές ήθελα να τους εξηγήσω το πιο απλό: Κάνω αυτό για το οποίο η φύση με έχει προορίσει. Και θα το κάνω για όσο το παιδί μου κι εγώ σαν μια γροθιά, σαν μια ομάδα το επιθυμούμε. Και δεν θα δώσω λογαριασμό σε κανέναν για το πότε και το πού θα το κάνω. Αν πεινάσει στην καφετέρια θα το ταΐσω εκεί, αν πεινάσει στον κινηματογράφο το ίδιο. Αν δεν πεινάει αλλά θέλει απλά παρηγοριά, πάλι εκεί θα είμαι. Γιατί αυτό είναι Αγάπη! Ανιδιοτελής αγάπη χωρίς «πρέπει» και «μη»!
Όμως είχα πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού μου πως αν δεν είχα ψαχτεί παραπάνω και δεν είχα βρει τις εθελοντικές ομάδες για τον μητρικό θηλασμό ίσως είχα την ίδια άγνοια και αντιμετώπιζα κι εγώ τις άλλες μητέρες με τέτοιο τρόπο. Γι’ αυτό οφείλουμε να ενημερωθούμε, να ψάξουμε και να μην μείνουμε μόνο σε αυτά που μας παρουσιάζουν.
Έτσι αποφάσισα να ασχοληθώ πιο ενεργά στο μέρος που μένω για να βοηθήσω τις μανούλες που θέλουν να ανοίξουν τα μάτια τους και να ενημερωθούν «από καρδιάς». Ανακάλυψα λοιπόν αρχικά το δίκτυο των εθελοντικών ομάδων θηλασμού και μετέπειτα τις εκδηλώσεις ανά τις πόλεις της Ελλάδας για τον Πανελλαδικό Ταυτόχρονο Δημόσιο Θηλασμό. Συνειδητοποίησα ότι υπάρχουν πολλές σαν εμένα και ότι ευτυχώς δεν αποτελώ μειοψηφία. Μαμάδες απλές με ίδια ή και διαφορετικά Πιστεύω , με τις ίδιες ανησυχίες και παρόμοιους φόβους.
Δεν μπορείς να φανταστείς την ικανοποίηση και την υπέρτατη χαρά που νιώθω όταν βοηθώ μια νέα μαμά να κάνει το Αυτονόητο. Όταν της ανοίγω νέες προοπτικές που δεν είχε βρει μόνη της, όταν της δίνω τη στήριξη που μπορεί να μην βρίσκει στην οικογένειά της. Γιατί στην ουσία αυτό είναι το Δίκτυο! Μια μεγάλη αγκαλιά, μια μεγάλη οικογένεια, μια παρηγοριά! Κι έτσι γνώρισα την Κατερίνα από την ομάδα της Αρκαδίας και την Μαρία από την ομάδα της Αργολίδας. Δεν έχουμε συναντηθεί ποτέ από κοντά αλλά τις αισθάνομαι φίλες και είναι πάντα εκεί για οτιδήποτε μπορεί να χρειαστώ!
Εγώ λοιπόν που τώρα« με διαβάζεις» θηλάζω την μικρή μου κόρη σχεδόν 5 χρόνια. Δεν θέλω να μου πεις μπράβο. Δεν θέλω να με κρίνεις όπως δεν θα σε κρίνω κι εγώ. Θέλω όμως να το ψάξεις, να ενημερωθείς και μετά ΕΣΥ να αποφασίσεις αν θα θηλάσεις ή όχι. Κι αν δεν θέλεις να θηλάσεις και είναι αποκλειστικά δική σου συνειδητή επιλογή και όχι των υπολοίπων, θα σου βγάλω το καπέλο!
Για την ιστορία αυτή την Κυριακή, 3/11/2019, θα λάβει χώρα σε πολλές πόλεις της Ελλάδας ο δέκατος Πανελλαδικός Ταυτόχρονος Δημόσιος Θηλασμός. Στηρίξτε τον με όποιον τρόπο μπορείτε για να έχουν οι επόμενες γενιές δικαίωμα στα αυτονόητα!
Φιλικά πάντα
Ειρήνη Κεμερλή
(Αφιερωμένο στον άντρα μου για την αμέριστη στήριξή του)
Η ανακοίνωση που εξέδωσαν τα παιδιά του σχολείου της Ν.Φιλαδέλφειας είναι μια περίτρανη απόδειξη ότι οι φιλόλογοι έκαναν πολύ καλά τη δουλειά τους. Αν και έφηβες γνωρίζουν πολύ καλά τη σημασία της λέξης “μιλιταρισμός”. Είναι σε θέση να γνωρίζουν τους Μonthy Pithon, να αντιλαμβάνονται τα όρια της λέξης “πατριωτισμός” και να μιλούν για τις “πατρίδες των περιττών, των απρόβλεπτων, των ζωντανών.”
Εξαιρετική ρηματική ανακοίνωση. Εξαιρετική χρήση της Ελληνικής γλώσσας. Αδιανόητη η έλλειψη, όμως ,σεβασμού που επέδειξαν. Μπορεί ο φιλόλογος να έκανε καλή δουλειά, όμως, δεν θα λέγαμε το ίδιο για τον ιστορικό. Όχι μόνο δεν κατάφερε να τους διδάξει τα ιστορικά γεγονότα εκείνης της εποχής, αλλά δεν κατάφερε να τους μάθει να σέβονται όλους όσους αγωνίστηκαν για να έχουμε σήμερα εμείς τη δυνατότητα να κρίνουμε και να αμφισβητούμε.
Φυσικά, δεν φταίει, μόνο ο συγκεκριμένος ιστορικός. Το εκπαιδευτικό σύστημα φταίει. Ναι, αυτό, που δεν στάθηκε ικανό να μεταλαμπαδεύσει στα παιδιά τις σωστές αξίες. Να τους μάθει να σέβονται και να εκτιμούν. Να τους μάθει πώς όλες οι ώρες δεν είναι ίδιες.
Είναι άλλο να βλέπεις youtube και να τραβάς video με τους φίλους σου και άλλο να κάνεις ό,τι σου κατεβαίνει στο κεφάλι σε μια ιερή στιγμή όπως αυτή της παρέλασης.
Στην παρέλαση δεν πας για να φορέσεις το μίνι, να βαφτείς και να πάρεις like. Στην παρέλαση πας για να αποδώσεις φόρο τιμής. Επιτρέψαμε στα παιδιά μας να εθιστούν στο youtube, στο sin boy, στην εφήμερη προβολή και γενικά στα social media και ιδού τα αποτελέσματα.
Και όταν λέω “επιτρέψαμε” βάζω μέσα και εμάς, τους γονείς. Γιατί φταίμε και εμείς για αυτήν την κατάσταση. Δεν τους μάθαμε να κρίνουν και να διακρίνουν. Να εκτιμούν και να σέβονται. Τα παρκάρουμε ώρες σε μια οθόνη μπροστά και τους αφήνουμε να βλέπουν άκριτα ό,τι τους πασάρει το χαζοκούτι που λέγεται “ελληνική τηλεόραση”.
Μερικοί, μάλιστα, έσπευσαν και να τους επιβραβεύσουν.
