Αιτίες των διαφορών στους τύπους του δεσμού

Χαρακτηριστικά παιδιού: η συγχρονικότητα της συναλλαγής είναι ένα επίτευγμα κοινό του βρέφους και της μητέρας. Έρευνες για να ελέγξουν την πεποίθηση ότι η συμπεριφορά του βρέφους συμβάλλει στην δημιουργία σχέσεων δεσμού, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι βρέφη που περνούσαν πολλή ώρα με την απασχόλησή τους με αντικείμενα παρά να συναλλάσσονται κοινωνικά με την μητέρα, είχαν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν συμπτώματα ανασφαλούς δεσμού (Lewis & Feiring, 1989).

Η συμπεριφορά της μητέρας: Τα αποτελέσματα μετά από μελέτη βρεφών με άμεση και κατάλληλη ανταπόκριση της μητέρας τους στο κλάμα τους σε ηλικία τριών μηνών, οι μητέρες ήταν ευαίσθητες και υπεύθυνες, είχαν περισσότερες πιθανότητες να χαρακτηριστούν τα βρέφη τους, ότι είχαν αναπτύξει ασφαλείς δεσμούς προσκόλλησης στην ηλικία του ενός έτους (Ainsworth & Bell, 1969). Όσο πιο αφοσιωμένες είναι οι μητέρες, όσο πιο γρήγορα ανταποκρίνονται στο κάλεσμα του μωρού, με κατάλληλο τρόπο και ευαισθησία, και εξέφραζαν θετικά συναισθήματα, τόσο πιο ασφαλή δεσμό είχαν αναπτύξει τα μωρά τους, ( Isabella, 1993),  σε αντίθεση με τα ανασφαλή παιδιά που οι μητέρες δεν ήταν και τόσο αφοσιωμένες στην άμεση ανταπόκριση των αναγκών του παιδιού τους ( Van Ijzendoorn & al, 1992).

Κοινωνικά-πολιτισμικά αίτια: Έρευνες έχουν αποδείξει ότι το είδος του δεσμού κατά πόσο είναι ασφαλής ή ανασφαλής, επηρεάζεται τόσο από το πρόσωπο που το φροντίζει, όσο κι από το κοινωνικό-πολιτισμικό πλαίσιο στο οποίο μεγαλώνει. Χαμηλό ποσοστό (49%), παιδιών με ασφαλή δεσμό παρατηρήθηκε στην Γερμανία. Μελέτες έχουν αποδείξει πως οι Γερμανοί γονείς ακολουθούσαν μια πολιτισμική αξία και μια πολιτισμική πεποίθηση, πως τα βρέφη πρέπει να απομακρυνθούν από την σωματική επαφή μόλις μπορέσουν να κινούνται μόνα τους (Grossman & al, 1985).  Οι ερευνητές υποστήριξαν, ότι το γεγονός ότι τα παιδιά στην Γερμανία αναπτύσσουν ανασφαλή δεσμό προσκόλλησης, ευθύνεται στην πεποίθηση των Γερμανίδων μητέρων, ότι το ιδανικό είναι ένα μη προσκολλημένο βρέφος, αλλά θα υπακούει στις εντολές των γονέων χωρίς συζήτηση. Έρευνες στα παιδιά που μεγαλώνουν στα Κιμπούτς στο Ισραήλ, από κοινότητα ενηλίκων ανέπτυξαν ανασφαλείς δεσμούς προσκόλλησης, έστω κι αν έβλεπαν τους γονείς τους κάποιες ώρες την ημέρα ( Cole & Cole, 2011).  Προφανώς δεν έπαιρναν την ασφάλεια που παρέχει η σωματική επαφή από αυτούς που τα μεγάλωναν, έτσι ώστε να αναπτυχθεί η ασφαλής προσκόλληση. Στην Ιαπωνία, στις παραδοσιακές Ιαπωνικές οικογένειες όπου η μητέρα δεν εργάζεται, παρατηρήθηκαν παιδιά με ανασφαλή δεσμό προσκόλλησης εξαιτίας του γεγονότος ότι οι μητέρες δεν θέτουν τα παιδιά τους σε θέση εξερεύνησης και έχουν αναπτύξει με τις μητέρες μια έντονη σχέση εξάρτησης, η οποία όμως οδηγεί σε αδιάκοπο φόβο των ξένων και διαφορετικών καταστάσεων και αλλαγών. Στις μη παραδοσιακές ιαπωνικές οικογένειες όπου οι μητέρες αναγκάζονται να εργαστούν και συνηθίζουν τα παιδιά τους και στην φροντίδα ενός ξένου προσώπου, (Durrett, Ottaki & Richards, 1984), τα αποτελέσματα είναι ίδια με εκείνα των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής όπου μόνο 12% των παιδιών που εξετάστηκαν ανήκαν στην κατηγορία της ανασφαλούς προσκόλλησης ( Ainnsworth & al, 1978).

Δεσμοί προσκόλλησης και εκπαίδευση

Οι πρώτες λοιπόν εμπειρίες φροντίδας από τον γονιό, είναι πολύ σημαντικές για την προσωπική ζωή του παιδιού αλλά μπορούν να διορθωθούν από άλλες εμπειρίες, που παίρνουν στην προσωπική  ζωή, σπουδαιότητα. Στην διάρκεια της ανάπτυξης γίνονται πάρα πολλές εμπειρίες σχέσεων-φροντίδας, ίσως περισσότερο ευνοϊκές που επηρεάζουν με ουσιαστικό τρόπο την ισορροπία στην συναισθηματική μας ζωή.

Ο  βιολόγος Waddington (1957), (Pallini, 2014), θεώρησε την ανθρώπινη προσωπικότητα σαν μια κατασκευή που εξελίσσεται αδιάλειπτα. Διάφορες διαδρομές αρχίζουν απ’ το ίδιο σημείο, αλλά το άτομο έχει μια ευρεία γκάμα επιλογών και δυνατοτήτων. Ο Bowlby (1969), πήρε αυτή την αντίληψη απ τον βιολόγο για να προχωρήσει στην διαδρομή αυτή. Παρομοιάζει την προσωπική ανάπτυξη με μια σιδηροδρομική διαδρομή με ενδιάμεσους σταθμούς και σιδηροδρομικούς κόμβους από όπου ξεκινάνε και διακλαδώνονται εναλλακτικές κατευθύνσεις. Από την αρχική ψυχολογική κατάσταση, βαθειά επηρεασμένη απ’ τις πρώτες σχέσεις προσκόλλησης, διακλαδώνονται διάφορες διαδρομές ανάπτυξης που σημαδεύονται από καινούριες συναντήσεις και συνθήκες και σχέσεις ζωής, όπως η άφιξη μιας νταντάς, η βρεφοκόμος, η νηπιαγωγός, ο δάσκαλος, ο καθηγητής, μια καινούρια φιλία ή μια συναισθηματική σχέση. Όποια κι αν είναι η διαδρομή που έκανε το άτομο, επιστρέφει σε κάθε ηλικία, στην ασφάλεια που του παρέχει ο ασφαλής δεσμός προσκόλλησης και του επιτρέπει την προσέλευση σε νέες διαδρομές. Τα άτομα κάθε φορά που μπαίνουν σε ουσιαστικές συναισθηματικές σχέσεις, βρίσκονται σ’ ένα σημείο στροφής. Η ανάπτυξη των σχέσεων αυτών σχετίζεται με την μορφή των σχέσεων δεσμού που διαμόρφωσαν και σταθεροποίησαν. Έτσι η σχέση θα πάρει μια νέα κατεύθυνση λίγο ή πολύ ευνοϊκή. Αν έχει σταθεροποιήσει σταθερούς, συναισθηματικούς δεσμούς, τότε αναδύεται η εμπιστοσύνη στον εαυτό του και η σχέση προχωρά. Αν όμως οι συναντήσεις του είναι ατυχείς, αρχίζουν και οι τριγμοί στην εμπιστοσύνη του. Όποια κι αν είναι η διαδρομή που θα επιλέξει, πάντα αναδύεται η πρώτη διαδρομή, για να του επιτρέψει την προσέλευση σε νέες διαδρομές. Οι διαδρομές που παρεκκλίνουν της υγιούς ανάπτυξης, καταλήγουν σε παθογένεια.

Η δυνατότητα της αλλαγής της διαδρομής μειώνεται στη διάρκεια της ζωής, αλλά είναι πάντα υπαρκτή ( Bowlby, 1980, Pallini, 2014). Μερικές από αυτές τις συναντήσεις παίρνουν τον χαρακτήρα δεσμών προσκόλλησης, και τοποθετούνται με ουσιαστικό τρόπο στο σύστημα σχέσεων, μαζί με τις προηγούμενες εμπειρίες προσκόλλησης με το γονιό. Η μελέτη των συνδέσμων ανάμεσα στην ανάπτυξη των δεσμών προσκόλλησης με το γονιό και στο συναισθηματικό δεσμό που σταθεροποιείται στο σχολείο ή και με άλλους σημαντικούς ενήλικες είναι μεγάλου ενδιαφέροντος. Οι φιγούρες αναφοράς δεν είναι απεριόριστες. Το μωρό σταθεροποιεί μια ιεραρχία από φιγούρες σημαντικές που τις επιλέγει από άλλους σημαντικούς ενήλικες με τους οποίους  έρχεται σε επαφή. Αυτό επαληθεύεται με τα παιδιά που ξεκινούν το σχολείο. Ανάμεσα  στους εκπαιδευτικούς  στον παιδικό σταθμό, επιλέγουν κάποιους, να τους αναγνωρίσουν ως φιγούρες επιμέλειας. Αυτή η φυσιολογική τάση θα πρέπει να ενθαρρύνεται, επειδή επιτρέπει μια γαλήνια συναισθηματική ανάπτυξη, σε καταστάσεις που λείπει η σταθερή παρουσία της μητέρας. Οι θεσμοί που τείνουν να αποθαρρύνουν αυτή την φυσική τάση του παιδιού, παρεμβαίνουν πολύ δυσάρεστα στην ομαλή συναισθηματική του ασφάλεια, με αποτέλεσμα την δυσχέρεια στην μετάβαση στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Το πλεονέκτημα της τάσης για μονοτροπία (δεσμός προτίμησης με την φιγούρα φροντίδας (Bowlby, 1969), και επομένως στην ανθρώπινη τάση να εγκαθιδρύει δεσμούς προτίμησης, των οποίων η σημασία είναι ιεραρχική, συνεισφέρει στην σταθεροποίηση δεσμών υπευθυνότητας του ενήλικα σε σχέση με το παιδί. Έτσι οριοθετείται ο δεσμός ευθύνης του ενήλικα που παρέχει φροντίδα και το παιδί αισθάνεται ασφάλεια. Ο Bowlby παρατήρησε ότι παιδιά που είχαν μια κοινωνική συμπεριφορά διαφοροποιημένη στο σχολείο, ήταν παιδιά που είχαν υποστεί τραυματικούς αποχωρισμούς απ’ την φιγούρα φροντίδας τους για μεγάλο χρονικό διάστημα, και ανέπτυσσαν μια επιφανειακή  κοινωνική συμπεριφορά, και ήταν ανίκανα να παγιώσουν δεσμούς προσκόλλησης με διάρκεια και βάθος.

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα:

Η Αικατερίνη Νιζάμη είναι Νηπιαγωγός, απόφοιτη του Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (ΤΕΠΑΕ) του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και εργάζεται σε δημόσιο Νηπιαγωγείο. Έχει μεταπτυχιακό με τίτλο « Συναισθηματικές και Συγκινησιακές Δυναμικές και Εκπαίδευση» από το πανεπιστήμιο TorVergata της Ρώμης. Επίσης είναι κάτοχος διπλώματος Διδασκαλείου Γενικής Αγωγής και πτυχιούχος Α.Τ.Ε.Ι Λάρισας της Σ.Δ.Ο. Έχει πιστοποίηση Αγγλικής, Ιταλικής και Γαλλικής γλώσσας σε επίπεδο Γ2. Έχει λάβει μέρος σε πολλά ελληνικά και διεθνή Συνέδρια με εισηγήσεις, ως οργανωτική επιτροπή, κριτής και προεδρείο εργασιών και έχει δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά. Έχει εκδώσει ένα εγχειρίδιο συναισθηματικής αγωγής μέσα από σενάρια κουκλοθέατρου (Βάρφης) και ένα παιδικό παραμύθι την Αχαριστία του κροκόδειλου (Πυραμίδα) . Είναι μέλος της Παιδαγωγικής Εταιρείας Ελλάδος.

Περίληψη

Η μετάβαση στην εκπαιδευτική διαδικασία, έχει απασχολήσει τις τελευταίες δεκαετίες πολύ την επιστημονική κοινότητα. Η θεωρία των δεσμών προσκόλλησης και κατά πόσο σχετίζεται με την κάθε είδους μετάβαση του ανθρώπου, θα εξεταστεί σ’ αυτή την εργασία. Με βάση τα νέα επιστημονικά δεδομένα που αφορούν στην θεωρία των δεσμών προσκόλλησης, η ασφαλής προσκόλληση  οδηγεί στην ομαλή μετάβαση των παιδιών στην εκπαιδευτική διαδικασία, από το σπίτι στον Βρεφονηπιακό σταθμό, από το Νηπιαγωγείο στο Δημοτικό σχολείο και γενικά στην ανάπτυξη κοινωνικών και προσωπικών σχέσεων και στην εισαγωγή σε καινούριες καταστάσεις που εμπεριέχουν αλλαγές. Η ενημέρωση των γονέων και η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, σε θέματα που αφορούν στην διαμόρφωση ή την τροποποίηση δεσμών προσκόλλησης συμβάλλει αποτελεσματικά στην ομαλή μετάβαση. Η  ασφαλής προσκόλληση οδηγεί στην ασφαλή μετάβαση.

Λέξεις κλειδιά: προσκόλληση, θεωρία δεσμών, ασφάλεια, μετάβαση

Εισαγωγή

Τα ανθρώπινα όντα, σε σύγκριση με οποιοδήποτε άλλο είδος, διέρχονται από μακρά περίοδο εξάρτησης από άλλους. Για την επιβίωσή τους πρέπει να τα φροντίζουν, ωριμότερα μέλη του είδους για πολλά χρόνια (Field, 1996). Αναπτύσσεται ένα είδος προσκόλλησης, μέσα από αυτή την φροντίδα. Το είδος της φροντίδας που απολαμβάνουν τα βρέφη, έχει πολλή μεγάλη σημασία και επηρεάζει το είδος της προσκόλλησης που διαμορφώνουν, ασφαλή ή ανασφαλή προσκόλληση και τις συνέπειες τους. Ο John Bowlby (1969), μελετώντας την πρώιμη σχέση μητέρας -παιδιού, οδηγήθηκε στο συμπέρασμα ότι η προσκόλληση, δεν είναι μόνο απαραίτητη για την επιβίωση αλλά είναι και ένα γενετικά καθορισμένο χαρακτηριστικό. Αν η μητέρα και το βρέφος χωριστούν, βιώνουν και οι δυο έντονο άγχος αποχωρισμού, που αν δεν αποκατασταθεί, οι συνέπειες για το βρέφος θα είναι πολύ βαθιές( I.Yalom, 2017). Η δημιουργία δεσμών προσκόλλησης είναι πολύ σημαντική για την ανάπτυξη του παιδιού. Η ανάπτυξη και η ποιότητα των σχέσεων του παιδιού με το πρόσωπο που το φροντίζει είναι απαραίτητη για την κανονική του ανάπτυξη και την συναισθηματική του ωριμότητα. Στον  πρώτο χρόνο της ζωής του βρέφους κορυφώνεται η διαδικασία της ανάπτυξης δεσμών προσκόλλησης. Το παιδί αναπτύσσει από ανασφάλεια έναν ισχυρό δεσμό με τη μητέρα, ο οποίος ενισχύεται ακόμη περισσότερο λόγω της ισχυρούς έλξης που νοιώθει η μητέρα προς το παιδί (H.Gardner, 2010). Στην ανάπτυξη αυτών των δεσμών προσκόλλησης  και το «σχεσιακό πλέγμα» κατά την Mitchel, το πρόσωπο γίνεται κατανοητό μέσα στον πυκνό ιστό των σχέσεων, τωρινών και μελλοντικών (I.Yalom, 1017). Η απουσία ενός τέτοιου δεσμού συνεπάγεται την δημιουργία προβλημάτων όσον αφορά στην μελλοντική ικανότητα του ατόμου να γνωρίζει άλλα πρόσωπα, να σχετίζεται μαζί τους και να αντλεί από την γνώση αυτήν καθώς γνωρίζει βαθμιαία τον εαυτό του.