Τι να επιβραβεύσεις;
Την αδυναμία να αντιληφθούν την κατάσταση;
Που αν υπήρχε ένα σωστό κράτος, θα έπρεπε αυτή τη στιγμή οι καθηγητές του σχολείου να απολογούνται για το χάλι αυτό;
Τα κορίτσια αυτά δεν είναι για να τα επιβραβεύεις αλλά για να τα λυπάσαι. Να λυπάσαι σκεπτόμενος πώς τη χώρα σου λίγο αργότερα θα την κυβερνήσουν άνθρωποι που επιθυμούν να γίνονται viral.
Τη στιγμή που παρελαύνεις, που κρατάς τη σημαία, οφείλεις να είσαι σοβαρός. Οφείλεις να ξέρεις το λόγο που βρίσκεσαι εκεί. Οφείλεις να ξέρεις ποιους τιμάς. Δεν είναι η παρέλαση GNTM ούτε SURVIVOR.
Και κάτι ακόμα. Δεν έχει καμία σημασία αν αυτός που κρατάει τη σημαία είναι λευκός ή μαύρος, Έλληνας ή Αφρικανός ούτε από ποια πατρίδα κατάγεται.
Σημασία έχει να σέβεται το σύμβολο της χώρας που τον γέννησε ή που τον φιλοξενεί.
Γιατί και ο Αντετοκούμπο δεν είναι Έλληνας, όμως, όλοι νιώθουμε υπερήφανοι όταν μιλάει για μας.
Γιατί απλά κάποιοι άνθρωποι είναι τόσο πολύ ξεχωριστοί, που αξίζει να ζεις, μόνο και μόνο για να τους συναντήσεις, κάποτε…
Αυτές οι δυο γραμμές, απλές, λιτές και χωρίς φιοριτούρες, θα μπορούσαν να εκφράσουν ίσως το νόημα της ζωής καθώς σχεδόν όλοι μας έχουμε συναντήσει ή θα συναντήσουμε έναν τέτοιο άνθρωπο. Και αυτό δεν το λέω εγώ, αλλά ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες ποιητές του 20ού αιώνα.
Ο Τάσος Λειβαδίτης γεννήθηκε στην Αθήνα, σε μια πολύτεκνη οικογένεια, το βράδυ της Ανάστασης. Εγγράφεται στη Νομική σχολή Αθηνών την οποία δεν θα τελειώσει ποτέ γιατί θα οργανωθεί στην ΕΠΟΝ. Κατά τη διάρκεια της κατοχής χάνει τον πατέρα του και αργότερα, ενώ βρισκόταν σε εξορία στη Μακρόνησο λόγω της έντονης πολιτικής του δραστηριότητας στην αριστερά, και τη μητέρα του. Σύζυγός του και συμπαραστάτης στα σκληρά χρόνια της εξορίας και στη μετέπειτα δίκη του η Μαρία Στούπα.
Χαρακτηρίστηκε ο ποιητής του έρωτα και, ευτυχώς ή δυστυχώς, είναι γνωστός στη νέα γενιά από τα αποφθέγματα του κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ακόμη και αυτά όμως είναι αρκετά να σε κάνουν να ανατριχιάσεις. Ο λόγος του είναι άμεσος και αληθινός και είναι πολύ δύσκολο να αφήσει κάποιον αδιάφορο καθώς είναι αυτός που μας έμαθε πως «όταν δεν πεθαίνει ο ένας για τον άλλον είμαστε κιόλας νεκροί» και πως δεν είναι κακό να νοσταλγούμε όσα δεν έχουμε ζήσει ή δεν θα ζήσουμε ποτέ.
Ο λόγος του, σήμερα, που τα πάντα είναι γρήγορα και αυτοματοποιημένα, ακόμα και οι ανθρώπινες σχέσεις, ίσως ξενίζει κάποιους. Δεν πειράζει. Αυτοί που έχουν γνωρίσει αποσπασματικά τον ποιητή μέσα από τα αποφθέγματα του έχουν την ευκαιρία να τον γνωρίσουν μέσω από τα μελοποιημένα του ποιήματα και να αισθανθούν τη ζέση του.
Τα περισσότερα από αυτά μελοποιήθηκαν από το Μίκη Θεοδωράκη και βρίσκονται στους δίσκους «της Εξορίας» (1976). «Οκτώβρης ‘78» (1978), «Τα Λυρικά» (1977), και «Λειτουργία Νο 2: Για τα Παιδιά που Σκοτώνονται στον Πόλεμο» αλλά και από το Μάνο Λοΐζο και το Γιώργο Τσαγκάρη. Τα δικά μου αγαπημένα είναι το «Για να σε συναντήσω» του Μανώλη Λιδάκη και το «Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου» σε πρώτη εκτέλεση των Όναρ.
Για όλα αυτά που μας έμαθε αξίζει να τον γνωρίσει και η νέα γενιά που γεννήθηκε μετά το θάνατο του.
Η προσπάθεια του εκπαιδευτικού portal Πηγή Παιδείας για μελέτη και εμβάθυνση ζητημάτων και θεμάτων που άπτονται της παιδαγωγικής επιστήμης επιβραβεύτηκε με τον πιο όμορφο τρόπο. Το άρθρο της Πηγής Παιδείας για τον παιδαγωγό Herman Lietz αποτελεί επίσημη παραπομπή/ πηγή στο αντίστοιχο λήμμα της Wikipedia, γεγονός που χαροποίησε ιδιαίτερα την ομάδα μιας και εργάζεται συστηματικά επί τρία συναπτά έτη για το χτίσιμο του site.
Ο Δημήτρης Παπαδόπουλος είναι ένας πρωτοεμφανιζόμενος συγγραφέας με το ιστορικό του μυθιστόρημα “Οι Γιοι της Επαγγελίας” που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πηγή. Το μυθιστόρημά του έχει κερδίσει ήδη τους αναγνώστες, ειδικά τους λάτρεις της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας, και συγκαταλέγεται στα ευπώλητα σε αρκετά βιβλιοπωλεία της Θεσσαλονίκης.
Ο Δημήτρης Παπαδόπουλος με το μυθιστόρημά του οι «Γιοι της Επαγγελίας» συγκεντρώνει όλες τις αρετές της σύνθεσης ενός ιστορικού μυθιστορήματος τόσο από την πλευρά της ιστορίας όσο και από την πλευρά του μυθιστορήματος, της λογοτεχνίας. Το μυθιστόρημα αναπαριστά τον αρχαίο κόσμο του 1ου αιώνα π.Χ., τον κόσμο της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας. Μια εποχή που η Ρώμη, από μία μικρή πόλη της κεντρικής Ιταλίας έχει μετασχηματιστεί σε κοσμοκράτειρα.
Μυστικές στοές, συνωμοσίες και μηχανορραφίες, άνθρωποι του υποκόσμου και βασιλείς, γυναίκες με δύναμη και γυναίκες του δρόμου, στυγεροί δολοφόνοι και μύστες που υπηρετούν υψηλά ιδανικά, αθώοι που γίνονται ένοχοι και ένοχοι που στη συνείδησή τους νιώθουν αθώοι: όλα αυτά αποτελούν ζωτικά στοιχεία της πλοκής του ιστορικού μυθιστορήματος.
Χαρακτηριστικό της εποχής αυτής είναι η περιπλάνηση του ατόμου στο χώρο κάτι που οφείλεται και στην πολιτική σταθερότητα που εξασφάλιζε ο Ρωμαϊκός Αετός. Μια εποχή που τα ταξίδια και οι μετακινήσεις έχουν γίνει ασφαλέστερες και που οι άνθρωποι επιλέγουν να ταξιδεύουν αναζητώντας την τύχη τους σε κάθε γωνιά.