Θεωρία  «δεσμού» του Bowlby

Ο Bowlby, παρατήρησε τα παιδιά που έχασαν ή απομακρύνθηκαν από τους γονείς τους μετά τον 2^ο Παγκόσμιο Πόλεμο για μεγάλο χρονικό διάστημα, μελέτησε τις εκθέσεις κλινικών συνεντεύξεων με εφήβους που είχαν ψυχολογικά προβλήματα ή παραβατική συμπεριφορά. Βρήκε ότι οι διάφορες πηγές περιέγραφαν παρόμοια στάδια (Bowlby, 1969).  Μετά τον αποχωρισμό τα παιδιά κλαίνε, γίνονται έξαλλα από τον φόβο τους. παθαίνουν κρίσεις θυμού, προσπαθούν να δραπετεύσουν απ’ το ξένο περιβάλλον. Το δεύτερο στάδιο είναι της απογοήτευσης, της κατάθλιψης και της απόγνωσης. Αν ο αποχωρισμός συνεχιστεί και δεν αποκατασταθεί με την δημιουργία κάποιας άλλης σταθερής σχέσης, τα παιδιά αυτά αδιαφορούν εξ ολοκλήρου για τους άλλους. Την κατάσταση αυτών των παιδιών την ονόμασε αποδέσμευση (disattachement). Για το σχηματισμό όμως μιας ασφαλούς προσκόλλησης, ο Bowlby, υπέθεσε ότι θα πρέπει να υπάρχει ένας μηχανισμός που να παρέχει ισορροπία μεταξύ της ανάγκης του βρέφους για ασφάλεια και της ανάγκης του για εξερεύνηση και για  ποικίλες εμπειρίες μάθησης. Τον μηχανισμό αυτόν τον αποκάλεσε «δεσμό» και ολοκληρώνεται μέσα από τέσσερις φάσεις ως την ολοκλήρωση των δύο πρώτων χρόνων της ζωής του παιδιού, δημιουργώντας μια «δυναμική ισορροπία μεταξύ του ζεύγους μητέρας-παιδιού. Το πρώτο στάδιο του «προ-συντονισμού», ως 6 εβδομάδων, τα βρέφη μένουν σε στενή επαφή με όσους τα φροντίζουν, και προσπαθούν να συντονιστούν με τα συναισθήματα και την συμπεριφορά της μητέρας. Το δεύτερο στάδιο από 6 εβδομάδων ως 6-8 μηνών τα βρέφη αισθάνονται τον «φόβο των ξένων», η κατάσταση εξισορροπείται  με την εμφάνιση του προσώπου που παρέχει ασφάλεια, το τρίτο στάδιο το «άγχος του αποχωρισμού» που εξισορροπείται και πάλι με την εμφάνιση του προσώπου φροντίδας και το τελευταίο στάδιο το αίσθημα της ασφάλειας, που ολοκληρώνεται μέχρι τα 2 χρόνια

Ασφαλής και ανασφαλής προσκόλληση

Οι επιστημονικές έρευνες κατέληξαν λοιπόν, ότι η αίσθηση ασφάλειας είναι πιο σημαντική από την τροφή για την δημιουργία δεσμού. Καθώς μεγάλωναν τα πιθηκάκια των πειραμάτων των Harlow & Harlow, (Pallini, 2014), όπου για ένα χρόνο τρέφονταν από υποκατάστατα μητέρας, μια από σύρμα και μια από ύφασμα. Ενώ τρέφονταν κι από τις δυο, έδειξαν προτίμηση να αγκαλιάζουν την υφασμάτινη. Οι ερευνητές κατέληξαν στα εξής συμπεράσματα: τα πιθηκάκια ήταν επιθετικά, δεν ήταν κοινωνικά και κανένα απ’ αυτά δεν μπορούσε να συνουσιαστεί κανονικά, «το υποκατάστατο δεν μπορεί να κρατήσει στην αγκαλιά του το βρέφος, και να επικοινωνήσει με ήχους και χειρονομίες. Δεν μπορεί να υποδείξει την κακή συμπεριφορά ούτε και να προσπαθήσει να διακόψει το σωματικό δεσμό του βρέφους προτού γίνει έμμονη ιδέα» (Harlow & Harlow, 1969).

Η μεταγενέστερη κοινωνική συμπεριφορά αυτών των πιθήκων ενισχύει την πεποίθηση του Bowlby, ότι ο δεσμός αναπτύσσεται και αμφίδρομα. Είναι ένα αυτορυθμιζόμενο σύστημα μεταξύ μητέρας και βρέφους που συμβάλλει την συναισθηματική ανάπτυξη του βρέφους. Για να υπάρξει λοιπόν δεσμός χρειάζεται συναλλαγή συναισθημάτων. Τα πιθηκάκια ναι μεν αγκάλιαζαν την υφασμάτινη μητέρα αλλά ήταν δική τους η ενέργεια, δεν έπαιρναν ζεστασιά. Το σύστημα της ρύθμισης μέσω της ανταλλαγής συναισθημάτων δεν λειτούργησε και δεν δημιουργήθηκε δεσμός προσκόλλησης. Τα πιθηκάκια δεν μπόρεσαν ποτέ να αναπτύξουν κοινωνικές σχέσεις, ούτε το σύστημα αναπαραγωγής λειτούργησε. «Η απουσία του «δεσμού» συνεπάγεται την δημιουργία προβλημάτων όσον αφορά την μελλοντική ικανότητα του ατόμου να γνωρίζει άλλα πρόσωπα και να μεγαλώνει απογόνους» ( Gardner, 2010).

Η συμπεριφορά προσκόλλησης ενεργοποιείται σε συνθήκες αδυναμίας και κινδύνου, με την απουσία της μητέρας και σταματάει με την εγγύτητά της. Η απομάκρυνση της μητέρας αποτελεί για το παιδί το ερέθισμα-σήμα για να ενεργοποιήσει τη συμπεριφορά προσκόλλησης. Από την στιγμή που θα πετύχει τον σκοπό του η εγγύτητα της μητέρας αποτελεί το ερέθισμα-σήμα,  για την ενεργοποίηση της συμπεριφοράς εξερεύνησης. Η φιγούρα επιμέλειας είναι η ασφαλής βάση που χρησιμοποιεί το παιδί για τις εξερευνήσεις του, με την ενεργοποίηση ή παύση των συμπεριφορών προσκόλλησης (Pallini, 2014). Δηλαδή κατά μια έννοια στη σχέση μητέρα-παιδί, το ερέθισμα-σήμα για την ενεργοποίηση της συμπεριφοράς προσκόλλησης, είναι η μητρική απουσία. Η διατήρηση της εγγύτητας σε έναν προστατευτικό ενήλικα είναι πρωταρχικής σημασίας μηχανισμός για την επιβίωση του παιδιού (Bowlby,1969). Η ασφαλής ανάπτυξη δεσμών προσκόλλησης στην βρεφική μας ηλικία αποτελεί το  ψυχικό μας απόθεμα στην αντιμετώπιση δυσκολιών. Ακόμη και η ικανότητα να μπορέσει ένα αυτάρκες άτομο να ζητήσει βοήθεια, αποτελεί μια κατάκτηση, μια κοινωνική ωρίμανση. Είναι σημάδι ψυχικής ισορροπίας η καταφυγή στην βοήθεια και συνήθως σε άτομα που είναι σε θέση να αντιμετωπίζουν τον κόσμο με ψυχικό σθένος (Pallini, 2014).

Η ανασφαλής  προσκόλληση, είναι η προσκόλληση στην οποία δεν κατάφεραν να αναπτυχθούν οι δεσμοί προσκόλλησης. Στην μελέτη της Ainsworth και της ομάδας της (1978), σε κατάσταση που ονομάστηκε «συνθήκη μ’ έναν ξένο» (strange situation), παρατηρήθηκαν αντιδράσεις παιδιών σε καταστάσεις ξένες προς το παιδί για να παρατηρηθεί η ενεργοποίηση του συστήματος προσκόλλησης, στο απρόβλεπτο και ξένο. Παρατηρήθηκε η μεταβλητή «ασφάλεια-άγχος» και η σχέση της με την σωματική επαφή. Τα παιδιά που είχαν αναπτύξει ασφαλείς δεσμούς προσκόλλησης αντιδρούσαν έντονα στην απουσία της μητέρας, αλλά παρουσία της, μπορούσαν εύκολα να απομακρυνθούν και να συνεχίσουν την εξερεύνηση. Σε αντίθεση με τα παιδιά με ανασφαλείς δεσμούς προσκόλλησης που γίνονταν επιθετικά με την φιγούρα φροντίδας ή δεν σταματούσαν το κλάμα και με την εγγύτητα της μητέρας, γενικά ήταν αγχώδη.

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα:

Η Αικατερίνη Νιζάμη είναι Νηπιαγωγός, απόφοιτη του Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (ΤΕΠΑΕ) του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και εργάζεται σε δημόσιο Νηπιαγωγείο. Έχει μεταπτυχιακό με τίτλο « Συναισθηματικές και Συγκινησιακές Δυναμικές και Εκπαίδευση» από το πανεπιστήμιο TorVergata της Ρώμης. Επίσης είναι κάτοχος διπλώματος Διδασκαλείου Γενικής Αγωγής και πτυχιούχος Α.Τ.Ε.Ι Λάρισας της Σ.Δ.Ο. Έχει πιστοποίηση Αγγλικής, Ιταλικής και Γαλλικής γλώσσας σε επίπεδο Γ2. Έχει λάβει μέρος σε πολλά ελληνικά και διεθνή Συνέδρια με εισηγήσεις, ως οργανωτική επιτροπή, κριτής και προεδρείο εργασιών και έχει δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά. Έχει εκδώσει ένα εγχειρίδιο συναισθηματικής αγωγής μέσα από σενάρια κουκλοθέατρου (Βάρφης) και ένα παιδικό παραμύθι την Αχαριστία του κροκόδειλου (Πυραμίδα) . Είναι μέλος της Παιδαγωγικής Εταιρείας Ελλάδος.

Το πρώτο άτομο που μου ήρθε στο μυαλό για την επόμενη συνέντευξη που θα έπαιρνα μετά από καιρό ήταν η Λίνα Σωτηροπούλου. Ίσως επειδή έχω μικρά παιδιά και διαβάζουμε συνεχώς τα βιβλία της θα υποθέσει κάποιος. Κι όμως δεν ήρθε γι’ αυτό τον λόγο στο μυαλό μου.

Πέρυσι ήρθε μετά από πρόσκληση των συλλόγων γονέων και κηδεμόνων  των σχολείων μας στο Λεωνίδιο και την γνωρίσαμε από κοντά. Με εξέπληξε ευχάριστα το γεγονός πως δεν ήταν κάποια σνομπ συγγραφέας που ήθελε απλά να πει κάποια πράγματα και να φύγει χωρίς να ενδιαφερθεί για τα παιδιά.

Το αντίθετο θα έλεγα!

Ήταν τόσο δοτική και μιλούσε με τόσο ενθουσιασμό για τις δημιουργίες της που δεν ήταν καθόλου δύσκολο να σου το μεταδώσει! Τα παιδιά την κοιτούσαν μαγεμένα (τους έριξε και λίγη μαγική χρυσόσκονη στο τέλος!), ήθελαν να παίξουν με τα πράγματα του Πίκο και της Λόλα, ήθελαν να της κάνουν ερωτήσεις. Και ήθελα κι εγώ να κάνω κάποιες ερωτήσεις, γιατί ζήλεψα!

Ας μάθουμε λοιπόν κάποια πράγματα για μία από τις πλέον αγαπημένες συγγραφείς των παιδιών μας – και όχι μόνο -.

Μπορείτε να μοιραστείτε κάποιες  πληροφορίες για τον εαυτό σας που θα θέλατε να γνωρίζουν οι αναγνώστες σας;

Έχω γεννηθεί και μεγαλώσει στον Πύργο Ηλείας και  έχω περάσει τέλεια παιδικά χρόνια με πολλούς φίλους και πολύ παιχνίδι. Για τους γονείς μου πρέπει να ήμουν μεγάλος μπελάς και το πιο πολύ ξύλο το έχω παίξει με τα αδέρφια μου. Έχω δύο κόρες οι οποίες όταν ήταν μικρές με χαρακτήριζαν αστεία και πολύ μου άρεσε. Ελπίζω τώρα που μεγαλώνουν να μη με θεωρούν και αυτές μπελά.  Επίσης όσοι με ξέρουν μπορούν να διακρίνουν πολλά στοιχεία από τη Λόλα σε εμένα αλλά αυτό μεταξύ μας ….

Ποιο ήταν το αγαπημένο σας παραμύθι όταν ήσασταν μικρή;

Όταν ήμουν μικρή μου άρεσε να ακούω τη μαμά μου να μου λέει ιστορίες και σκανδαλιές που έκανε με τα αδέρφια της στο χωριό. Δεν θυμάμαι τον εαυτό μου βιβλιοφάγο, αυτό το έκανα σε μεγαλύτερη ηλικία. Μου άρεσε να ακούω παραμύθια από κασέτες και  να διαβάζω κόμικς. Φυσικά δεν έλειπε  και η στρουμφοεφημερίδα που την άνοιγα διάπλατα  δίπλα στον πατέρα μου όταν και εκείνος διάβαζε εφημερίδα, γιατί έτσι ένοιωθα και εγώ μεγάλη.

Ποια ήταν η αφορμή για να ξεκινήσετε να γράφετε;

Σκέφτηκα για πρώτη φορά να γράψω ένα παραμύθι με αφορμή τις κόρες μου , μια μέρα που κρατούσα τα χέρια τους στα χέρια μου και σκεφτόμουν ότι αυτά τα μικρά χεράκια έχουν στα χέρια τους όλο τον κόσμο.

Πώς γεννήθηκε η ιδέα των περιπετειών του Πίκο και της Λόλα που έχουν ενθουσιάσει γονείς και παιδιά;

Ήταν μια πρόταση από τις εκδόσεις Μεταίχμιο για να κάνουμε μια σειρά για μικρές ηλικίες που πρώτα από όλα θα τη διαβάζουν για να διασκεδάζουν και ίσως να προβληματιστούν σε δεύτερο επίπεδο . Πιστεύω μέχρι τώρα να τα έχουμε καταφέρει και να υπάρχουν περισσότερα χαμογελαστά μουτράκια .

Πολλοί θεωρούν πιο εύκολο να γράψεις για παιδιά, παρά για ενήλικες. Για εσάς ποιο αναγνωστικό κοινό είναι το πιο απαιτητικό;

Καταρχήν το παιδικό βιβλίο, ειδικά στις μικρές ηλικίες απευθύνεται πρώτα στον ενήλικα που καλείται να το επιλέξει, αλλά το τελικός κριτής είναι το παιδί που πολύ απλά θα σου πει : ναι μου άρεσε ή χάλια ήταν . Πάντως σε όποιο κοινό και να απευθύνεσαι θα πρέπει πρώτα να το σεβαστείς και να το νοιώθεις πριν ξεκινήσεις να γράφεις.

Τι μας επιφυλάσσετε για το μέλλον;

Θα παραμείνω πιστή στους μικρούς μου αναγνώστες αλλά ίσως κάνω και μια βόλτα προς  τους αγαπημένους μου εφήβους. Ιδέες υπάρχουν πολλές προς το παρόν.

Τι είναι για εσάς «Πηγή Παιδείας»;

Σε αυτή την ερώτηση προβληματίστηκα αρκετά. Σε αυτές τις περιπτώσεις μου αρέσει να απαντάω μονολεκτικά , οπότε θα πω ότι «Πηγή παιδείας» είναι η ενσυναίσθηση.

Δεν ξέρω για εσάς, πάντως εγώ με τις κόρες μου αναμένουμε με αγωνία τις καινούριες περιπέτειες του Πίκο και της Λόλας και γιατί όχι και άλλων ηρώων.

Λίνα Σωτηροπούλου σας ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο που διαθέσατε για να απαντήσετε  στις ερωτήσεις μου και σας εύχομαι πολλές πολλές περιπέτειες για τους ήρωές σας στο μέλλον!