Αυτή την περιπλάνηση του ατόμου μας την ξεδιπλώνει ο Δημήτρης στο μυθιστόρημά του. Μια εποχή ρευστότητας που οι άνθρωποι πλέον έχουν απωλέσει τη βεβαιότητα και τη σταθερότητα που τους προσέφερε πιο πριν η πόλη-κράτος. Μέσα σ’ αυτή τη ρευστή περιρρέουσα πολιτιστική ατμόσφαιρα ο άνθρωπος της εποχής, βιώνοντας ένα περιβάλλον πρώιμης παγκοσμιοποίησης, αναζητεί καταφύγιο και ασφάλεια σε νέες θρησκευτικές δοξασίες, σε μυστικιστικές σέχτες και μυστηριακές θρησκείες, αλλά και σε μυστικές οργανώσεις. Η σταθερά του πλέον δεν είναι η πόλη-κράτος αλλά μία «αδελφότητα» (ή μια μυστηριακή λατρεία και θρησκεία) όπου εντασσόμενος σ’ αυτήν θεωρεί ότι υπηρετεί ένα υψηλότερο σκοπό στη ζωή του.
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό της εποχής είναι η όσμωση των πολιτισμών. Με κύριο όργανο έκφρασης την ελληνική γλώσσα η ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα χαρακτηρίζεται από την έντονη αλληλεπίδραση στο πεδίο του πολιτισμού, των τεχνών, των γραμμάτων των ιδεών. Οι ιδέες της ελληνικής κλασικής αρχαιότητας συναντούν την Ανατολή. Διαφορετικές πολιτισμικές παραδόσεις συνδέονται και συγχέονται από τον πλάνητα άνθρωπο της εποχής.
Ο συγγραφέας έτσι μυεί τους αναγνώστες στις μυστικές στοές της αρχαιότητας, στους συνωμοτικούς κύκλους, σε απόκρυφες οργανώσεις των οποίων οι πολιτικές σκοπιμότητες και οι πολιτικοστρατιωτικοί τους στόχοι είναι συγκεχυμένοι με τις θρησκευτικές τους δοξασίες και πεποιθήσεις.
Μέσα στο πνεύμα της εποχής, μέσα σ’ αυτές τις οργανώσεις τα όρια της ηθικής πλέον γίνονται δυσδιάκριτα : η δολοφονία ενός ανθρώπου μπορεί να θεωρηθεί ύψιστη αρετή αν αυτό επιβάλει η πολιτική σκοπιμότητα ή επίτευξη ενός στόχου, έστω κι αν ο δολοφονημένος μπορεί να είναι ένας άτυχος ή ένα αθώο θύμα. Διπλοί κατάσκοποι, δουλόφρονες δολοφόνοι, αδίστακτοι κακοποιοί ή και αφελείς ονειροπόλοι περιπλέκουν τη μοίρα τους, τις τύχες τους, τη ζωή τους και το θάνατό τους στους Γιους της Επαγγελίας.
Αποτυπώνεται με τον πιο εναργή τρόπο το στίγμα της εποχής, μιας εποχής που χαρακτηρίζεται από μία αντίφαση : μέσα στην πολιτική σταθερότητα που εγκαθιδρύει η Ρώμη κυριαρχεί η ρευστότητα και η αβεβαιότητα στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων.
Η εμβάθυνση στην ιστορία που κατόρθωσε και πέτυχε ο Δημήτρης με τους “Γιους της Επαγγελίας” είναι πιο χαρακτηριστική ίσως στον τρόπο που αναπαριστά την καθημερινή ζωή των ανθρώπων της εποχής : πώς και τι έτρωγαν; Τι φορούσαν; Τι καθημερινές συνήθειες είχαν; Πως εξέφραζαν τα συναισθήματα και τις σκέψεις τους; Στους “Γιους της Επαγγελίας” βρίσκουμε λεπτομερείς πληροφορίες για την κουζίνα της εποχής, για τη διακόσμηση των εσωτερικών και εξωτερικών χώρων, για τα φάρμακα και τα βότανα που χρησιμοποιούσαν, για τα όπλα με τα οποία φόνευαν τους εχθρούς τους.
Βρίσκουμε επίσης εντυπωσιακά λεπτομερείς πληροφορίες για μια κατηγορία ανθρώπων που συνήθως δεν συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον της ιστορικής έρευνας. Για τους ανθρώπους του περιθωρίου, τους ανθρώπους του υποκόσμου, τις πόρνες, τους μαχαιροβγάλτες, τους κοινούς κακοποιούς, τους μοχθηρούς εγκληματίες, τους εθισμένους σε τοξικές ουσίες αλλά και για τους ναρκέμπορους της εποχής. Ο κόσμος μας, δυστυχώς, δεν ήταν ποτέ αγγελικά πλασμένος και ο Δημήτρης Παπαδόπουλος στο μυθιστόρημά του μας τον παρουσιάζει έτσι όπως είναι : σκοτεινός, βρώμικος, δολοπλόκος, ανίερος, σκληρός, άγριος και ανήθικος.
Αξιοσημείωτη είναι και η περιγραφική δεινότητα του Δημήτρη. Σ’ αυτήν την περίπτωση η Λογοτεχνία δένει αρμονικά με την Ιστορία.
Χαρακτηριστικό γνώρισμα των ανθρώπων της αρχαιότητας είναι η πίστη τους στην αστρολογία : τα ξεκάθαρα όρια μεταξύ της αστρονομίας και της αστρολογίας, μεταξύ της επιστήμης και της ψευδοεπιστήμης που χαρακτηρίζουν τη σύγχρονη εποχή, σε καμιά περίπτωση δεν υπήρχαν στον αρχαίο κόσμο. Εκεί η αστρολογία και η αστρονομία είναι ένα και το αυτό. Ο σοφός της αρχαιότητας (αλλά και κατοπινών εποχών) είναι και ένας καταρτισμένος αστρολόγος. Στα άστρα οι Θεοί αποκαλύπτουν το μέλλον και ένας που γνωρίζει και κατανοεί τα άστρα είναι και ένας που ξέρει το μέλλον! Τα άστρα στον Ουρανό έτσι μπορούν να γίνουν η σταθερά που δεν έχουν οι άνθρωποι στη Γη. Άμεσα συνυφασμένη με την αστρολογία για τους ανθρώπους του αρχαίου κόσμου είναι και η μυθολογία –που για τους αρχαίους δεν ήταν ακριβώς «μυθολογία» αλλά γεγονότα μεταξύ της ιστορίας (όπως αυτοί την αντιλαμβάνονταν) και θρησκευτικής πίστης. Και σ’ αυτό το σημείο ο Δημήτρης μας δείχνει τη βαθιά του γνώση για τον αρχαίο κόσμο.
Η εποχή που ξαναζωντανεύει ο Δημήτρης Παπαδόπουλος είναι και μία εποχή κατά την οποία η ιατρική επιστήμη είχε σημειώσει ξεχωριστά άλματα. Μέρος αυτών των επιτευγμάτων τα βρίσκουμε μέσα στους Γιους της Επαγγελίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η τραυματιολογία, που είναι τόσο απαραίτητη για τους Ρωμαίους λεγεωνάριους, για τους μονομάχους, για τους μαχαιροβγάλτες και για τους δολοφόνους των μυστικών στοών.