Ειρήνη Κεμερλή

Έχω αρχίσει να γράφω αυτό το άρθρο και το έχω διαγράψει και ξεκινήσει από την αρχή πάνω από 10 φορές. Δεν ξέρω αν μπορώ να αποτυπώσω αυτά που νιώθω ξεκάθαρα σε έναν υπολογιστή. Θα το προσπαθήσω όμως γιατί δεν γίνεται να νιώθω μόνο εγώ έτσι.

Είμαι σίγουρη ότι εκεί έξω είμαστε πολλοί…

Είδατε τις προσλήψεις αναπληρωτών για ακόμη μια φορά;

Και πώς νιώσατε;

Εγώ ένιωσα το λιγότερο ανόητη για να εκφραστώ όσο πιο κόσμια γίνεται!

Δεν ξέρω τι συμβαίνει σ’ αυτή τη χώρα και γιατί λειτουργούν τα πράγματα με τέτοιο τρόπο.

Περνάς στις πανελλήνιες ,

μπαίνεις στο Πανεπιστήμιο,

τελειώνεις τη σχολή σου,

παίρνεις το πτυχίο σου

και βρίσκεις δουλειά!

Τόσο απλά θα έπρεπε να είναι τα πράγματα! Δυστυχώς, όμως, για την πλειοψηφία δεν είναι και ιδιαίτερα για τον κλάδο μας (των καθηγητών).

Πολλά γιατί, λοιπόν, μέσα στο μυαλό μου και φαντάζομαι, όχι μόνο στο δικό μου!

Και το μεγαλύτερο γιατί προέρχεται από το στόμα των μαθητών μου: «Γιατί κυρία εσείς δεν έρχεστε στο σχολείο να κάνουμε μάθημα; Δεν είστε τόσο καλή για το σχολείο;»

Και τι να απαντήσεις χωρίς να τα μπλέξεις στον κόσμο των «μεγάλων» και τους  χαλάσεις τα όνειρα;

Γιατί να τα μπερδέψεις με ΑΣΕΠ και μόρια και αποσπάσεις κτλ.

Για να είμαι ειλικρινής δεν ξέρω κι εγώ αν θα μπορέσω ποτέ να δουλέψω σε μια τάξη σχολείου.

Όχι, γιατί δεν μπορώ ή δεν θέλω, αλλά γιατί μας τρώει το σύστημα από παντού ρε φίλε και είναι άδικο!

Πόσα σεμινάρια, πόσο διάβασμα, πόσες εξετάσεις δεν έχουμε περάσει για να περιμένουμε απλά κάθε καλοκαίρι να συμπληρώσουμε τις αιτήσεις και αν  -λέμε αν-  έχουμε τύχη κάτι μπορεί να γίνει!

Αλλά κάποια στιγμή κουράζεσαι… Πόσο πια θα περιμένεις;

Πόσο θα βάζεις τη ζωή σου στον πάγο για να τακτοποιηθείς πρώτα και μετά να πάρουν σειρά και τα υπόλοιπα;

Ξεκινάς τελειώνοντας τη σχολή σου με τόσα όνειρα για όλα αυτά που έρχονται.

Αναρωτιέσαι πως θα είσαι μέσα στην τάξη, αν θα τα καταφέρεις, αν θα σε αγαπήσουν.

Βρίσκεις υλικό εφόσον ψάχνεις στα βιβλία σου, στο διαδίκτυο,σε σεμινάρια, μέσα στο μυαλό σου, γενικά όπου μπορείς και όσο αντέχεις οικονομικά και ψυχικά!

Και κάθε χρόνο η ίδια ιστορία για όλους, με αίσιο τέλος μόνο για λίγους και όχι πάντα.

Γιατί πολλές φορές μία πρόσληψη σε οδηγεί χιλιόμετρα μακριά από την οικογένειά σου, τα παιδιά σου, τους φίλους σου.

Μακριά από τη ζωή σου κυριολεκτικά! Κι αν είσαι θεωρητικά τυχερός  και δεν έχεις προλάβει να κάνεις οικογένεια, τότε δεν σε βλέπω να κάνεις στο προσεχές μέλλον. Και όχι δεν είμαι απαισιόδοξη, είμαι φύσει αισιόδοξο άτομο αλλά η αλήθεια είναι αυτή όπως και να το κάνεις!

Έχω 2 μικρά παιδιά και δεν θέλω να ξενιτευτώ!

Θέλω να μεγαλώσουμε μαζί σαν οικογένεια και να μην τρέχω από το ένα μέρος στο άλλο.

Δεν θέλω να τα βλέπω μόνο τα Σαββατοκύριακα στην καλύτερη των περιπτώσεων.

Θαυμάζω ειλικρινά τους ανθρώπους που έχουν το σθένος  και επιλέγουν να το κάνουν. Αλλά εγώ δεν μπορώ…

Ειρήνη Κεμερλή

Εκπαιδευτικός

Οι Εκδόσεις Φυλάτος σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου του Πέτρου Σοφιανίδη με τίτλο: ” Μ Α Ι Α Ν Δ Ρ Ο Σ ΤΟ ΒΟΥΝΟ ΤΩΝ ΚΕΝΤΑΥΡΩΝ” την Κυριακή 13 Οκτωβρίου και ώρα 8.00 μ.μ. στο Retro Cafe-Bar (Μεγάλου Αλεξάνδρου 43, Σίνδος)

Για το βιβλίο θα μιλήσουν: η κ. Χριστιάνα Δελσίζη (Φιλόλογος-Ηθοποιός),
ο Συγγραφέας και ο Εκδότης

Λίγα λόγια για το βιβλίο:

Ένας γάμος ενώνει δύο βασίλεια, όμως πολύ σύντομα η χαρά της γιορτής θα μετατραπεί σε βαριά θλίψη.
Όταν ο βασιλιάς Ιξίωνας παραβιάζει τον νόμο του Ξένιου Διός και σκοτώνει τον πεθερό του, τότε από κυρίαρχος γίνεται κυνηγημένος. Ο μεγαλόψυχος Δίας επιλέγει να τον βοηθήσει, χωρίς όμως να γνωρίζει ότι η ματαιοδοξία του δεν έσβησε ποτέ.
Πώς ένας κοινός θνητός μπορεί να τα βάλει με τους θεούς; Πού μπορεί να τον οδηγήσει η αλαζονεία του;
Ο Μαίανδρος είναι το μόνο όπλο που μπορεί να αποδυναμώσει τους θεούς και ο Ιξίωνας θα κάνει τα πάντα για να τον αποκτήσει.
Αποπλανώντας δύο θεούς και παίρνοντας με το μέρος του τον Κένταυρο Νέσσο, που βρίσκεται στο Πήλιο με τον στρατό του, ο Ιξίωνας φαίνεται να γίνεται μία σοβαρή απειλή για όλους.
Μπροστά στην απόλυτη καταστροφή, θεοί και θνητοί ενώνονται για να αντιμετωπίσουν Κενταύρους και νεκρούς.
Γεμάτο μάχες και ανατροπές, το πρώτο μέρος μιας τριλογίας μάς μεταφέρει σε μία αρχαία Ελλάδα που, μέχρι τώρα, μάς ήταν άγνωστη…

ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ

Παγκόσμια ημέρα των ζώων η σημερινή, αλλά δεν φτάνει μόνο μία μέρα για να αφιερώσουμε στους τετράποδους φίλους μας και σε όλα τα είδη του ζωικού βασιλείου.
Η παγκόσμια ημέρα των ζώων η οποία ξεκίνησε το 1931 με σκοπό την ευαισθητοποίηση του κόσμου στο θέμα της προστασίας και του σεβασμού προς τα ζώα, εν έτη 2019, είναι εδώ για να μας υπενθυμίσει όχι απλά τις υποχρεώσεις μας ως ανθρώπινο είδος απέναντι στα ζώα αλλά και για να μας δώσει μια ακόμη “σφαλιάρα”  για να δούμε πιο καθαρά το πρόβλημα το οποίο παραμένει ίδιο.

Το φαινόμενο Ελλάδα: Στην Ελλάδα είναι γνωστό πως υπάρχει έλλειμα φιλοζωικής κουλτούρας, αυτό τουλάχιστον το αποδεικνύουν και οι αριθμοί οι οποίοι δεν μπορούν να κρύψουν την αλήθεια. 3.000.000 περίπου αδέσποτα ζώα κυκλοφορούν στους δρόμους της χώρας μας και πολλά από αυτά, το λιγότερο που βιώνουν είναι την ανθρώπινη αδιαφορία.
Και μερικές φορές στο άκουσμα και μόνο περιστατικών κακοποίησης προτιμούμε την αδιαφορία.