Ο Δημήτρης δεν ξεδιπλώνει μόνο τον καθημερινό βίο των ανθρώπων. Εντάσσει τη ζωή των ηρώων του μυθιστορήματος στα «μεγάλα» γεγονότα της Ιστορίας. Διαβάζοντας τις σελίδες του μυθιστορήματος μαθαίνουμε και για τις πολιτικές εξελίξεις, τις στρατιωτικές ενέργειες, τους πολέμους και τις συγκρούσεις που σημάδεψαν τον αρχαίο κόσμο και άλλαξαν τον ρου της Ιστορίας. Οι ήρωες του μυθιστορήματος είτε οι ίδιοι καθορίζουν τις εξελίξεις αυτές ως πρωταγωνιστές είτε ως ενεργούμενα των ισχυρών προσώπων συμμετέχουν περισσότερο ή λιγότερο στον καθορισμό των εξελίξεων. Σε κάθε περίπτωση για τον φιλομαθή και φιλίστορα αναγνώστη ανοίγεται διάπλατα ο ιστορικός ορίζοντας της ελληννορωμαϊκής αρχαιότητας. Η καταστροφή των Αθηνών από τον Ρωμαίο στρατηγό Σύλλα και η λεηλασία του Μαντείου των Δελφών, οι αστοχίες του Αντωνίου και ο έρωτάς του για την Κλεοπάτρα, οι συνωμοσίες στην αυλή των Πτολεμαίων, η αποτελεσματικότητα της ρωμαϊκής διοίκησης είναι μερικά από τα ιστορικά στιγμιότυπα που βρίσκει ο αναγνώστης με ιστορική ακρίβεια σε ένα έργο κυρίως λογοτεχνικό.
Διαβάζοντας τους Γιους της Επαγγελίας ο αναγνώστης εκτός από την αισθητική απόλαυση που του προσφέρει η λογοτεχνική δεξιότητα του συγγραφέα, γνωρίζει σε βάθος και σε πλάτος τον κόσμο της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας. Μιας εποχής που πολλοί ιστορικοί την προσομοιάζουν με τη δική μας, μιας εποχής πρώιμης παγκοσμιοποίησης, μιας εποχής όπου ο ελληνισμός είναι Οικουμενικός και η Οικουμένη σχεδόν ταυτίζεται με τη ρωμαϊκή εξουσία. Μια εποχή, που όπως και η δική μας, οι πολιτισμοί συναντώνται και αλληλεπιδρούν όχι μόνο στις Τέχνες και στα Γράμματα, αλλά και στον καθημερινό βίο των ανθρώπων. Μια εποχή, όπως και κάθε εποχή, που βρίθει συνωμοσιών, δολοπλοκιών μηχανορραφιών και συγκρούσεων πολιτικών, στρατιωτικών. Μια εποχή που οι καθημερινές αγωνίες των ανθρώπων, οι έγνοιες τους, οι δυστυχίες αλλά και οι προσδοκίες για ένα καλύτερο μέλλον βρίσκουν διέξοδο στον έρωτα, στην αγάπη, στις ανθρώπινες σχέσεις αλλά και στη θρησκεία και στην πίστη έλευσης ενός Μεσσία. Οι Γιοι της Επαγγελίας μας μιλούν γα την έλευση ενός Μεσσία, όπως ίσως και κάθε εποχή…
Κάποια από τα βασικότερα αρνητικά χαρακτηριστικά της γονεϊκότητας στη σημερινή εποχή (εννοείται ότι υπάρχουν και θετικά) είναι η τελειομανία, η μονομανία και η ματαιοδοξία. Πάρα πολλοί γονείς, στην εξαντλητική προσπάθειά τους να είναι τέλειοι, όχι μόνο αυτοπαγιδεύονται αλλά τραβάνε μέσα σε αυτή την παγίδα και τα παιδιά τους που είναι γραπωμένα επάνω τους.
Υπάρχουν όμως πραγματικά τέλειοι γονείς; Υπάρχει συνταγή για τον τέλειο γονέα; Σαφέστατα όχι. Πάρτε το παράδειγμα ενός πολύ γνωστού παιδαγωγού, του Benjamin Spock γνωστού και ως «Dr. Spock», ο οποίος ήταν για κάποιες παλιότερες δεκαετίες ένα είδος γκουρού της ανατροφής των παιδιών για την αμερικανική κοινή γνώμη. Με τα βιβλία του και τις τηλεοπτικές του εκπομπές ο «Dr. Spock» συμβούλευε τους Αμερικανούς πώς να είναι οι τέλειοι γονείς για τα παιδιά τους. Μια μέρα όμως εμφανίστηκε ζωντανά στην τηλεόραση και αφού ζήτησε δημόσια συγνώμη ανακοίνωσε στους εμβρόντητους θεατές ότι όλες οι συμβουλές που τους έχει δώσει ώστε να μπορέσουν να γίνουν οι τέλειοι γονείς ήταν πιθανότατα λανθασμένες, αφού κάθε παιδί είναι μια ξεχωριστή περίπτωση και δεν υπάρχουν μαγικές συνταγές. Πραγματικά γενναία η πράξη του «Dr. Spock» αλλά για τους Αμερικανούς γονείς ήταν ένα τεράστιο σοκ.
Ο τέλειος γονέας είναι αυτός που έχει τέλεια παιδιά
Ας περάσουμε τώρα στην ελληνική πραγματικότητα. Οι συζητήσεις μεταξύ γονέων είναι αποκαλυπτικές. Εκεί καταλαβαίνει κάποιος ότι πάρα πολλοί γονείς έχουν χάσει το μέτρο όσον αφορά τη σχέση τους με τα παιδιά τους. Γονείς που διακατέχονται από μονομανή ανάγκη να μιλάνε συνεχώς για τα παιδιά τους, που κομπάζουν διαρκώς για τα επιτεύγματα των παιδιών τους, που είναι έτοιμοι να καρπωθούν κάθε επιτυχία και κάθε ταλέντο των παιδιών τους, πεπεισμένοι ότι αυτοί οι ίδιοι είναι η μοναδική αιτία των ικανοτήτων και των θετικών αποτελεσμάτων των παιδιών τους. Γονείς που κάνουν υποδείξεις σε άλλους γονείς θεωρώντας ότι εκείνοι κατέχουν το know how στην ανατροφή παιδιών, έναν τομέα που παρεμπιπτόντως το κύριο χαρακτηριστικό του είναι η υποκειμενικότητα και η ανά περίπτωση αντιμετώπιση. Ακούγοντάς τους να συγκρίνονται και να ανταγωνίζονται μεταξύ τους έχεις την εντύπωση ότι η γονεϊκότητα είναι για αυτούς ένα είδος διαγωνισμού με σκοπό την ανακήρυξη του τέλειου γονέα. Και ποιος είναι για αυτούς ο τέλειος γονέας; Αυτός που έχει τα πιο τέλεια παιδιά, φυσικά!
Ο γονέας στη χώρα μας, χθες και σήμερα
Φαίνεται λοιπόν ότι μέσα σε λίγες δεκαετίες ο τύπος του γονέα στη χώρα έχει αλλάξει ριζικά. Οι γονείς τα παλαιότερα χρόνια είχαν εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά. Δεν ασχολιόντουσαν τόσο επισταμένα με τα παιδιά τους στην καθημερινότητά τους παρόλο που θεωρούσαν ως σκοπό ζωής να εξασφαλίσουν επαγγελματικά τα παιδιά τους ώστε να μπορούν να έχουν μια καλύτερη ζωή από τη δική τους. Σήμερα αντίθετα οι γονείς ασχολούνται πάρα πολύ με τα παιδιά τους κυρίως όσον αφορά την απόκτηση προσόντων και την σχολική επιτυχία. Η επιθυμία για τις σπουδές των παιδιών είναι θα έλεγα διαχρονική αλλά φαίνεται ότι σήμερα το κίνητρο είναι διαφορετικό: οι σημερινοί γονείς προσδοκούν όχι απλά την επαγγελματική εξασφάλιση για τα παιδιά τους αλλά την διάκριση. Και κάπως έτσι περάσαμε από τον γονέα του χθες που τo κυριότερο μέλημά του ήταν η κάλυψη των βασικών αναγκών για τα παιδιά του και που πιθανόν να μην ήξερε ούτε τα ονόματα των καθηγητών του παιδιού του στον «τέλειο γονέα» του σήμερα που θέλει να γνωρίζει και να φροντίζει και την παραμικρή λεπτομέρεια όσον αφορά το πρόγραμμα του παιδιού του, που καθορίζει όλα τα βήματα που θα πρέπει να ακολουθήσει το παιδί του ώστε πετύχει την τελειότητα, που τρέμει στην ιδέα ότι το παιδί του μπορεί να πληγωθεί, να κάνει λάθος ή να αποτύχει και που θέλει να καλύψει πέρα από βασικές ανάγκες του παιδιού του και τις βαθύτερες ανάγκες του. Τις βαθύτερες ανάγκες του όμως όπως τις φαντάζεται ο ίδιος και όχι απαραίτητα όπως πραγματικά είναι.
Και μοιάζει σήμερα η γονεϊκότητα να έχει εξελιχθεί σε επιστήμη, με ειδικούς, με σχολές γονέων, με μελέτες και βιβλιογραφία. Αναρωτιέμαι όμως μήπως με όλα αυτά έχει χαθεί το γονεϊκό ένστικτο και η χαρά της περιπέτειας του να μεγαλώνεις παιδιά; Τελικά τα παιδιά έχουν ανάγκη τόση πολλή και εμπεριστατωμένη γονεϊκή μέριμνα ή μήπως αυτή τους την ανάγκη την καλλιεργούμε εμείς οι γονείς γιατί θέλουμε να καλύψουμε δικές μας ανάγκες;
Άλλωστε δεν είναι αρκετά αντιφατικό το γεγονός είναι το ότι τα παιδιά του σήμερα μοιάζουν να είναι λιγότερο δεμένα συναισθηματικά με τους γονείς τους παρόλο που οι σημερινοί γονείς σαφώς αφιερώνουν πολύ περισσότερο χρόνο και κόπο στην ανατροφή τους; Αντιθέτως τα παιδιά του χθες ήταν πολύ πιο δεμένα με τους γονείς τους παρόλο που οι γονείς εκείνοι είχαν τις περισσότερες φορές ισχνή παρουσία στην καθημερινότητα των παιδιών. Υπάρχει όμως εξήγηση: φαίνεται ότι στα σημερινά παιδιά η προσκόλληση των γονέων πάνω τους, αντί να αποτιμάται ως ενδιαφέρον, δρα απωθητικά. Τα παιδιά νιώθουν ότι τους έχουν ρουφήξει όλο το χώρο και το χρόνο της αυθυπαρξίας και της αυτοδιάθεσης. Επίσης είναι φανερό ότι οι υπερβολικές προσδοκίες των γονέων δεν εκλαμβάνονται από τα παιδιά τους ως ανιδιοτελείς που αφορούν το δικό τους καλό αλλά ως ένα υστερόβουλο σχέδιο των γονέων για να λάμψουν οι ίδιοι.
Καθρέφτη, καθρεφτάκι μου ποιος είναι ο πιο τέλειος γονέας;
Ο «τέλειος γονέας» έχει το χαρακτηριστικό ότι είναι βαθιά νάρκισσος. Θέλει να καθρεπτίζεται και να αυτοεπιβεβαιώνεται. Το είδωλο όμως που αντικρίζει στον καθρέπτη δεν είναι ο εαυτός του αλλά το παιδί του. Αν τυχαίνει αυτό που βλέπει λοιπόν να είναι το «τέλειο παιδί» τότε νιώθει και αυτός ως ο τέλειος γονέας. Τις περισσότερες φορές όμως τα υπό διαμόρφωση αυτά πλάσματα όπως είναι τα παιδιά είναι γεμάτα ατέλειες. Τότε ο γονέας είναι έτοιμος να σπάσει τον καθρέπτη του πληγώνοντας όμως με τα θραύσματα το ίδιο το παιδί του. Πολλές φορές μάλιστα γίνεται απορριπτικός γιατί είχε την απαίτηση τα δεδουλευμένα του να έχουν πιάσει τόπο. Πόσοι γονείς γύρω μας δεν νιώθουν ματαίωση λόγω των ατελών παιδιών τους; Και αυτός ο άτιμος ο καθρέπτης είναι τόσο ψεύτικος που μπορεί να σπάσει με την πρώτη αποτυχία, το πρώτο λάθος και την πρώτη στραβοτιμονιά του παιδιού.
Ναι αλλά όπως οι «τέλειοι γονείς» καθρεπτίζονται στα παιδιά τους έτσι και τα παιδιά αυτά έχουν μάθει να καθρεπτίζονται στους γονείς τους. Τι συμβαίνει λοιπόν όταν ένα παιδί βλέπει στο είδωλό του τη μορφή ενός απογοητευμένου γονέα; Η αυτό-εικόνα του τραυματίζεται βαριά. Μάλιστα, είναι πολύ δύσκολο να επουλωθεί και πολύ πιθανό αυτό να καθορίσει και τις μελλοντικές σχέσεις του παιδιού με άλλους ανθρώπους.
Βέβαια ένας «τέλειος γονέας» θα υποστηρίξει ότι όλα αυτά τα κάνει από αγάπη. Αγάπη όμως για ποιόν; Για το παιδί του όπως πραγματικά είναι ή για το παιδί που θα ήθελε να έχει;
Στην περίπτωση του «τέλειου γονέα» δεν υπάρχουν περίπλοκες και κρυφές αιτίες. Τα πράγματα είναι απλά: ο «τέλειος γονέας» έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση γιατί δεν έχει ποτέ του δεχτεί τις δικές του ατέλειες. Αφού λοιπόν αποβάλλει τον ναρκισσισμό του και μάθει να αποδέχεται την δική του ατελή φύση, τις αδυναμίες του, το δικαίωμα στο λάθος ίσως τότε να μπορεί να χαρεί και να χαρίσει τον ομορφότερο ρόλο της ζωής: του όμορφα ατελή αλλά αληθινού γονέα. Αλλιώς θα συνεχίζει να βασανίζεται και να βασανίζει σε αυτή την παγίδα για δύο.