Πόσο μακριά είναι η Ελλάδα από μια πολιτισμένη χώρα η οποία σέβεται τα ζώα; Μακριά, χιλιόμετρα μακριά.
Όσο ακούμε ή βλέπουμε καθημερινά περιστατικά (και άλλα τόσα που δεν γνωρίζουμε) κακοποίησης και κακομεταχείρισης των ζώων τόσο αυξάνεται η ανάγκη επέμβασης σε αυτές τις περιπτώσεις. Οι αριθμοί και τα γεγονότα δείχνουν πως η νοοτροπία των Ελλήνων στο συγκεκριμένο θέμα πάσχει.

Όχι, δεν βάζουμε όλους τους Έλληνες φυσικά στο ίδιο τσουβάλι. Υπάρχει ένας σεβαστός αριθμός ευαισθητοποιημένων και πολιτισμένων ανθρώπων της χώρας που θεωρεί αυτονόητο τον σεβασμό προς τα ζώα.
Ναι, είναι αυτονόητο ως πολίτες μιας δημοκρατικής και πολιτισμένης χώρας και κυρίως ως άνθρωποι να μεριμνούμε και να διασφαλίζουμε την ευζωία όλων των ζωντανών. Σε αυτό το σημείο όμως έχουμε να κάνουμε με κάτι βαρυσήμαντο, την παιδεία.

 Όλα ξεκινούν από την παιδεία και την αγωγή μας. Η παιδεία χτίζεται και ο χαρακτήρας μας πλάθεται από την παιδική ηλικία μέσα από την οικογένεια και το σχολείο.
Το σωστό εκπαιδευτικό σύστημα θα προετοιμάσει και θα γαλουχήσει τους αυριανούς πολίτες μέσα από τα σωστά πρότυπα.

Πόσο η πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση της χώρας μας συμβάλλει στην αντιμετώπιση του μεγάλου αυτού προβλήματος της κακοποίησης των ζώων;
Πρόκειται για ένα ζήτημα τεράστιο, το οποίο θα αποκαλύψει ένα ακόμη μελανό σημείο του εκπαιδευτικού μας συστήματος.
Όσον αφορά τον ρόλο της οικογένειας δεν νομίζω πως χρειάζεται περαιτέρω ανάλυση. Ο γονιός είναι σε θέση να γνωρίζει τι είναι σωστό για το παιδί του και τι όχι. Και αν πιστεύει πως είναι σωστό να το μάθει να συμπεριφέρεται στα ζώα με άσχημο και ευτελή τρόπο, τότε εδώ έρχονται έγκριτοι επιστήμονες να μας αποκαλύψουν (κάτι γνωστό για χρόνια) ότι οι βίαιες πράξεις προς τα ζώα έχουν αναγνωριστεί ως ενδείξεις μιας επικίνδυνης ψυχοπάθειας που δεν περιορίζεται μόνο στα ζώα.

Σύμφωνα με τον ανθρωπιστή  Άλμπερτ Σβάϊτσερ «Όποιος έχει συνηθίσει να θεωρεί τη ζωή ενός ζώντος πλάσματος ευτελή, κινδυνεύει να φτάσει επίσης και στην ιδέα για ευτελείς ανθρώπινες ζωές».

Τα συμπεράσματα δικά σας.
Ο ρόλος του κράτους: Αξίζει να σημειωθεί πως τα τελευταία χρόνια το κράτος έχει συμβάλλει και έχει δείξει κάποια θετικά δείγματα εξέλιξης πάνω σε αυτό το θέμα. Αυτό δεν σημαίνει όμως πως δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια.
Μια πιο συστηματική δράση αλλά και μία σωστή πολιτική θα μπορούσε να αποφέρει πολλά και θετικά αποτελέσματα. Ειδικές εγκαταστάσεις για αδέσποτα ζώα, ασφάλιση και μία πιο αυστηρή νομοθεσία με άμεσες ποινές και κυρώσεις για την παθητική ή ενεργητική κακοποίηση και την υιοθεσία των ζώων θα έδιναν την κατάλληλη ώθηση για την μείωση των αδέσποτων και των κρουσμάτων κακοποίησης στη χώρα μας.

Οι νόμοι είναι για να τηρούνται. Τα ζώα προστατεύονται από τον νόμο και βάσει δε του νόμου 1197/82 η εγκατάλειψη του ζώου θεωρείται και είναι ποινικό αδίκημα.
Είναι υποχρεωμένος ο καθένας από εμάς να καταγγείλει οποιαδήποτε μορφή βίας εις βάρος κάποιου ζώου ενώ έχει την υποχρέωση η ΕΛ.ΑΣ.  να δράσει βάσει νόμου.

Εν κατακλείδι, έχουμε πολλά βήματα ακόμη μπροστά μας να κάνουμε σαν κοινωνία σε αυτό το θέμα. Το ζητούμενο είναι να ξεκινήσει ο καθένας από σήμερα να προσθέτει το ατομικό του “λιθαράκι” σε όλη αυτή την αξιέπαινη προσπάθεια.
Από σήμερα και όχι από αύριο. Ο σεβασμός προς τα ζώα, πέρα από τα λόγια και τις θεωρίες, πρέπει να γίνει βίωμα του καθενός  μας.

Όπως είπε και ο Γκάντι “ Το μεγαλείο ενός Έθνους και η ηθική του βελτίωση κρίνεται από τον τρόπο που χειρίζεται τα ζώα ”

Ο Γιώργος Ευγενειάδης  καταγόμενος από τις Σέρρες είναι λάτρης της μαγειρικής, της ζαχαροπλαστικής και της διδασκαλίας τους. Σπούδασε Τεχνολογία Τροφίμων και Διατροφή, ενώ σήμερα φέρει τον τίτλο του καθηγητή Ειδικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, καθηγητή Μεταδευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και εκπαιδευτή ΕΦΕΤ Υγιεινής και Ασφάλειας Χειριστών των Τροφίμων. Μέσα από το blog του evgegeorge.weebly.com, τη σελίδα του «Εύγε», το προφίλ στο Instagram και σήμερα το πρώτο του βιβλίο “Απλά και Διαφορετικά” από τον εκδοτικό οίκο πεδίο στοχεύει  μέσω πρωτότυπων συνταγών στην μετάδοση αξιών  όπως  είναι η αλληλεγγύη, ομαδικότητα και ο σεβασμός στη διαφορετικότητα.

Eξώφυλλο Συνέντευξης [φωτογραφία: Σωτήρης Μιχαλέλης]

Πώς γεννήθηκε η ιδέα του ΕΥΓΕ κύριε Ευγενειάδη;

«Εύγε» στα αρχαία ελληνικά σημαίνει μπράβο, αποτελεί την αγαπημένη μου λέξη από μικρό παιδί και την έχω ταυτίζει με τις σχολικές μου αναμνήσεις μιας και τη χρησιμοποιούν συχνά οι δάσκαλοι για να επαινούν τους μαθητές τους. Ψάχνοντας να βρω μια λέξη κλειδί για να επαινώ τους μαθητές μου και ηλεκτρονικά ήταν αναπόφευκτο να καταλήξω σε αυτή, κάτι το οποίο γινόταν ήδη μέσα στην αίθουσα. Έτσι δημιουργήθηκε η σελίδα ΕΥΓΕ (https://evgegeorge.weebly.com/  ).