Γενικά, είμαι λάτρις της αστυνομικής λογοτεχνίας και της λογοτεχνίας μυστηρίου. Όταν όμως ανακαλύπτω «μικρά διαμάντια», όπως το συγκεκριμένο βιβλίο, η εμπειρία της ανάγνωσης πραγματικά απογειώνεται.
«Ο υποβολέας» λοιπόν, είναι ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που κυκλοφόρησε το 2009 και έγινε παγκόσμιο best seller, από τον Ιταλό συγγραφέα Ντονάτο Καρίζι.
Ας πούμε λίγα λόγια για την πλοκή, πριν αρχίσω να απαριθμώ αυτά που με εντυπωσίασαν και του έδωσαν δικαίως τον τίτλο «παγκόσμιο best seller».
Ο εγκληματολόγος Γκόραν Γκάβιλα, μαζί με μία ομάδα της αστυνομίας, καλούνται να εξιχνιάσουν μία σειρά από αποτρόπαια εγκλήματα. Συγκεκριμένα, τις εξαφανίσεις έξι μικρών κοριτσιών. Όσο προχωράει η έρευνα, τόσο περισσότερο ανακαλύπτει η ομάδα, ότι τα πράγματα είναι πολύ πιο πολύπλοκα απ’ ότι φαίνονται. Κάθε εγκληματική πράξη αποκαλύπτει ένα κρυφό μήνυμα. Κάθε θύμα είναι μια καινούργια πρόκληση. Κάθε έγκλημα είναι ακόμα πιο σκοτεινό και παρανοϊκό από το προηγούμενο. Μία αστυνομικός που εξειδικεύεται στις εξαφανίσεις, η Μίλα Βάσκες, προστίθεται στην ομάδα και όλοι μαζί, καλούνται να λειτουργήσουν σαν σύνολο, σαν ένα μυαλό, για να μπουν στην ψυχοσύνθεση αυτού ή αυτών που κρύβονται πίσω από τη φρίκη.
Η δράση και η αγωνία βρίσκονται σε κάθε κεφάλαιο. Η ένταση χτίζεται σταδιακά. Μικρά περιστατικά, αφήνουν τον αναγνώστη με ένα μυρμήγκιασμα στα χέρια, να γυρίσει την επόμενη σελίδα. Μια καλά σφιχτοδεμένη πλοκή, που δεν αφήνει ερωτηματικά ούτε κενά, παρ’ όλο που η ιστορία είναι αρκετά πολύπλοκη. Πολύπλοκη αλλά τόσο καλογραμμένη και με ροή, που μπορείς να παρακολουθήσεις άνετα τα γεγονότα και ζήσεις την εμπειρία του βιβλίου. Και πάνω που λες ότι ο συγγραφέας σου έχει δώσει ό,τι συγκίνηση είχε στο μυαλό του, το τέλος είναι συνταρακτικό και κορυφώνει τη δράση. Plot twists που δεν τα υποψιάζεσαι, αλλά όταν τα διαβάζεις, σε καθηλώνουν.
Το συνιστώ ανεπιφύλακτα και μπαίνει δικαίως στα must read!
Σύντομο βιογραφικό σημείωμα συγγραφέως:
Η Βάνα Κουτσού γεννήθηκε στην Πέλλα το 1990. Σπούδασε στη σχολή Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στη Γενετική. Έλαβε μέρος στον ετήσιο διαγωνισμό στίχου του ωδείου Φουντούλη στο Βόλο κατακτώντας τη δεύτερη και τρίτη θέση. Έχει εκδώσει συλλογή με τραγούδια και ποιήματα με τον τίτλο «Απίστευτα κι απέραντα». Το τραγούδι «Πίσω στη ζωή» έχει μελοποιηθεί από τον συνθέτη Νίκο Μανδαράκη. Συνεργάζεται με τη δισκογραφική εταιρεία Music Factory Entertainment. Είναι Υπεύθυνη Δημοσίων Σχέσεων στο Σύλλογο Φίλων Βιβλίου νομού Πέλλας και αρθρογράφος στο online περιοδικό Ologramma.art. Επίσημη σελίδα στο Facebook: Vana Koutsou.
Στα σχολικά χρόνια αξίζει ιδιαίτερης προσοχής ο στοχασμός πάνω στις φιγούρες των παιδαγωγών στους παιδικούς σταθμούς, στις νηπιαγωγούς και των δασκάλων αργότερα. Ένα απ’ τα κριτήρια που ξεχώρισε ο Ijzendroorn, παγιώνει την άποψη ότι μια σχέση, για να θεωρηθεί προσκόλλησης, θα πρέπει να επηρεάζει την κοινωνικοσυναισθηματική ισορροπία του παιδιού. Μ’ αυτή την έννοια όλο και πιο πολλές μελέτες αποδεικνύουν το γεγονός ότι οι σχέσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα στους δασκάλους και στα παιδιά δρουν καταλυτικά στην προσαρμογή του παιδιού, τόσο στην προσχολική ηλικία, στα πρώτα χρόνια του Δημοτικού αλλά και αργότερα (Howes, 2000). Η διάδραση με τον δάσκαλο, δεν έχει μόνο στόχο να αυξήσει την γνωστική ικανότητα του παιδιού αλλά και την συναισθηματική του ωρίμανση και ψυχική υγεία.. Η διαδικασία της μάθησης, επαληθεύεται σ’ ένα περιβάλλον αποδοχής, εμπιστοσύνης, και διαπροσωπικής εγγύτητας. Ένας μαθητής αποστασιοποιημένος από τον δάσκαλό του ή σε διαμάχη μαζί του, δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιήσει αυτή τη σχέση για να αναπτυχθεί γνωστικά και συναισθηματικά. Από την άλλη πλευρά, ένα παιδί με ανασφαλή δεσμό προσκόλλησης με την μητέρα, έρχεται εκ νέου να αναπτύξει προστατευτική σχέση με τον δάσκαλο ώστε να αισθανθεί ασφάλεια. Η συνεισφορά του δασκάλου με τον μαθητή είναι αποφασιστική και πάει πέρα απ’ την εμπειρία προσκόλλησης που έχει ο μαθητής με τους γονείς. Ο εκπαιδευτικός αναδύει την ασφαλή προσκόλληση ή σε περίπτωση έλλειψής της δημιουργεί κλίμα εμπιστοσύνης, προστασίας, φροντίδας, ώστε το παιδί να αποκτήσει αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση.
Η ανασφαλής προσκόλληση προδιαθέτει τα άτομα να νιώθουν μια μεγαλύτερη ανάγκη να κυριαρχούν στους άλλους και να τους ελέγχουν. Το παιδί με ανασφαλή προσκόλληση παρουσιάζει τις ανάγκες του εκβιαστικά και οδηγεί τον γονέα σε ανταγωνιστική συμπεριφορά ή χαλαρή (Pallini, 2014). Αυτή του η στάση φαίνεται από την συμπεριφορά του που λέει: « δεν έχω ανάγκη κανέναν, είμαι ικανός και αρκούμαι στον εαυτό μου», είναι όμως;
Η συμπεριφορά της προσκόλλησης με την ανάπτυξη, θα εξελίσσεται όλο και περισσότερο, από την απλή αναζήτηση εγγύτητας σε μια διάδραση πάνω στην συνεργασία. Ο εκπαιδευτικός αλλά και οι σημαντικοί ενήλικες προς ένα κοινό στόχο θα βρουν δραστηριότητες ρύθμισης, ανάμεσα στην ασφάλεια και την εξερεύνηση. Εδώ οι φιγούρες προσκόλλησης αντιπροσωπεύονται από τον δάσκαλο. Οι διαδράσεις ανάμεσα στο παιδί και τον δάσκαλο θα έχουν διπλή εξελικτική λειτουργία, να ευνοήσουν τις ακόλουθες διαδικασίες αυτορρύθμισης και να παγιώσουν ένα αιτιολογικό σύστημα συνεργασίας. Δάσκαλος και μαθητής θα πρέπει να συνεργαστούν μαζί προς ένα κοινό στόχο, αυτόν της εκμάθησης (Bowlby, 1969).
Τέλος η κοινωνικοποίηση θα αναλάβει μια κατεύθυνση όλο και μεγαλύτερης εμβάθυνσης και διερεύνησης του κύκλου των φίλων (Sroufe et al, 2005). Τα αποτελέσματα της προσαρμογής των παιδιών στο σχολείο, στο θέμα της μετάβασης, καθώς και στην συμπεριφορά των παιδιών με συνομηλίκους και κατά πόσο σχετίζεται με τους ασφαλείς ή ανασφαλείς δεσμούς προσκόλλησης, προκύπτει από ευρείες μελέτες παρατήρησης παιδιών, που παρακολουθήθηκαν επί μακρόν και αξιολογήθηκαν από την strange situation, στις επόμενες ηλικίες, μέχρι να φτάσουν στην ενήλικη φάση. Ιδιαίτερα η μελέτη των Sroufe και συνεργατών (2005), και οι μελέτες των Grossmann και Grossmann(1991).
Συμπεράσματα
Αναπτύσσονται δεσμοί ασφαλούς προσκόλλησης με το άτομο που μας φροντίζει και δημιουργείται το αίσθημα της ασφάλειας μέσα από την σωματική επαφή που είναι πολύ σημαντική τον πρώτο χρόνο της ζωής. Είναι μια βιολογική προδιάθεση του ανθρώπου να βρίσκεται κοντά σε ενήλικες του είδους του (Bowlby, 1969). Η ανάπτυξη των δεσμών προσκόλλησης έχει καθοριστικό ρόλο στην συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών και στην υγιή εν γένει ανάπτυξή τους. Η αγχώδης και ανασφαλής προσκόλληση είναι πιο επιρρεπής στην αλλαγή. Αν κάποιο άτομο δεν μπορεί να προσφέρει αυτή την διάδραση λόγω σοβαρών συνθηκών κάποιος σημαντικός ενήλικας αναλαμβάνει αυτόν τον ρόλο. Με την ανάπτυξη πραγματοποιούνται αλλαγές στη συμπεριφορά προσκόλλησης. Αν το παιδί έχει αναπτύξει μια πρώτη σχέση εμπιστοσύνης αυτή αναδύεται και η μετάβαση γίνεται ολοένα και πιο εύκολη. Η μονοτροπία (Bowlby, 1969), θα οδηγήσει το παιδί μέσα από την «εκλεκτική συγγένεια» να επιλέξει το άτομο που θα δεθεί και θα αντικαταστήσει τη φιγούρα φροντίδας, και η μετάβαση από το σπίτι στο σχολείο, θα γίνει ανώδυνα. Όταν το παιδί συνειδητοποιεί την επιστροφή της μητέρας μετά από τον αποχωρισμό, συντελείται μια κοινή εξερεύνηση που σηματοδοτεί την αρχή των συμπεριφορών συνεργασίας. Έτσι δημιουργείται η ικανότητα αυτορρύθμισης που το παιδί επικαλείται σε κάθε δυσκολία ώστε να μπορεί να επιδέχεται τις αλλαγές, να προσαρμόζεται σε νέα περιβάλλοντα, να αντέχει, να συνεργάζεται. Τα παιδιά με ανασφαλή και αγχώδη προσκόλληση είναι είτε μοναχικά, είτε θέλουν να έχουν τον ρόλο του αρχηγού, με μικρές ικανότητες συνεργασίας. Μελέτες των Sroufe και Flesson (1986) σε Δημοτικά σχολεία έδειξαν πως οι εκπαιδευτικοί και ασφαλή παιδιά ανέπτυσσαν μια συμπεριφορά τρυφερής φροντίδας και αλληλοσεβασμού, σε αντίθεση με τα ανασφαλή παιδιά που έτρεφαν ανταγωνιστικά συναισθήματα, με αποτέλεσμα να εμπνέουν και στους δασκάλους παρόμοια συναισθήματα. Μ’ αυτό τον τρόπο το παιδί βίωνε την απόρριψη που είχε ήδη βιώσει απ’ το σπίτι. Οι δεσμοί προσκόλλησης αλλάζουν, αυτό θα πρέπει να προσέξει ο εκπαιδευτικός. Η επιμόρφωση, ώστε να αναγνωρίζει κάθε φορά στους μαθητές του το είδος των δεσμών, που έχουν αναπτύξει στο οικογενειακό περιβάλλον, έτσι ώστε να μπορέσει να διορθώσει και να αλλάξει τους δεσμούς προσκόλλησης, μέσα από ένα κλίμα ασφάλειας, εμπιστοσύνης και αγάπης. Μόνο έτσι θα καταφέρει ο εκπαιδευτικός να απεγκλωβίσει τον μαθητή με ανασφαλή προσκόλληση, απ’ τον ρόλο του «κυρίαρχου αρχηγού» με την χαμηλή αυτοεκτίμηση, στην αυτοπεποίθηση και μέσα από την ασφάλεια στην συνεργασία αλλά κυρίως στη νοηματοδότηση της ζωής.
Βιβλιογραφία
Ελληνόγλωσση
Ainsworth, M.D.S.,Blehar, M.C., Waters,E,& Wall,S.(1978). Patternsof attachement: A psychological study of the strange situation. Hillsdale, N.J: Erbaum.
Ainsworth, M.D.S., & Bell, S.M.(1969). Some contemporary patterns of mother-infant interaction in the feeding situation. In A. Ambrose (Ed., Stimulation in early infancy (pp.133-1620. New York:Academic Press,στο Wenar, C., Kerig, P.K (2000). Εξελικτική Ψυχοπαθολογία. Αθήνα: Gutemberg.
Cole, S. & Cole, M. (2001). ΗΑνάπτυξητωνΠαιδιών, τόμος 2. Αθήνα: Gutenberg.
Field,T.(1995). Infants of depressed mothers. Infant Behavior and Development, 18, 1-3 στο Cole, S. & Cole, M. (2001). ΗΑνάπτυξητωνΠαιδιών, τόμος 2. Αθήνα: Gutemberg.
Gardner, H. (2010). FramesofMind: Η Θεωρία Των Πολλαπλών Τύπων Νοημοσύνης. Αθήνα: Μαραθιά .
Isabella, R.A,(1993). Origins of attachment: Material interactive behavior across the first year. ChildDevelopment, 64, 605-621 στο Cole, S. & Cole, M. (2001). ΗΑνάπτυξητωνΠαιδιών, τόμος 2. Αθήνα: Gutenberg.
Lewis, M., & Feiring, C.(1989). Infant- mother and mother-infant interaction behavior and subsequent attachment. ChildDevelopment, 60, 831-837 στο Cole, S. & Cole, M. (2001). ΗΑνάπτυξητωνΠαιδιών, τόμος 2. Αθήνα: Gutenberg.