Πείτε μας λίγα λόγια για project σας Special sticks και το Healthy Bites. Πότε προέκυψε η δημιουργία τους και γιατί πιστεύεται ότι είχαν τέτοια απήχηση στον κόσμο;

Τα Special Sticks (https://www.facebook.com/SpecialSticks/)  και το Healthy Bites ( https://www.facebook.com/Healthy-Bites-1866486116797923/?__tn__=%2Cd%2CP-R&eid=ARA2oyV1gWAZO1ACyKFG1gVTfJIfBA3Se1bKr3WnSOPbwj2DE5nDABEBWQ810sfAATBBiftWM1ZwAsn4)  ήταν εκπαιδευτικά προγράμματα των μαθητών της μαγειρικής του ΕΕΕΕΚ (Εργαστήρια Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης) Ν. Ηρακλείου Αττικής σε συνεργασία με τo Σωματείο Επιχειρηματικότητας Νέων/Junior Achievement Greece, (ΣΕΝ/JA Greece) http://senja.gr/. Ουσιαστικά ήταν εικονικές επιχειρήσεις που έτρεχαν σε όλη σχεδόν τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς. Η απήχηση του κόσμου σ’ αυτές ήταν απίστευτα συγκινητική τόσο για μένα όσο και για του μαθητές. Οι μαθητές μας συνεργάστηκαν και στις δυο περιπτώσεις με μαθητές τυπικής εκπαίδευσης στα Special Sticks με τους μαθητές του 1ο ΕΠΑΛ και 6ου ΓΕΛ Ν. Ιωνίας και στα  Healthy Bites με τους μαθητές του Κολλεγίου Αθηνών. Τα Special Sticks ήταν μπαστουνάκια σφολιάτας σε τρεις διαφορετικές γεύσεις και τα Healthy Bites ήταν μπισκότα με βάση το ρεβίθι σε αλμυρή και γλυκιά εκδοχή όπου η συσκευασία τους περιείχε ένα διατροφικό παιχνίδι με κάρτες.

Απώτερος στόχος αυτής της διαδικασίας ήταν οι μαθητές αποκτήσουν εμπειρία και γνώση, η οποία θα μπορούσε να τους φανεί χρήσιμη στην μετέπειτα επαγγελματική τους εξέλιξη. Όλη η προσπάθεια είναι βασισμένη στην ιδέα της ευγενούς άμιλλας, η οποία λειτουργεί ως εφαλτήριο για την ανάδειξη εννοιών όπως αυτής της συνεργασίας, της αλληλοβοήθειας, της αποδοχής, της προσπάθειας και της αξίας της συμμετοχής προβάλλοντας τον καλύτερο τους εαυτό. Όλα τα παραπάνω τα οποία και αντιλήφτηκε ο κόσμος συν το ότι τα προϊόντα ήταν εύγευστα και πρωτότυπα συντέλεσαν στην επιτυχία τους.

Πέρα όμως από το εκπαιδευτικό κομμάτι σπουδαίο ρόλο στην εκπαίδευση στην διαφορετικότητα έχουν και οι ίδιοι οι γονείς. Πως μπορούν οι γονείς να συμμετέχουν στο πρόγραμμα σας, υπάρχει κάποια ιδιαίτερη εκπαίδευση σχετικά με αυτό;

Οι γονείς θα πρέπει να ενθαρρύνουν την συμμετοχή των μαθητών τους σε εκπαιδευτικά προγράμματα και να εμπιστεύονται τους εκπαιδευτικούς πάντα σε συνεργασία μαζί τους. Επίσης, θα πρέπει να αποδέχονται τη διαφορετικότητα και να ενισχύουν και επιβραβεύουν τις συνεργασίες μαθητών τυπικής και ειδικής εκπαίδευσης.

Αν επιθυμεί κάποιος θα μπορούσε να έρθει να παρακολουθήσει το “μάθημα” σας;

Αυτό είναι μια πού ωραία «δράση», όμως δυστυχώς επειδή η διαδικασία εισόδου σε τρίτο άτομο σε σχολείο είναι αρκετά γραφειοκρατική, χρονοβόρα και πολύπλοκη τις περισσότερες φορές αποθαρρύνει την επιτέλεση της

Κατά τη διάρκεια εκτέλεσης των συνταγών με τους μαθητές σας ακούτε κάποια ακούσματα swing τι άλλο αποτελεί καθημερινό στοιχείο στην εκπαίδευση σας;

Η swing μουσική είναι εύθυμη και ταιριάζει πολύ με τη μαγειρική, παρατηρήστε άλλωστε ότι χρησιμοποιείται συχνά σε βίντεο μαγειρικής.

Μια συλλογή τραγουδιών μπορείτε να ακούσετε στην παρακάτω: https://www.youtube.com/watch?v=4GYqOzpnSXU&list=PLClaYAkXmN9B7MeWYTTx_ZBbpIzoNK78i

Το χαμόγελο, η επικοινωνία και η ξεγνοιασιά αποτελούν τα βασικότερα στοιχεία.

Ποια ήταν η συνταγή που υλοποιήσατε με τα παιδιά μη τυπικής ανάπτυξης την οποία θεωρείτε αγαπημένη σας; Για ποιο λόγο, συνδέεται άμεσα με κάποιο δύσκολο περιστατικό που κληθήκατε να διαχειριστείτε;

Η Δημιουργία μιας τελείως εντυπωσιακής βασιλόπιτας στάθηκε ένα γεγονός που θυμάμαι και αναφέρω πάντα. Προσπαθώντας να κάνουμε κάτι εντυπωσιακό για τον σύλλογο των καθηγητών καταφέραμε με τα τμήματα μαγειρικής να φτιάξουμε μια πολύ ωραία και σε εμφάνιση βασιλόπιτα. Αλλά ένας μαθητής την ανακάλυψε εκεί οπού την είχαμε κρύψει και τσίμπησε ένα κομμάτι της. Τελικά αυτό που έμεινε στην ιστορία είναι ότι δεν χρειάζεται όλα να είναι τέλεια…

Η ομιλία σας στο TEDxPanteionUniversity θα μπορούσε να χαρακτηριστεί αρκετά «πρωτότυπη». Μια φράση από αυτές που είπατε και σας χαρακτηρίζει περισσότερο σαν άνθρωπο;

Το TEDxPanteionUniversity ήταν από τις καλύτερες εμπειρίες που είχα μέχρι σήμερα. Αυτό, διότι ήταν πλήρως οργανωμένο από φοιτητές. Πρέπει να δίνουμε  χώρο στους νέους τις χώρας μας διότι είναι το 100% του μέλλοντος μας.

“πάντα ήθελα να έχω στο σχολείο δάσκαλους-παιδαγωγούς οι οποίοι να μου ανοίγουν παράθυρα.. έτσι και εγώ αποφάσισα να ανοίξω παράθυρα στους μαθητές μου.. να τους πω μη κοιτάς τον μαυροπίνακα δες έξω από το σχολικό πλαίσιο και έλα να ανοίξουμε παράθυρα μαζί”

Ειδική αγωγή, μαγειρική, ζαχαροπλαστική, παιδιά, παιδεία, εκπαίδευση, μουσική, καινοτομία. Με ποια σειρά θα τα τοποθετούσατε, γιατί αναφέρεται το πρώτο ως ύψιστης σημασίας;

Κανένα, όλα τα παραπάνω συμπληρώνουν το παζλ μιας υπέροχης εικόνας, για σκεφτείτε να λείπει ένα κομμάτι του…

Με ποιον άνθρωπο θα θέλατε να συνεργαστείτε σε όλο αυτό το έργο σας, για ποιον λόγο;

Με όλους, είμαστε ανοιχτοί στις συνεργασίες και δε διαχωρίζουμε. Η ερώτηση θα πρέπει να γίνει αντίστροφα διότι πολλές φορές ζητάμε συνεργασία αλλά πριν μας απαντήσουν παίρνουμε μια στερεοτυπική απάντηση, ευτυχώς όχι πάντα.

Τι άλλο καινοτόμο και εκπαιδευτικό θα θέλατε να εισάγετε στο δικό σας επιχειρηματικό-εκπαιδευτικό έργο;

Είναι πολλά αυτά που σκέφτομαι και συνήθως η έμπνευση μου έρχεται μέσα στη σχολική τάξη η σε κάποιο μεταφορικό μέσο που συχνά χρησιμοποιώ, όπως τον ηλεκτρικό, τα λεωφορείο και το μετρό παρατηρώντας τους ανθρώπους και παίρνοντας ενεργεία από αυτούς.

Εύγε στην ειδική εκπαίδευση, στις καινοτόμες δράσεις, ιδέες και πληροφόρηση, στη μουσικοκινητική έκφραση, στην έκφραση μέσω της φωτογραφίας, στη δημιουργικότητα και στην επιστήμη των τροφίμων, Εύγε σε τι άλλο κύριε Eυγενειάδη;

Εύγε στην συμπερίληψη: ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση ή αναπαραγωγή των ανισοτήτων.