Mitchel, S. (1993) Hope and Dread in Psychoanalysis. New York: Basic Books. Στο Yalom, I., (2017). Θεωρία και πράξη της Ομαδικής Ψυχοθεραπείας. Αθήνα: Αγρα.
Yalom, I., (2017). Θεωρία και πράξη της Ομαδικής Ψυχοθεραπείας.Αθήνα: Αγρα.
Ξενόγλωσση
Bowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol.1. Attachment. New York: Basic Books.
Bowlby, J. (1980). ). Attachment and loss: Vol. 3.Loss, Sadness and Depression. New York: Basic Books.
Durrett, M.E., Otaki, M., & Richards, P.(1984). Attachment and mothers’ perception of support from father. Journal of the International Society for the Study of Behavioral Development, 7, 167-176.
Grossman, K. E., Spangler, S., Suess, G., & Unzner, L.(1985). Maternal sensitivity and newborn orientation responses as related to quality of attachment in Nothern Germany. Monographs of the Society for Research in Child Development, 50 (1-2 Serial No. 209).
Harlow, H. F., & Harlow, M. K.(1969). Effects of Various mother-infant relationships on rhesus monkey behaviors(vol.4). London: Methuen στο Pallini, S.(2014). Attaccamento ed eta prescolare. Roma: Master Universitario D.E.A. Tor Vergata.
Howes, C. (1990). Can the age of entry ito child care and the quality of child predict adjustment in Kindergarten? Development Psychology, 26, 292-303.
Sroufe, L. A., & Fleeson, J. (1986). Attachement and the construction of relationships. In W. W. Hartup & Z.Rubin (Eds.), Relationships and Development. Hillsdale, N.J: Erlbaum.
Sroufe, L.A. (1996). Emotional development: The organization of emotional life in early years. New York: Cambridge University Press.
Van Ijzendoorn, M. H., Goldberg, S., Kroonenberg, P. M., & Frenkel, O.J.(1992). The relative effects of maternal and child problems on the quality of attachment: A meta-analysis of attachment in clinical samples. Child Development, 63, 840-858.
Waddington, C. H. (1947). Organizers and genes. Cambridge: Cambridge University Press.
Λίγα λόγια για τη συγγραφέα:
Η Αικατερίνη Νιζάμη είναι Νηπιαγωγός, απόφοιτη του Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (ΤΕΠΑΕ) του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και εργάζεται σε δημόσιο Νηπιαγωγείο. Έχει μεταπτυχιακό με τίτλο « Συναισθηματικές και Συγκινησιακές Δυναμικές και Εκπαίδευση» από το πανεπιστήμιο TorVergata της Ρώμης. Επίσης είναι κάτοχος διπλώματος Διδασκαλείου Γενικής Αγωγής και πτυχιούχος Α.Τ.Ε.Ι Λάρισας της Σ.Δ.Ο. Έχει πιστοποίηση Αγγλικής, Ιταλικής και Γαλλικής γλώσσας σε επίπεδο Γ2. Έχει λάβει μέρος σε πολλά ελληνικά και διεθνή Συνέδρια με εισηγήσεις, ως οργανωτική επιτροπή, κριτής και προεδρείο εργασιών και έχει δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά. Έχει εκδώσει ένα εγχειρίδιο συναισθηματικής αγωγής μέσα από σενάρια κουκλοθέατρου (Βάρφης) και ένα παιδικό παραμύθι την Αχαριστία του κροκόδειλου (Πυραμίδα) . Είναι μέλος της Παιδαγωγικής Εταιρείας Ελλάδος.
Χρησιμοποιούμε cookies για να διασφαλίσουμε ότι σας παρέχουμε την καλύτερη εμπειρία στην ιστοσελίδα μας. Συνεχίζοντας την περιήγηση στον ιστότοπο, αποδέχεστε τη χρήση cookies.
Από την άλλη μεριά, ο Βούλγαρης είναι σαφώς πιο συγκροτημένος καλλιτεχνικά από τον Λάνθιμο, και σε αυτό «φταίει» η Φίνος Φιλμ. Άν την έχεις μάθει την δουλειά στο μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της χώρας, ή Τσιώλης θα είσαι, ή Βούλγαρης, τα δύο ονόματα που ακόμα μετά από 50 χρόνια μπορούν να προκαλέσουν συζήτηση. Με το «Τελευταίο Σημείωμα», ο Βούλγαρης απέδειξε για μια ακόμα φορά το ότι μπορεί να κάνει κινηματογράφο με νόημα, ουσία, και ψυχή.
Πιο κοντά στον Μιχάλη Κακογιάννη είναι ο Λάνθιμος. Όπως ο μεγάλος Κύπριος, έτσι και ο Λάνθιμος, αφού έκανε εδώ τις προσπάθειές του, και… τα βίντεοκλιπ του, πλέον έχει φύγει έξω. Όπως έφυγε νωρίτερα ο Ντένης Ηλιάδης, όπως και ο Αβρανάς, όπως θα φύγει ο κάθε σκηνοθέτης που με συγκρότηση, επαγγελματισμό και τύχη, θα αντιμετωπίζει το Σινεμά. Η τύχη είναι αυτό που δεν είχε κατά την γνώμη μου ο Βούλγαρης νωρίτερα από τις «Νύφες», ειδικά με τα «Πέτρινα Χρόνια», ίσως την καλύτερη ταινία του μαζί με την «Μικρά Αγγλία».
Στην κορυφή βέβαια στέκεται ο Κώστας Γαβράς. Ο Έλληνας που πήγε για σπουδές στην Γαλλία και έγινε ένας από τους σημαντικότερους κινηματογραφιστές παγκοσμίως, είτε κάνοντας την ιστορία του Γρηγόρη Λαμπράκη, από το βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού, είτε κάνοντας τον «Αγνοούμενο» με τον Τζακ Λέμον, ή το «Mad City» με τον Τζον Τραβόλτα και τον Ντάστιν Χόφμαν, ο Γαβράς δίνει πάντα τον τόνο του πολιτικού σινεμά, αυτού που δύσκολα μπορούν να αγγίξουν άλλοι ίσως και περισσότερο ταλαντούχοι από τον Γαβρά.
Άρα, για να το συνοψίσουμε: Ο παλιός είναι σίγουρα αλλιώς: Γαβράς και Βούλγαρης. Ο νέος είναι ωραίος γιατί φαίνεται πως αγγίζει θάλασσες που δύσκολα φτάνουν άλλοι ( Λάνθιμος). Η αποδοχή είναι κάτι σχετικό, κανένας, ειδικά Έλληνας, δεν είναι προφήτης στον τόπο του. Πόσο μάλλον όταν όλοι σχεδόν οι μεγάλοι σκηνοθέτες, ειδικά οι εμπορικοί, φάγανε κράξιμο στην εποχή τους, απίστευτο και με λύσσα. Ο καιρός τους δικαίωσε. Όπως επίσης και τον Αγγελόπουλο που στο τέλος το πράγμα γύρισε τούμπα: Οι φίλοι του τον άδειαζαν, οι εχθροί του τον αναγνώρισαν. Και το παιχνίδι δε σταματά ποτέ. Ούτε και οι συζητήσεις στην φτωχομάνα, με κάθε αφορμή και αιτία.