Το πρώτο σας βιβλίο κυκλοφορεί αυτό το μήνα με συνταγές αρτοζαχαροπλαστικής σε διαφορετική διάσταση. Πείτε μας λίγα πράγματα για το περιεχόμενο του.

Μέσα στη σχολική τάξη και σχολική πραγματικότητα από ένα αστείο των μαθητών μου σε ένα ειδικό σχολείο στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας μου ζήτησαν όλα όσα μαγειρεύαμε να τα βάλουμε σε ένα βιβλίο, το «δικό μας βιβλίο»! Έτσι μου μπήκε στο μυαλό η ιδέα και άρχισα να δουλεύω με στόχο την πραγματοποίηση του. Μονό που στην πορεία όλο και διαπίστωνα ότι όλη την πραγματικότητα που ζούσα καθημερινά και ήθελα να περάσω στο βιβλίο ερχόταν σε αντίφαση με τα ερεθίσματα έξω από το σχολείο.

Στο σχολείο δεν είχαμε πάντα διαθέσιμες όλες τις πρώτες ύλες μαγειρικής. Δεν είχαμε όλο τον εξοπλισμό που χρειαζόταν. Δεν είχαμε τη δυνατότητα να προμηθευτούμε όλα τα πανάκριβα επονομαζόμενα “Super Foods”. Δεν είχαμε τη δυνατότητα να αντιληφθούμε όλες τις συνταγές μέσα από ένα μεγάλο κείμενο και μια φαντασμαγορική φωτογραφία δίπλα.

Είχαμε όμως την δυνατότητα να χρησιμοποιήσουμε απλές οικογενειακές συνταγές που ερχόταν από το σπίτι. Είχαμε τη δυνατότητα να πειραματιστούμε με τη φαντασία και την καλή διάθεση που διαθέταμε. Είχαμε τη δυνατότητα να καταφέρουμε τελικά να μαγειρέψουμε, με το δικό μας τρόπο, ακόμη και χωρίς ζυγαριά ακόμη και με ένα απλό μίξερ ή και χωρίς αυτό! Είχαμε τη δυνατότητα να γνωρίζουμε τι ακριβώς τι περιείχε μέσα το κάθε πιάτο και ας είχε και λίγη γλουτένη μέσα ή και λίγη ζάχαρη, αλλά μαθαίναμε για το μέτρο στη ζωή μας. Ήμασταν περήφανοι για αυτό και ας μην ήταν τέλειο σε εμφάνιση, αλλά από γεύση ..έσκιζε!  Είχαμε  τη δυνατότητα να επικοινωνήσουμε ομαδικά για την επίτευξη του κάθε πιάτου, χωρίς ανταγωνισμό… να χαμογελάμε και στο τέλος να φάμε σαν οικογένεια όλοι γύρω από το τραπέζι.. και όλα αυτά τόσο Απλά αλλά… Διαφορετικά.

Γιατί να επιλέξει κανείς το συγκεκριμένο βιβλίο;

Δεν είναι απλά άλλο ένα «βιβλίο μαγειρικής», είναι ένα δημιούργημα που στόχο έχει να περάσει μηνύματα στον κόσμο. Νομίζω πως αυτό το αντιλαμβάνεσαι από την πρώτη στιγμή που πιάνεις το βιβλίο στα χέρια σου.  Δε θα σας τα πω περισσότερα, θα σας αφήσω Απλά και Διαφορετικά να τα ανακαλύψετε…

Έχετε αναφέρει ότι θέλετε να συνεχίσετε την συγγραφή βιβλίων, τι έπεται κ. Ευγενειάδη;

Ναι, θα ήθελα να ολοκληρώσω το «Απλά και Διαφορετικά» με αλλά δυο βιβλία. Το ένα συνταγές μαγειρικής σε διαφορετική διάσταση και το άλλο συνταγές νέου τύπου. Όλα αυτά πάντα με καθοδήγηση και ιδέες από τους μαθητές μου και πάντα με τον δικό μας τρόπο σκέψης και αντίληψης των πραγμάτων.

Τι σημαίνει για εσάς ‘Πηγή Παιδείας;

Πηγή παιδείας για μένα σημαίνει προαγωγή της κριτικής σκέψης, ανθρωποκεντρική συνείδηση, σεβασμός διαφορετικότητας και μια κοινωνία που χαμογελά συχνότερα, που είναι αισιόδοξη και δεν λειτουργεί τυχοδιωκτικά για άτυπα χαρτιά πιστοποίησης προσόντων.

Oύσα εκπαιδευτικός με άγχη σχετικά με την εκπαιδευτική διαδικασία, ποια συμβουλή θα δίνατε τόσο σε μένα όσο και στους σύγχρονους εκπαιδευτικούς ειδικής αγωγής και μη;

Να βλέπουμε πίσω από την κάθε ψύχη των μαθητών μας να αφουγκραζόμαστε από αυτούς και να συνεχίζουμε με τις δικές μας δυνάμεις, παρά τις δυσκολίες του εκπαιδευτικού συστήματος της χώρας μας, βάζοντας το δικό μας λιθαράκι.

Πώς θα θέλατε να δείτε την εξέλιξη της ΕΥΓΕ-εφευρετικότητα σας, τι σας έχει προσφέρει σε προσωπικό επίπεδο;

Με κάνει να ξυπνάω κάθε πρωί  με χαμόγελο.

Μια εύκολη και γρήγορη συνταγή για το κοινό μας για την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς και το κλείσιμο της δικής μας συνέντευξης από το νέο σας βιβλίο;

Κέικ με κεφίρ σε φορμάικα

• Ένα φλιτζάνι ηλιέλαιο
• Ένα φλιτζάνι καφίρ
• Ένα φλιτζάνι ζάχαρη
• Δύο φλιτζάνια αλεύρι
• Δυο αυγά
• Δυο κουταλιές της σούπας μπέικιν πάουντερ
• Ένα βάζο γλυκό του κουταλιού της αρεσκίας μας

ΕΚΤΕΛΕΣΗ:

• Σπάμε τα αυγά σε ένα βαθύ μπολ και τα χτυπάμε με το μίξερ
• Ρίχνουμε τη ζάχαρη και ξαναχτυπάμε
• Ρίχνουμε το λάδι ξαναχτυπάμε
• Ρίχνουμε στο μπολ το αλεύρι και το κεφίρ και χτυπάμε σε χαμηλή ταχύτητα.
• Σε ένα ταψί αραδιάζουμε τα φαρμάκια χάρτινα (τύπου cupcake)
• Βάζουμε μέσα δύο κουταλιές τις σούπας από το μίγμα
• Ψήνω στους 180 βαθμούς για 20 λεπτά
• Όταν ψηθούν τα βγάζουμε από το φούρνο και όπως είναι ζεστά βάζουμε πάνω δύο κερασάκια από το γλυκό του κουταλιού και λίγο σιρόπι.

Το εξώφυλλο του πρώτου του βιβλίου «Απλά και Διαφορετικά»

Διερευνώντας τον «Ελέφαντα στο Δωμάτιο» το TEDxPanteionUniversity

Σκίτσα από την Εικονογράφο και σχεδιάστρια του βιβλίου  «Απλά και Διαφορετικά», Δέσποινας Παπαχριστούδη

Το εκθεσιακό περίπτερο σχολικής εικονικής επιχείρησης «Healthy Bites»

Τα Special χέρια των μαθητών μας από την σχολικής εικονικής επιχείρησης Special Sticks

Εκπαιδευτική μαγειρική δράση στο 38 Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Περιστερίου

Θα θέλαμε να  σας ευχαριστήσουμε κ. Ευγενειάδη για αυτή την τόσο αληθινή συνέντευξη που μας παραχωρήσατε στο «Πηγή Παιδείας» για το χρόνο σας και την προθυμία σας. Σας ευχόμαστε ολόψυχα κάθε προσωπική και επαγγελματική επιτυχία, να συνεχίζετε να βάζετε το δικό σας “λιθαράκι” στο  παιδαγωγικό και συγγραφικό περιβόλι και από σήμερα για όλους εμάς να σεβόμαστε, αποδεχόμαστε, κατανοούμε, μαγειρεύουμε όλοι, τρώμε όλοι μαζί, χαμογελάμε, επικοινωνούμε .. και αν δεν γίνουν όλα τέλεια, δεν πειράζει! Έτσι, Απλά και Διαφορετικά ας δοκιμάσουμε!